II SA/Kr 1375/17
WyrokWSA w Krakowie2018-02-28
Skład orzekający: Krystyna Daniel, Jacek Bursa, Mirosław Bator
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej ma obowiązek weryfikacji oświadczenia inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieją wątpliwości co do jego prawdziwości zgłoszone przez stronę postępowania, a decyzja scaleniowa, na podstawie której ustalono granice działek, została uchylona?Ratio decidendi
Organ administracji ma obowiązek weryfikacji oświadczenia inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jeśli istnieją wątpliwości co do jego prawdziwości, szczególnie gdy zostały one zgłoszone przez stronę postępowania. Uchylenie decyzji scaleniowej, która wpłynęła na ustalenie granic działek, rodzi konieczność szczególnej uwagi organów w celu ochrony prawa własności i zweryfikowania, czy inwestycja nie narusza praw sąsiadów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na przebudowę i rozbudowę budynku. Skarżący zarzucali m.in. wadliwe ustalenie granic działek po uchyleniu decyzji scaleniowej, co miało wpływ na prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz na zgodność inwestycji z przepisami technicznobudowlanymi. Organy obu instancji uznały, że inwestor posiada wymagane prawo i że projekt jest zgodny z planem miejscowym.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od Wojewody solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie : Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skarg H. P., S. P., E. P. oraz M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 września 2017 r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących H. P., S. P. i E. P. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Starosta [...] decyzją z dnia 21 grudnia 2016 r. nr [...] działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz na podstawie art. 104 K.p.a. zatwierdził projekt budowalny i udzielił pozwolenia na budowę dla G. K. obejmujące przebudowę i rozbudowę budynku mieszkalno – gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny na dz. ewid. nr [...] (powstałych w obszarze inwestycji z dz. ewid. oznaczoną przed scaleniem nr [...], [...] i części dz. [...]) położonych w miejscowości L. W. wraz urządzeniami budowlanymi i infrastrukturą techniczną zewnętrzną [ dojazd istniejącymi dwoma zjazdami z drogi gminnej dz. ewid. nr [...] (przed scaleniem nr [...]), przyłącz kanalizacyjny do istniejącej studzienki kanalizacyjnej na dz. ewid. nr [...] ( przed scaleniem, nr [...] ) po dz. ewid. nr [...] (przed scaleniem nr [...]), utwardzenie uzupełniające dojść, dojazdu, miejsca pod pojemnik na śmieci, dwu miejsc postojowych i placów manewrowych przy projektowanym do przebudowy i rozbudowy budynku na dz. ewid. nr [...] (przed scaleniem nr [...], [...]). W uzasadnieniu organ wskazał, że działki nr [...] (powstałe w obszarze inwestycji z dz. ewid. oznaczonej przed scaleniem nr [...] [...] i części dz. [...]) położone są w terenie objętym ustaleniami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy L. W., zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy w L. W. Nr [...] z dnia 1 marca 2005 r. o symbolu "[...]" tj. teren zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych. W granicach terenów o symbolu od 2.RM.1 do 2.RM.174 dopuszcza się między innymi lokalizację zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Rozbudowa budynku w granicy dz. ewid. oznaczonej przed scaleniem nr [...] jest zgodna z § 36 ust. 1 pkt 15 ustaleń miejscowego planu zagospodarowania, który dopuszcza lokalizację budynków w granicy działek. Inwestor postanowieniem [...] Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia 4.10.2016 r., uzyskał zgodę na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego dla przebudowywanego i rozbudowywanego budynku w sposób inny niż podano w § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Na całym obszarze objętym ustaleniami planu dopuszcza się realizację sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. Zgodnie z powołanym wyżej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nieruchomość (teren) objęta projektowaną inwestycją może być zagospodarowana w sposób proponowany przez wnioskodawcę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem o sygn. akt II OSK 698/13 z dnia 18.10.2013 r. utrzymał w mocy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24.08.2011 r. sygn. akt II SA/Kr 842/09-WSA orzekający o uchyleniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławczego w N. S. oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy N. T. z dnia 14.09.2006 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi L. W.. W związku z faktem, iż wskazany wyrok wprowadza zmiany we władaniu inwestor złożył oświadczenia, iż posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla działek ewidencyjnych na których planowane jest przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne (tj. budynek wraz z infrastrukturą) według wypisów z ewidencji gruntów zarówno przed jak i po decyzji scaleniowej wsi L. W.. W świetle powyższego organ na podstawie złożonych w toku prowadzonego postępowania dokumentów stwierdził, że inwestor spełnił dyspozycje art. 32 ust. 4 pkt 2 i wykazał jednoznacznie, iż posiadają prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli M. K., S. i E. P. oraz H. P.. W swoich odwołaniach podnieśli między innymi, że mapa na której sporządzono projekt nie spełnia wymogów Prawa budowalnego. Stwierdzono, że działka nr [...] (przed scaleniem nr [...]) została wchłonięta do działki inwestora - tj. do działki nr [...] (przed scaleniem nr: [...] i [...]), a inwestor dwukrotnie składał oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Wojewoda decyzją z dnia 5 września 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podniósł, że objęte wnioskiem o pozwolenie na budowę o numerach poscaleniowych: [...] powstały w wyniku scalenia z działek oznaczonych przed scaleniem nr: [...] [...] i części działki [...] położonych w miejscowości L. W.. Z akt sprawy wynika, że na skutek wyroków sądowych skutek procesowy jak i materialno-prawny scalenia gruntów został uchylony. W związku z tym inwestor złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla działek ewidencyjnych, na których planowane jest przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne (tj. budynek wraz z infrastrukturą) według wypisów z ewidencji gruntów zarówno przed jak i po decyzji scaleniowej wsi L. W. - zgodnie z aktami organu I inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę załączył oświadczenie, w którym wymienił działki określone numerami ewidencyjnymi poscaleniowymi ([...]), a następnie został wezwany w trybie art. 64 § 2 kpa do uzupełnienia wniosku o oświadczenie dla działek ewidencyjnych oznaczonych nr: [...] [...] i [...] według ewidencji przedscaleniowej. Analizując projekt zagospodarowania terenu nie sposób zgodzić się z zarzutem, że planowana inwestycja lokalizowana jest na działce odwołujących. Zgodnie z projektem zagospodarowania terenu rozbudowa i przebudowa lokalizowana jest na działce nr [...] (przed scaleniem [...] natomiast na działce nr [...] (przed scaleniem [...] stanowiącej współwłasność odwołujących nie będą prowadzone żadne roboty budowlane. Zastrzeżenia co do wymiarów przedstawionych na projekcie zagospodarowania terenu są bezzasadne, ponieważ projekt został sporządzony na mapie posiadającej klauzule potwierdzającą przyjęcie do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w N. T.. Mapa przedstawia ewidencję działek przed i po decyzji scaleniowej, została opracowana przez uprawnionego geodetę po wcześniejszym wznowieniu znaków granicznych, co potwierdza załączona do projektu zaklauzulowana mapa z 19 maja 2015 r. Podnoszona w odwołaniu kwestia dotycząca samowoli budowlanej dokonanej przez inwestora, przy budynku podlegającym aktualnie przebudowie i rozbudowie stanowiła przedmiot odrębnego, postępowania administracyjnego prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. T.. Postępowanie w tej sprawie zostało zakończone decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanej w N. T. z 30 stycznia 2013 r. o umorzeniu postępowania w sprawie robót budowlanych wykonanych w obrębie budynku mieszkalno-gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] w miejscowości L. W., polegających na wykonaniu podcienia o wymiarach w rzucie poziomym 11,45 m x 2,75 m od strony południowej budynku bez wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę. Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem 14 lutego 2013 r., zatem fakt przeprowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania dotyczącego samowoli budowlanej pozostaje bez wpływu na prowadzone aktualnie postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę. Odpowiadając na zarzuty podnoszone w odwołaniach dotyczące zacieniania działki nr [...] (przed scaleniem [...] wyjaśnia się, że projektowana przebudowa i rozbudowa nie spowoduje zacieniania-budynków na działkach sąsiednich - odległość budynku mieszkalno-gospodarczego na działce odwołujących od budynku objętego przebudową i rozbudową w miejscu największego zbliżenia wynosi 11,40 m. Natomiast faktem jest, że budynek podlegający przebudowie i rozbudowie usytuowany jest przy południowej granicy działki odwołujących - wzdłuż tej granicy, w odległości około 1 m, a na odcinku bezpośrednio przy granicy. Zatem zarówno przed, jak i po wykonaniu planowanej inwestycji, występuje zacienianie działki odwołujących. Wyjaśnić jednak należy, że ponieważ wysokość budynku zwiększa się o tylko 1,29 m (z 7,52 m na 8,81 m), a kalenica budynku równoległa do granicy działki Odwołujących, zlokalizowana jest w odległości około 6 m od tej granicy, występujące obecnie zacienianie działki zwiększy się nieznacznie i nie spowoduje ograniczenia możliwości zabudowy tej działki. Rozwiązania projektowe dotyczące sposobu odprowadzenia wód opadowych z połaci dachu nie powodują zalewania działki odwołujących - rynna odprowadzająca wodę opadową z połaci dachowej od strony północnej, na odcinku prowadzona jest wewnątrz budynku (wzdłuż ściany oddzielenia przeciwpożarowego), a następnie odprowadzana jest rurą spustową na teren działki inwestora - rozwiązanie przedstawione na rysunku nr [...]. Aby zabezpieczyć działkę odwołujących przed zsuwaniem się śniegu z dachu budynku inwestora, na północnej połaci dachu zaprojektowano śniegołapy w dwóch rzędach. W ocenie organu odwoławczego, bezpodstawne są obawy odwołujących o bezpieczeństwo pożarowe, ze względu na okna dachowe projektowane w północnej połaci dachu. Odległość tych okien od granicy działki wynosi 4 m. Ponadto z uwagi na lokalizację budynku podlegającego przebudowie przy granicy z działką odwołujących, [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z 4 października 2016 r. wyraził zgodę na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, w sposób inny niż podany w § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, stosownie do wskazań opracowania sporządzonego przez rzeczoznawców do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, pt: "Ekspertyza techniczna dot. przebudowy i rozbudowy istniejącego budynku mieszkalno-gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny na działce nr [...] w L. W. , ustalając przy tym, że ścianę północną budynku należy wykonać jako ścianę oddzielenia przeciwpożarowego; przekrycie dachu od strony północnej należy wykonać w klasie RE 30 w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki; każdą kondygnację budynku należy wyposażyć w minimum l gaśnicę o masie środka gaśniczego 6 kg lub 6 dm3 przystosowanych do zwalczania pożarów min. grupy A; kuchnię, przedsionek kotłowni oraz korytarz na I piętrze należy wyposażyć w automatyczne czujniki dymu. Powyższe rozwiązania zostały zastosowane w projekcie budowlanym zatwierdzonym zaskarżoną decyzją. Garaże istniejące na działce odwołujących, o których mowa w odwołaniu powinny stanowić treść mapy na której sporządzony został projekt zagospodarowania terenu - zgodnie z przepisami Prawa budowlanego obiekty te po wybudowaniu podlegają geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, obejmującej ich położenie na gruncie (obowiązek kierownika budowy, a w przypadku gdy kierownik budowy nie został ustanowiony obowiązek inwestora - art. 43 Pb). Zgodnie z treścią mapy, nad działką odwołujących przebiega linia niskiego napięcia (wzdłuż granicy z działką inwestora). Odległość przebudowywanego budynku od tej linii wynosi około 2 m i jest zgodna z normą PN-E-05100-1:1998 (wymagana odległość: 1,5 m), która określa wymagania dotyczące odległości elektroenergetycznych linii napowietrznych o napięciu znamionowym wyższym niż lkV od innych linii, obiektów i urządzeń