II SA/Kr 1499/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" sp. z o.o. w K. o ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 września 2013 r. Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu zamiennego postanawia: oddalić wniosek. W dniu 13 lutego 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek uczestnika postępowania "A" spółki z o.o. w K. o ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 września 2013 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu zamiennego. Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPPr" wynika, że wnioskodawca prowadzi działalność w zakresie budownictwa. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych spółki wynosi 50.000 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 79.357,25 zł. Ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 138.878,75 zł. Wskazano ponadto, iż spółka dysponuje rachunkiem bankowym w [...] S.A., którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 24.727,35 zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że spółka nie ma możliwości finansowania pomocy prawnej z jej wolnych środków. Aktywa spółki obciążone są roszczeniami osób trzecich, uniemożliwiając tym samym ich sprzedaż lub dalsze obciążanie roszczeniami instytutów kredytowych. Spółka starała się o kredyt obrotowy w wielu bankach, jednak bez pozytywnego rezultatu. Ze względu na trudną sytuacją finansową związaną z brakiem środków wniosek o prawo pomocy strona uznaje za zasadny. Do wniosku załączone zostały następujące dokumenty: kopia wyciągu z rachunku bankowego za dzień 31 stycznia 2014 roku oraz bilans rachunku zysków i strat za okres 1 stycznia – 31 grudnia 2012. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 14 lutego 2014 r. oddalił wniosek uczestnika "A" sp. z o.o. w K. o ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 września 2013 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu zamiennego. W dniu 24 lutego 2014 r. "A" sp. z o.o. w K. wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lutego 2014 r. W ocenie spółki zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest prawidłowe. Podkreślono, że koszty zastępstwa procesowego związane z ochroną własnych interesów przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym są w przedmiotowej sprawie bardzo wysokie. Wpływ na wysokość przedmiotowych kosztów ma przede wszystkim duża zawiłość sprawy oraz skomplikowane zagadnienia prawne, które wymagają od ustanowionego w sprawie pełnomocnika dużego zaangażowania czasowego, co determinuje znaczne koszty zastępstwa prawnego. W związku z powyższym, nie sposób uznać, że wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty związane z obroną swoich praw na drodze sądowej z pozostającego w jej dyspozycji majątku. W szczególności nie może Spółka na ten cel przeznaczyć wolnych środków finansowych pozostawionych na rachunku bankowym, gdyż środki te są przeznaczone na zakończenie realizowanej inwestycji budowalnej, której finalizacja jest kluczowa dla dalszego funkcjonowania spółki. Brak jest również możliwości wykorzystania innych składników majątku spółki, gdyż są one obciążone roszczeniami osób trzecich, co uniemożliwia ich zbycie lub obciążenie roszczeniami instytucji kredytowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Po rozpoznaniu wniosku "A" sp. z o.o. w K. w przedmiocie ustanowienia radcy prawnego z urzędu Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek skarżących w sprawie przyznania im prawa pomocy w zakresie żądanym przez wnioskodawcę. W niniejszej sprawie sprzeciwem wnioskodawcy objęte zostało całe postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie oddalenia wniosku o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Stosownie do treści art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W orzecznictwie podkreśla się, że zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu uczestnik postępowania Spółka "A" sp. z o.o. w K. nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Jak wynika z akt sprawy strona jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzącą działalność gospodarczą w zakresie budownictwa. Spółka ta funkcjonuje w obrocie, nie toczy się wobec niej postępowanie egzekucyjne i brak jest informacji, aby utraciła płynność finansową. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Spółka posiada środki na rachunku bankowym w wysokości 24.727,35 zł, którymi może swobodnie dysponować. Nie powinna przerzucać na Skarb Państwa kosztów związanych z pokryciem wynagrodzenia pełnomocnika, którego ta Spółka za udział na obecnym etapie postepowania uważa za potrzebny. Kapitał zakładowy Spółki "A" sp. z o.o. w K. wynosi 50.000 zł, zaś wartość jej aktywów trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 79.357,25 zł. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 415/04; z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04; z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Nadto wykazana przez wnioskodawcę strata za ostatni rok obrotowy w wysokości 138.878,75 zł nie oznacza, że nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający partycypowanie w kosztach postępowania w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11). Dodać należy, że w sprzeciwie Spółka nie wykazała również, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a wręcz przeciwnie podniosła, że ma wolne środki finansowe, jednakże zamierza je wydać na realizację inwestycji wykonywanej na podstawie pozwolenia, które zostało zaskarżone skargą do sądu administracyjnego. Oznacza to, że nawet sama Spółka podnosi, że wolne środki finansowe posiada, ale nie chce przekazać je na ustanowienie pełnomocnika, który reprezentowałby ją w tym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 246 § 1, art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.