II SA/Kr 1344/24

WyrokWSA w Krakowie2024-12-04

Skład orzekający: Paweł Darmoń, Magda Froncisz, Anna Kopeć

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zajęcie wierzytelności z tytułu odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną przez komornika sądowego daje wierzycielowi legitymację do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym o ustalenie i wypłatę tego odszkodowania?
Ratio decidendi
Zajęcie wierzytelności przez komornika sądowego w postępowaniu egzekucyjnym, choć pozwala wierzycielowi na wykonywanie praw i roszczeń dłużnika w procedurze cywilnej, nie przenosi legitymacji materialnoprawnej do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym musi wynikać z normy prawa powszechnie obowiązującego, a nie z czynności cywilnoprawnych, takich jak zajęcie wierzytelności. W związku z tym, spółka P. S.A. nie posiadała legitymacji do ubiegania się o odszkodowanie, co skutkowało bezprzedmiotowością postępowania.
Stan faktyczny
Spółka P. S.A. wniosła skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za działki przejęte pod drogi publiczne. Spółka twierdziła, że posiada interes prawny w sprawie, ponieważ jej wierzytelność wobec użytkownika wieczystego nieruchomości, M. K., została zajęta przez komornika sądowego. Organy administracji uznały, że spółka nie posiada przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, ponieważ zajęcie komornicze wierzytelności nie daje legitymacji do występowania w tym charakterze. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz Asesor WSA Anna Kopeć (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 1 sierpnia 2024 r., znak WS-VI.7534.1.1.2024.BK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość skargę oddala. Decyzją z 18 marca 2024 r. znak: GS-14.6821.4.2024.AK, Prezydent Miasta K. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], wydzielone pod drogi publiczne, objęte księgą wieczystą [...], stanowiące nieruchomość będącą w użytkowaniu wieczystym M. K., dłużnika spółki P. S.A. z siedzibą w S. i przejęte na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami odpowiednio na rzecz Gminy Miejskiej K. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła spółka P. S.A. z siedzibą w S., a Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 1 sierpnia 2024 r., znak WS-VI.7534.1.1.2024.BK utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, jako jej podstawę prawną wskazując art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572). W uzasadnieniu wskazano, że stanowiące przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia działki zostały przejęte odpowiednio na rzecz Gminy Miejskiej K. (działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]) i Miasta K. - miasta na prawach powiatu (działka nr [...]), zgodnie z ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. Nr 517/2013 z 8 sierpnia 2013 r. znak: GD-04-1.6831.3.141.2013, sprostowaną postanowieniem tego organu z 7 października 2013 r. Działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], z której powstały będące przedmiotem niniejszego postępowania działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], stanowiła własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym M. K. Przedmiotem postępowania jest przyznanie odszkodowania za te działki w trybie art. 98 u.g.n. Jak wskazał organ I instancji, z uwagi na ujawnione w dziale IV księgi wieczystej nr [...], obejmującej ww. działki hipoteki przymusowe kaucyjne w kwotach: 300 013,00 zł, 356 454,00 zł, 378 934,40 zł na rzecz Skarbu Państwa - Urząd Skarbowy [...] oraz hipotekę przymusową w kwocie 866 975,75 zł wpisaną na rzecz P. sp. z o.o., obciążające prawo użytkowania wieczystego, kilkukrotnie informowano M. K., że celem procedowania sprawy odszkodowania prowadzonej z jego wniosku, konieczne jest przedłożenie do akt sprawy oświadczeń wierzycieli o wyrażeniu zgody na zwolnienie działek wydzielonych pod drogi publiczne z przedmiotowych obciążeń. Do chwili obecnej stosowne dokumenty nie zostały przedłożone. Zawiadomieniem z 22 marca 2023 r. sygn. akt Km 211/23, skierowanym do Prezydenta Miasta Krakowa, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla [...] w K. M. G. zawiadomił o zajęciu wierzytelności przysługującej dłużnikowi M. K. z tytułu: "odszkodowania przysługującego na podstawie art. 98 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku (...) za wywłaszczenie wydzielonych pod drogi publiczne działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...], objętych księgą wieczystą [...], stanowiącej nieruchomość będącą w użytkowaniu wieczystym dłużnika" na rzecz wierzyciela P. S.A. z siedzibą w S. W związku z ww. zawiadomieniem, pismem z 11 sierpnia 2023 r. poinformowano Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w K. M. G. o prowadzonym, z wniosku M. K., postępowaniu w sprawie ustalenia odszkodowania za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w K., oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...] (aktualnie po podziale działki nr [...] i nr [...]), nr [...], nr [...] (aktualnie po podziale działki nr [...] i nr [...]), nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] i wskazano, na jakim etapie znajduje się aktualnie postępowanie. Dalej szczegółowo opisano bogatą korespondencję pomiędzy spółką P. S.A. z siedzibą w S. a organem I instancji, zakończoną wydaniem decyzji umarzającej postępowanie. Zdaniem Wojewody Małopolskiego rację ma organ I instancji, że wierzyciele M. K. nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu o ustalenie i wypłatę odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n., z którego to przepisu wynika, że ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną następuje jedynie na wniosek jej właściciela lub użytkownika wieczystego. D. P. (wierzyciel) nie może zatem wywodzić, na podstawie art. 887 § 1 i art. 902 k.p.c. interesu w sprawie wydania decyzji dotyczącej ustalenia odszkodowania w trybie art. 98 u.g.n., za nieruchomość stanowiącą w przeszłości własność M. K. (dłużnika). Odszkodowanie ustalane na podstawie art. 98 u.g.n. nie nosi bowiem cech odszkodowania cywilnoprawnego, natomiast podstawę wywodzi z decyzji administracyjnej o przejęciu własności albo prawa użytkowania wieczystego z mocy samego prawa. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy przytoczył również fragmenty uzasadnień wyroków sądów administracyjnych. Ponieważ postępowanie zostało wszczęte na wniosek osoby, która nie może ubiegać się o odszkodowanie należało umorzyć je jako bezprzedmiotowe. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, że aby strona mogła skutecznie podnosić zarzut naruszenia jej uprawnień procesowych w tym przypadku art. 10 k.p.a. winna wykazać, iż zarzucane naruszenie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych i miało wpływ na wynik sprawy. Strona winna również równocześnie wykazać jakich czynności procesowych z winy jedynie organu nie mogła dokonać przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Z analizy pisma spółki P. S.A. z siedzibą w S. z 11 marca 2024 r. oraz treści odwołania nie wynika, by odwołująca się przedstawiła nowe dowody w sprawie, z których mogłoby wynikać, iż organ I instancji posiadając je przed wydaniem decyzji mógł podjąć inne rozstrzygnięcie niż w decyzji z 18 marca 2024 r. W świetle powyższego podniesiony zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 10 K.p.a. należy uznać za nieuzasadniony. Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P. S.A. z siedzibą w S., zarzucając jej: 1) naruszenie art. 105 § 1 w zw. z art. 28, art. 61 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), w zw. z art. 128 ust. 1 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1145) (dalej: u.g.n.), przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że P. Spółka Akcyjna z siedzibą w S. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości pod drogę publiczną, której użytkownikiem wieczystym pozostaje M. K., podczas gdy roszczenie o ustalenie o wypłatę odszkodowania jest wierzytelnością (prawo majątkowe) i zostało zajęte przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w K. M. G., w sprawie o sygn. akt Km 211/23, a zatem Skarżący posiada interes prawny w ustaleniu wysokości odszkodowania; 2) naruszenie art. 98 ust. 3 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1) u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie rokowań z P. S.A. z siedzibą w S. jako podmiotem wstępującym z mocy samego zajęcia przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w K. M. G., w sprawie o sygn. akt Km 211/23 wierzytelności przysługującej M. K. od Prezydenta Miasta K. z tytułu odszkodowania za działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], wydzielonych pod drogi publiczne, objęte księgą wieczystą [...], w prawa i roszczenia M. K. i może wykonywać prawa i jego roszczenia, a pomimo tego zarówno Prezydent Miasta K. oraz Wojewoda Mazowiecki odmówili ich przeprowadzenia i umorzyli przedmiotowe postępowanie; 3) naruszenie art. 887 § 1 k.p.c. w zw. z art. 902 k.p.c. oraz art. 1 k.p.c. w zw. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku poprzez uznanie, iż zajęcie wierzytelności należnej M. K. oraz wstąpienie w jego prawa i obowiązki ww. dłużnika nie daje Skarżącemu prawa do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w trybie art. 98 u.g.n. dotyczącego ustalenia odszkodowania za działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], wydzielonych pod drogi publiczne, objęte księgą wieczystą [...]; 4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie wszechstronnego i kompletnego postępowania dowodowego i wyjaśniającego przy jednoczesnym braku oceny całości zebranego materiału dowodowego, polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a w szczególności brak rozpoznania wniosku P. i nieprzeprowadzenie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego z zakresu wyceny nieruchomości i dokonanie wyceny nieruchomości - działki nr [...], [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], wydzielone pod drogi publiczne - objętej księgą wieczystą [...], który to dowód był koniecznym do ustalenia wysokości przysługującej M. K. a zajętej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w K. M. G., w sprawie o sygn. akt Km 211/23, wierzytelność z tytułu odszkodowania za działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], wydzielonych pod drogi publiczne, wierzytelności. Na podstawie tych zarzutów skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Dodatkowo wniosła o wszczęcie na podstawie art. 887 § 1 k.p.c. w zw. z art. 902 k.p.c. postępowania w przedmiocie ustalenia przez Prezydenta Miasta K. odszkodowania za działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], wydzielonych pod drogi publiczne, objęte księgą wieczystą [...] z udziałem P. jako strony, której przysługują prawa i roszczenia M. K. od Prezydenta Miasta K. z tytułu odszkodowania za działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], wydzielonych pod drogi publiczne, objęte księgą wieczystą [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej jako "p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Dokonana według tak określonych kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku. Ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości i nie jest między stronami sporny. M. K. jest podmiotem uprawnionym do uzyskania odszkodowania w trybie art. 98 u.g.n. od Gminy Miejskiej K. za działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] przejęte przez gminę pod drogi publiczne na mocy decyzji Prezydenta Miasta K. Nr 517/2013 z dnia 8 sierpnia 2013 roku. Komornik zaświadczeniem z 4 sierpnia 2023 r. potwierdził zajęcie wierzytelności z tego tytułu na rzecz skarżącej spółki - w trybie art. 887 k.p.c. w związku z art. 902 k.p.c. Wbrew stanowisku skarżącej spółki istota sporu w tej sprawie nie sprowadza się do oceny, czy odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości może być przedmiotem zajęcia wierzytelności przez organ egzekucji sądowej procedujący na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Kwestią sporną jest, czy tego rodzaju zajęcie wierzytelności jest źródłem legitymacji do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony i skutecznego ubiegania się o odszkodowanie za grunty przejęte pod drogi publiczne. Zgodnie z art. 98 ust. 1 u.g.n. działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Z kolei w myśl art. 98 ust. 3 u.g.n. za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Orzecznictwo sądów administracyjnych powstałe na gruncie tego przepisu zawiera analizy, czy roszczenie o odszkodowanie, o którym mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n. jest roszczeniem cywilnoprawnym, czy też ma charakter administracyjny. W wyroku z dnia 16 marca 2022 r., sygn. I OSK 1018/21 (LEX nr 3337922) NSA zwrócił uwagę, że ustalenie wysokości odszkodowania w wyniku rokowań skutkuje zawarciem umowy pomiędzy dotychczasowym właścicielem (właścicielami) a organem administracji (nabywcą nieruchomości), która w całości podlega regulacji przepisów prawa cywilnego, a roszczenia z niej wynikające - właściwości sądu powszechnego. Tryb ustalenia odszkodowania składa się więc z dwóch etapów, a zależność pomiędzy nimi sprowadza się do tego, że skuteczne uruchomienie drugiego z nich jest możliwe tylko wtedy, gdy do uzgodnienia na drodze cywilnoprawnej nie dojdzie. Oznacza to więc, że w razie ustalenia odszkodowania na drodze cywilnoprawnej, niemożliwe jest prowadzenie postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Z kolei w wyroku z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. I OSK 386/20 (LEX nr 3308715) NSA wyjaśnił, że kluczowym momentem, od którego uzależnione jest procedowanie w trybie przepisów k.p.a. jest moment zakończenia rokowań w trybie cywilnoprawnym. Wówczas następuje procedowanie w trybie administracyjnym i od tego momentu powinna być dokonywana ocena dotycząca ewentualnej bezczynności organu, polegającej na niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie. Na tle omawianej regulacji organ I instancji w decyzji z 18 marca 2024 r. wyraził stanowisko, że "w przedmiotowej sprawie żadna wierzytelność nie powstała (...) M. K. posiada roszczenie wobec Gminy Miejskiej K. wynikające z powyższego przepisu, którego wysokość nie jest jeszcze określona, nie jest to jednakże jeszcze wierzytelność w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego i Kodeksu Postępowania Cywilnego". Z kolei Wojewoda Małopolski przyjął: "Prezydent Miasta K. błędnie zatem przyjął, iż w przedmiotowej sprawie żadna wierzytelność nie powstała. Niewątpliwie roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania jest wierzytelnością (prawo majątkowe)". Rozbieżność ta nie ma jednak istotnego znaczenia dla oceny zasadności skargi. Przedmiotem oceny w tej sprawie nie jest bowiem analiza skuteczności zajęcia komorniczego, lecz to, czy tego rodzaju zajęcie daje skarżącej legitymację do skutecznego ubiegania się o odszkodowanie w postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy należy przesądzić, kto jest podmiotem uprawnionym do domagania się odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w przypadku czynności prawnej (cesja wierzytelności) bądź też czynności procesowej (zajęcie komornicze) obejmującej wierzytelność z tego tytułu. Wojewoda Małopolski powołał się na stanowisko zaprezentowane przez WSA w Gliwicach oraz podzielone przez Naczelny Sąd Administracyjny – w wyrokach obejmujących analogiczną sytuację faktyczną. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę rozważania te całkowicie podziela. W szczególności chodzi o fragment dotyczący zakresu zastosowania przepisów kodeksu postępowania cywilnego z zakresu postępowania egzekucyjnego: "Skarżący kasacyjnie jako podstawę swojego interesu prawnego do wszczęcia postępowania administracyjnego wskazuje art. 902 k.p.c. i art. 887 § 1 k.p.c. Zgodnie z art. 902 k.p.c. do skutków zajęcia wierzytelności stosuje się odpowiednio art. 885 k.p.c., art. 887 k.p.c. i art. 888 k.p.c., a do skutków niezastosowania się do wezwań Komornika oraz do obowiązków wynikających z zajęcia – art. 886 k.p.c. Przepis art. 887 § 1 k.p.c. stanowi, że z mocy samego zajęcia wierzyciel może wykonywać wszelkie prawa i roszczenia dłużnika. Zachodzi w tym wypadku substytucja procesowa, której następstwem jest podstawienie wierzyciela egzekwującego w miejsce jego dłużnika, będącego wierzycielem dłużników egzekwowanych, bez zmiany legitymacji materialnoprawnej (uchwała SN z dnia 15 września 2017 r. sygn. III CZP 40/17 OSNC 2018/6/64). Jednak przepisy te odnoszą się wyłącznie do procedury cywilnej i nie mogą być zastosowane w procedurze administracyjnej. Skutkiem zajęcia wierzytelności pieniężnej jest jedynie tzw. podstawienie wierzyciela egzekwującego w prawa dłużnika egzekwowanego, które wszak nie oznacza wstąpienia w wszelkie prawa dłużnika, przysługujące mu w ramach różnych regulacji prawnych. Należy podkreślić autonomiczny charakter dwóch procedur (cywilnej oraz administracyjnej). Skarżący może zatem wykonywać wszelkie prawa i roszczenia dłużnika w oparciu o art. 887 § 1 k.p.c. w zw. z art. 902 k.p.c., lecz w postępowaniu cywilnym, do której to procedury ten przepis się odnosi. Dlatego też, w świetle obowiązujących przepisów, brak jest podstaw, aby można było uwzględnić stanowisko skarżącego w zakresie możliwości wszczęcia przez niego wnioskowanego postępowania administracyjnego". Sąd wziął również pod uwagę rozważania zawarte