II SA/Kr 1350/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 lipca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego W. P. o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego W. P. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 10 grudnia 2012 r., w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 lipca 2012 r. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwiema nieletnimi córkami. Miesięczny dochód osiągany przez skarżącego z tytułu umowy o pracę wynosi 162,22 zł. Dochodu żony skarżący nie ujawnił. Według oświadczenia skarżący nie posiada żadnych cennych rzeczy ruchomych ani nieruchomości. Na uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż nie stać go na poniesienie kosztów sądowych w całości bez uszczerbku koniecznego egzystowania jego rodziny. Po utracie zatrudnienia w firmie postawionej w stan upadłości, wciąż szuka prac. Obecnie skarżącemu udało się znaleźć pracę na 1/8 etatu. W opinii referendarza informacje przekazane przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 14 listopada 2012 r., skarżący został wezwany do jego uzupełnienia. W piśmie z dnia 10 grudnia 2012 r., uzupełniającym wniosek skarżący wyjaśnił, iż obecnie mieszka grzecznościowo u rodziców. Przedmiotowa nieruchomość jest ich własnością. Nie posiada on żadnych składników majątkowych. Pomiędzy nim a żoną obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Bieżące rachunki opłaca żona. Skarżący nie korzysta z opieki społecznej. Do pisma skarżący dołączył plik kserokopii faktur i rachunków, w tym – kserokopie faktur za dostawę energii elektrycznej, za wodę i ścieki, za dostawę gazu, usługi telekomunikacyjne, kserokopię aktu notarialnego ustanawiającego rozdzielność majątkową, oświadczenie o składnikach wspólnego majątku ruchomego, zaświadczenie o uzyskiwanym przez skarżącego dochodzie, kserokopię zeznania podatkowego skarżącego za rok 2011, wyciągi z konta bankowego skarżącego za okres lipiec, wrzesień, październik 2012 r. Rozpoznając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu lub w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zatem wniosek skarżącego należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z wyżej powołanym artykułem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ( postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn, akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz.8). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpatruje się w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń , jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych ( por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85). Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy bierze się pod uwagę również sposób w jaki wnioskodawca gospodarował swoim majątkiem do chwili złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwe i ta okoliczność wpływa i kształtuje obecną sytuację materialną wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń skarżącego jak i przekazanych przez niego dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozpoznając wniosek skarżącego wzięto pod uwagę wysokość kosztów, które ma ponieść skarżący oraz to czy zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, iż utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 162,22 zł. Mimo precyzyjnego wezwania nie podał wysokości dochodu uzyskiwanego przez żonę oraz wydruków z jej konta bankowego. Nie wyjaśnił też dlaczego pominął te punkty wezwania w swoich wyjaśnieniach. Chyba, że za wyjaśnienia należy uznać stwierdzenie skarżącego, że pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej. Tymczasem zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku ( Dz. U. Nr 9 poz. 59 z póź. zm) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej( postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA 2005). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych ( por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 460/08). Rozdzielność majątkowa małżonków odnosi się, w świetle przepisów prawa rodzinnego do majątku małżonków a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędnym jest zatem założenie, iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego ( por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I CZ 37/67). Wreszcie zauważyć trzeba, iż małżonkowie faktycznie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Stąd też dane dotyczące obu osób prowadzących takie gospodarstwo są konieczne z punktu widzenia rozpatrywania niniejszej sprawy. Dopiero bowiem zestawienia i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwolą na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełniania ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania tego prawa ( por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 418/05). Wobec powyższego należało przyjąć, iż skarżący nie zrealizował warunków wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie jest niepełne, nie zawiera bowiem wszystkich danych o sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).