II SA/Kr 15/08

Kraków, dnia 5 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w następującym składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: - oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W dniu [...] marca 2008 r. J. M. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Postanowieniem z 28 marca 2008 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 kwietnia 2008 r. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł skarżący J. M. nadając go listem poleconym w placówce pocztowej Z. w dniu [...] kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawcy nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt: FZ 478/04, niepublik. wskazał bowiem, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też musi być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby ba współobywateli. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz trójką pełnoletnich dzieci. Rodzina utrzymuje się z emerytury wnioskodawcy w kwocie, wg oświadczenia 1900 zł, dochodu z działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę w wysokości około 2000,00 zł oraz wynagrodzenia za pracę syna R. M. w wysokości 450,00 zł miesięcznie. Pozostała dwójka dzieci jest bezrobotna. Według oświadczenia wnioskodawcy dochody miesięczne rodziny wynoszą 4 350 zł. Z akt sprawy wynika także, że wnioskodawca posiada dom jednorodzinny o pow. 250 m2 w Z., zakupiony w 2000 r. na kredyt oraz działkę na której posadowiony jest dom. Wnioskodawca nie wykazał żadnych wartościowych ruchomości, czy oszczędności. Podał, że na jego rachunku bankowym widnieje debet, a posiada jedynie samochód osobowy z 1999 r. o wartości rynkowej 14 000,00 zł. Z dokumentów nadesłanych na wezwanie Sądu, wynika, że przychody Z. M., żony skarżącego, osiągnięte w 2007 r. z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej wraz z dochodami z najmu wyniosły łącznie 145 792,72 zł. Przychód zaś po odliczeniach składek określonych w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych wyniósł 140 791,87 zł. Dochody syna R. M. za okres od dnia [...] września 2007 r. do dnia [...] grudnia 2007 r. kształtowały się na poziomie 5900,00 zł brutto. Stan konta Z. M. na dzień [...] marca 2008 r. wskazuje debet w wysokości 9 997,85 zł. Na konto to wpływa emerytura J. M. w wysokości 2008,30 zł ( brutto 2460,77 zł ). Z przedstawionych dokumentów wynika ponadto, iż rata kredytu spłacanego przez wnioskodawcę wynosi około 860,00 zł wg. stanu zadłużenia na dzień 16 stycznia 2008 r. w wysokości 83311,36 zł. Skarżący przedstawia szereg dokumentów świadczących o ponoszonych przez niego wydatkach tj. przedstawia dokumenty poświadczające wydatki z tytułu składki ubezpieczeniowej w PZU "[...]" w wysokości 6600 zł rocznie. Przedstawia należność J. M. z tytułu odprowadzenia ścieków w wysokości 2 178,11 zł. Wykazuje przekazy pocztowe, których nadawcą jest R. M. w wysokości 200,00 zł na rzecz K. K. Wykazuje obciążenie na rzecz ENION w wysokości 3496 zł rocznie, wywóz odpadów - 223 zł rocznie. Przedstawia też faktury VAT na zakup telefonu komórkowego w wysokości 122 zł, a także szereg rachunków za usługi telekomunikacyjne dla Z. M. w wysokości miesięcznie 122 zł. Ponadto dostarcza zaświadczenie o wysokości podatku od nieruchomości za rok 2007 na kwotę 500 zł, faktury VAT wystawione na R. M. za usługi telekomunikacyjne na kwoty: 608,46 zł, 589,49 zł, 558,02 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy J. M. podniósł, że ma bardzo ciężką sytuację bytową związaną między innymi ze spłatami kredytów na zakup i remont domu oraz utrzymaniem czteroosobowej rodziny. Wskazał także na debet jaki posiada na rachunku bankowym oraz niemożność zaciągnięcia jakichkolwiek kredytów. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego podniósł okoliczności związane z zaciągnięciem kredytu bankowego, pierwsze na zakup domu, a następnie na jego remont. Wskazał, że prowadził wraz z żoną działalność gospodarczą i uzyskiwali też inny dochód z tytułu najmu mieszkań w zakupionym przez nich domu. Syn R. także prowadził działalność gospodarczą w firmie "[...]" w lutym 2005 r. Firma ta zakończyła swoją działalność w 2006 r. ze stratą. Nadmienił o zawartych umowach telekomunikacyjnych, których nie można rozwiązać, a także, że dochód uzyskiwany przez żonę prowadzącą działalność nie wynosi stale 2000 zł, jak podał we wniosku. Wskazał, że tak było w sezonowych miesiącach. Są natomiast miesiące, w których żona uzyskuje dochód w wysokości 1000 zł brutto. Podniósł także, że cały jego majątek jest oddany pod zastaw hipoteczny w związku z zaciągniętą pożyczką bankową. Uważa zatem, że nie jest w stanie ponieść kosztów sadowych bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Z powołanego wyżej art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można wysnuć wniosku, że skarżący jest osobą ubogą i nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów procesu. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy powinna być co do zasady przyznawana osobom pozostającym w ubóstwie i nie posiadających dochodów. Tymczasem wnioskodawca posiada dochód ze świadczenia emerytalnego, nadto prowadząc wspólnie gospodarstwo domowe wraz z żoną i dziećmi dochód uzyskiwany jest także z prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej (kiosk handlowy). Wysokość jego wynosi miesięcznie 4 350 zł brutto. Zestawiając tę kwotę z kwotą wydatków miesięcznych rzędu 1300 zł stwierdzić należy, że wnioskodawca w ocenie Sądu jest w stanie ponieść koszty procesu. Ponadto, jak wynika z decyzji zobowiązania pieniężnego, ustalającej zobowiązanie pieniężne za rok 2007 J. M. wynajmuje pokoje. Powyższe wskazuje, zdaniem Sądu, na realną możliwość poniesienia kosztów niniejszego postępowania sądowego. Ów uszczerbek w utrzymaniu nie może być utożsamiany z każdą koniecznością ograniczenia wydatków, lecz tylko z taką, której konsekwencją jest brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Opłaty miesięczne z tytułu usług telekomunikacyjnych w wysokości około 600 zł miesięcznie, czy zakup telefonów komórkowych nie można uznać za niezbędne. Spłaty natomiast zaciągniętych kredytów bankowych nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte kredyty świadczą o zdolnościach płatniczych, a przez to wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 28 czerwca 2005 r., sygn. akt: II GZ 56/05, a także postanowienie NSA, sygn. akt: I OZ 83/06. ). Wreszcie z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika także obowiązek wspierania się wzajemnie rodziców i dzieci. Skarżący może więc uzyskiwać wsparcie od syna, który może podjąć zatrudnienie. Nie wskazał też, że drugi syn i córka uczą się. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, skarżący nie wykazał zatem w sposób dostateczny zasadności swojego wniosku. Nie przyznanie wnioskodawcy profesjonalnego pełnomocnika w żaden sposób nie wpływa też, w ocenie Sądu na dostęp strony do sądu. Sąd administracyjny, stosownie bowiem do art. 134 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną. Wszelkie uchybienia przepisom prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Sąd musi uwzględnia c z urzędu. Gwarantuje to zatem stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego obronę jego praw. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), orzekł jak w sentencji.