w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. I OPS 1/22, która wprawdzie dotyczyła skutków umowy przelewu, niemniej jednak wywody tam zawarte znajdują również analogiczne zastosowanie w niniejszej sprawie. Tezy tej uchwały brzmią: "1. Z samej umowy przelewu, ujętej w art. 509 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740, z późn. zm.), której przedmiotem jest wierzytelność odszkodowawcza za odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego, nabywcy tej wierzytelności w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899, z późn. zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.); 2. Źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego." W obszernym uzasadnieniu uchwały wyjaśniono istotę interesu prawnego rozumianego jako źródło legitymacji w postępowaniu administracyjnym (art. 28 k.p.a.) oraz ścisły związek tak rozumianego interesu z normą prawa materialnego. "Stwierdzenie, że skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego, w tym umowy przelewu, jeśli fakt jej zawarcia nie jest inkorporowany przez ustawodawcę do treści normy materialnoprawnej, nie stanowią źródła interesu prawnego w przestrzeni prawa administracyjnego ze względu na to, że czynność ta nie ma charakteru normy prawnej oznacza, że dla rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia prawnego traci na znaczeniu argumentacja odnosząca się do treści czynności prawnej. Treść czynności prawnej nie czyni bowiem z tej czynności normy prawnej. W świetle przedstawionych powyżej rozważań, nie ma istotnego znaczenia charakter wierzytelności odszkodowawczej objętej umową przelewu, o której mowa w art. 509 k.c., w tym okoliczność, czy wierzytelność ta wynika ze zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego. Nie mają również znaczenia rozważania dotyczące dopuszczalności, ważności, skuteczności, racjonalności i wykonalności umowy przelewu, jak i fakt oraz stopień ochrony podmiotów tej umowy w przestrzeni prawa prywatnego." Również w wyroku z dnia 4 sierpnia 2023 r., sygn. I OSK 1203/22 (LEX nr 3631160) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nabywca roszczeń o odszkodowanie z tytułu przejęcia na własność gminy określonej nieruchomości nie staje się osobą, której bezpośrednio dotyczyły skutki wywłaszczenia, a zatem nie jest legitymowany do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. Nie ma bowiem przepisów prawa administracyjnego dających podstawę do przeniesienia statusu osoby wywłaszczonej na inny podmiot, zwłaszcza przeniesienia w drodze czynności cywilnoprawnych. Wykładnia literalna art. 98 ust. 3 u.g.n. wskazuje na to, że podmiotem uprawnionym do domagania się odszkodowania jest wyłącznie osoba, której bezpośrednio dotyczyły skutki wywłaszczenia. Równocześnie ustawa w żadnym przepisie nie wypowiada się co do następstwa osoby wywłaszczonej. Wskazywanie jako osoby uprawnionej do odszkodowania wyłącznie osoby, której bezpośrednio dotyczyły skutki wywłaszczenia, oraz brak regulacji dotyczącej następstwa prawnego, są wspólną cechą rozwiązań zawartych w różnych ustawach, a dotyczących osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania z tytułu wywłaszczenia. Takie samo stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. I OSK 2863/19 (LEX nr 3629235). Jak wynika z powyższego organy obu instancji prawidłowo odmówiły skarżącej spółce legitymacji do występowania w sprawie administracyjnej o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną na mocy komorniczego zajęcia wierzytelności przysługującej skarżącej wobec podmiotu wywłaszczonego. Zawarta w skardze argumentacja nie może znaleźć uznania Sądu. Pogląd zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. I OSK 274/17 jest odosobniony i nieaktualny w świetle omówionych wyżej aktualnych poglądów prezentowanych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skutkiem stwierdzenia braku legitymacji po stronie skarżącej do wystąpienia z żądaniem przyznania odszkodowania było umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Tym samym Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił stanowisko zaprezentowane przez inny skład WSA w Krakowie w wyroku z dnia 17 października 2024 r. sygn. II SA/Kr 1207/24 – dotyczący zresztą zajęcia tych samych wierzytelności tego samego dłużnika przez innego wierzyciela. Wobec powyższego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło