II SA/Kr 1286/18

WyrokWSA w Krakowie2019-01-09

Skład orzekający: Krystyna Daniel, Paweł Darmoń, Magda Froncisz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku zbycia wywłaszczonej nieruchomości osobie trzeciej, mimo spełnienia przesłanek do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi, organ administracji może odmówić zwrotu nieruchomości z uwagi na brak tytułu prawnego do jej dysponowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nawet jeśli spełnione są przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (np. stała się zbędna na cel wywłaszczenia), organ administracji może odmówić jej zwrotu, jeśli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie dysponują już tytułem prawnym do tej nieruchomości, ponieważ została ona zbyta osobie trzeciej. W takiej sytuacji, mimo braku możliwości zwrotu w postępowaniu administracyjnym, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą dochodzić swoich praw na drodze postępowania cywilnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją z 1978 r. na cele budowy stacji paliw. Organ I instancji (Starosta Tatrzański) odmówił zwrotu, uznając, że nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Organ II instancji (Wojewoda) utrzymał decyzję w mocy, wskazując, że mimo iż nieruchomość mogła stać się zbędna, Skarb Państwa nie dysponuje już tytułem prawnym do niej, gdyż prawo użytkowania wieczystego zostało nabyte przez osobę trzecią (Firmę A). Skarżąca J. G., jako następczyni prawna poprzednich właścicieli, kwestionowała odmowę zwrotu, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazując na brak ujawnienia prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1998 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę J. G. na decyzję Wojewody.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędziowie : WSA Paweł Darmoń WSA Magda Froncisz Protokolant : Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala. Starosta Tatrzański decyzją z 24 kwietnia 2018 r., na podstawie art. 136, art. 137 i art. 216 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121) orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i nr [...], położonej w obr. [...] Z.. W uzasadnieniu organ podał, że wniosek o zwrot wskazanych wyżej działek został złożony w piśmie J. G. z 17 marca 2015 r. Organ ustalił, że Naczelnik Miasta Z. decyzją z 16 marca 1974r., Nr [...] zatwierdził plan realizacyjny "Stacja paliw [...] na [...] w Z..". Decyzją z 16 czerwca 1978 r., Nr [...] Naczelnik Miasta Z. i Gminy T. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa w stanie wolnym od obciążeń nieruchomości oznaczonej m. in. jako działka ewid. [...] obr. [...] Z.. Stosownie do treści decyzji, w chwili wywłaszczenia, jej właścicielami hipotecznymi, ujawnionymi w Lwh [...] gm. kat. Z., pozostawali: M. z G. G. G. - w [...] części, M. F. - w [...] części; J. F.- w [...] części i J. F. - w [...] części. W decyzji stwierdzono, że w/w nieruchomość była niezbędna "na cele budowy stacji [...] na [...] zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego nr [...] z [...]" W oparciu o akt własności ziemi Nr [...] z 3 czerwca 1976 r., wydany przez Naczelnika Miasta Z., ustalono, że na jego podstawie A. M. oraz M. M. stali się z mocy prawa właścicielami nieruchomości, oznaczonej m. in. jako działka ewid. [...] obr. [...] Z.. Tym samym to A. M. oraz M. M. zostali w oparciu o w/w decyzję Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z 16 czerwca 1978r., Nr [...], pozbawieni przysługującego im prawa własności nieruchomości. J. G. jest ich następcą prawnym. Ponadto w oparciu o odpis zwykły księgi wieczystej [...], ustalono, że nieruchomość, oznaczona m. in.: jako działki ewid. [...] i [...] obr. [...] Z., stanowi własność Skarbu Państwa - Starosty Tatrzańskiego, oddaną w użytkowanie wieczyste Firma A , w oparciu o decyzję Wojewody Nowosądeckiego z dnia 7 lutego 1995 r., Nr [...] Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ uznał, że nieruchomość oznaczona jako działki ewid [...] i [...] obr. [...] Z., została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. na potrzeby realizacji inwestycji w postaci "budowy stacji [...] na [...]". Przedmiotowe działki już na dzień 13 stycznia 1993 r., stanowiły bowiem integralną część większego obszaru gospodarczego stacji paliw na Ustupie, służąc do wykonywania działalności stacji paliw. Organ podkreślił, że inwestycji w postaci budowy stacji paliw, nie można rozumieć wyłącznie jako realizację obiektów kubaturowych stacji czy też obiektów technicznych zapewniających możliwość przechowywania i dystrybucji paliw płynnych. Stacja paliw to również niezbędny obszar zapewniający strefę ochronną, zazwyczaj przybierający formę zintegrowanego ze stacją kompleksu zieleni, jak również teren pozwalający na umiejscowienie elementów technicznych związanych z promocją i reklamą oferowanych w ramach stacji paliw usług. Odwołanie od ww. decyzji Starosty Tatrzańskiego złożyła J. G., zarzucając jej naruszenie: - art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną jego wykładnię, która doprowadziła organ do przekonania, że cel wywłaszczenia został zrealizowany oraz - art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie, pomimo że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, tj. na działce nr [...]. Wojewoda decyzją z 27 lipca 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) w związku z art. 16 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Tatrzańskiego z 24 kwietnia 2018 r. znak [...] W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że niewątpliwie w omawianej sprawie spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez zaistnienia których nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Po pierwsze, z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiła uprawniona do tego osoba czyli spadkobierczyni poprzednich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości - M. M. i A. M., którym przysługiwało po [...] prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Po drugie zaś, ww. nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z 16 czerwca 1978 r. znak: [...] o wywłaszczeniu m.in. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] Z. (z podziału, której powstały działki nr [...] i nr [...]), z przeznaczeniem na cele budowy stacji [...] na [...] zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z 16 marca 1974 r. znak [...] Z ustaleń organu I instancji wynika, że wywłaszczona działka nr [...], obr. [...] Z. podzieliła się m.in. na działkę nr [...] i nr [...] obr. [...] Z.. Przedmiotowa nieruchomość objęta jest księgą wieczystą na [...], w której dziale II jako właściciel figuruje Skarb Państwa, w użytkowaniu wieczystym [...]. Na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody Nowosądeckiego z 7 lutego 1995 r. znak [...] Centrala [...] w W. nabyła z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawo użytkowania wieczystego m. in. działki nr [...] i nr [...] obr. [...] Z.. Firma A jest następcą prawnym [...]" w W.. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zwrot nieruchomości, na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest możliwy jedynie w przypadku, gdy spełnione zostaną równocześnie dwie przesłanki prawne: po pierwsze - nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz - po drugie - aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowi przeszkody do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. Skarb Państwa lub gmina nie może bowiem odebrać gruntu lub budynków aktualnemu właścicielowi i wydać decyzji o ich zwrocie poprzedniemu właścicielowi, choćby uznano, że stały się one zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2015 r., sygn.: I OPS 3/14: "Jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 tej ustawy." Wojewoda przytoczył rozważania zaprezentowane w wyroku WSA w Krakowie z 8 października 2015 r., sygn.: II SA/Kr 103/15 gdzie wskazano, że roszczenie poprzedniego właściciela o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, która nie została użyta na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w przypadku jej wcześniejszego zbycia przez wywłaszczyciela, nie może być zrealizowane w drodze instytucji administracyjnoprawnych, ale nie oznacza to pozbawienia w ogóle jakichkolwiek praw wywłaszczonego. Oznacza to tyle, że roszczenie to nie może być zrealizowane w drodze restytucji własności na podstawie aktu administracyjnego, tylko w drodze postępowania przed sądem powszechnym. Stąd właściwy organ w takim przypadku powinien wydać decyzję o odmowie zwrotu nieruchomości z uwagi na przesłankę nie dysponowania przez Skarb Państwa lub odpowiednio jednostkę samorządu terytorialnego tytułem prawnym do nieruchomości. Wypowiedzi w przedmiocie zbędności są czy też nie, są bezprzedmiotowe i poza zakresem wyrzeczenia, gdyż wobec braku tytułu do spornej nieruchomości po stronie podmiotów publicznoprawnych stosowanie normy art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. gdyż poza samym stwierdzeniem, że zachodzi właśnie ta przesłanka (brak tytułu prawnego) uniemożliwiająca procedowanie merytoryczne - organ nie powinien prowadzić postępowania, aby w pozostałym zakresie wypowiadać się w sprawie. Podobne stanowisko zajęto w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 7 lutego 2017 r., sygn.: I OSK 3497/15, które rozważania również przytoczono w decyzji. Organ odwoławczy konkludował, że w przedmiotowej sprawie istnieje zasadnicza przeszkoda ku temu, by działka: nr [...] i nr [...] mogła obecnie zostać zwrócona na rzecz wnioskodawczyni. W chwili obecnej przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa, pozostającą w użytkowaniu wieczystym Firma A . Wobec powyższego decyzję Starosty Tatrzańskiego z 24 kwietnia 2018 r. znak [...], należało utrzymać w mocy, chociaż z innym uzasadnieniem i uznać ją o do istoty za prawidłową. J. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zobowiązania organu do wydania decyzji nakazującej zwrot oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi podniosła, że do przyjęcia, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje zgodnie z art. 229 u.g.n., niezbędne jest łączne spełnienie trzech przesłanek: nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego, sprzedaż nieruchomości lub ustanowienie użytkowania wieczystego nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1998 r., prawo własności bądź prawo użytkowania wieczystego zostało wpisane do księgi wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r, przy czym decydujące znaczenie ma chwila złożenia wniosku do sądu wieczystoksięgowego w tej sprawie. Obowiązkiem organu administracji publicznej, do którego zwrócono się o zwrot nieruchomości, jest właściwe udowodnienie istnienia tych przesłanek. Jak wynika z treści prowadzonej dla nieruchomości KW nr [...], w chwili złożenia wniosku o zwrot, w księdze wieczystej nie było uwidocznione żadne jej obciążenie, ani nawet nie był złożony wniosek w tym zakresie. Dla popracia swojego stanowiska skarżąca odwołała się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2011 r., sygn. I OSK 1250/10. W dalszej części uzasadnienia skarżąca "na marginesie" wskazała, że już sama decyzja Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z 16 czerwca 1978 r. nr [...] o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Po pierwsze wnioskiem o wywłaszczenie objęta była wyłącznie działka [...], pochodząca z podziału pierwotnej działki nr [...]. Pozostałe nieruchomości, oznaczone jako dz. ewid. [...] i [...] obr. [...], znajdowały się poza planowanym obszarem wywłaszczenia i miały być pozostawione dotychczasowym właścicielom. Po drugie w chwili wydania wadliwej decyzji organ posiadał wiedzę o istniejącym akcie własności ziemi nr [...], na mocy którego to poprzednicy prawni J. G. byli w tamtym czasie prawowitymi właścicielami całej działki [...], czemu dano wyraz w treści decyzji wywłaszczeniowej. Ponadto decyzja została wydana w stosunku do osoby nieżyjącej tj. J. F.. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wyjaśnił, że fakt ujawnienia prawa użytkowania wieczystego już po dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie jest możliwe zastosowanie w sprawie art. 229 tej ustawy. Jednakże ze względu na aktualny stan prawny przedmiotowej nieruchomości tj. istniejące na niej użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej, nie można orzec o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości bez względu na przesłankę jej zbędności, o której mowa w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W piśmie z 13 grudnia 2018 r. uczestnik Firma A S.A. w P. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).Stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. W razie nieuwzględnienia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a sąd skargę oddala. Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Wojewody z dnia 27 lipca 2018 r., orzekająca o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty Tatrzańskiego z 24 kwietnia 2018 r., którą orzeczono o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...] i nr [...] obr. [...] Z., stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Firma A , w oparciu o ww. decyzję Wojewody [...] z dnia 7 lutego 1995 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa własności przedmiotowej działki. Na wstępie należy stwierdzić, że - w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia - stan faktyczny przedstawia się tak, jak to zostało wykazane w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2018.121, dalej w skróćie u.g.n.) nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z ust. 2 cyt. przepisu w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. [...]. Warunkiem zastosowania regulacji dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest w pierwszej kolejności ustalenie, że wniosek o zwrot dotyczył nieruchomości wywłaszczonej w ścisłym rozumieniu, tj. przejętej na rzecz Skarbu Państwa, bądź jednostki samorządu terytorialnego w drodze decyzji administracyjnej bądź w jedynym z trybów wskazanych w art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. oraz, że wniosek ten został złożony przez uprawnioną osobę – poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę. Wstąpienie wymienionych przesłanek w przedmiotowej sprawie zostało stwierdzone przez organ odwoławczy, a okoliczność ta nie była kwestionowana przez skarżących. Poza sporem jest również, że obecnie Skarb Państwa na rzecz, którego w oparciu o decyzję Naczelnika Miasta Z. Gminy T. z dnia 16 czerwca 1978 r. przeszła własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], która następnie uległa podziałowi na działki nr [...], [...] i [...] - ani też jednostka samorządu terytorialnego - nie posiadają obecnie tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Wynika to z faktu, że ww. decyzją Wojewody [...] z 7 lutego 1995 r. [...]" w W. nabyła z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo wieczystego użytkowania m. in. działki nr [...] i [...]. W tym miejscu trzeba wskazać, że Wojewoda utrzymując w mocy decyzję organu I instancji o odmowie zwrotu ww. nieruchomości powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2015 r sygn. akt I OPS 3/14, w której przesądzono, że "jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n., podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n.". W ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym w niniejszej sprawie powołana uchwała nie zwalnia jednak organu administracyjnego od rozstrzygania czy wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, z przytoczonego orzeczenia wynika, że organ może odmówić zwrotu nieruchomości z uwagi na przeniesienie prawa własności na podmiot trzeci, także gdy wystąpiły przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wskazane w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc m.in. nieruchomość okazała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 u.g.n. W niniejszej sprawie, o ile organ I instancji uznał, że wnioskowane do zwrotu nieruchomości nie stały się zbędne na cel wywłaszczenia, o tyle organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił kwestię zbędności działek nr [...] i [...] ustalając, ż, stały się one zbędne na cel wywłaszczenia określony w decyzji wywłaszczeniowej. Istotne jest natomiast, ze w okolicznościach rozpoznawanej sprawy na skutek przejścia z mocy prawa wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości na rzecz [...]" w W., którego następcą prawnym jest Firma A Skarb Państwa nie może odebrać działek nr [...] i [...] aktualnemu użytkownikowi wieczystemu. Należało uznać, że mimo, iż działki nr [...] i [...] nie zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia - jakim była budowa stacji [...] na [...] zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z 16 marca 1974 r. oraz z ww. decyzją wywłaszczeniową - przedmiotowa nieruchomość nie podlegała zwrotowi gdyż brak tytułu prawnego do jej zwrotu po stronie Skarbu Państwa lub też jednostki samorządu terytorialnego. W ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym w niniejszej sprawie odmowa zwrotu przedmiotowej nieruchomości z jednoczesnym wyjaśnieniem kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia, z uwagi na niedysponowane obecnie przez Skarb Państwa tytułem prawnym do tej nieruchomości uprawniającym do dysponowania nieruchomością, jest zatem prawidłowa. Równocześnie, jak podniósł organ odwoławczy, niemożność zrealizowania w naturze roszczenia następcy prawnego poprzednich właściciela o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, ze względu na jej wcześniejszego zbycie na rzecz podmiotu trzeciego, nie oznacza pozbawienia podmiotu wywłaszczonego jakiejkolwiek ochrony. Przysługuje mu bowiem możliwość ochrony swoich praw na drodze postępowania cywilnego. Wskazać przy tym należy, iż strona skarżąca zasadnie podnosi, że w rozpoznawanej sprawie nie znajduje zastosowania norma z art. 229 u.g.n. zgodnie z którą roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej - gdyż podmiot, który nabył z mocy prawa wieczystego użytkowanie działki nr [...] tj. [...]" w W. nie ujawnił do dnia 1 stycznia przedmiotowego prawa w księdze wieczystej. Jak jednak wykazał organ w zaskarżonej decyzji brak możliwości zastosowania w rozpoznawanej sprawie normy z art. 229 u.g.n. nie ma wpływu na zasadność odmowy zwrotu nieruchomości ze względów wyżej podanych. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy wskazać,że wbrew stanowisku skarżącej decyzja wywłaszczeniowa z dnia 16 czerwca 1978 r., która jednak nie jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, obejmowała całą nieruchomość oznaczoną jako działka ewid. nr [...]. Nadto wskazać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest - niejednolity co prawda - pogląd, zgodnie z którym organy powinny "podejmować wszelkie dostępne środki mające na celu cofnięcie skutków zadysponowania wywłaszczoną nieruchomością na rzecz osób trzecich" (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24. 02. 2009r. sygn. akt II SA/Kr 1288/08). Nawet nie podzielając tak daleko idącego poglądu wypada się zgodzić, że organy rozstrzygające sprawę o zwrot przedmiotowej nieruchomości powinny wyjaśnić czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, gdy ustalenie takie będzie mieć niewątpliwie prejudycjalny charakter w ewentualnym postępowaniu cywilnym. W związku z powyższym trzeba zatem zauważyć ,że organ odwoławczy poczynił w rozpoznawanej sprawie takie ustalenia i wyjaśnił także w sposób wyczerpujący podstawy, na zasadzie których skarżącym odmówiono zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W konsekwencji nie uchybił przepisom postępowania w tym normie z art. 7 , która wprowadza zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadzie praworządności wskazanej w art. 6 k.p.a. Jak wskazuje art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W świetle tej zasady, organ administracyjny obowiązany był wyczerpująco wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy mając na względzie m.in. słuszny interes skarżących. Uzasadnione było więc zbadanie czy przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostały spełnione. Powołana zasada z art. 7 k.p.a. pozostaje w związku z art. 107 § 3 k.p.a., określającym wymogi uzasadnienia rozstrzygnięcia, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym w niniejszej sprawie organ odwoławczy powyższe wymogi spełnił. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło