II SA/Kr 1390/25

WyrokWSA w Krakowie2026-01-13

Skład orzekający: Sędzia WSA Piotr Fronc, WSA Agnieszka Nawara – Dubiel, Asesor WSA Anna Kopeć

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest nieważna z powodu sprzeczności z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest nieważna, jeśli jej postanowienia są sprzeczne z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. W analizowanej sprawie, przeznaczenie terenu w planie miejscowym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, podczas gdy w studium teren ten został wskazany jako obszar rolny, stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu i prowadzi do stwierdzenia nieważności uchwały.
Stan faktyczny
Wojewoda Małopolski złożył skargę na uchwałę Rady Gminy Korzenna zmieniającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, domagając się stwierdzenia jej nieważności. Zarzuty dotyczyły m.in. naruszenia zasad sporządzania planu, w tym braku zapewnienia obsługi komunikacyjnej, niezrozumiałych zapisów dotyczących budowli infrastruktury technicznej, rozbieżności między treścią uchwały a rysunkiem planu, braku inwentaryzacji terenu, bezprzedmiotowości niektórych zapisów dotyczących ochrony środowiska i krajobrazu, naruszenia zasad techniki prawodawczej oraz omyłki pisarskiej. Sąd, badając sprawę z urzędu, stwierdził istotne naruszenie prawa polegające na sprzeczności uchwały z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały Rady Gminy Korzenna i zasądził od Gminy Korzenna na rzecz Wojewody Małopolskiego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Wojewody Małopolskiego na Uchwałę Nr XI/118/2025 Rady Gminy Korzenna z dnia 28 kwietnia 2025 r. w sprawie uchwalenia zmiany Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Korzenna pod nazwą plan "Nr 2 – Wojnarowa". I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. zasądza od Gminy Korzenna na rzecz Wojewody Małopolskiego kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda Małopolski złożył skargę na uchwałę Nr Xl/118/2025 Rady Gminy Korzenna z dnia 28 kwietnia 2025 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Korzenna pod nazwą plan "Nr 2 - Wojnarowa" i wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu nie podniesiono zarzutów względem trybu przeprowadzonych prac planistycznych. Zakwestionowano natomiast naruszenie następujących zasad sporządzania zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego: I. Naruszenie art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1130, zwanej dalej: u.p.z.p.) w zakresie w jakim w planie miejscowym wyznaczono linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania. W tym zakresie Wojewoda podkreślił, że plan miejscowy określa przeznaczenie terenu oraz linie rozgraniczające w ścisłym powiązaniu z rysunkiem planu rysunku planu. Tymczasem dla terenu 1MN, w § 11 ust. 1 pkt 2 lit. b tekstu planu ustalono ogólne zasady i warunki obsługi komunikacyjnej wskazując, że: 2) dopuszcza się realizację: ciągów pieszych, pieszo-jezdnych oraz dróg wewnętrznych nie wyznaczonych na rysunku planu - zgodnie z przepisami odrębnymi, przy czym drogi wewnętrzne nie uwidocznione na rysunku planu, mogą być wydzielane na etapie podziału geodezyjnego terenów na działki budowlane wg zasady: b) szerokość pasa drogowego w liniach rozgraniczających - min. 6 m. Powyższe dopuszczenie t.j. wydzielenie w bliżej nieokreślonej przyszłości, niezależnie od rysunku planu, dróg wewnętrznych jest niezgodne z cyt. wyżej przepisem ustawy i dodatkowo wpłynie na sposób zagospodarowania terenów do nich przyległych. W konsekwencji teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej nie ma zapewnionej właściwej obsługi komunikacyjnej, podczas gdy dostęp do drogi publicznej jest niezbędnym warunkiem umożliwiającym realizację inwestycji. Dostęp ten musi mieć charakter faktyczny i prawny, a nie tylko hipotetyczny. Również droga wewnętrza, traktowana jako odmienny, różny rodzaj przeznaczenia terenu powinna być wskazana w części graficznej planu oraz zostać wydzielona stałą i niepodlegającą przesunięciom linią rozgraniczającą teren. II. Wprowadzenie zapisu dotyczącego zasad zagospodarowania w § 4 ust. 4 uchwały, stanowiącego: Dla obiektów o szczególnej funkcji i znaczeniu przestrzennym - budowli infrastruktury technicznej lub innych budowli o tradycyjnie odmiennej skali i formie zabudowy, ustala się: 1) max wysokość 15 m; 2) stosowanie kolorystyki nie kontrastującej z otoczeniem i minimalizującej ich dominujący charakter w krajobrazie; przy czym powyższe ustalenia nie dotyczą obiektów: 1) elektroenergetyki (m.in. słupów elektroenergetycznych); 2) telekomunikacji (m.in. stacji bazowych i masztów telekomunikacyjnych); 3) związanych z ochroną - przeciwpożarową, przeciwpowodziową, przeciwosuwiskową (m.in. strażnic, wież i platform obserwacyjnych, murów oporowych, podporowych i innych niezbędnych umocnień w obrębie linii brzegowej cieków wodnych oraz w obrębie terenów zagrożonych procesami osuwiskowymi); 4) rekreacyjnych i geodezyjnych (m.in. wież obserwacyjno-widokowych i triangulacyjnych); 5) odnawialnych źródeł energii - elektrowni słonecznych; oraz innych obiektów budowlanych o zasadach kształtowania uregulowanych odrębnymi przepisami. W opinii Wojewody powyższy zapis jest niezrozumiały, a w pkt 1-5 wymienia obiekty, których w ogóle nie ma zlokalizowanych na niezabudowanym terenie 1MN. III. Rozbieżność pomiędzy treścią uchwały a rysunkiem planu, naruszająca § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2021 r. poz. 2404 ze zm.). W § 10 ust. 2 pkt 6 lit a, zapisano: a) utrzymanie stref kontrolowanych istniejących i projektowanych gazociągów z dopuszczeniem budowy nowych sieci gazowych w tych strefach. Natomiast w Załączniku nr 1/1 oraz w Legendzie do rysunku planu nie występuje strefa kontrolowanych istniejących gazociągów. IV. Naruszenie art. 14 ust. 5 u.p.z.p. poprzez nieprzeprowadzenie inwentaryzacji zagospodarowania terenu objętego zmianą planu. W konsekwencji, w stosunku do działki nr [...], na której nie występuje żadna zabudowa kubaturowa, wprowadzono w § 4 ust. 1 pkt 1 lit. a i b, pkt 3, ust. 2 pkt 1 lit. a, pkt 2 lit. a tekstu uchwały zasady dot. utrzymania istniejącej zabudowy oraz wprowadzania nowej zabudowy w odniesieniu do istniejącej zabudowy. Poza wyżej cytowanymi zapisami, niezgodnymi z rzeczywistym stanem działki objętej zmianą planu miejscowego, wyrażenia takie jak: istniejących budynków, zabudowy istniejącej, budynku istniejącego, istniejącej zabudowy, istniejącej struktury zabudowy, wpisano np. w § 4 ust. 2 pkt 3 lit. b, c, g, pkt 4 lit. a i c, e, g, h, § 6 pkt 1 lit. b, § 10 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 tekstu uchwały. V. Bezprzedmiotowość § 5 ust. 2 pkt 1 lit. a, c, d i pkt 7 uchwały wprowadzającego obowiązek spełnienia szczególnych warunków zagospodarowania w zakresie oddziaływania przedsięwzięć na środowisko. Z § 9 uchwały bowiem wynika, że podstawowym przeznaczeniem terenu jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna oznaczona symbolem 1MN, bez dopuszczenia realizacji jakiejkolwiek działalności inwestycyjnej lub usługowej. Ponadto położenie terenu 1MN od obszarów Natura 2000 oraz innych obiektów i obszarów objętych ścisłą ochroną wynosi ok. 3 kilometry. Analiza uwarunkowań obszaru objętego zmianą planu nie potwierdziła, że teren objęty jest formami ochrony przyrodniczo-krajobrazowej oraz że ma skomplikowane warunki geologiczne. W kwestionowanym zapisie, dotyczącym zasad ochrony środowiska wymieniono wyrażenia kojarzące się z usługami, tj. przedsięwzięcie i działalność inwestycyjna. VI. Bezprzedmiotowość § 5 ust. 3 i 4 oraz § 6 ust. 2 tekstu uchwały, wprowadzających szczegółowe regulacje dot. zasad ochrony przyrody i krajobrazu, zbędnych z punktu widzenia niezabudowanej działki rolnej położonej w terenach zabudowy zagrodowej, pozbawionej starodrzewia i innej cennej roślinności oraz zabytków. VII. Naruszenie wymogów prawidłowej legislacji uregulowanych w rozporządzeniu w sprawie "Zasad techniki prawodawczej". W tym zakresie zarzucono nadmierne uszczegółowienie, skomplikowanie i nieczytelność uchwały, niewspółmierne z charakterystyką terenu objętego zmianą, który obejmuje wyłącznie niezabudowane grunty rolne o pow. 0,20 ha, o prostym układzie urbanistycznym. W § 3 uchwały zawarto słownik pojęć, z których część jest nieprzystępna, skomplikowana, powielająca pojęcia ustawowe oraz zbyteczna. Ponadto w tekście uchwały zamieszczono zbędne treści, mające tylko wartość informacji, nie wpływające na zasady zabudowy terenów objętych planem miejscowym, np. 1. § 2 ust. 3 pkt 2 i 5 uchwały, wskazującemu, że terenowi objętemu planem przypisuje się szczególne warunki zagospodarowania, w zakresie: 2) ochrony przyrody; 5) stref ochronnych infrastruktury technicznej, podczas gdy na terenie objętym zmianą planu miejscowego nie występują ww. obszar i strefy ochronne; 2. w § 2 ust. 5 jako informację podano obszary chronione w myśl ustawy o ochronie przyrody oraz innych przepisów szczególnych, które nie występują na terenie objętym zmianą planu miejscowego; 3. w § 3 ust. 1 pkt 40 i pkt 41 zamieszczono szczegółowe definicje działalności nieuciążliwej i działalności uciążliwej, które nie powinny być zamieszczone, ponieważ dla terenu 1MN nie dopuszczono działalności inwestycyjnej; 4. w § 3 ust. 1 pkt 45 zamieszczono pojęcie lasu, choć teren objęty uchwałą nie sąsiaduje z terenem lasu; 5. w § 4 ust. 3 uchwały wprowadzono ustalenia dla budynków pomocniczych, podczas gdy w § 2 nie zamieszczono definicji takich budynków. VIII. Omyłkę pisarską polegającą na odniesieniu się w § 9 pkt 6 lit. a uchwały do § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a, który nie istnieje. Organ wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi. W uzasadnieniu argumentowano, że nawet, jeżeli przy sporządzaniu planu doszło do pewnych uchybień, to nie są one na tyle istotne, aby stać się podstawą stwierdzenia nieważności uchwały w całości. Organ nie zgodził się z zarzutem braku zapewnienia obsługi komunikacyjnej dla obszaru objętego planem. W odniesieniu do przedmiotowego terenu 1MN, plan ustalił zasady obsługi komunikacyjnej tego terenu poprzez istniejącą drogę publiczną, która w pełni zapewnia obsługę komunikacyjną. Nie wystąpiła potrzeba obejmowania planem części drogi publicznej, gdyż linia rozgraniczająca teren 1MN od strony południowo-zachodniej stanowi jednocześnie linię rozgraniczającą rzeczoną drogę publiczną. Na etapie planu miejscowego nie można również ustalić szczegółowej lokalizacji zabudowy, a tym samym nie można ustalić dojść i dojazdów do budynków o nieustalonej lokalizacji. W odniesieniu do kwestionowanego § 4 ust. 4 uchwały wyjaśniono, że w planie przedstawiono katalog otwarty ustaleniem obejmujący budowle infrastruktury technicznej (wymienione) oraz odniesiono się do innych budowli o tradycyjnie odmiennej skali i formie zabudowy o zasadach kształtowania uregulowanych odrębnymi przepisami. Szczególna funkcja i znaczenie przestrzenne może odnosić się np. do nietypowych obiektów infrastruktury technicznej. W odniesieniu do ustaleń § 10 ust. 2 pkt 6 lit a tekstu uchwały wyjaśniono, że ustalenia planu tworzą zasady postępowania przy realizacji infrastruktury gazowej bez znaczenia, czy na danym terenie występuje dana sieć. Plan powinien bowiem ustalić zasady postępowania, w przypadku gdy wystąpi potrzeba realizacji takiej sieci oraz realizacji zabudowy w pobliżu sieci istniejącej lub projektowanej. Organ nie zgodził się również, że regulacje zawarte w § 4 uchwały są niejasne i przez to sprzeczne z art. 14 u.p.z.p. W ramach wyjaśnień stwierdzono, że plan odnosi się zarówno do niezainwestowanych, jak również do terenów zainwestowanych. Przy dawnych planach miejscowych opisywano w części tekstowej planu stan istniejący, co zostało zaniechane z powodu zmienności sytuacji na danym terenie budowlanym w terminie obowiązywania danego planu (np. brak zabudowy i realizacja nowej zabudowy oraz np. po wyburzeniu starej zabudowy, chwilowy brak zabudowy). W odniesieniu do wpływu ustaleń planu na obszary Natura 2000, ustalenia planu zapisy zostały sformułowane na skutek ustaleń z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska. Ustalenia dotyczące zasad ochrony przyrody również uwzględniają zalecenia RDOŚ. Część tych zapisów jest rzeczywiście sformułowana na różne uwarunkowania, lecz ich celem było zapewnienie pełnej ochrony środowiska. Od północy i od południa przedmiotowego terenu znajdują się doliny lokalnych potoków wraz z otuliną biologiczną (zadrzewieniami). Ponadto rzeczony teren położony jest w granicach proj. obszaru ochrony Głównego Zbiornika Wód Podziemnych: GZWP nr 434 pn. "Dolina rzeki Biała Tarnowska"'. Przedmiotowe ustalenia ogólnie określają, co w takim obszarze powinno być chronione. W odniesieniu do sytuacji, że w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych przepisy odrębne dopuszczają wykorzystanie 30% powierzchni użytkowej na cele usługowe, w tym przypadku może to być działalność nie wymagająca dodatkowych parkingów lub miejsc postojowych (może to być np. pracownia malarska). Nie jest zasadne powtarzanie przepisów odrębnych w planie miejscowym, dlatego plan nie wymienia tej możliwości. W odniesieniu do ustalenia w planie nowych zasad zagospodarowania na podstawie inwentaryzacji urbanistycznej wyjaśniono, że dokonano niezbędnych analiz dotyczących przedmiotowego terenu objętego planem, zarówno w odniesieniu do stanu zagospodarowania, jak i położenia w określonym środowisku Gminy, co zostało zapisane w § 2. Zawarte tam informacje przedstawiają właścicielowi, a co ważniejsze projektantowi, położenie danego terenu budowlanego w strukturze przyrodniczo-krajobrazowej gminy na tle uwarunkowań środowiskowych. Jest to ważny element realizacji inwestycji. Finalnie wskazano, że zaskarżona uchwała nie odbiega od standardów zasad poprawnej legislacji. Zastosowano w niej środki adekwatne do specyfiki obszaru i jego różnorodności przyrodniczej oraz urbanistycznej, a "nadpisanie" niektórych ustaleń wynikało z zamiaru uwzględnienia wszystkich sytuacji mogących zaistnieć w danym terenie. Zaskarżona uchwała jest wystarczająco precyzyjna i jednoznaczna, a na etapie opiniowania i uzgadniania żadna instytucja nie zgłosiła zastrzeżeń do rzeczonego dokumentu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 - dalej "p.p.s.a."),) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepisy te korespondują z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 994 ze zm., dalej "u.s.g."), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 741, dalej "u.p.z.p.") – postrzeganym na ogół jako przepis szczególny wobec powołanego przepisu u.s.g. – istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Wojewoda jest legitymowany do wniesienia skargi na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego na podstawie art. 93 ust. 1 o samorządzie gminnym (Dz.U.2023, poz. 40 - dalej u.s.g.), zgodnie z którym po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 (30 dni od dnia doręczenia organowi nadzoru uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90) organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Podstawą uwzględnienia skargi na uchwałę dotyczącą planu może być wyłącznie naruszenie obiektywnego porządku prawnego oraz przekroczenie przysługującego gminie, z mocy art. 3 ust. 1 oraz art. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym władztwa planistycznego. Szczegółowe zasady oraz tryb podejmowania uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawarte zostały w ww. ustawie. Regulacje te bezwzględnie wiążą radę gminy w stanowieniu prawa miejscowego, a konsekwencje ich niedotrzymania, określił sam ustawodawca w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Z mocy przywołanego przepisu, istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Z treści przepisu art. 28 ust. 1 u.p.z.p. wynika, że przewiduje on trzy rodzaje wad planu miejscowego powodujących jego nieważność, tj. naruszenie zasad sporządzania planu, istotne naruszenie trybu (procedur) jego sporządzania oraz naruszenie właściwości organów uczestniczących w procesie jego sporządzania. Tryb sporządzania planu odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu, a skończywszy na uchwaleniu planu. Zaniechanie którejś z czynności może stanowić istotne naruszenie trybu, skutkujące nieważnością uchwały w całości lub części. Natomiast pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzeniem aktu planistycznego, a więc merytoryczną zawartością aktu planistycznego (część testowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej. Sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Przepisy te korespondują z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 994 ze zm., dalej "u.s.g."), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U.2023, pooz. 40, dalej u.s.g.) uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że istotne naruszenie prawa to uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do takich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (zob. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, str. 101-102; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2517/18). Za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa, jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki NSA: z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt. II SA/Wr 1459/97; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, dostępne w CBOSA). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wówczas, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Za nieistotne naruszenie prawa należy natomiast uznać takie naruszenie, które jest mniej doniosłe w porównaniu z innymi przypadkami wadliwości, jak np. nieścisłość prawna, czy też błąd, który nie ma wpływu na istotną treść aktu organu gminy. W przypadku nieistotnego naruszenia nie stwierdza się nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Badając legalność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy zbadać zgodność postanowień planu z ustaleniami studium, co wynika z art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p. Zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium. Gmina kształtuje swoją politykę przestrzenną, w tym lokalne zasady zagospodarowania, uchwalając studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowana przestrzennego. Organ stanowiący gminy, jako twórca polityki przestrzennej gminy, dokonuje autointerpretacji uchwalonego przez siebie studium w zakresie oceny zgodności z nim projektu planu miejscowego. Stopień związania planów ustaleniami studium zależy zatem w dużym stopniu od brzmienia ustaleń studium. Jednym z założeń polityki przestrzennej gminy jest stopień związania planowania miejscowego przez ustalenia studium, który może być, w zależności od szczegółowości ustaleń studium - silniejszy lub słabszy. W orzecznictwie i literaturze zauważa się także, że zgodność planu miejscowego ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie oznacza i nie może oznaczać prostego przenoszenia ustaleń studium do planu. Zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.z.p., studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy służy gminie do określenia kierunków jej polityki przestrzennej. Stąd, zgodnie z art. 10 ust. 2 u.p.z.p., jego postanowienia wyznaczają z zasady ogólne kierunki działalności i wskaźniki dla wydzielonych obszarów. Studium zawiera diagnozę zagospodarowania przestrzennego i określa politykę gminy w zakresie zagospodarowania przestrzennego, zwykle w dłuższym czasie. Postanowienia studium są dla organu sporządzającego plan wiążące (art. 9 ust. 4 u.p.z.p.), co oznacza, że regulacje planu nie mogą doprowadzić do modyfikacji kierunków zagospodarowania przewidzianego w studium lub też tego zagospodarowania wykluczyć. Rada gminy, uchwalając określonej treści studium, sama decyduje o zakresie, szczegółowości związania, o jakim mowa w art. 9 ust. 4 u.p.z.p. Zakres i sposób tego związania uzależniony jest od stopnia szczegółowości ustaleń zawartych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, przy czym podstawę stwierdzenia zgodności planu miejscowego z ustaleniami studium stanowią łącznie część tekstowa oraz część graficzna planu miejscowego i studium. Studium z założenia ma być aktem elastycznym, który jednak zawiera nieprzekraczalne ramy dla swobody planowania przestrzennego (por. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, pod red. prof. Z. Niewiadomskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 78 i nast.). Skoro, jak wskazano wyżej, w studium określa się m.in. kierunki zmian w przeznaczaniu terenów (art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p.), to gmina w ramach uprawnień wynikających z władztwa planistycznego, może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów, ale tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium. Inne przeznaczenie konkretnego terenu w planie miejscowym niż przeznaczenie przyjęte w studium kwalifikowane jest jako istotne naruszenie prawa, tj. art. 9 ust. 4 u.p.z.p., zwłaszcza gdy przeznaczenie terenu w planie jest całkowicie odmienne od ustalonego w studium (por. wyrok NSA z 26 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 412/11, LEX nr 1081781 i wyrok NSA z dnia 8.10.2019r. sygn. II OSK 2795/17). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, co następuje. Sąd niezależnie od zarzutów skargi, którymi nie jest związany - zobowiązany jest zbadać z urzędu, czy nie zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności badanego aktu. Analiza zapisów zakwestionowanego Planu oraz analiza Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Korzenna ustanowionego uchwałą Nr XXXIV/375/2018 Rady Gminy Korzenna z dnia 16 marca 2018 r. - prowadzi do wniosku, iż treść skarżonego Planu jest sprzeczna z postanowieniami Studium. Z jednej strony w wielu miejscach zapisów Studium podkreśla się, że: " W celu kształtowania ładu przestrzennego m.in. w rozwiązaniach dotyczących rozwoju struktury funkcjonalno-przestrzennej przyjęto zasadę nie rozpraszania zabudowy poza ukształtowane istniejące zespoły osadnicze. Rozwój przestrzenny osadnictwa powinien polegać na uzupełnianiu istniejącej struktury osadniczej oraz jej rozbudowę poprzez dołączanie nowych obszarów przylegających do niej" ( str. 178 Studium, podobnie na str. 140 , 142 Studium). Niemniej jednak to samo Studium w sposób kategoryczny stwierdza, że "Planowana zabudowa winna opierać się głównie o uzupełnianie obszaru zwartej zabudowy wsi wzdłuż istniejących dróg i uzbrojenia terenu w ramach obszarów wyznaczonych na rysunku studium (...) – str. 105 Studium. Zatem przewidziano możliwość rozwoju i zwiększenia obszarów przeznaczonych pod zabudowę określając ogólnie zasady przyrostu terenów pod zabudowę, niemniej jednak jednoznacznie też wskazano, iż tereny owych przyrostów muszą się zawierać w obszarach wskazanych w rysunku studium. Tymczasem w przedmiotowej sprawie działka nr [...] obręb W. o pow. 20 arów ( która jest jedyną nieruchomością objętą regulacją skarżonego Planu) w rysunku Studium nie została wskazana jako tereny do zabudowy- lecz jako obszary rolne użytków zielonych oznaczone symbolem RZ i kolorem jasnozielonym. Zatem przeznaczenie tych terenów w skarżonym Planie pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną oznaczoną w planie symbolem 1MN jest oczywiście sprzeczne z wyżej opisanym przeznaczeniem w Studium tegoż terenu. Powyższe stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który w badanej sprawie jest niezgodny z postanowieniami studium, a tym samym narusza art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 w zw. z art. 28 u.p.z.p. Powyższe ustalenie implikuje koniecznością stwierdzenia nieważności całego skarżonego planu zagospodarowania przestrzennego objętego uchwałą Nr Xl/118/2025 Rady Gminy Korzenna z dnia 28 kwietnia 2025 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Korzenna pod nazwą plan "Nr 2 - Wojnarowa" – albowiem cały obszar objęty regulacją tegoż planu jest niezgodny z przywołanymi wyżej zapisami Studium. W tym miejscu zbędnym staje się szczegółowa analiza zarzutów skargi, albowiem dostrzeżona wada implikuje konieczność stwierdzenia nieważności skarżonego aktu. Na marginesie jedynie stwierdzić należy, iż zarzuty skargi częściowo zasługują na uwzględnienie. Analiza całego skarżonego Planu prowadzi do wniosku "nadregulacji" której dopuścił się organ, wprowadzając w skarżonym Planie - jak słusznie podnosi Wojewoda – szeregu postanowień, które nie są adekwatne i nie odnoszą się do obszaru objętego regulacją Planu, a co z kolei wynika jak się wydaje z braku uprzedniej analizy oraz braku dokonania inwentaryzacji zagospodarowania terenu objętego zmiana planu. Taka konstrukcja skarżonego planu narusza zasady prawidłowej legislacji i słusznym jest zarzut, iż powoduje to nadmierne uszczegółowienie i skomplikowanie uchwały, niewspółmierne z charakterystyką i przeznaczeniem terenu objętego zmianą, a duża część zapisów planu jest zbyteczna i czyni plan małoczytelnym. Powyższe nieprawidłowości w badanej uchwale z uwagi na ich skalę i doniosłość stanowią również istotne naruszenie zasad a po części procedury uchwalania planu miejscowego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło