II SA/Kr 1394/19
WyrokWSA w Krakowie2020-01-10
Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Bursa, WSA Agnieszka Nawara – Dubiel, WSA Magda Froncisz (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt, która zawiera powtórzenia przepisów ustawowych, nie precyzuje charakteru odławiania zwierząt, nie wskazuje konkretnych podmiotów odpowiedzialnych za całodobową opiekę weterynaryjną w przypadku zdarzeń drogowych oraz nie określa precyzyjnie podmiotu wykonującego usypianie ślepych miotów, może zostać uznana za nieważną w całości?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi podlega kontroli sądu administracyjnego jako akt prawa miejscowego. Istotne naruszenia prawa, takie jak powtórzenia przepisów ustawowych, brak określenia charakteru odławiania zwierząt, niewskazanie konkretnych podmiotów odpowiedzialnych za opiekę weterynaryjną w zdarzeniach drogowych oraz nieprecyzyjne określenie podmiotu wykonującego usypianie ślepych miotów, uzasadniają stwierdzenie nieważności uchwały w całości, ponieważ naruszają one obowiązki nałożone na gminę ustawą o ochronie zwierząt i mogą prowadzić do dezintegracji całego programu.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Miechowie zaskarżył uchwałę Rady Gminy w Książu Wielkim w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi. Zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, w tym powtórzenie przepisów ustawowych, brak określenia charakteru odławiania zwierząt, niewskazanie konkretnego lekarza weterynarii zapewniającego całodobową opiekę w zdarzeniach drogowych oraz nieprecyzyjne sformułowanie dotyczące usypiania ślepych miotów. Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w całości.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara – Dubiel WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Anna Frasik - Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Miechowie na uchwałę nr IV/29/2019 Rady Gminy w Książu Wielkim z dnia 21 lutego 2019 r. w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Książ Wielki w 2019 roku stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Rada Gminy w Książu Wielkim podjęła w dniu 21 lutego 2019 r. uchwałę NR IV/29/2019 w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Książ Wielki w 2019 roku. Uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 994 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.s.g.", art. 11 ust. 1 i art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 122), po zasięgnięciu opinii Nadleśnictwa Miechów, Koła Łowieckiego "Leśnik", Koła Łowieckiego "Mirów", Koła Łowieckiego "Knieja", Powiatowego Lekarza Weterynarii w Miechowie oraz Krakowskiego Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami.
Załącznik do wskazanej uchwały stanowi Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na rok 2019 r.
Prokurator Rejonowy w Miechowie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. uchwałę, zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej uchwale zarzucił:
I. istotne naruszenie prawa we wprowadzeniu do Załącznika do uchwały Rady Gminy, stanowiącego Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt, a to art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U.2019.122 t.j, dalej: u.o.z.), polegającego na przekroczeniu granic upoważnienia ustawowego i powtórzeniu zapisów powyższej ustawy o treści: "Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę ";
II. istotne naruszenie prawa w § 2 ust. 1 pkt 3-5 Załącznika do uchwały Rady Gminy, stanowiącego Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt, a to art. 4 pkt 16-18 u.o.z., polegającego na przekroczeniu granic upoważnienia ustawowego i powtórzeniu zapisów powyższej ustawy w zakresie definicji następujących pojęć: "zwierzęta bezdomne", "zwierzęta domowe", "zwierzęta gospodarskie";
III. istotne naruszenie prawa w § 7 pkt 1-6 Załącznika do uchwały Rady Miejskiej, stanowiącego Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt, a to art. 11 ust. 3 i art. 11a ust. 2 pkt 3 u.o.z., polegającego na pominięciu w przedmiotowej uchwale regulacji wskazanej w § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 sierpnia 1998 r. w sprawie zasad i warunków wyłapywania bezdomnych zwierząt (Dz. U. z 1998 r. poz. 116), wobec niewskazania, czy odławianie bezdomnych zwierząt na terenie gminy ma charakter stały czy okresowy;
IV. istotne naruszenie prawa w § 12 Załącznika do uchwały Rady Gminy, stanowiącego Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt, a to art. 11a ust. 2 pkt 8 u.o.z., polegającego na wskazaniu, iż w przypadku zdarzeń drogowych na terenie gminy Racławice z udziałem zwierząt bezdomnych całodobowa opieka weterynaryjna realizowana jest poprzez zlecenie miejscowemu lekarzowi weterynarii doraźnej opieki przez firmę odławiającą, która dostarcza zwierzę do Schroniska, a tam własne służby weterynaryjne Schroniska i lecznice weterynaryjne, z którymi Schronisko współpracuje oraz Zarządca Drogi krajowej i Dróg Powiatowych, bez podania danych konkretnego lekarza weterynarii zapewniającego przedmiotową opiekę.
Wskazując na powyższe i powołując się na przepis art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. W uzasadnieniu rozwinął wskazane wyżej zarzuty skargi. Wskazał, że skarga została złożona na podstawie art. 52 § 1 P.p.s.a, co oznacza, że nie musi być poprzedzona wyczerpaniem środków zaskarżenia, a nadto, iż skarga dotyczy aktu prawa miejscowego, a zatem jej wniesienie nie jest ograniczone żadnym terminem ( art. 53 § 2a i § 3 P.p.s.a). W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, że uchwale dotyczącej programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt należy przypisać cechy aktu prawa miejscowego.
Zdaniem skarżącego zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem prawa. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii powtórzenia w uchwale zapisu o treści: "Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę ", Prokurator wskazał, że w przypadku, gdy określone pojęcie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy, ponowne jego definiowanie w uchwale lub powtarzanie tego pojęcia w ślad za ustawodawcą stanowi przekroczenie granic upoważnienia ustawowego. Zdanie "wprowadzające" do u.o.z. zostało zawarte w art. 1 pkt 1 u.o.z. i nie powinno być ono powtarzane w przepisach gminnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się bowiem, że powtarzanie przepisów za innymi aktami prawnymi pozbawia w istocie dany akt charakteru normatywnego, czyniąc go niejasnym i nieczytelnym, a w konsekwencji uniemożliwia osiągnięcie funkcji, dla której został on ustanowiony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2010r., sygn. akt II OSK 1930/09, LEX nr 591995).
Ponadto wprowadzenie powtórzeń regulacji ustawowej w aktach prawa miejscowego zaciera przejrzystość systemu prawnego i może się stać przyczyną niejasności interpretacyjnych, jako że powtórzony przepis będzie w takim przypadku interpretowany w kontekście uchwały, w której go powtórzono, co tym samym może prowadzić do całkowitej lub częściowej zmiany intencji prawodawcy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1256/09, LEX nr 587205, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 170/10, LEX nr 597353 ). Uznaje się także, że powtórzenie regulacji ustawowych bądź ich modyfikacja i uzupełnienie przez przepisy gminne jest niezgodne z zasadami legislacji (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt II OSK 3245/14,LEX nr 2199460). Wobec zamieszczenia we Wprowadzeniu do Załącznika do uchwały Rady Gminy tożsamego zdania o treści jak wskazano powyżej, doszło do istotnego naruszenia prawa.
Zdaniem skarżącego Rada Gminy w Książu Wielkim dopuściła się ponadto w § 2 ust. 1 pkt 3-5 Załącznika do uchwały, stanowiącego Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt, istotnego naruszenia prawa, a mianowicie art. 4 pkt 16-18 u.o.z., polegającego na przekroczeniu granic upoważnienia ustawowego i powtórzeniu zapisów powyższej ustawy w zakresie definicji następujących pojęć: "zwierzęta bezdomne", "zwierzęta domowe", "zwierzęta gospodarskie".
Skarżący wskazał, że definicja pojęć: "zwierzęta bezdomne", "zwierzęta domowe", "zwierzęta gospodarskie" została zawarta w art. 4 pkt 16 - 18 u.o.z. To naruszenie prawa jest tożsame z naruszeniem wskazanym uprzednio.
W ocenie Prokuratora zasadny jest zarzut dotyczący naruszenia § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 sierpnia 1998 r. w sprawie zasad i warunków wyłapywania bezdomnych zwierząt (Dz. U. z 1998 r. poz. 116) poprzez pominięcie w § 7 pkt 1-6 Załącznika do zaskarżonej uchwały, stanowiącego Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi, określenia charakteru odławiania (wyłapywania) zwierząt. Obowiązkiem organu było bowiem określenie w kwestionowanym Programie, czy odławianie bezdomnych zwierząt na terenie gminy ma charakter stały czy okresowy, co wynika wprost z treści § 2 powołanego rozporządzenia w związku z art. 11 ust. 3 i art. 11a ust. 2 pkt 3 u.o.z. Tymczasem w § 7 pkt 1-6 zaskarżonego Programu przedmiotowa regulacja nie została zawarta.
Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych w realizacji obligatoryjnych zapisów ustawowych uchwał, rady gminy powinny wskazywać konkretnego lekarza weterynarii zobowiązanego do zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadku wystąpienia zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2016r., sygn. akt II OSK 221/16, LEX nr 2066405, rada powinna, w celu wypełnienia normy przepisu art. 11a ust. 2 pkt 8, wskazać expressis verbis konkretny podmiot (podmioty) realizujący ustawowy nakaz "zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt". Przyjęcie, że wskazanie konkretnych podmiotów realizujących obowiązki wymienione w uchwale nastąpi dopiero w drodze umów cywilnoprawnych zawieranych z konkretnymi podmiotami, nie mieści się w granicach ustawowej podstawy. Wskazanie w uchwale konkretnego podmiotu zobowiązanego do całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadku zdarzeń drogowych spełnia też ważną rolę informacyjną. Pozwala bowiem natychmiast po zdarzeniu drogowym przekazać zwierzę, które w jego wyniku ucierpiało, do określonego podmiotu w celu zapewnienia opieki. Niniejsze rozważania należy uznać za pomocne w kontekście uznania, iż niewskazanie konkretnego podmiotu (lekarza weterynarii) stanowi naruszenie przepisu art. 11a ust. 2 pkt 8 u.o.z., gdyż zawarte w uchwale ogólne sformułowanie nie mieści się w granicach ustawowej podstawy. Wobec powyższego należy uznać, iż doszło do istotnego naruszenia prawa w § 12 Załącznika do uchwały Rady Gminy, stanowiącego Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt.
Podsumowując, z uwagi na charakter i ilość uchybień w zaskarżonej uchwale, zdaniem skarżącego celowe jest stwierdzenie jej nieważności w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odstąpienie od obciążania organu kosztami postępowania. W odniesieniu do zarzutów przedstawianych w skardze organ przyznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż argumenty skarżącego są słuszne i zasadne. Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Książ Wielki zostanie dostosowany do obowiązujących przepisów, jak też uwzględnione zostaną przedstawione przez skarżącego zarzuty. Okoliczność tą organ podniósł dla uzasadnienia złożenia wniosku o odstąpienie od obciążania kosztami postępowania. Za niecelowy organ uznał jednak wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności uchwały w całości. Wniosku tego nie uzasadnia charakter podniesionych w skardze uchybień, których usunięcie nie uniemożliwia dalszego funkcjonowania w obrocie prawnym przedmiotowej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "P.p.s.a.") odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Wykonywana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej - art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a. Jeżeli akt prawny, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. zostanie wydany z naruszeniem prawa, to stosownie do art. 147 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględnia skargę stwierdzając jego nieważność w całości lub w części. Unormowanie to nie określa jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały. Doprecyzowanie przesłanek określających kompetencje sądu administracyjnego w tym względzie następuje w ustawach samorządowych lub przepisach szczególnych.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest zasadna, jakkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu jest skarga Prokuratora zawierająca żądanie stwierdzenia nieważności w całości uchwały Rady Gminy w Książu Wielkim podjętej w dniu 21 lutego 2019 r. o NR IV/29/2019 w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Książ Wielki w 2019 roku.
Zaskarżona uchwała, co nie budzi wątpliwości Sądu i nie było też kwestionowane przez strony, zalicza się do aktów prawa miejscowego, co stanowi o konieczności jej publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Przedmiotowa uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z 2019 r., pod poz. 1713. W § 3 zaskarżonej uchwały wskazano, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego. Takie ogłoszenie nastąpiło 4 marca 2019 r.
Przedmiotowa uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. i art. 11 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997. o ochronie zwierząt (t.j. Dz. U. z 2019 poz. 122, dalej "u.o.z."). Zaskarżona uchwała rozstrzyga o prawach i obowiązkach podmiotów tworzących wspólnotę samorządową, jednocześnie konkretyzuje sposoby działania gminy w celu należytego wypełnienia jej obowiązków wynikających z art. 11a ust. 2 u.o.z., a treść programu stanowią generalne zasady postępowania w określonych normatywnie sytuacjach, których realizacja stanowi zadania własne gminy. Uchwała w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy stanowi ważny instrument ochrony zwierząt oraz jest równocześnie istotnym elementem systemu działań podejmowanych przez organy administracji publicznej na rzecz ochrony zwierząt. Cele programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt realizują obowiązek prawny humanitarnego traktowania zwierząt (art. 4 pkt 2 u.o.z.) oraz zadania gminy związane z wykonaniem tego obowiązku. Zadania te są natomiast skonkretyzowane w treści uchwały w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy. Przedmiotowy program ma moc powszechnie obowiązującą. Adresatami norm ujętych w tej uchwale nie są wyłącznie podmioty wewnętrzne, lecz również przedstawiciele społeczności lokalnej, do których adresowany jest obowiązek humanitarnej ochrony zwierząt. Określenie w uchwale podmiotów realizujących Program pozwala mieszkańcom gminy zachować się w sposób w nim przewidziany.
Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej uchwały na wstępie należy przytoczyć treść przepisu art.11 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, w jego brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia uchwały:
1. Rada gminy wypełniając obowiązek, o którym mowa w art. 11 ust. 1, określa, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt.
2. Program, o którym mowa w ust. 1, obejmuje w szczególności:
1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt;
2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie;
3) odławianie bezdomnych zwierząt;
4) obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt;
5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt;
6) usypianie ślepych miotów;
7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich;
8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt.
3. Program, o którym mowa w ust. 1, może obejmować plan znakowania zwierząt w gminie.
3a. Program, o którym mowa w ust. 1, może obejmować plan sterylizacji lub kastracji zwierząt w gminie, przy pełnym poszanowaniu praw właścicieli zwierząt lub innych osób, pod których opieką zwierzęta pozostają.
4. Realizacja zadań, o których mowa w ust. 2 pkt 3-6, może zostać powierzona podmiotowi prowadzącemu schronisko dla zwierząt.
5. Program, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków. Koszty realizacji programu ponosi gmina.
6. Projekt programu, o którym mowa w ust. 1, przygotowuje wójt (burmistrz, prezydent miasta).
7. Projekt programu, o którym mowa w ust. 1, wójt (burmistrz, prezydent miasta) najpóźniej do dnia 1 lutego przekazuje do zaopiniowania:
1) właściwemu powiatowemu lekarzowi weterynarii;
2) organizacjom społecznym, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, działającym na obszarze gminy;
3) dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy.
8. Podmioty, o których mowa w ust. 7, w terminie 21 dni od dnia otrzymania projektu programu, o którym mowa w ust. 1, wydają opinie o projekcie. Niewydanie opinii w tym terminie uznaje się za akceptację przesłanego programu.
Z powyższego wynika zatem, że obowiązkowe elementy programu zostały określone w art. 11a ust. 2 pkt 1 – 8 i ust. 5, fakultatywny określony został w ust. 3, a obligatoryjne elementy programu, o których mowa w ust. 2 pkt 3 – 6 mogą zostać powierzone podmiotowi prowadzącemu schronisko dla zwierząt.
Załącznik do zaskarżonej uchwały jedynie częściowo wypełnia obligatoryjne zadania nałożone na gminę, zawierając za to uregulowania zbędne, tak jak przytoczenie definicji ustawowych, powtórzenia czy też zadania wykraczające poza zakres upoważnienia ustawowego. Jednak powtórzenie regulacji ustawowych przez przepisy gminne, choć jest niezgodne z zasadami legislacji i co do zasady nie powinno mieć miejsca, to jednak samo w sobie nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego. Nie każde bowiem naruszenie prawa skutkuje unieważnieniem uchwały lub zarządzenia organu samorządu terytorialnego. Naruszenie zasad legislacji w tej konkretnej sprawie nie narusza prawa w stopniu uprawniającym Sąd do stwierdzenia – z tego powodu - nieważności zaskarżonej uchwały. Dlatego też Sąd uznał za niezasadne zarzuty oznaczone w pkt I i II skargi.
Powodem stwierdzenia nieważności uchwały są jednak inne jej postanowienia, niewypełniające istotnych treści, o których mowa w art. 11 a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt.
Rację ma skarżący, co z resztą przyznał sam organ w odpowiedzi na skargę, że Rada Gminy w Książu Wielkim dopuściła się naruszenia § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 sierpnia 1998 r. w sprawie zasad i warunków wyłapywania bezdomnych zwierząt (Dz. U. z 1998 r. poz. 116) poprzez pominięcie w § 7 pkt 1-6 Załącznika do zaskarżonej uchwały, stanowiącego Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi, określenia charakteru odławiania (wyłapywania) zwierząt. Obowiązkiem organu było bowiem określenie w kwestionowanym Programie, czy odławianie bezdomnych zwierząt na terenie gminy ma charakter stały czy okresowy, co wynika wprost z treści § 2 powołanego rozporządzenia w związku z art. 11 ust. 3 i art. 11a ust. 2 pkt 3 u.o.z. Tymczasem w § 7 pkt 1-6 zaskarżonego Programu przedmiotowa regulacja nie została zawarta, stąd też uregulowanie wskazanej kwestii w § 7 uchwały nie spełnia swojej roli.
Ponadto na marginesie Sąd wskazuje, że w § 7 pkt 3 Programu wkradł się błąd, zapewne literowy, polegający na użyciu słowa "Odwołaniu...", zamiast słowa "Odławianiu...", natomiast w § 7 pkt 4 błąd polegający na użyciu słowa "SA", zamiast słowa "są".
Zasadne jest też stanowisko Prokuratora, że w realizacji obligatoryjnych zapisów ustawowych uchwał, rady gminy powinny wskazywać konkretnego lekarza weterynarii zobowiązanego do zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadku wystąpienia zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 221/16, LEX nr 2066405, rada powinna, w celu wypełnienia normy przepisu art. 11a ust. 2 pkt 8, wskazać expressis verbis konkretny podmiot (podmioty) realizujący ustawowy nakaz "zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt". Przyjęcie, że wskazanie konkretnych podmiotów realizujących obowiązki wymienione w uchwale nastąpi dopiero w drodze umów cywilnoprawnych zawieranych z konkretnymi podmiotami, nie mieści się w granicach ustawowej podstawy. Wskazanie w uchwale konkretnego podmiotu zobowiązanego do całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadku zdarzeń drogowych spełnia też ważną rolę informacyjną. Pozwala bowiem natychmiast po zdarzeniu drogowym przekazać zwierzę, które w jego wyniku ucierpiało, do określonego podmiotu w celu zapewnienia opieki. Powyższe rozważania uzasadniają uznanie, iż niewskazanie w Programie konkretnego podmiotu (lekarza weterynarii) stanowi naruszenie przepisu art. 11a ust. 2 pkt 8 u.o.z., gdyż zawarte w uchwale ogólne sformułowanie nie wypełnia ustawowej delegacji. Wobec powyższego należy stwierdzić, że doszło do istotnego naruszenia prawa w § 12 Załącznika do uchwały Rady Gminy, stanowiącego Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt.
Niewłaściwe również został sformułowany § 10 Programu, dotyczący usypiania ślepych miotów. W § 10 pkt 3 jedynie ogólnie wskazano, że "Zabiegi usypiania ślepych miotów wykonuje lekarz weterynarii zatrudniony w Lecznicy Schroniska bądź miejscowy lekarz weterynarii (na zlecenie)". Jakkolwiek precyzyjne dane dotyczące schroniska dla zwierząt podano w § 5 pkt 1 Programu, co należy uznać za wystarczające, to w § 10 pkt 3 nie wskazano danych konkretnego lekarza weterynarii, gdy Program winien wskazywać konkretny gabinet weterynaryjny, który zadanie to na zalecenie (i tym samym w imieniu i na koszt gminy) będzie realizował.
W konkluzji należy stwierdzić, że organ pominął niektóre obligatoryjne elementy programu, wskazane w art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, a co za tym idzie nie wyczerpał zakresu upoważnienia ustawowego.
Z uwagi na znacznie i cele programu, jakie stanowi zapewnianie rzeczywistej opieki bezdomnym zwierzętom na terenie gminy oraz wyłapywanie takich zwierząt, uwzględniając też szeroki krąg adresatów programu, nieodzownym jest przyjęcie, że tylko program skonkretyzowany może owe cele realizować (vide: Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2018 r. II SA/Kr 1686/17, LEX nr 2460909).
W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się między innymi takiego rodzaju naruszenie prawa jak niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały. Powyższe rozważania wskazują natomiast, że zaskarżona uchwała narusza prawo. Z uwagi na wskazany wyżej charakter i ilość uchybień w zaskarżonej uchwale, zdaniem Sądu, konieczne było stwierdzenie jej nieważności w całości. Eliminowanie bowiem poszczególnych jej zapisów stanowiłoby w tym przypadku dezintegrację całości Programu, dlatego też, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, stwierdzając nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Sygn. akt II SA/Kr 1394/19
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło