II SA/Kr 1512/18
WyrokWSA w Krakowie2019-02-21
Skład orzekający: WSA Tadeusz Kiełkowski, WSA Krystyna Daniel, WSA Paweł Darmoń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, w sytuacji gdy istnieje już prawomocne orzeczenie ustalające to odszkodowanie, powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, nawet jeśli toczy się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności tego orzeczenia?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, które zostało już prawomocnie rozstrzygnięte innym orzeczeniem administracyjnym, należy umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Nawet jeśli toczy się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności wcześniejszego orzeczenia, nie uzasadnia to ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy, dopóki poprzednie orzeczenie nie zostanie prawomocnie wyeliminowane z obrotu prawnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości na podstawie orzeczenia z 1954 r. Skarżący zarzucali organom bezzasadne umorzenie postępowania, brak obligatoryjnego zawieszenia postępowania w związku z toczącymi się postępowaniami o stwierdzenie nieważności orzeczeń oraz niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym pominięcie faktu skierowania orzeczeń do osoby zmarłej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie : WSA Krystyna Daniel WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant : Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi J. T., A. B., J. T., S. M., P. M., W. M., E. T., B. Z., W. C., M. C., D. C., Z. W., W. P., D. G., K. R., P. M., P. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2018 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala.
Decyzją z 23 lutego 2018 r. znak: [...] Prezydent Miasta K. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 26 marca 1954 r. znak: [...] parceli l. kat[...] o pow.1601 m2 i części parceli l. kat[...] o łącznej pow. 5128 m2 oznaczonej, jako l. kat. [...] o pow.1640 m2 obj. Lwh [...] stanowiącej własność F. z M. T..
Odwołanie od ww. decyzji wnieśli J. T., J. T., A. B., S. M., P. M., W. M., E. T., B. Z., W. C., M. C., D. C., Z. W., W. P., D. G., K. R., P. M. i P. M., reprezentowani przez adwokata J. F., zaskarżonej decyzji zarzucając:
1/ naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego bezzasadne zastosowanie i umorzenie postępowania w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 marca 1954 roku, nr [...] parceli l. kat. [...] o pow.1601 m2 i części parceli l. kat. [...] o łącznej pow. 5128 m2 oznaczonej jako l. kat. [...] o pow.1640 m2 obj. Lwh [...] stanowiących własność F. z M. T., w sytuacji, gdy postępowanie w żadnej mierze nie stało się bezprzedmiotowe, a tym samym nie zostały spełnione przesłanki do jego umorzenia.
2/ naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak obligatoryjnego zawieszenia postępowania, w sytuacji, gdy wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w innym postępowaniu w postaci stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 lipca 1954 roku, nr [...] prowadzonego przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa pod sygn. akt: [...]
3/ naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i dowolną ocenę dowodów, tj. w szczególności:
a) niepodjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zaniechanie zebrania pełnego materiału dowodowego, a w konsekwencji zaniechanie precyzyjnego ustalenia, czy i kiedy faktycznie doszło do uprawomocnienia się orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 marca 1954 roku, nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości należących do W. i F. T. w stosunku do wywłaszczonych oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 lipca 1954 roku, nr [...] dotyczącego przyznania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości,
b) całkowite pominięcie przez organ kwestii, że zarówno orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 marca 1954 roku, nr [...] jak i orzeczenia ustalające odszkodowanie zostały skierowane do osoby nieżyjącej, tj. W. T., który zmarł w dniu 27 stycznia 1952 roku, czyli 2 lata przed wydaniem w/w orzeczeń, co powinno obligować organ do działań z urzędu i stwierdzenia nieważności w/w decyzji."
Wojewoda decyzją z dnia 10 października 2018 r., znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W jej uzasadnieniu Wojewoda przypomniał, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest kwestia ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 26 marca 1954 r. znak[...] parceli l. kat. [...] o pow.1601 m2 i części parceli l. kat. [...] o łącznej pow. 5128 m2 oznaczonej jako l. kat. [...] o pow.1640 m2 obj. Lwh [...] stanowiącej własność F. z M. T..
Z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną, jako parcela l. kat[...] o pow.1601 m2 i części parceli l. kat[...] o łącznej pow. 5128 m2 oznaczonej jako l. kat. [...] o pow.1640 m2 obj. Lwh [...] wystąpili spadkobiercy poprzedniej właścicielki, tj. J. T., J. T., A. B., S. M., P. M., W. M., E. T., B. Z., W. C., M. C., D. C., Z. W., W. P., D. G., K. R., P. M. i P. M..
Jak ustalił w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta K., orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 26 marca 1954 r. znak: [...] wywłaszczono nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [...] o pow.1601 m2 i części parceli l. kat. [...] o łącznej pow. 5128 m2 oznaczonej jako l. kat. [...] o pow.1640 m2 obj. Lwh [...].
Odrębnym orzeczeniem ustalone zostało odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Organowi I instancji udało się pozyskać do akt sprawy "Oszacowanie realności położonych w gm. kat. B. zajętych przez okupanta w latach 1941 i 1943 r. pod lotnisko [...]", w których wartość parcel l. kat. [...] o pow. 1640 m 2, l. kat. [...] o pow. 1801 m2, l. kat. [...] o pow. 5431 m 2, l. kat. [...] o pow. 606 m 2, l. kat. 48 81 o pow. 627 m 2, l. kat[...] o pow. 2456 m2 oszacowano na kwotę [...]zł, w tym parceli l. kat. [...] na kwotę [...]zł, a parceli l. kat. [...] na kwotę [...]zł, orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 26 lipca 1954 r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania w kwocie [...]zł, z tytułu wywłaszczenia parcel: [...] gm. kat. B., brudnopis ww. orzeczenia z pieczęcią o treści: "Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. stwierdza, że orzeczenie powyższe jest prawomocne. K., dnia 2 września 1954 r", oraz zwrotne potwierdzenie odbioru orzeczenia z dnia 26 lipca 1954 r. adresowanego do F. T. z M. opatrzone podpisem "T." oraz do W. T. opatrzone podpisem "T.", złożonymi w dniu 3.08.1954 r.
W tej sytuacji funkcjonowanie w obrocie prawnym orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 26 lipca 1954 r. nr [...] oznacza, że niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, ponowne orzekanie w tej samej sprawie zakończonej już uprzednio decyzją ostateczną spowodowałoby wydanie nowej decyzji administracyjnej, która podlegałaby stwierdzeniu nieważności na mocy art. 156 § 1 pkt 3 tegoż kodeksu, gdyż stanowiłoby to naruszenie wyrażonej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości decyzji administracyjnych. "Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Przedmiotem postępowania będą interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. Charakter i zakres praw nabytych z decyzji (brak ich nabycia) lub ustanowionych nią obowiązków stanowi o tożsamości załatwienia sprawy" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 731).
W ocenie organu odwoławczego wszystkie trzy przesłanki tożsamości sprawy zostały w przedmiotowej sprawie spełnione.
Jak wskazuje organ odwoławczy słusznie uznał organ I instancji, iż nie można zadośćuczynić wnioskom stron o ponowne ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Dodatkowo wskazano, iż A. S., S. L., A. L., M. P., C. T. i D. D. w pismach z 13 kwietnia 2015 r. i z 21 kwietnia 2015 r. doprecyzowali swoje wnioski, w ten sposób, że domagają się wypłaty ustalonego odszkodowania, a zatem w stosunku do tych osób również należało umorzyć postępowanie.
Na zakończenie wyjaśniono, wobec zarzutów zawartych w odwołaniu, iż w ramach prowadzonego postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania nie dokonuje się weryfikacji prawidłowości zarówno orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 26 marca 1954 roku znak: [...] o wywłaszczeniu, jak i orzeczenia ustalającego odszkodowanie, które to orzeczenia jako ostateczne mogą podlegać ocenie wyłączenie w ramach nadzwyczajnych trybów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, przez właściwy organ.
Również zarzut: "naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak obligatoryjnego zawieszenia postępowania, w sytuacji gdy wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w innym postępowaniu w postaci stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 26 lipca 1954 r. nr [...] prowadzonego przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa pod sygn. [...]" nie znajduje uzasadnienia, gdyż nie zachodzi związek przyczynowy w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa pomiędzy sprawą o ustalenie i wypłatę odszkodowania, a toczącym się postępowaniem o stwierdzenie nieważności orzeczenia ustalającego odszkodowanie.
Nie ulega wątpliwości, że sprawa ustalenia i wypłaty odszykowania może być bez przeszkód rozpatrzona i może w niej być wydana decyzja przed wydaniem rozstrzygnięcia w postępowaniu o stwierdzenie nieważności toczącym się przed Ministrem Infrastruktury i Budownictwa. Zatem decyzja, która będzie wydana przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa nie jest zagadnieniem wstępnym w przedmiotowym postępowaniu. Z tego też powodu nie można uczynić zadość wnioskowi odwołujących o zawieszenie niniejszego postępowania odwoławczego.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli J. T., A. B., J. T., S. M., P. M., W. M., E. T., B. Z., W. C., M. C., D. C., Z. W., W. P., D. G., K. R., P. M. i P. M.. Zaskarżonej decyzji zarzucili:
1. naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego bezzasadne zastosowanie przez Wojewodę i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. o umorzeniu postępowania w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości - w sytuacji, gdy postępowanie w żadnej mierze nie stało się bezprzedmiotowe, a tym samym nie zostały spełnione przesłanki do jego umorzenia,
2. naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak obligatoryjnego zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w innym postępowaniu w postaci:
- stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 marca 1954 roku, nr [...] dot. wywłaszczenie parceli kat. [...] oraz [...] - postępowanie prowadzone przez Ministra Inwestycji i Rozwoju pod sygn. akt: [...],
- stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 lipca 1954 roku, nr [...] dot. ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie parcel [...] oraz l.kat. [...] - postępowanie prowadzone przez Ministra Inwestycji i Rozwoju pod sygn. akt: [...]
3. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K. p. a. poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i dowolną ocenę dowodów, tj. w szczególności:
a) niepodjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zaniechanie zebrania pełnego materiału dowodowego, a w konsekwencji zaniechanie precyzyjnego ustalenia, czy i kiedy faktycznie doszło do uprawomocnienia się orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 marca 1954 roku, [...] o wywłaszczeniu nieruchomości należących do W. i F. T. w stosunku do wywłaszczanych oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 lipca 1954 roku, nr [...] dotyczącego przyznania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości.
b) całkowite pominięcie przez organ kwestii, że zarówno orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 marca 1954 roku, nr [...] jak i orzeczenie ustalające odszkodowanie zostały skierowane do osoby nieżyjącej, tj. W. T., który zmarł w dniu 27 stycznia 1952 roku czyli 2 lata przed wydaniem w/w orzeczeń. co powinno obligować organ do działań z urzędu i stwierdzenia nieważności w/w decyzji.
W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Zgodnie z treścią art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Odnosząc się do pierwszego z podniesionych zarzutów, a to naruszenia art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r kodeks postepowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2017, poz. 1257 ze zm.) wskazać należy, że nie jest on zasadny. Stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a. Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony. Wywiera ona inny skutek: przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy. Nie kształtuje się stosunek materialno prawny (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 21 czerwca 2018 roku, sygn. VII SA/Wa 2106/17).
Zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2017 r. I OSK 2452/16 żądanie załatwienia sprawy uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną stanowi "inną uzasadnioną przyczynę" odmowy wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. Jeśli już jednak, mimo to, do wszczęcia takiego postępowania dojdzie, to powinno ono zostać umorzone, jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
W tej sytuacji przyjąć należy, że stwierdzenie w toku postępowania administracyjnego, iż sprawa administracyjna została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną (postanowieniem) powoduje konieczność umorzenia tego postępowania, jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Niedopuszczalne jest ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej innym orzeczeniem ostatecznym, bowiem prowadziłoby to do naruszenia obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym zasady res iudicata.
Umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości.
Innymi słowy, zawarta w uprzednio wydanym rozstrzygnięciu norma indywidualna oraz skonkretyzowany w niej w sposób autorytatywny stosunek administracyjnoprawny determinują zakres stanu rzeczy osądzonej. Dopóki norma taka pozostaje w obrocie prawnym, stan rzeczy osądzonej będzie stanowił przeszkodę do ingerencji w wynikające z niej uprawnienia i obowiązki. Stan taki będzie zachodził, gdy wystąpi tożsamość adresatów normy indywidualnej, dyspozycji normy indywidualnej oraz jej przedmiotu (określonej rzeczy). Stwierdzenie takiego stanu obliguje organ do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 145/10).
Decyzja wydana na skutek rozpatrzenia takiego wniosku byłaby bowiem obarczona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że kwestie będące przedmiotem niniejszej sprawy zostały już prawomocnie rozstrzygnięte albowiem orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 lipca 1954 roku, nr [...] ustalono odszkodowania za wywłaszczenie parcel l.kat. [...] oraz l.kat. [...]. Okoliczność, że w stosunku do powyższego orzeczenia toczy się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia jego nieważności nie uzasadnia wszczęcia postępowania mającego na celu ponowne ustalenie i wypłatę odszkodowania. Orzeczenie to pozostaje w obrocie prawnym aż do ostatecznego stwierdzenia jego nieważności w toczącym się przed Ministrem Inwestycji i Rozwoju postępowaniu.
Należy również zauważyć, że również w stosunku do orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 marca 1954 roku, nr [...] dot. wywłaszczenie parceli kat[...] oraz [...] toczy się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Ewentualne stwierdzenie nieważności orzeczenia przez Ministra Inwestycji i Rozwoju spowodowałoby, że brak byłoby podstawy ustalenia i wypłaty odszkodowania.
Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe nawet wtedy, gdy forma wydanego orzeczenia kończącego sprawę jest wadliwa. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcie tej samej sprawy (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. III SA/Kr 243/12).
Podsumowując, stwierdzić należy, że procedowanie w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostają prawomocne orzeczenia rozstrzygające sprawę co do istoty jest niedopuszczalne i prowadziłoby to do naruszenia obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym zasady res iudicata. Rozstrzygnięcie Wojewody należy, więc uznać za słuszne.
Zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak obligatoryjnego zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w innym postępowaniu również nie okazał się zasadny.
W tym miejscu wskazać należy, że art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przewiduje obligatoryjne zawieszenie postępowania administracyjnego, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Na konstrukcję zagadnienia wstępnego, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., składają się cztery elementy: zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego; wymaga ono uprzedniego rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie danej sprawy i wydanie decyzji; rozstrzygnięcie należy do kompetencji innego organu albo sądu; istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. W przypadku zatem, jeśli w danej sprawie administracyjnej wystąpi zagadnienie wstępne, czyli konieczne okaże się ustalenie (przesądzenie) przez inny organ lub sąd pewnej przesłanki, która warunkuje treść rozstrzygnięcia mającego zapaść w tej sprawie, organ winien zawiesić wszczęte w niej wcześniej postępowanie (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2017 r., sygn. I OSK 68/16).
Jedną z przesłanek obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 97 1 pkt 4 k.p.a. jest, aby zagadnienie to wyłoniło się w toku postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie zaś powoływane przez stronę okoliczności uzasadniające zawieszenie postępowania administracyjnego, a więc prowadzenie postępowań w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 marca 1954 roku, nr [...] dot. wywłaszczenie parceli kat. [...] oraz [...] - postępowanie prowadzone przez Ministra Inwestycji i Rozwoju pod sygn. akt: [...] oraz stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 lipca 1954 roku, nr [...] dot. ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie parcel l.kat[...] oraz l.kat. [...] - postępowanie prowadzone przez Ministra Inwestycji i Rozwoju pod sygn. akt: [...] istniały już przed zainicjowaniem przedmiotowego postępowania.
Mając powyższe na względzie, należy przyjąć, że złożony wniosek był przedwczesny, albowiem w obrocie ciągle pozostaje orzeczenie rozstrzygające merytorycznie kwestie będące przedmiotem niniejszej sprawy. Sam fakt wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji nie uzasadnia zawieszenia postępowania, skoro przyjęto, że orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym i w związku z tym postępowanie jest bezprzedmiotowe.
Biorąc pod uwagę powyższe, zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K. p. a. poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i dowolną ich ocenę należy uznać za niezasadny.
Ustalenie przez organy administracji, że w sprawie objętej wnioskiem zapadły już decyzje ostateczne, wykluczało potrzebę i dopuszczalność prowadzenia przez te organy jakiegokolwiek dalszego postępowania wyjaśniającego, w tym co do innych okoliczności wskazywanych w skardze.
Przepis art. 105 § 1 k.p.a. nakazuje organowi odstąpienie od merytorycznego rozpoznania sprawy i wydanie rozstrzygnięcia o charakterze czysto procesowym w sytuacji, gdy ma do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2017 r., sygn. III SA/Wr 1490/16).
Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom skarżących - orzeczenie o wywłaszczeniu oraz orzeczenie o odszkodowaniu nie mogą być uznanie za nieakty i pozostają w obrocie prawnym. Ani organy rozstrzygające sprawę przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, ani sąd administracyjny w tym postępowaniu nie są władne oceniać ich mocy wiążącej. Sąd nie może ustalać, kto był adresatem decyzji wywłaszczeniowej i decyzji odszkodowawczej, nie może ustalać daty śmierci W. T. i ewentualnego wpływu tej kwestii na byt prawny orzeczenia o wywłaszczeniu czy orzeczenia o odszkodowaniu. Wszystkie te okoliczności pozostają poza granicami niniejszej sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. Mogłyby mieć znaczenie dla postępowań w trybach nadzwyczajnych, zmierzających do wyeliminowania tych orzeczeń, jednakże nie mają wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji. Sąd nie może w niniejszej sprawie odnieść się do argumentów zmierzających do wykazania, iż z powodu wadliwości decyzja wywłaszczeniowa, a w konsekwencji także decyzja odszkodowawcza nie weszły do obrotu prawnego. Do czasu wyeliminowania decyzji odszkodowawczej z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym zarówno organy administracji, jak i sąd administracyjnych kontrolujący ich działalność przyjmuje istnienie tych orzeczeń, jako istniejący element stanu faktycznego.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł jak w sentencji w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło