II SA/Kr 1379/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : WSA Paweł Darmoń WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. sprawy ze skargi "G." SPÓŁKA JAWNA w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 14 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Wojewoda [....] decyzją z dnia 14 września 2016 r. (znak: ....), na podstawie: - art. 81 ust. 1 i 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 290 z późn. zm. – dalej jako: u.p.b.) oraz - art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 – dalej jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania [....] Sp. j., od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 16 maja 2016 r. Nr [....] (znak: [....] ) w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia [....] Sp. z o.o. pozwolenia na budowę zamierzenia budowlanego pn. Budynek mieszkalny wielorodzinny z garażem podziemnym, wolnostojącym śmietnikiem, naziemnymi miejscami postojowymi oraz infrastrukturą komunikacyjną na działce nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] oraz dwoma wjazdami dodatkowo na działce nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] przy ul. [....] w K. , uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej udzielenia pozwolenia na budowę i w tym zakresie udzielił [....] Sp. z o.o. pozwolenia na budowę zamierzenia budowlanego pn. budynek mieszkalny wielorodzinny z garażem podziemnym, z wewnętrznymi instalacjami: wody, kanalizacji sanitarnej, deszczowej, c.o. wentylacji mechanicznej i elektroenergetycznej, wewnętrznymi instalacjami na zewnątrz budynku w postaci oświetlenia terenu, kanalizacji sanitarnej i deszczowej, wolnostojącym śmietnikiem oraz infrastrukturą komunikacyjną w postaci wewnętrznej drogi pożarowej na działce nr [....] obr. [....] oraz dwoma wjazdami dodatkowo na działce nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] przy ul. [....] w K. , a w pozostałym zakresie tj. zatwierdzenia projektu budowlanego, szczególnych warunków zabezpieczenia terenu budowy i prowadzenia robót budowlanych, ustanowionego nadzoru na budowie, ustalonego obszaru oddziaływania obiektu, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 16 maja 2016 r. Nr [....] (znak: [....] ). Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia 16 maja 2016 r. Nr [....] (znak: [....] ), Prezydent Miasta K. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym, wolnostojącym śmietnikiem, naziemnymi miejscami postojowymi oraz infrastrukturą komunikacyjną wraz z dwoma wjazdami, zlokalizowanego na dz. nr [....] i [....] obr. [....] przy ul. [....] w K. Odwołanie od ww. decyzji wniosła [....] Sp. j. podnosząc, że ww. inwestycja w znacznym stopniu ograniczy możliwości zabudowy działki odwołującej, a ponadto w jej ocenie zaprojektowano zbyt małą ilość miejsc parkingowych. Wojewoda [....] wskazał, że w ramach postępowania odwoławczego inwestor wystąpił o doprowadzenie treści zaskarżonej decyzji z dnia 16 maja 2016 r. o pozwoleniu na budowę do zgodności ze skorygowanym w dniu 6 kwietnia 2016 r. wnioskiem o pozwolenie na budowę, a ponadto uzupełniona została znajdująca się w aktach sprawy analiza nasłonecznienia o rysunki przestrzennej wędrówki cienia po elewacji budynku przy ul. [....] . Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy powołując się na treść art. 35 ust. 1 u.p.b. oraz oceniając zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy - uznał, że jest on wystarczający do udzielenia pozwolenia na realizację przedmiotowej inwestycji. Wojewoda [....] podkreślił przy tym, że organy administracji nie badają prawidłowości przyjętych w projekcie budowlanym rozwiązań, jeżeli nie dotyczą one zakresu wynikającego z ww. przepisu. Ponadto organ odwoławczy dodał, że za prawidłowość sporządzenia projektu budowlanego, w tym również przyjęte w projekcie rozwiązania, odpowiada projektant i jeżeli istnieje wymóg jego sprawdzenia, również sprawdzający, którzy to zgodnie z treścią art. 20 ust. 4 u.p.b. złożyli w niniejszej sprawie stosowne oświadczenia o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że dokonana przez niego korekta zaskarżonej decyzji w części nazwy inwestycji, dla której zostało udzielone pozwolenie na budowę wynikała z faktu, iż w piśmie z dnia 6 kwietnia 2016 r. pełnomocnik inwestora skorygował (doprecyzował) treść wniosku o pozwolenie na budowę, a mimo tego organ I instancji udzielając pozwolenia na budowę, określił inwestycję w sposób nazwany we wniosku z dnia 26 lutego 2016 r. (tj. przed jego doprecyzowaniem i uściśleniem). W takiej sytuacji, w ocenie organu odwoławczego, zasadne było skorygowanie zaskarżonej decyzji w celu doprowadzenia jej treści do zgodności z wnioskiem o pozwolenie na budowę, a także zakresem i treścią projektu budowlanego. Organ odwoławczy dodał przy tym, że pomimo, iż zaskarżona decyzja nie odpowiada literalnie wzorcom decyzji znajdującym się w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę, posiada ona elementy pozwalające uznać, że zawiera informacje wymagane przepisami prawa niezbędne dla realizacji przedmiotowej inwestycji. Dodatkowo organ odwoławczy zaznaczył, że zakres wydanej przez niego decyzji nie przekracza zakresu, w którym orzekał organ I instancji, zarówno w sferze przedmiotowej jak i podmiotowej, a jedynie uściśla jego treść. Odnosząc się z kolei do zarzutu odwołania dotyczącego wprowadzenia przez projektowaną inwestycję ograniczeń w zabudowie działki odwołującej i związanego z tym naruszenia art. 144 k.c. oraz art. 32 Konstytucji RP, organ odwoławczy powołując się na treść art. 28 ust. 2 u.p.b. wskazał, że co prawda organ I instancji ustalając obszar oddziaływania inwestycji zaliczył nieruchomość odwołującej do tego obszaru, uznając, że nastąpi ograniczenie w jej zagospodarowaniu, niemniej jednak odrębnym zagadnieniem pozostawała ocena czy inwestycja ta nie narusza art. 144 k.c. Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z materiału dowodowego dz. nr [....] , będąca działką odwołującej jest działką bardzo wąską, która samodzielnie nie nadaje się do zabudowy, a przy tym zlokalizowana jest ona od północnej strony inwestycji i ma szerokość od 4,5 m do 5,5 m. Tym samym w ocenie organu odwoławczego nie da się na niej zrealizować budynku tożsamego, a dopiero łącznie z dz. nr [....] możliwa jest jej zabudowa budynkiem takim jak projektowana inwestycja, tj. wielorodzinnym. Biorąc więc pod uwagę obie ww. dz., tj. nr [....] i [....] , które są własnością odwołującej, w ocenie organu odwoławczego, brak jest w niniejszej sprawie, ograniczeń w ich zabudowie, które wynikałyby z wymogów Prawa budowlanego. Dlatego też, zdaniem organu II instancji, brak było podstaw do uznania, że realizacja przedmiotowej inwestycji spowoduje naruszenie art. 144 k.c. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że art. 144 k.c., w przypadku inwestycji na sąsiedniej (lub dalszej) działce, musi zostać powiązany z przepisami Prawa budowlanego, a do jego naruszenia dochodzi w przypadku inwestycji, która by ograniczała uprawnienie wynikające z art. 4 u.p.b. dla odwołującej, tj. powodowała brak możliwości zabudowy własnej działki, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Niemniej jednak, Wojewoda [....] zaznaczył, że jeżeli nawet w ocenie odwołującej następuje naruszenie art. 144 k.c., czy też art. 32 Konstytucji RP, to rozstrzygnięcie tej kwestii może być przedmiotem roszczeń w stosunku do inwestora w ramach postępowania przed sądami powszechnymi. Odnosząc się natomiast do zastrzeżeń odwołującej dotyczących zbyt małej ilości miejsc postojowych organ odwoławczy wskazał, że dla przedmiotowej inwestycji zaprojektowano 56 miejsc postojowych dla 79 lokali mieszkalnych i 1 lokalu administracyjnego, co daje wskaźnik 0,7 miejsca postojowego na 1 mieszkanie. Wojewoda [....] zaznaczył przy tym, że zgodnie z zapisami decyzji o warunkach zabudowy, inwestor powinien w granicach terenu inwestycji zrealizować miejsca postojowe dla samochodów, przy uwzględnieniu postanowień uchwały z dnia 29 sierpnia 2012 r. Nr LIII/723/12 Rady Miasta K. dotyczącej "Programu obsługi parkingowej dla miasta K. ", stosownie do której dla przedmiotowej inwestycji przyjęto wskaźnik liczby miejsc postojowych 1,2 miejsca na 1 mieszkanie. Niemniej jednak organ odwoławczy podkreślił, że zawarte w decyzji o warunkach zabudowy informacje są jedynie zaleceniami w tym zakresie, nie są one natomiast wiążące dla inwestora i nie nakładają na niego obowiązku ich zaprojektowania w ilości wskazanej w uchwale. Jednocześnie organ II instancji wskazał, że jak wynika z zawartych w projekcie budowlanym wyjaśnień projektanta ilość miejsc postojowych została zaprojektowana stosownie do jej zakresu i charakteru, a ponadto podano, iż w niewielkiej odległości od projektowanej inwestycji znajduje się ogólnodostępny parking gminny. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, brak było podstaw do zakwestionowania przez organ administracji wskazanej przez projektanta ilości miejsc postojowych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania projektowanej inwestycji. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że na terenie, na którym planowana jest inwestycja nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i dla planowanego zamierzenia inwestycyjnego inwestor uzyskał decyzję o warunkach zabudowy. Wojewoda [....] podkreślił również, że kontrola organu administracji architektoniczno-budowlanej, w zakresie określonym w art. 35 ust. 1 u.p.b. wykazała, że projekt budowlany jest zgodny z wymogami wynikającymi z decyzji o warunkach zabudowy z dnia 9 czerwca 2015 r. Nr [....] (znak: [....] ). Następnie organ odwoławczy podał, że dla przedmiotowej inwestycji ustalono nieprzekraczalną linię zabudowy w odległości 10 m od granicy z działką drogową (ul. ....) i jako przedłużenie linii zabudowy na dz. nr [....] oraz nr [....] , która to linia jak wskazał organ nie została przekroczona. Dalej organ II instancji zaznaczył, że decyzja o warunkach zabudowy wskazywała wskaźnik powierzchni nowej zabudowy w odniesieniu do powierzchni terenu inwestycji do 30% (± 2%), zaś zaprojektowana powierzchnia zabudowy dla tej inwestycji wynosi 31,67%. Organ odwoławczy podał również, że wielkość powierzchni biologicznie czynnej, wynikająca z decyzji o warunkach zabudowy, powinna wynosić nie mniej niż 30%, a zaprojektowano 39,90%. Z kolei jak wskazał organ odwoławczy, dopuszczalna szerokości elewacji frontowej od strony ul. [....] wynikająca z decyzji o warunkach zabudowy powinna wynosić 23 m (± 20%), a zaprojektowano 23,85 m. Wojewoda [....] podał także, że wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej (attyki) określona w decyzji o warunkach zabudowy powinna wynosić 14 m do 16 m, zaś w projekcie budowlanym wysokość ta wynosi 15,90 m, a ponadto zaprojektowany został dach płaski, co w ocenie organu odwoławczego jest zgodne z wymogami decyzji o warunkach zabudowy. Tym samym, w ocenie organu II instancji, zaproponowane w projekcie budowlanym rozwiązania spełniają ustalenia wynikające z decyzji o warunkach zabudowy w zakresie funkcji, gabarytów i lokalizacji zabudowy oraz dopuszczalnych powierzchni terenów zainwestowanych i biologicznie czynnych. Organ odwoławczy nadmienił przy tym, że projekt zagospodarowania działki został wykonany na mapie do celów projektowych przyjętej do zasobu powiatowego w dniu 20 stycznia 2016 r., a lokalizacja budynku jest zgodna z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto Wojewoda [....] wskazał, że odległość ścian budynku z otworami okiennymi i drzwiowymi od granic z sąsiednimi działkami budowlanymi jest nie mniejsza niż 4 m, a w ramach inwestycji zaprojektowano 56 miejsc postojowych w garażu podziemnym. Organ odwoławczy dodał również, że w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego, projekt budowlany został zaopiniowany bez uwag przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, a inwestor uzyskał niezbędne dla tej inwestycji uzgodnienia, opinie i oświadczenia, które zostały uwzględnione przy projektowaniu inwestycji. Organ II instancji wskazał bowiem, że w aktach sprawy znajduje się informacja dotycząca bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, kopie uprawnień budowlanych osób projektujących i sprawdzających projekt budowlany, a także zaświadczenia o przynależności tych osób do właściwej izby samorządu zawodowego. Organ odwoławczy wskazał również, że ocenie podlegał także ustalony przez projektanta w projekcie budowlanym obszar oddziaływania projektowanego obiektu, uwzględniający funkcję obiektu, jego gabaryty i inne parametry, które mogły wpływać na sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Wojewoda [....] podał przy tym, że jako działki znajdujące się w obszarze oddziaływania wskazano dz. nr nr [....] [....] [....] , a tym samym w ocenie organu odwoławczego obszar oddziaływania został określony w sposób prawidłowy. Jednocześnie organ II instancji wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego badana była zgodność zamierzenia z odrębnymi przepisami, w tym przepisami techniczno-budowlanymi, w zakresie spełnienia wymogów dotyczących odległości od granic i sąsiedniej zabudowy, spełnienia wymogów przeciwpożarowych. Organ odwoławczy podał także, że projekt budowlany zawiera analizę nasłonecznienia pokoi mieszkalnych i naturalnego oświetlenia w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi zgodnie z wymogami określonymi w § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wojewoda [....] zaznaczył bowiem, że jak wynika z przeprowadzonej przez projektanta analizy nasłonecznienia pokoje mieszkalne, zarówno w budynkach nr nr [....] [....] przy ul. [....], jak i w budynku projektowanym, mają wymagany czas nasłonecznienia pokoi wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy. Z kolei w odniesieniu do naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, organ odwoławczy podkreślił, że regulacja związana z tym zagadnieniem znajduje się w § 13 ww. rozporządzenia i jak wynika z wykonanego opracowania projektowany budynek nie ogranicza wymaganego ww. przepisem światła naturalnego, zarówno w tych pomieszczeniach znajdujących się w budynkach będących w obszarze oddziaływania projektowanego budynku, jak i w projektowanym budynku. Dlatego też, zdaniem organu odwoławczego, nie zostały naruszone wymogi wynikające z ww. rozporządzenia w zakresie nasłonecznienia pokoi mieszkalnych i naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach znajdujących się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Tym samym, wg organu odwoławczego, inwestor spełnił wymogi będące przedmiotem oceny organu administracji, wynikające z art. 35 ust. 1 oraz art. 32 ust. 4 u.p.b., a ponadto przedmiotowa inwestycja nie narusza występujących w obszarze oddziaływania uzasadnionych interesów osób trzecich. Organ II instancji wskazał przy tym, że analiza przedłożonego materiału dowodowego nie wykazała naruszenia prawa materialnego, które uprawniałoby organ administracji do zakwestionowania prawidłowości przedmiotowej inwestycji, a w związku z tym inwestor jest uprawniony do korzystania z prawa wynikającego z art. 4 u.p.b. Skargę na ww. decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżąca – [....] Sp. j., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 5 ust. 1 pkt 9 u.p.b. w ramach uzasadnionych interesów osób trzecich, 2. art. 32 Konstytucji RP, 3. art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, 4. art. 144 k.c., 5. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że podtrzymuje wszystkie zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżąca podkreśliła bowiem, że w jej ocenie odwołanie to w istocie nie zostało rozpatrzone, a mianowicie organ odwoławczy nie rozważył, czy wykonanie zaskarżonej decyzji umożliwi następnie zabudowę nieruchomości skarżącej spółki budynkiem o podobnych parametrach, tj. 32% powierzchni zabudowy, wysokość zabudowy w granicach 15,5 m do 16, 5 m, zgodnie z wydaną decyzją o warunkach zabudowy. Skarżąca podkreśliła przy tym, że należąca do niej nieruchomość składa się z trzech działek (nr nr ..... oraz nr ....), a w związku z tym rozważania organu odwoławczego co do parametrów jednej z nich (dz. nr .....) wskazujące, że jest ona bardzo wąska i przez to nie nadaje się do zabudowy należało zdaniem skarżącej uznać za niezrozumiałe. Ponadto skarżąca podniosła, że organ odwoławczy nie uzasadnił, dlaczego w jego ocenie, brak jest w niniejszej sprawie ograniczeń w zabudowie nieruchomości skarżącej spółki, które wynikałyby z wymogów prawa budowlanego. Zdaniem skarżącej, zachowanie bowiem przepisów dotyczących przesłaniania i zacieniania uniemożliwi zabudowę nieruchomości skarżącej spółki w podobnej odległości od granicy działek stanowiących własność [....] sp. z o.o., natomiast ze względu na szerokość nieruchomości (ok. 27 m), a także istniejące już zabudowania na działkach sąsiednich, realizacja inwestycji o podobnych do inwestycji [....] sp. z o.o. parametrach (32% powierzchni zabudowy, wysokość zabudowy w granicach 15,5 m do 16, 5 m) będzie niemożliwa. Skarżąca zaznaczyła przy tym, że w jej ocenie, nieruchomość [....] sp. z o.o. posiada parametry, które pozwalają na budowę budynku wielorodzinnego w odległości od granicy skarżącej spółki w sposób umożliwiający bezkonfliktową zabudowę obu nieruchomości, co pokazano przez odsunięcie się z zabudową od pozostałych nieruchomości na odległość znacznie przewyższającą wymagania prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy dodał przy tym, że przeprowadzona przez niego analiza w zakresie ustalenia, czy projektowana inwestycja nie wprowadzi ograniczeń w prawie zabudowy działki skarżącej wykazała, że jest możliwa realizacja inwestycji wielorodzinnej łącznie na działkach skarżącej nr [....] i nr [....] , natomiast ocena konkretnego zamierzenia inwestycyjnego strony skarżącej możliwa będzie dopiero na etapie złożenia wniosku o pozwolenie na budowę wraz z projektem budowlanym. Tym samym zdaniem organu odwoławczego zarzut naruszenia art. 5 ust. 9 u.p.b. w zw. z art. 144 k.c. nie znajduje potwierdzenia w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) - dalej zwana "P.p.s.a." Zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle powołanego przepisu, Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Na samym początku Sąd zauważa, że pełnomocnik organu odwoławczego za pismem z dnia 9 grudnia 2016 r. do akt sądowych dołączył uwierzytelnioną kserokopię decyzji nr [....] Prezydenta Miasta K. z dnia 16.11.2016 r., znak [....] , na podstawie której za zgodą dotychczasowego inwestora [....] Sp. z o.o., ul. [....] , przedmiotowa dla sprawy decyzja o pozwoleniu na budowę - została przeniesiona na rzecz [....] Sp. z o.o. Sp. k., ul. [....] . W związku z tym następczym beneficjentem praw i obowiązków sformułowanych w tej decyzji jest [....] Sp. z o.o. Sp. k., ul. [....] . Dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd uchylił obie decyzje, po to aby organy ponownie zweryfikowały prawem chronione interesy skarżącej spółki wynikające z poniżej wskazanych norm. Mająca znaczenie dla kontrolowanej sprawy aksjologia ustawy Prawo budowlane została wyrażona m. in. w jej art. 5. Dla potrzeb kontrolowanej sprawy, szczególnie istotne znaczenie ma treść art. 5 ust. 1 pkt 4, 8 , 9 Prawa budowlanego, w myśl którego: 1. Obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając: (.....) 4) niezbędne warunki do korzystania z obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego przez osoby niepełnosprawne, w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich;(.....) 8) odpowiednie usytuowanie na działce budowlanej; (.....) 9) poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej; (.....)" Z kolei, zgodnie z treścią § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690, ze zm.). "1. Jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż: 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy; 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.(.....)" Zarazem, w myśl § 13 omawianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: "1. Odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli: 1) między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż: a) wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m, b) 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m, 2) zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60. 2. Wysokość przesłaniania, o której mowa w ust. 1 pkt 1, mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części. 3. Dopuszcza się sytuowanie obiektu przesłaniającego w odległości nie mniejszej niż 10 m od okna pomieszczenia przesłanianego, takiego jak maszt, komin, wieża lub inny obiekt budowlany, bez ograniczenia jego wysokości, lecz o szerokości przesłaniającej nie większej niż 3 m, mierząc ją równolegle do płaszczyzny okna. 4. Odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być zmniejszone nie więcej niż o połowę w zabudowie śródmiejskiej". W tym miejscu trzeba zauważyć, że tak zwane normatywy, czy też standardy zabudowy działki od granicy nie mają postaci uprawnienia, ale zawarte są w nich wypowiedzi normatywne/opisowe (normy opisowe) korzystne dla inwestorów, zatem przepisy te formułują dla nich określone interesy prawne, czyli korzystne sytuacje znajdujące oparcie w obowiązującym prawie. W związku z tym, obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając m. in.: odpowiednie usytuowanie na działce budowlanej i poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym interesów prawnych wynikających ze standardów zabudowy działki od granicy/w granicy. Od razu trzeba podkreślić, że Prawo budowlane nie tworzy zasad formułujących preponderancję interesów prawnych wnioskującego inwestora, w związku z czym to zadaniem organu jest, zgodne z art. 7 in fine k.p.a., wyważanie interesów prawnych wszystkich stron postępowania przy kierowaniu się aksjologią Konstytucji RP i Prawa budowalnego. Na przywołane powyżej przepisy należy patrzeć przez pryzmat art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym "Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne". Artykuł 64 Konstytucji RP, stwierdza, że "1. Każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia. 2. Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. 3. Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności". W konsekwencji, w sytuacji, w której sąsiadują ze sobą dwie działki niezabudowane, kwalifikowane prawem do potencjalnej zabudowy, determinowanie prawne pozwoleniem na budowę zabudowy jednej z nich nie powinno naruszać zasady równości i sprawiedliwości co do możliwości inwestycyjnych podmiotu posiadającego tytuł prawny względem pozostałych niezbudowanych nieruchomości, chyba, że podmiot posiadający tytuł prawny wyrazi na to zgodę mieszczącą się w ramach prawa. W kontrolowanej sprawie kwestią sporną jest zatem swoistego rodzaju sprawiedliwość proceduralna i materialnoprawna powstająca na tle postanowień art. 32, art. 64 Konstytucji, art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w zw. z art. 144 k.c., § 12 i § 13 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r. a związana z tym, czy organ administracyjny rozpatrujący wniosek inwestora, który pierwszy w czasie złoży wniosek o pozwolenie na budowę, a teren planowanej inwestycji graniczy z niezabudowaną działką/działkami, może - wskutek wydana pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji - ograniczyć treścią wydanej ostatecznej decyzji sposób zabudowy sąsiedniej nieruchomości niezabudowanej, a kwalifikowanej prawnie do zabudowy, tak, że podmiot posiadający tytuł prawny do zabudowy sąsiedniej nieruchomości nie będzie mógł wykorzystać pozytywnych dla siebie aspektów postanowień treści § 12 i 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r. w tym samym stopniu, co wyprzedzający go w czasie inwestor. W praktyce oznacza, że podmiot działający później niż pierwszy wnioskodawca, nie może zabudować terenu, do którego posiada tytuł prawny - na tych samych zasadach, co działający wcześniej inwestor "sąsiad" - co do odległości od wspólnej granicy, a to m.in. w związku z eliminowaniem nienormatywnego przesłaniania. Podzielając argumentację skargi, o czym szczegółowo będzie poniżej, Sąd jest zdania, że powyżej zasygnalizowane działanie organu narusza zasadę równości i sprawiedliwości w zakresie korzystania przez podmioty uprawnione z prawa do zabudowy. W realiach kontrolowanej sprawy, należy się zgodzić ze skarżącą Spółką, że usytuowanie planowanego "procedowanego" budynku w odległości 3 metry ścianą bez okien na długości ok. 5 metrów i w odległości 4 metry ścianą z otworami okiennymi na długości ok. 15 metrów od granicy działki [....] - powoduje, iż ewentualny nowoprojektowany budynek mieszkalny (o wysokości analogicznej 15.5 metra) na nieruchomości skarżącej Spółki musiałby być odsunięty o 14 metrów od planowanego budynku adresata kontrolowanego pozwolenia na budowę , a więc ok. 10 - 11 metrów od granicy działek [....] ( teren skarżącej Spółki ) i [....] (teren do zabudowy przez adresata pozwolenia na budowę ). W przypadku skarżącej Spółki, Sąd zarazem jest zdania, że jej interesy prawne powinny być chronione z uwagi na możliwości inwestycyjne wynikające z łącznie potraktowanych działek, do których skarżąca ma tytuł prawny, a które znajdują się w obszarze oddziaływania planowanej i kontrolowanej obecnie przez Sąd inwestycji. Takie jak wyżej wskazane dysproporcje w odległości od granic są, zdaniem Sądu, nieakceptowalne w świetle systemowej wykładni § 13 rozporządzenia uwzględniającej treść art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, art. 144 K.c. oraz art. 32 Konstytucji RP. W przekonaniu Sądu przepis § 13 ww. rozporządzenia należy wykładać systemowo i zgodnie z zasadami demokratycznego państwa prawnego w ten sposób, że ma on odpowiednie zastosowanie także wtedy, gdy sąsiednia nieruchomość jest jeszcze niezabudowana i nawet wtedy, gdy jej właściciel nie ma sprecyzowanych planów inwestycyjnych. Odmienna interpretacja omawianego § 13 rozporządzenia prowadziłaby do sprzeczności tej normy z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego oraz art. 32 Konstytucji RP. Sąd I instancji podziela w tym miejscu stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 25.06.2009, sygn. akt II OSK 1277/08, zgodnie z którym "Za szerszym niż wskazywałaby na to wykładnia gramatyczna stosowaniem § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przemawia też to, że jest to przepis wykonawczy do ustawy, co nakazuje wykładać go przez pryzmat przepisów tej ustawy. Prawo budowlane nie różnicuje zaś zakresu ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, gdy mówi o konieczności ich uwzględnienia podczas procesu inwestycyjnego, z uwagi na pierwszeństwo (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego).W końcu należy też zwrócić uwagę, że w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przewiduje się w określonych przypadkach regulację, którą można określić jako zasadę wzajemności (§ 12 ust. 4 powołanego rozporządzenia). Zasada ta, co prawda, obowiązuje przy budowie bezpośrednio przy granicy albo w odległości pomiędzy 1,5 m i 3 m od granicy, jednakże nie wydaje się, aby dla budujących w dalszej odległości nie było żadnego uzasadnienia do jej zastosowania". Zdaniem Sądu I instancji, wykładnia treści § 12 w zw. z § 13 rozporządzenia musi uwzględniać art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, który nie rozgranicza zakresu ochrony interesów prawnych właścicieli sąsiednich nieruchomości zabudowanych, od interesów prawnych właścicieli sąsiednich ruchomości niezabudowanych. Wykładając systemowo treść art. 144 K.c, w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego należy stwierdzić, że inwestor powinien powstrzymać się od działań, które zakłócałyby korzystanie z ruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. W kontekście ww. przepisów nie może być tak, aby właściciel, lub inny podmiot uprawniony, ruchomości sąsiedniej został pozbawiony możliwości określonego zabudowania działki tylko tego, że został w czasie uprzedzony w zamierzeniach inwestycyjnych przez swojego sąsiada. W judykaturze zwrócono uwagę, że przepis § 13 rozporządzenia normujący sposób ustalania odległości między budynkami z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów, tylko prima facie zdaje się mieć zastosowanie do sytuacji, gdy jedna z nieruchomości jest zabudowana. Taka wykładnia nie jest dopuszczalna, gdyż prowadziłaby do uprzywilejowania tego z inwestorów, który jako pierwszy przystąpił do zainwestowania (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 20 dnia 2010 r.; sygn. akt II SA/Rz 950/10; wyrok WSA w Białymstoku z 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 726/10, zob. też wyrok NSA z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 3105/12). Stosując w takiej sytuacji wskazany przepis, organy administracji architektoniczno-budowlanej są zobowiązane ocenić, czy właściciel sąsiedniej niezabudowanej nieruchomości będzie mógł zabudować swoją nieruchomość z zachowaniem takich samych odległości od granicy, jak właściciel nieruchomości, który pierwszy podjął inwestycję. Zatem brak możliwości bezpośredniego pełnego zastosowania w kontrolowanej sprawie § 13 rozporządzenia wobec niezabudowanej działki strony skarżącej, nie ma jakiegoś negatywnego wpływu na możliwość dokonania przez organ architektoniczno-budowlany oceny wpływu planowanej inwestycji na teren sąsiedniej nieruchomości pod kątem możliwego jej zagospodarowania z punktu widzenia treści art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w ramach "uzasadnionych interesów osób trzecich" wynikających refleksowo z § 12 w zw. z § 13 ww. rozporządzenia. Wręcz przeciwnie, organ stosujący prawo powinien uwzględniać sferę potencjalnych stosunków prawnych jakie wynikają z treści § 13 w sytuacji, gdy jest rozpatrywany wniosek inwestora o pozwolenie na budowę dla terenu niezabudowanego i w części graniczącej z terenem niezabudowanym. To z kolei wymaga zbadania sprawy w jej całokształcie i wyważenia konkretnych grup interesów. tj. inwestora i właściciela sąsiedniej działki także niezabudowanej. Przy kwestii spornej, jaką jest zacienianie sąsiedniej niezabudowanej, samo oparcie się na obowiązujących przepisach znajdujących bezpośrednie pełne, a nie tylko potencjalne, zastosowanie w sprawie jest niewystarczające. Kwestia prawidłowego zastosowania art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego ma zatem decydujące znaczenie dla wyniku sprawy. Należy pamiętać, że ocena prawna dokonywana w oparciu o ten przepis nie może być czyniona wyłącznie o samą analizę konkretnego przesłonienia, konkretnego budynku przez zamierzoną zabudowę i nawzajem, ponieważ organ architektoniczno-budowlany powinien rozważyć to jak kształtują się uprawnienia inwestora, a jak właściciela sąsiedniej nieruchomości niezabudowanej także z potencjalnej perspektywy treści § 13 omawianego rozporządzenia. W tym kontekście jako obowiązujące wnioskującego właściciela nieruchomości do zabudowy są właśnie także przepisy § 13 rozporządzenia, które również dla niego mogą określać inne odległości od działki sąsiedniej niż wynikające z § 12 rozporządzenia, w tym "4 m". Prawo własności jest prawem konstytucyjnie chronionym (art. 64 ust. 1 Konstytucji RP) i ochrona ta jest dla wszystkich równa (art. 64 ust. 2 Konstytucji RP). Zasada równej dla wszystkich ochrony własności jest elementem zasady równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). W zgodzie z tymi konstytucyjnymi zasadami, powinny być wykładane przepisy Prawa budowlanego, które mają wpływ na prawo sąsiedzkie (uzasadnienie wyroku II OSK 1277/08). Adresatem obowiązków wynikających z prawa własności i innych praw majątkowych, gwarantowanych w art. 64 Konstytucji RP, są władze publiczne - wszystkie organy, instytucje i osoby urzędowe pozostające w strukturze państwa bądź samorządu. Władze publiczne są zatem konstytucyjnie obowiązane do zapewnienia omawianym prawom równej ochrony. Obowiązkiem ustawodawcy jest stanowienie regulacji prawnych w dostateczny sposób zabezpieczających ochronę tych praw, a obowiązkiem władzy wykonawczej i sądowniczej jest właściwe i efektywne egzekwowanie owych regulacji (L. Garlicki w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Wyd. Sejmowe 2003, t. III, s. 14-15, uw. 13 do 64). Art. 64 ust. 2 Konstytucji wskazuje, że ochrona prawna własności ma być równa dla wszystkich. To postanowienie Konstytucji trzeba traktować jako jedno ze szczegółowych odniesień ogólnej zasady równości do poszczególnych dziedzin życia społecznego. Art. 64 ust. 2 powinien być interpretowany i stosowany w bliskim związku z art. 32 Konstytucji, bo zapewnienie "równej dla wszystkich" ochrony prawnej jest elementem "równego traktowania przez władze publiczne" (art. ust. 1 zd. 2 Konstytucji). Ochrona tych praw, co do zasady, nie może być różnicowana ze względu zakres podmiotowy (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.5.2001 r., SK 15/00, OTK 11/4/85, s. 516, akceptowany przez L. Garlickiego - op. cit. s. 15-17, uw. 14). Przy czym nakaz równej ochrony praw majątkowych tej samej kategorii nie jest absolutny. W uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II OSK 1277/08, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zasada równej ochrony prawa własności wymaga, aby każdy właściciel nieruchomości w procesie inwestycyjnym miarę możliwości miał takie same prawo. Wskazane względy odpadają, gdy jest możliwość przewidzenia ewentualnych ograniczeń wynikających z § 13 rozporządzenia z 2002 r. bez konieczności znajomości parametrów technicznych drugiego z obiektów budowlanych, t.j. gdy pierwszy budynek jest wyższy niż 35 m. Wówczas odległość między budynkami jest określona stałą wartością wynoszącą 35 m i nie jest zależna, jak w wypadku niższych budynków, od wysokości przesłaniania. Zasada równej ochrony prawa własności w przypadku obiektów spełniających przesłanki § 13 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia z 2002 r. ze swej istoty wymaga dokonania pomiarów parametrów, o których mowa w § 13 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. Ponieważ w grę wchodzi konflikt dwu równoprawnych dóbr (prawa własności inwestora i prawa własności uczestników), organ obowiązany był udzielić ochrony tych dóbr, ważąc każde z nich, z uwzględnieniem istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Pominięcie tej kwestii przez organy w jej wymiarze potencjalnym, refleksyjnym w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego i art. 144 K.c., tak jak to zostało przedstawione powyżej, w realiach kontrolowanej sprawy ma istotny wpływ na wynik sprawy. Ustosunkowując się następnie do kolejnego zarzutu dotyczącego miejsc postojowych Sąd stwierdza, że z uwagi na uchylenie decyzji organu I i II instancji z przyczyn wskazanych powyżej, jego szczegółowa analiza prawna i faktyczna w realiach kontrolowanej sprawy jest przedwczesna. Z akt sprawy wynika, że dla przedmiotowej inwestycji zaprojektowano 56 miejsc postojowych dla 79 lokali mieszkalnych i 1 lokalu administracyjnego, co daje wskaźnik 0,7 miejsca postojowego na 1 mieszkanie. Wojewoda [....] zaznaczył przy tym, że zgodnie z zapisami decyzji o warunkach zabudowy, inwestor powinien w granicach terenu inwestycji zrealizować miejsca postojowe dla samochodów, przy uwzględnieniu postanowień uchwały z dnia 29 sierpnia 2012 r. Nr LIII/723/12 Rady Miasta K. dotyczącej "Programu obsługi parkingowej dla miasta K.", stosownie do której dla przedmiotowej inwestycji przyjęto wskaźnik liczby miejsc postojowych 1,2 miejsca na 1 mieszkanie. Jak wynika z zawartych w projekcie budowlanym wyjaśnień projektanta ilość miejsc postojowych została zaprojektowana stosownie do jej zakresu i charakteru, a ponadto podano, iż w niewielkiej odległości od projektowanej inwestycji znajduje się ogólnodostępny parking gminny. Zdaniem organu odwoławczego, uzasadnionym jednak zbyt ogólnie, brak było podstaw do zakwestionowania przez organ administracji wskazanej przez projektanta ilości miejsc postojowych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania projektowanej inwestycji. Sąd zauważa, że treść dotycząca miejsc postojowych w decyzji o warunkach zabudowy dot. kontrolowanego pozwolenia na budowę nawiązuje powinnościowo do niewiążącej uchwały, w związku z czym inwestor i organy powinni dążyć kierunkowo do jej optymalnej, pełnej realizacji. Z kolei, ewentualne uzasadnione prawem i czynnikami obiektywnymi (jak np. ścisłe centrum miasta z brakiem możliwości sytuowania kolejnych miejsc postojowych przy braku możliwości organizacji/budowy parkingu podziemnego), odstępstwa i propozycje zamienne wobec terenu inwestycji w związku z ilością i usytuowaniem miejsc postojowych powinny być szczegółowo wyjaśnione, uzasadnione i zweryfikowane w zakresie realnego korzystania z propozycji zamiennych, takich jak parkingi ogólnodostępne, czy inne miejsca, w pierwszej kolejności przez inwestora/projektanta i zweryfikowane następnie przez organ zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej/obiektywnej i ustawowym wymiarem ilości, celu i funkcji miejsc postojowych określanych na podstawie prawa w pozwoleniu na budowę. Należy przy tym mieć na uwadze interesy prawne osób niepełnosprawnych. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien przeanalizować wniosek inwestora pod kątem, czy zatwierdzenie przedłożonej dokumentacji skutkuje wobec podmiotu, który posiada tytuł prawny do zabudowy niezabudowanych działek sąsiednich z terenem inwestycji, takimi samymi możliwościami inwestycyjnymi po jego stronie. Inaczej mówiąc, czy skarżąca strona będzie mogła zabudować sąsiadujące ze sobą działki, do których posiada tytuł prawny, i które może traktować łącznie jako potencjalny teren pod zabudowę, w takich samych odległościach od przedmiotowej dla sprawy granicy z działką inwestora/adresata pozwolenia na budowę, jak to planuje to uczynić inwestor na podstawie kontrolowanej przez Sąd decyzji o pozwoleniu na budowę. Zatem, odpowiednio stosując, w takiej sytuacji jaka występuje w kontrolowanej sprawie, po raz kolejny odpowiednie ww. przepisy prawne, organy administracji architektoniczno-budowlanej będą zobowiązane ocenić, czy skarżący właściciel sąsiednich niezabudowanych nieruchomości będzie mógł zabudować swoją nieruchomość z zachowaniem takich samych odległości od granicy, jak właściciel nieruchomości, który jako pierwszy podjął zamierzenia inwestycyjnie w drodze sformalizowanej procedury. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. "a" i "c" p.p.s.a., jak w sentencji wyroku.