II SA/Kr 144/18

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "[...]" Sp. z o.o. w G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. W dniu 6 marca 2018r. [...] Spółka z o.o. z siedzibą w G., działając przez swego pełnomocnika, złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję SKO w K. z dnia 21 listopada 2017r. wydaną w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew. Poprawny formularz wniosku nadesłany został w dniu 30 kwietnia 2018r. Spółka domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na fakt, iż nie dysponuje żadnym majątkiem ani środkami finansowymi. Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie osiąga żadnych przychodów, a co za tym idzie nie ma także dochodu. Złożony został wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Wskazano, iż przy skardze uiszczono kwotę [...]zł , a Spółka nie posiada już żadnych środków finansowych na poniesienie ew. dalszych kosztów ( wpis należny od skargi to kwota [...]zł ). Dodano, iż Spółka zawarła umowę ze swym pełnomocnikiem we wrześniu 2013r. a wynagrodzenie ryczałtowe zostało zapłacone w całości przy przyjęciu pełnomocnictwa – stąd też strona ma pokryte koszty zastępstwa procesowego we wszystkich instancjach. Jedyny obecnie majątek Spółki to środki pieniężne zgromadzone w kasie w wysokości 5 197 zł przeznaczone i zabezpieczone na koszty postępowania upadłościowego. Zdaniem orzekającego , wniosek zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawca – "[...]" Spółka z o.o. w G. prowadzi działalność w zakresie rybactwa, upraw rolnych, chowu zwierząt, łowiectwa, budów związanych z inżynierią wodną itd. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...] zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy określono na kwotę : [...] zł – brak środków trwałych. Wykazano również, iż w ostatnim roku obrotowym Spółka wykazała stratę [...] zł. Aktualnie od ponad 6 miesięcy nie prowadzi działalności operacyjnej. Spółka nie posiada żadnych środków finansowych na rachunku bankowym. Natomiast w kasie Spółki wykazuje kwotę [...]zł przeznaczoną – jak wskazano – na koszty postępowania upadłościowego. Z nadesłanego na wezwanie orzekającego do uzupełnienia braków wniosku o prawo pomocy sprawozdania finansowego za okres od stycznia do listopada 2017r. , rachunku zysków i strat wynika, iż zysk na dzień 30.11.2017r. wyniósł [...] zł. Wg. natomiast CIT za okres styczeń - grudzień 2017r. wykazana jest strata [...] zł, natomiast przychody za 2016r. kształtowały się na poziomie [...] zł przy dochodach [...] zł. Jak wynika z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego – Spółka nie posiada na nim środków. Spółka nie zatrudnia pracowników, nie posiada nieruchomości, ruchomości będących własnością Spółki. Skarżąca przedstawia wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia 22 lutego 2018r. ,przedstawia jako swoje zobowiązania względem Urzędu Gminy O. tj. karę pieniężną w kwocie [...]zł oraz nieuregulowaną fakturę w kwocie [...]zł względem [...] Sp. z o.o. jednocześnie oświadcza, iż brak jest tytułów egzekucyjnych i wykonawczych przeciwko dłużnikowi. Przedstawia jednakowoż zawiadomienie Naczelnika US w O. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Brak postępowań na majątku podlegającym wpisowi w KW lub rejestrach. Brak jest również podmiotów zobowiązanych majątkowo wobec dłużnika. Ponadto z dokumentów wynika, iż Spółka nie posiada żadnych zobowiązań zabezpieczonych hipoteką, czy zobowiązań warunkowych. Nie zatrudnia ona żadnych pracowników, nie prowadzi aktualnie działalności. Przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy może nastąpić, jeśli wykaże on, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania ( art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób fizycznych czy prawnych, toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. W ocenie orzekającego, strona wnosząca wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie posiada dostatecznych środków finansowych na pokrycie wymaganych obecnie kosztów sądowych. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1052/12, LEX nr 1240770). Następnie wypada zwrócić uwagę, że dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt I FZ 26/13, LEX nr 1282661). W przypadku osób prawnych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że przyznanie prawa pomocy ma wyjątkowy charakter. Co do zasady bowiem osoba prawna dysponująca majątkiem, którego wysokość wielokrotnie przewyższa wartość wymaganego wpisu nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt II FZ 463/04). Należy jednak pamiętać, iż prowadzenie przez podmiot gospodarczy działalności znacznych rozmiarów samo w sobie nie stanowi o jego dobrej kondycji finansowej (zob. postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 442/12, LEX nr 1239207). Z drugiej strony, sam fakt, iż osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty nie stanowi wystarczającej przesłanki jej udzielenia (zob. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 933/12, LEX nr 1240538). Spółka z o.o. "[...]" w G. nie prowadzi działalności gospodarczej, a ostatni rachunek zysków i strat obejmuje okres od stycznia do grudnia 2017r. wykazuje stratę 3 452 zł. Spółka zgłosiła wniosek o upadłość. Ponadto wnioskodawczyni nie posiada żadnych środków trwałych, nieruchomości ani wierzytelności. Nie zatrudnia pracowników, nie posiada administracji ani księgowości. Nie dokonywała spłat swych zobowiązań w okresie 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku. Jedynym jej majątkiem są środki pieniężne w kasie przeznaczone na koszty postępowania upadłościowego, skarżąca Spółka nie wykazuje żadnego majątku trwałego. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż Spółka nie uchyla się całkowicie od ponoszenia kosztów, partycypuje w naliczonych obecnie kosztach sądowych w formie wpisu sądowego, uiściła bowiem część tego wpisu w wysokości [...] zł. Podsumowując należy stwierdzić, iż dokonana analiza sytuacji finansowej Spółki pozwala na stwierdzenie, iż nie ma ona faktycznie wystarczających środków finansowych pozwalających na poniesienie opłat związanych z jej uczestnictwem w procesie w formie kosztów sądowych i dlatego należy zwolnić ją od tychże kosztów umożliwiając tym samym wnioskodawcy realizację jej konstytucyjnego prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).