budowlanych (norma została wycofana, ale jest dokumentem, z którego można uzyskać wiedzę techniczną dotyczącą linii nN). Oceniając w postępowaniu odwoławczym zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznano, że jest wystarczający do udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. Zakres uprawnień kontrolnych organu administracji architektoniczno-budowlanej określony został w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. Dokonując sprawdzenia, o którym mowa w cytowanym wyżej art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego organ odwoławczy ustalił, że działki stanowiące teren inwestycji położone są w terenie objętym ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy L. W., zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady G. W. z 21 marca 2005 r. - o symbolu [...]. w terenie zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych. Zgodnie z ustaleniami § 36 ust. 2 pkt 2 planu w terenach tych dopuszcza się lokalizację zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, dopuszcza się remont, rozbudowę, odbudowę, przebudowę i nadbudowę istniejącej zabudowy pod warunkiem utrzymania obowiązującego przeznaczenia terenu wraz z przyjętymi zasadami zagospodarowania terenu i kształtowania zabudowy jak dla obiektów noworealizowanych. Zgodnie z § 36 ust. 3 pkt 5 planu w przypadku realizacji zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej zagospodarowanie terenu należy projektować zgodnie z warunkami jak dla terenów, o których mowa w § 6, czyli terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Projekt budowlany zatwierdzony zaskarżoną decyzją jest zgodny z ustaleniami planu określonymi w ww. § 6, ponieważ wskaźnik intensywności zabudowy wynosi: 0,17 (maksymalny wskaźnik intensywności zabudowy określony w planie - 0,4); maksymalna wysokość przebudowywanego budynku (parter + poddasze użytkowe) wynosi: 8,81 m (wysokość budynków mieszkalnych do dwóch kondygnacji nadziemnych w tym poddasze użytkowe); zaprojektowano dach dwuspadowy z otwarciami o nachyleniu połaci 45° i 40° oraz wysięg okapu na 80 cm (dachy realizować jako dwu lub wielospadowe o kącie nachylenia połaci w zakresie 40-45° dla połaci głównych i do 60° dla połaci bocznych oraz wysięgu okapu 80-100 cm); powierzchnia biologicznie czynna wynosi: 65,84% (zachować minimum 60% powierzchni biologicznie czynnej). Istotnym jest, że zgodnie z ustaleniami planu, dopuszcza się lokalizowanie obiektów w granicach działek. W ocenie organu odwoławczego projekt budowlany zatwierdzony zaskarżoną decyzją jest zgodny w ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy L. W.. Przedmiotowa inwestycja nie należy do inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz nie jest lokalizowana na terenie wyznaczonych obszarów Natura 2000, dlatego nie wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Ponieważ projektowana inwestycja dotyczy przebudowy i rozbudowy istniejącego budynku mieszkalno-gospodarczego, zgodnie z § 2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wymagania, o których mowa w § 1 zostały spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej rzeczoznawców do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych uzgodnionej z [...] Komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej - zgodnie z postanowieniem z 4 października 2016 r. W ocenie organu odwoławczego projekt zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Projekt zawiera niezbędne uzgodnienia i opinie. Do projektu budowlanego załączona została informacja dotycząca bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (art. 20 ust. 1 pkt 1b Prawa budowlanego) oraz ekspertyza techniczna dotycząca stanu konstrukcji budynku podlegającego przebudowie i rozbudowie (art. 206 ust. 2 warunków technicznych). Zgodnie z opinią geotechniczną załączoną do projektu budowlanego, dla budynku podlegającego przebudowie i rozbudowie ustalono 1 kategorię geotechniczną, a warunki gruntowe określono jako proste. Projekt został sporządzony przez projektantów posiadających wymagane uprawnienia budowlane. Z przeprowadzonej analizy wynika, że projekt budowlany zatwierdzony zaskarżoną decyzją jest kompletny i spełnia wymogi przepisów art. 35 ust. 3 pkt 1-3 Prawa budowlanego.
Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli M. K. oraz H. P., S. P. i E. P. zarzucając naruszenie:
1/ art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 12 K.p.a. poprzez niezastosowanie się do zasad postępowania administracyjnego wynikających z przepisów;
2/ art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że planowana inwestycja jest zgodna z przepisami planu zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy zgodność ta - w związku z odwoływaniem się w decyzji do oznaczeń działek wynikających z uchylonego scalenia, których przebieg nie jest tożsamy z przebiegiem sprzed scalenia - jest nieweryfikowalna;
3/ art. 6, 7, 8 i 77 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia rzeczywistego przebiegu granic
i bazowanie na przebiegu ustalonym na skutek scalenia, podczas gdy zostało ono uchylone. Zaniechanie to ma istotny wpływ na możliwość zweryfikowania prawdziwości oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (nie można z zaskarżonej decyzji, która odwołuje się również do oznaczeń wynikających z uchylonego scalenia powodując chaos ustalić, na jakich konkretnie działkach planowana inwestycja ma być realizowana i czyją stanowią one własność), jak również niemożliwość zweryfikowania, czy planowana inwestycja spełnia wymogi wynikające z przepisów, a w szczególności przepisów techniczno-budowlanych w zakresie odległości poszczególnych elementów planowanej inwestycji od granic, które przed scaleniem i w oparciu o uchyloną decyzję scaleniową nie są tożsame;
4/ art. 7, 8 i 12 k.p.a. poprzez oparcie się na dokumentach, ekspertyzach i postanowieniach (por. w szczególności np. postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej) odnoszących się do działek i ich przebiegu powstałych na skutek scalenia, które następnie zostało uchylone, podczas gdy objęte tymi dokumentami działki wynikające z uchylonego już w dacie ich powstania scalenia, nie są tożsame z działkami sprzed scalenia;
5/ art. 35 ust 1 pkt 2 prawa budowlanego w zw. z art. 6, 7, 8 i 77 k.p.a. poprzez przyjęcie że projekt zagospodarowania działki, a tym samym planowana inwestycja, są zgodne z przepisami - w tym przepisami techniczno-budowlanymi, a w szczególności przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które przewidują stosowne (minimalne) odległości od granic, podczas gdy odległości te ustalone zostały w oparciu o przebieg granic wynikający ze scalenia, które następnie zostało uchylone, a rzeczywisty przebieg granic (a w konsekwencji spełnienie przez stosowne odległości, które, nie są tożsame przed i po uchylonym scaleniu, wymogów wynikających z przepisów ww. rozporządzenia) nie zostały przez organy zbadane w toku postępowania jurysdykcyjnego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o ich oddalenie podtrzymując przy tym argumentację użytą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji organu odwoławczego utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji o udzieleniu pozwolenia na budowę (rozbudowę) dla obiektu posadowionego w obszarze objętego decyzją scaleniową, wyeliminowaną następnie z obrotu prawnego prawomocnym wyrokiem tut. sądu. Zdaniem organów cała inwestycja zamyka się na działkach stanowiących własność inwestora. Zdaniem skarżących stanowisko to jest wadliwe. Na skutek scalenia jedna z działek należących do inwestora (nr [...]) została powiększona o część działki należącą do skarżących a inwestycja obejmuje także ten fragment nieruchomości (działki). Inwestor nie posiada zatem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w tym fragmencie, czego organ nie zweryfikował.
Tytułem wstępu wskazać należy, iż zgodnie z dyspozycją art. 32 ust 4 pkt 2 Prawo budowlane (Dz.U.06.156.1118) pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przepis ten nie przewiduje weryfikacji oświadczenia inwestora przez organ administracji w zakresie jego (oświadczenia) zgodności z prawdą, ale absurdem byłoby przyjęcie, iż organ związany jest domniemaniem prawdziwości tego dokumentu w sytuacji, kiedy istnieje wątpliwość co do zgodności z prawdą złożonego oświadczenia. W razie wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia, opierając się o wykładnię celowościową, systemową i historyczną przepisu stwierdzić należy, iż organom przysługuje prawo do analizy i weryfikacji oświadczenia. Wynika to z faktu ze nowelizacja art. 32 ust. 4 pkt. 2 prawa budowlanego miała na celu wyłącznie wprowadzenie ułatwienia proceduralnego, a nie zmianę warunków materialno-prawnych uzyskania pozwolenia na budowę. Najważniejszym wymaganiem które musi spełnić podmiot występujący o wydanie pozwolenia na budowę jest bowiem nadal legitymowanie się przez niego prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wymogiem takim nie jest samo złożenie oświadczenia. Złożenie przez inwestora oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stwarza jedynie domniemanie posiadania przez inwestora takiego prawa. Oznacza to, że organ administracyjny jest uprawniony do badania, czy domniemanie to jest prawdziwe a prawdziwość takiego oświadczenia może obalić. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. I tak w wyroku z dnia 3 kwietnia 2007 roku, II OSK 577/06. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, iż na inwestorze ciąży jedynie obowiązek złożenia oświadczenia, ale organ ma prawo i kompetencje do badania prawdziwości oświadczenia, które powinno zmierzać do ustalenia istnienia tytułu prawnego inwestora, w rozumieniu art. 3 pkt. 11 prawa budowlanego. Analogicznie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 maja 2007 roku, II OSK 775/06. w którym stwierdza, iż (...) oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest skuteczne o tyle, o ile z materiału zebranego w sprawie nie wynika wniosek przeciwny. Oświadczenie to stwarza bowiem tylko domniemanie, iż składającemu przysługuje wymienione prawo. Domniemanie to może być obalone dowodami wskazującymi, iż złożone oświadczenie nie odpowiada rzeczywistości" W wyroku dodano również, że takie oświadczenie nie wiąże w żaden sposób organu, który może badać treść tego oświadczenia i kontrolować jego zgodność z rzeczywistym stanem prawnym.
Zdaniem sądu sam fakt, że przepis art. 32 ust 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, w wersji po nowelizacji ustawy dokonanej w dniu 27 marca 2003 (wcześniej inwestor miał obowiązek wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane) nakłada na inwestora jedynie obowiązek złożenia oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, ma ułatwić, przyśpieszyć proces inwestycyjny, nie może natomiast sanować stanów jawnie sprzecznych z porządkiem prawnym tj. sytuacji kiedy inwestor planuje inwestycję na nieruchomości co do której w całości lub części nie ma prawa dysponowania nią na cele budowlane. Zdaniem sądu przepis art. 32 ust 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane należy odczytywać w tren sposób, iż organ administracji wydaje decyzję o pozwoleniu na budowę inwestorowi, który oświadczenie o którym mowa w tym przepisie złoży, bez konieczności badania z urzędu prawdziwości tego oświadczenia. Mając natomiast wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia w szczególności jeżeli stanowi to przedmiot zarzutu zgłoszonego przez stronę nie będącą inwestorem, czy to w postępowaniu przed organem I instancji czy jak ma to miejsce w niniejszej sprawie w odwołaniu, organ ma obowiązek wnikliwej weryfikacji tej okoliczności w postępowaniu wyjaśniającym,.
Podkreślić przy tym należy, iż zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 7 k.p.a. (wyrażającą zasadę praworządności) w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyjaśnienie wątpliwości co prawdziwości składanych przez inwestora oświadczeń, są zatem nie uprawnieniem ale obowiązkiem organu administracji. W tej sytuacji organ obowiązany jest zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). W szczególności w postępowaniu odwoławczym, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz ma obowiązek ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Oznacza to, że organ ma obowiązek rozpatrzeć wszystkie żądania strony, ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji, a także odnieść się do kwestii podniesionych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
Przechodząc do sprawy rozpoznawanej przez sąd w niniejszym postępowaniu wskazać należy, iż w odwołaniu skarżący wyraźnie zarzucili, iż działka nr [...] (obszar objęty inwestycją) powstała między innymi z należącej do nich działki nr [...] (przed scaleniem nr [...]) co wynika z postanowienia Starosty [...] z 27 lutego 2012 r. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji opisując przedmiotową inwestycję jak i tereny sąsiednie posługują się numeracją działek jakie nadane zostały po scaleniu a także przed scaleniem. Takie zapisy są także w projekcie budowlanym. Działka nr [...] jest wymieniona w decyzji jako teren, na którym inwestycja ma być realizowana. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ II instancji podaje, iż "zgodnie z projektem zagospodarowania terenu rozbudowa i przebudowa lokalizowana jest na działce nr [...] (przed scaleniem [...]), natomiast na działce nr [...] (przed scaleniem [...] stanowiącej współwłasność odwołujących nie będą prowadzone żadne roboty budowlane". Sąd zwraca uwagę, iż zarzut skargi nie dotyczył tego, że roboty budowlane mają być prowadzone na działce nr [...] (przed scaleniem nr [...]) ale że działka nr [...] została powiększona kosztem działki [...] na skutek scalenia, którego skutkowi ostatecznie wyeliminował z obrotu prawnego wyrok sądowy. Stanowisko organu nie jest ustosunkowaniem się do zarzutów skargi. Sytuacja prawna jaka jest na obszarze objętym niniejszym postępowaniem – konsekwencja uchylenia decyzji scaleniowej, wymusza na organach administracji szczególną uwagę, by przy procesach inwestycyjnych nie zostało naruszone prawo własności podmiotów których nieruchomości zmieniły powierzchnię na skutek scalenia a następnie niejako powróciły do pierwotnych rozmiarów po wyroku uchylającym decyzję scaleniową.
Ze stanowiska organu II instancji wynikało by, że scalenie na działkach stanowiących własność inwestora polegało jedynie na zmianie numerów działek bez wcielania do nich działek sąsiednich a choćby ich fragmentów. Stanowisko to podważają skarżący a organ II instancji wobec wyraźnie sformułowanych w tym zakresie zarzutów okoliczności tej nie wyjaśnił.
Nie jest dla sądu jasne czy organ II instancji przyjmuje, że rozbudowa dotyczy jedynie części nieruchomości znajdującej się po przeciwnej niż działka skarżących (nr [...] przed scaleniem [...] tj. po południowo-wschodniej stronie już istniejącego budynku – jak mowa wyżej, organ wskazuje, że rozbudowa i przebudowa lokalizowana jest na działce nr [...] (przed scaleniem [...]), natomiast na działce nr [...] (przed scaleniem [...] stanowiącej współwłasność odwołujących nie będą prowadzone żadne roboty budowlane. Jeżeli tak, to stanowisko to jest wadliwe. Prawdą jest – wynika to z projektu budowlanego, że rozbudowa w swym większym fragmencie ma być prowadzona w południowo – wschodniej części działki nr [...], tym niemniej część projektowanej rozbudowy jest zlokalizowana także po stronie północno-zachodniej tj. od strony nieruchomości należącej do skarżących. Wynika to przede wszystkim z projektu zagospodarowania terenu (projekt budowlany k. 13). W tej sytuacji obowiązkiem organu było zweryfikować czy działka nr [...] w całości zamyka się w granicach działek należących do inwestora w okresie przed dokonaniem scalenia, czy też jak twierdzą to skarżący, działka ta na skutek scalenia została powiększona kosztem ich działki a wobec uchylenia decyzji scaleniowej inwestycja będzie realizowana na fragmencie nieruchomości stanowiącej ich własność. Okoliczność ta, istotna dla rozstrzygnięcia nie została wyjaśniona. Organ I instancji poprzestał na odebraniu od inwestora oświadczeń o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane (wbrew zarzutom skargi – także w stosunku do działek z przed dokonaniem scalenia) a organ odwoławczy pomimo wyraźnych w tym przedmiocie zarzutów, okoliczności tej nie wyjaśnił. Wobec objęcia rozbudową części północno-zachodniej budynku tj od strony działki należącej do skarżących, organ winien także zając wyraźne stanowisko, czy projektowana rozbudowa w sposób prawidłowy zachowuje normy odległościowe określone przepisami techniczno-budowlanymi oraz zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Okoliczności te wyjaśni organ ponownie rozpoznając sprawę.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c a także 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło