II SA/Kr 1500/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew postanawia: oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych J. J., po wydaniu przez tut. Sąd wyroku, w piśmie z dnia 18 listopada 2013 r. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pełnoletnią córką. Skarżąca nie określiła miesięcznego dochodu, jaki uzyskuje z prowadzonej działalności gospodarczej, natomiast wyjaśniła, iż za rok 2012 poniosła stratę w wysokości 227.280 zł a za rok 2013 – strata wynosi 57.804 zł. Strata od należności nieściągalnych wynosi z kolei 470.000 zł. Córka skarżącej według oświadczenia nie pracuje. Skarżąca posiada trzy działki na terenie K., przy czym w stosunku do dwóch z nich prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Nadto jest właścicielem samochodu osobowego marki Fiat [...]. Natomiast mieszkanie – [...] należy do córki. Skarżąca wyjaśniła również, iż wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie zasądzono od niej kwotę 1.350.000 zł, dodatkowo opłaca alimenty na córkę P. J. w wysokości 700 zł, ponosi opłaty za mieszkanie córki w wysokości 800 zł oraz inne opłaty - 500 zł. Dodatkowo na wezwanie sądu, skarżąca w piśmie z 20 grudnia 2014 r. wyjaśniła, iż miesięczne koszty utrzymania ponoszone są grzecznościowo przez córkę skarżącej, u której mieszka. Nieruchomości gruntowe, których jest właścicielem nie są wykorzystywane w żaden sposób, skarżąca nie czerpie z nich żadnych korzyści. Podatek od nieruchomości nie jest opłacany od 2012 r. i zaległości z tego tytułu wynoszą 7.400 zł. Skarżąca oświadczyła, iż nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, którego zna od wielu lat nie jest obecnie pokrywane. Skarżąca zamierza na to przeznaczyć otrzymane koszty postępowania sądowego. Do pisma skarżąca dołączyła kserokopie następujących dokumentów: wyciągu z konta bankowego [...] z zajęciem na kwotę 2.304.623,46 zł, zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego z 26 listopada 2013 r. na kwotę główną 1.340.000 zł, zeznania podatkowego za rok 2012, deklaracji VAT 7 za okres od sierpnia do października 2013 r., umów leasingu operacyjnego na dwa ciągniki [...] oraz maszynę przemysłu mineralnego – [...], umowy kredytu z 6 marca 2012 r. zawartej z [...] zwaną Kredytem Przedsiębiorczym na kwotę 146. 127,67 zł, umowy kredytowej z [...] z dnia 23 marca 2011 r. na kwotę 30.000 zł, porozumienia o restrukturyzacji zadłużenia wynikającego z umowy Limitu Firmowego [...] z zobowiązaniem miesięcznym w kwocie 4.332,37 zł ( wyciąg –Kredyt Restrukturyzacyjny k.208) , Postanowieniem z 16 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1500/12 referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. J. J. wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei zgodnie z pkt 2 ww. przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego, jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Przy czym z konstrukcji przepisu art. 246 wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że poprzedni wniosek J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych został oddalony postanowieniem tut. Sądu z 6 marca 2013 r. Sąd stwierdził, że oświadczenie skarżącej o jej sytuacji majątkowej jest niewiarygodne i jako takie nie może stanowić podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Z przedłożonych dokumentów wynikało, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą mimo, iż w ostatnich latach przynosi ona straty, co wg sądu oznacza, że jest ona dla niej w dalszym ciągu opłacalna. Sąd zwrócił również uwagę na bardzo wysokie zobowiązania zaciągane przez skarżącą w ostatnich dwóch latach, świadczące o dalszym rozwoju firmy. Dalej wskazał, że do sprawy sygn. akt II SA/Kr 1501/12 skarżąca - ubiegając się o zwolnienie od kosztów sądowych - przedłożyła harmonogramy spłaty trzech umów leasingowych łącznie opiewających na kwotę około 10 000 zł miesięcznie oraz umowę kredytu udzielonego przez [...] S.A. z siedzibą w W. w wysokości 146 127 zł, którego miesięczna rata wynosi prawie 2000 zł. Z kolei we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie skarżąca wskazała, że w 2012 r. zakupiła na kredyt samochód. Sąd podkreślił, że udzielenie kredytu bądź zawarcie umowy leasingu musiała poprzedzać analiza sytuacji finansowej skarżącej i weryfikacja w tym zakresie wypadła pozytywnie. Ponadto sąd uznał wyjaśnienia składane przez skarżącą za niespójne, w szczególności w zakresie deklarowanego dochodu w wysokości 3000-3500 zł miesięcznie oraz udokumentowania istniejącego zadłużenia. Wskazał, że z analizy ksiąg wieczystych prowadzonych dla czterech nieruchomości podanych przez skarżącą wynika, że nieruchomości te mają obciążoną hipotekę, bądź też w przypadku trzech z nich w dziale III ujawnione jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Nie wiadomo jednak jakiej wysokości są egzekwowane należności. Wreszcie skarżąca pominęła również, wykazując posiadane nieruchomości, działkę nr [...] położoną w K. objętą księgą wieczystą [...]. Zażalenie na ww. postanowienie zostało postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 353/13 oddalone. NSA podzielając stanowisko sądu I instancji podkreślił, że powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej, albowiem strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Orzekając w przedmiocie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd podtrzymuje swoje wcześniejsze stanowisko, że skarżąca nie wykazała, że nie posiada środków na opłacenie kosztów sądowych. Sytuacja majątkowa skarżącej przedstawiona jest w sposób nierzetelny i niewiarygodny. Mimo wskazanych w cytowanym wyżej orzeczeniu zastrzeżeń wobec deklarowanej kondycji finansowej, skarżąca w dalszym ciągu - inicjując kolejne postępowanie w tym przedmiocie – pomija okoliczności mające kluczowe znaczenie. W szczególności, w ocenie Sądu, przedłożony wniosek został sporządzony co najmniej niestarannie i nie pozwala na poczynienie jednoznacznych ustaleń w sprawie. Skarżąca oświadczyła, że posiada 3 nieruchomości gruntowe, podczas gdy w poprzednio złożonym wniosku uzupełnionym pismem z 20 lutego 2013 r. wskazała, że posiada 4 nieruchomości. Jak wynika z ksiąg wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości nadal pozostają one we własności skarżącej. Ponadto skarżąca nie podała jakie dochody uzyskuje z prowadzonej działalności gospodarczej wpisując we wniosku PPF w rubryce "dochody" kwotę 57804 zł jako stratę w 2013 r., oraz podając, że córka nie pracuje. W piśmie uzupełniającym podała jednak, że miesięczne koszty utrzymania ponosi grzecznościowo córka, u której mieszka. Należy zatem uznać, że podane informacje są niespójne. Skoro bowiem córka skarżącej, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskuje żadnych dochodów, oraz nie posiada żadnego majątku, to pozostaje niewyjaśnionym skąd czerpie środki na utrzymanie siebie i skarżącej. Ponadto należy zwrócić uwagę, że skarżąca jest również zobowiązana do uiszczania alimentów w wysokości 700 zł na drugą córkę - P. Kwota alimentów przynajmniej od grudnia 2012 r. pozostaje niezmienna (co wynika z pierwszego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych). Sprzeczne z doświadczeniem życiowym byłoby uznanie, że skarżąca mimo tak złej sytuacji majątkowej nie podjęła próby zmiany wysokości alimentów w trybie przewidzianym w art. 138 kodeks rodzinny i opiekuńczy. Wreszcie sąd zwraca uwagę, że skarżąca na żądanie referendarza sądowego wzywającego o przedstawienie historii rachunku bankowego prywatnego i firmowego za ostatnie trzy miesiące z aktualnym saldem oświadczyła, że posiada tylko jeden rachunek bankowy z którego wynika, że od 6 czerwca 2013 r. zajęcie egzekucyjne opiewa na kwotę 2.304.623,46 zł. Sąd nie dał wiary temu oświadczeniu. Jest bowiem wysoce nieprawdopodobne, żeby osoba prowadząca działalność gospodarczą na taką skalę nie posiadała bieżącego rachunku bankowego, zwłaszcza, że przepisy ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U.2013.672 j.t.) wymagają w określonych sytuacjach, aby dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następowało za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy (por. art. 22 cyt. ustawy). Podobnie ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Dz.U.2011.177.1054 j.t. wymaga dla zwrotu ww. podatku prowadzenia przez przedsiębiorcę rachunku bankowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.