II SA/Kr 1541/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Paweł Darmoń Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 19 września 2024 r. znak: WS-VI.7570.1.166.2023.PC w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę. Starosta Krakowski decyzją z dnia 14 listopada 2023 r. znak GN-III.683.3.128.2023.JP orzekł: - w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania na rzecz D. W. w wysokości 324.770 zł za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,2764 ha, obr. M. , jedn. ewid. K. - L., objętą decyzją Starosty Krakowskiego nr 3.2023 z dnia 31 marca 2023 r., znak: AB.V.6740.7.15.2022.SP o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla przedsięwzięcia pn.: Rozbudowa drogi powiatowej [...] relacji Z. - W. L. na odcinku 841,61 m (...) w m. M. oraz w m. Z. , gm. K. - L., - w pkt 2 o niepowiększaniu odszkodowania ustalonego w punkcie 1 na podstawie art. 18 ust. 1e pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, - w pkt 3 o wypłacie odszkodowania ustalonego w punkcie 1 w wysokości 324.770 zł w całości na rzecz D. W., - w pkt 4 o tym, że do wypłaty odszkodowania zobowiązany jest Zarząd Powiatu Krakowskiego, działający w imieniu Powiatu Krakowskiego, - w pkt 5 o tym, że zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, a także o tym, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Podstawą wydania ww. decyzji było to, że Starosta Krakowski decyzją nr 3.2023 z dnia 31 marca 2023 r., znak: AB.V.6740.7.15.2022.SP orzekł o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla przedsięwzięcia pn.: Rozbudowa drogi powiatowej [...] relacji Z. - W. L. na odcinku 841,61 m (...) w m. M. oraz w m. Z. gm. K. - L., zaopatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności, nieruchomość oznaczona jako nr działka nr [...] o pow. 0,2764 ha, obr. M. jedn. ewid. K. – L. została zajęta pod ww. inwestycję drogową, w efekcie czego z dniem ostateczności ww. decyzji, tj. z dniem 18 maja 2023 r. jej prawo własności zostało przejęte przez Powiat Krakowski. Dotychczas - zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] -przysługiwało ono w całości D. W.. D. W. wniosła odwołanie od punktu 2 przywołanej na wstępie decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 14 listopada 2023 r. znak GN-III.683.3.128.2023.JP w przedmiocie odszkodowania. Zaskarżonemu punktowi 2 decyzji - w zakresie niepowiększenia odszkodowania - zarzuciła naruszenie: 1) art. 9 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2023.775 t.j., dalej: "k.p.a.") w sytuacji, gdy w zawiadomieniu o wydaniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej zabrakło pouczenia co do treści przepisu art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, a w związku z tym również braku wskazania jakie zachowanie -dokonanie jakich czynności, traktowane będzie jako wydanie nieruchomości, 2) art. 18 ust. 1e pkt 1 przez jego błędną wykładnię, tj. niepowiększenie odszkodowania ustalonego w punkcie 1 zaskarżonej decyzji na podstawie art. 18 ust. 1e pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w sytuacji, gdy skarżąca nie została pouczona o treści tego przepisu oraz o sposobie wydania nieruchomości, w związku z czym poprzestała na dorozumianym wydaniu nieruchomości przez niekwestionowanie władania nią przez nowego właściciela. Wobec powyższego odwołująca wniosła o: zmianę, w trybie art. 132 § 2 k.p.a., zaskarżonej decyzji w części dotyczącej jej punktu 2, tj. w zakresie niepowiększenia odszkodowania ustalonego w punkcie 1 zaskarżonej decyzji na podstawie art. 18 ust. 1e pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w ten sposób, że odszkodowanie ustalone w punkcie 1 zaskarżonej decyzji zostanie powiększone na podstawie art. 18 ust. 1e pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej jej punktu 2, tj. w zakresie niepowiększenia odszkodowania ustalonego w punkcie 1 zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy przez powiększenie odszkodowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji; o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie, który organ II instancji uzna za konieczny do orzeczenia co do istoty sprawy, w szczególności przez dołączenie do akt sprawy dowodów wymienionych w odwołaniu. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że na żadnym etapie postępowania nie została pouczona o treści art. 18 ust. 1 e pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., co było obowiązkiem organów administracji publicznej. W rezultacie uniemożliwiło jej to podjęcie stosownych aktywnych czynności w tym zakresie. Przez ten fakt skarżąca straciła możliwość uzyskania podwyższonego o 5 % odszkodowania. Zatem, zdaniem skarżącej, należy uznać, że wydanie nieruchomości miało miejsce w terminie wyznaczonym przez powyższy przepis. Skarżąca stwierdziła, że w tym przypadku nie obowiązywała zasada ignoratia iuris nocet. Skarżąca nie otrzymała konkretnej informacji o sposobie dalszego postępowania, ani nie dostarczono jej stosownych formularzy, więc błędnie przyjęła, że zaniechanie dalszego władania nieruchomością jest wystarczające do skorzystania z bonusu powiększającego odszkodowanie. Przywołała dla potwierdzenia swoich twierdzeń wyrok NSA z 31 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 2568/13, wyrok NSA z 24 września 2021 r. sygn. akt I OSK 4313/18, wyrok SN z 23 lipca 1992 r. III ARN 40/92. Skoro błędne pouczenie nie powinno szkodzić stronie, to tym bardziej jego brak nie może jej szkodzić zgodnie z art. 9 k.p.a. oraz art. 112 k.p.a. Końcowo skarżąca wskazała, że wydanie nieruchomości to czynność prawna, która może być wyrażona przez każde zachowanie, która ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. Wojewoda Małopolski zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z 19 września 2024 r. znak: WS-VI.7570.1.166.2023.PC, na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1145) w związku z art. 12 ust. 5 i art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 311) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania D. W. od pkt 2 decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 14 listopada 2023 r. znak GN-III.683.3.128.2023.JP utrzymał w mocy zaskarżoną część decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że wobec stanowiska wyrażonego w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 15 lipca 2011 r., sygn. II SA/GI 65/11, możliwe jest odwołanie jedynie co do niektórych części decyzji. W pozostałym zakresie decyzja staje się ostateczna z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania. Następnie powołał się na art. 12 ust. 4f specustawy drogowej oraz art. 18 ust. 1e ww. regulacji, stwierdzając dopuszczalność domagania się powiększenia odszkodowania o 5 % wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego. Na potwierdzenie tegoż faktu powołał się na w wyroki NSA w Warszawie z dnia 2 września 2016 r., sygn. I OSK 2864/14 i z dnia 23 marca 2016 r., sygn. I OSK 1205/14. Organ wskazał, że istotne jest, iż uprawnienie do powiększenia kwoty odszkodowania za wydanie nieruchomości może być przyznane jednokrotnie, a zatem bądź z tytułu wydania nieruchomości w terminie liczonym na podstawie art. 18 ust. 1 e pkt 1 i 2, bądź w terminie wskazanym w pkt 3 tej ustawy. Oznacza to, że jeżeli właściciel nieruchomości nie wydał nieruchomości w terminie 30 dni od doręczenia zawiadomienia o wydaniu przez organ pierwszej instancji z.r.i.d., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, to nie przysługuje mu uprawnienie do powiększenia wysokości odszkodowania o 5%, nawet wówczas, gdy wydał swoją nieruchomość w terminie 30 dni od dnia uostatecznienia się decyzji z.r.i.d. (taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie). Dalej organ odwoławczy stwierdził, że choć prawdą jest, że nie jest niezbędne aby wydanie nieruchomości, o którym mowa w art. 18 ust 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. musiało następować w drodze protokolarnego przekazania nieruchomości, to jednocześnie należy zaznaczyć, iż samo tylko bierne niesprzeciwianie się przejęciu nieruchomości przez dotychczasowego właściciela lub użytkownika wieczystego nie oznacza automatycznie, iż należy powiększyć odszkodowanie o 5%. Powołał się przy tym na wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1038/13 i wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. II SA/Kr 1454/14. Organ podkreślił, że w orzecznictwie prezentowany jest słuszny pogląd, iż przesłanki uzyskania podwyższonego o 5% odszkodowania, o jakim mowa w art. 18 ust. 1e, są spełnione także wtedy, gdy bez czynienia przez byłego właściciela nieruchomości przeszkód, dochodzi do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez zarządcę drogi, zanim dotychczasowy właściciel zostanie zawiadomiony o wydaniu decyzji rodzącej obowiązek wydania nieruchomości. Powyższy pogląd dotyczy jednakże sytuacji, gdy dana nieruchomość została w wymaganym terminie objęta we władanie przez inwestora w związku z realizacją planowanej inwestycji, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, bowiem faktyczne przejęcie przedmiotowej nieruchomości na potrzeby tego zamierzenia nastąpiło dopiero w dniu 14 czerwca 2023 r. (wobec upływu terminu już w dniu 11 maja 2024 r.) Tym samym należy uznać, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do aktywnego, świadomego wydania nieruchomości przez dotychczasową właścicielkę. Z kolei wydanie faktyczne polegające na biernym zachowaniu tego podmiotu, niesprzeciwiającego się przejęciu nieruchomości przez inwestora, wobec objęcia jej w posiadanie przez niego już po upływie terminu wskazanego w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej, również nie mogło skutkować powiększeniem odszkodowania przewidzianym w tym przepisie. Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że brak szczegółowego pouczenia nie może mieć wpływu na automatyczne powiększenie odszkodowania o 5 %. Żaden z przepisów specustawy drogowej nie nakłada na organ wydający decyzję z.r.i.d. obowiązku zawarcia w zawiadomieniu o wydaniu takiej decyzji szczegółowego pouczenia o uprawnieniach przysługujących stronie w odrębnej sprawie. Także przepisy k.p.a. regulujące obowiązki informacyjne organów administracji odnoszą się do praw i obowiązków strony w konkretnej sprawie, a nie we wszystkich, w mniejszym czy większym stopniu powiązanych ze sobą postępowaniach. D. W. wniosła od opisanej wyżej decyzji Wojewody z 19 września 2024 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) przepisów prawa procesowego - art. 7, 11, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji przyjęcie, że skarżącej nie jest należne powiększone odszkodowanie oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, mimo nierozpatrzenia w sposób wnikliwy wszystkich dowodów, w szczególności informacji o wywłaszczeniu, która nie zawierała właściwego pouczenia; 2) przepisów prawa materialnego - art. 18 ust. 1e pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U.2024.311 t.j., dalej: specustawa) przez jego błędną wykładnię, tj. niepowiększenie odszkodowania ustalonego w punkcie 1 zaskarżonej decyzji na podstawie art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy w sytuacji, gdy skarżąca nie została pouczona o treści tego przepisu oraz o sposobie wydania nieruchomości, w związku z czym poprzestała na dorozumianym wydaniu nieruchomości przez niekwestionowanie władania nią przez nowego właściciela. Skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 19 września 2024 r. (doręczonej 26 września 2024 r.) oraz decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 14 listopada 2023 r. w części dotyczącej jej punktu 2, tj. w zakresie niepowiększenia odszkodowania ustalonego w punkcie 1 zaskarżonej decyzji na podstawie art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy ze względu na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny na wynik sprawy; o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty i podtrzymała twierdzenia, które zawarła w odwołaniu. Ponadto przywołała wyrok NSA z 5 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 1952/22. Wskazała, że organy uznały, iż termin zajęcia nieruchomości przez inwestora jest równoznaczny z terminem wydania nieruchomości, o którym mowa w art. 18 ust. 1e specustawy. Skarżąca stwierdziła, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego "takie ustalenie nie uwzględnia wszystkich okoliczności niniejszej sprawy i prowadzi do nieprawidłowego zastosowania przepisu art. 18 ust. 1e specustawy. Wprawdzie, tak jak podały organy administracyjne, decyzja z 22 stycznia 2014 r. będąca podstawą przejęcia własności nieruchomości skarżących, zawiera pouczenie o treści art. 18 ust. 1a specustawy drogowej, to jednak, aby wywodzić negatywne skutki prawne dla jej adresata z powodu braku złożenia oświadczenia w sprawie wydania nieruchomości w przedmiocie zwiększenia wysokości odszkodowania (czego wymagały organy administracyjne orzekające w sprawie), musiałby istnieć tak sformułowany obowiązek w przepisach prawa. Takiego obowiązku nie zawiera przepis art. 18 ust. 1e specustawy drogowej. Nie można wymagać od stron, aby uzewnętrzniły swoją wolę wydania gruntu właśnie w formie złożenia oświadczenia i w ten sposób uzależniać możliwość przyznania im powiększonego odszkodowania.". W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Regułą jest, że w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 P.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Z istoty kontroli wynika, że legalność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd - w wyniku kontroli zaskarżonej decyzji - stwierdził, że jest ona zgodna z prawem, a zarzuty skargi nie mogły przynieść zamierzonego skutku. Sąd stwierdził również, że mające istotny wpływ na wynik sprawy ustalenia faktyczne poczynione przez organ odwoławczy są prawidłowe i Sąd przyjmuje je za własne. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Wojewody Małopolskiego, którą odmówiono powiększenia w oparciu o przepis art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 311) o 5% przyznanego skarżącej D. W. odszkodowania w wysokości 324.770 zł w związku z przejęciem nieruchomości na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Zgodnie z decyzją Starosty Krakowskiego nr 3.2023 z dnia 31 marca 2023 r., znak: AB.V.6740.7.15.2022.SP o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla przedsięwzięcia Pn.: Rozbudowa drogi powiatowej [...] relacji Z. - W. L. na odcinku 841,61 m(..) w m. M. oraz w m. Z. gm. K. - L., zaopatrzonej w rygor natychmiastowej wykonalności, nieruchomość oznaczona jako nr działka nr [...] o pow. 0,2764 ha, obr. M. , jedn. ewid. K. - L. została zajęta pod ww. inwestycję drogową, w efekcie czego z dniem ostateczności ww. decyzji, tj. z dniem 18 maja 2023 r. jej prawo własności zostało przejęte przez Powiat Krakowski. Dotychczas - zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] - przysługiwało ono w całości D. W.. Rozstrzygniecie sprawy wymagało więc ustalenia, czy w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy słusznie organy uznały, że nie doszło do wydania wywłaszczonej nieruchomości w terminie określonym w art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Zgodnie z art. 18 ust. 1e specustawy drogowej: w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia: 1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17, 2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo 3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna - wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego. W stanie faktycznym niniejszej sprawy zawiadomienie o wydaniu ww. decyzji zostało doręczone skarżącej w dniu 11 kwietnia 2023 r., co skutkowało tym, od tej daty należało liczyć termin do wydania nieruchomości. Oznacza to, że w celu spełnienia przesłanki, o której mowa ww. przepisie, należało wydać nieruchomość najpóźniej do dnia 11 maja 2023 r. W przypadku, gdy decyzji z.r.i.d. nadano rygor natychmiastowej wykonalności – co miało miejsce w niniejszej sprawie - nie jest możliwe zastosowanie przepisu art. 18 ust. 1e pkt 3. Trzeba bowiem wskazać, że istotne jest, iż uprawnienie do powiększenia kwoty odszkodowania za wydanie nieruchomości może być przyznane jednokrotnie, a zatem bądź z tytułu wydania nieruchomości w terminie liczonym na podstawie art. 18 ust. 1 e pkt 1 i 2, bądź w terminie wskazanym w pkt 3 specustawy. Oznacza to, że jeżeli właściciel nieruchomości nie wydał nieruchomości w terminie 30 dni od doręczenia zawiadomienia o wydaniu przez organ pierwszej instancji decyzji z.r.i.d., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, to nie przysługuje mu uprawnienie do powiększenia wysokości odszkodowania o 5%, nawet wówczas, gdy wydał swoją nieruchomość w terminie 30 dni od dnia uostatecznienia się decyzji z.r.i.d. (taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie). Sąd wskazuje, co wynika z doktryny i orzecznictwa sądowego, nie jest niezbędne, aby wydanie nieruchomości, o którym mowa w art. 18 ust 1 e specustawy drogowej, musiało następować w drodze protokolarnego przekazania nieruchomości. Jednak należy zaznaczyć, że samo tylko bierne niesprzeciwianie się przejęciu nieruchomości przez dotychczasowego właściciela lub użytkownika wieczystego nie oznacza automatycznie, iż należy powiększyć odszkodowanie o 5%. Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie słuszny pogląd, że przesłanki uzyskania podwyższonego o 5% odszkodowania, o jakim mowa w art. 18 ust. 1e, są spełnione także wtedy, gdy bez czynienia przez byłego właściciela nieruchomości przeszkód, dochodzi do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez zarządcę drogi, zanim dotychczasowy właściciel zostanie zawiadomiony o wydaniu decyzji rodzącej obowiązek wydania nieruchomości. Powyższy pogląd dotyczy jednak sytuacji, gdy dana nieruchomość została w wymaganym terminie objęta we władanie przez inwestora w związku z realizacją planowanej inwestycji, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, bowiem faktyczne przejęcie przedmiotowej nieruchomości na potrzeby tego zamierzenia inwestycyjnego nastąpiło w dniu 14 czerwca 2023 r. (wobec upływu terminu już w dniu 11 maja 2024 r.). O powyższym świadczy pozyskany w toku postępowania "Protokół przekazania placu budowy zadania", którym Zarząd Dróg Powiatu Krakowskiego przekazał teren objęty ww. decyzją z.r.i.d. wykonawcy robót budowlanych tj. spółce A. sp. z o.o. Trzeba zauważyć, że omawiany przepis kreuje po stronie wywłaszczonego podmiotu szczególne uprawnienie do uzyskania dodatkowego (podwyższonego) świadczenia odszkodowawczego w związku z dobrowolnym i niezwłocznym wydaniem nieruchomości przejętej na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Pozwala to na przyspieszenie przystąpienia do realizacji inwestycji drogowej bez konieczności stosowania środków przymusu przewidzianych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. art. 16 ust. 3 o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427). W aktualnym orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że użyte przez ustawodawcę w art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych pojęcie "wydania" nieruchomości zakłada takie postępowanie po stronie dotychczasowego właściciela (użytkownika wieczystego), które nie pozostawia wątpliwości, że w sposób świadomy wyzbywa się władztwa nad nieruchomością. Może to przejawiać się aktywnym działaniem na rzecz przekazania inwestorowi nieruchomości, takim jak złożenie stosownego oświadczenia woli czy też podpisanie protokołu zdawczo-odbiorczego, bądź mieć charakter dorozumiany, czego przykładem będzie tolerowanie faktycznego wkroczenia inwestora na teren nieruchomości i rozpoczęcie przez niego prac budowlanych. Istotne jest aby właściciel (użytkownik wieczysty) w sposób jednoznaczny uzewnętrznił wolę wydania nieruchomości inwestorowi. W tym drugim przypadku, a więc sytuacji gdy wydanie nieruchomości przejawia się w zaniechaniu podejmowania czynności władztwa, nie jest wystarczające samo bierne oczekiwanie dotychczasowego właściciela/użytkownika wieczystego na zajęcie nieruchomości przez inwestora. Samo pozostawanie w przeświadczeniu, że nie będzie się czyniło przeszkód w zagospodarowaniu nieruchomości nie odpowiada jeszcze pojęciu "wydania" nieruchomości (vide wyrok NSA z dnia 24 września 2021 r. sygn. akt IOSK 4262/18, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 lipca 2023 r. sygn. akt ISA/Po 241/23. Prezentowany pogląd znajduje potwierdzenie także w wyroku NSA z dnia 24 stycznia 2020 r. sygn. I OSK 3776/18ł: "W przepisie art. 18 ust. 1e ustawy z 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych wyraźnie jest mowa o wydaniu wywłaszczonej nieruchomości, a nie o gotowości do jej wydania. To zaś jednoznacznie przesądza o aktywnej postawie byłego właściciela tej nieruchomości. Pod pojęciem wydania nieruchomości w rozumieniu przepisu art. 18 ust. 1e specustawy drogowej należy zatem rozumieć podjęcie i ujawnienie takich czynności przez dotychczasowego jej właściciela, które zapewnią nowemu właścicielowi (inwestorowi) realną możliwość wykonywania w stosunku do niej wszelkich działań wynikających z prawa własności, a więc przede wszystkim posiadania, używania, pobierania pożytków, przetworzenia i rozporządzania rzeczą." Z kolei w wyroku z dnia 10 grudnia 2019 r. sygn. I OSK 1158/18 Naczelny Sąd Administracyjny wywodził w następujący sposób: "Skoro w treści art. 18 ust. 1e specustawy drogowej mowa jest o "wydaniu" nieruchomości w określonym terminie, to w tym terminie powinno dojść do przekazania nieruchomości inwestorowi albo w sposób wyraźny (przez złożenie stosownego oświadczenia woli), albo w sposób dorozumiany, tj. gdy właściciel nie czyni przeszkód w objęciu nieruchomości w posiadanie przez inwestora. Oczywistym jest jednak, że aby to bierne zachowanie byłego właściciela mogło skutkować otrzymaniem 5% bonusu, to konieczne jest aby w terminie określonym w tym przepisie inwestor objął nieruchomość w posiadanie. W przeciwnym wypadku nie można mówić o faktycznym wydaniu, ani o tym, że do niego doszło w przypisanym terminie. Do wydania w sposób dorozumiany nie wystarcza bowiem jedynie wola wydania po stronie wydającego. Potrzebne jest jeszcze objęcie tej nieruchomości w posiadanie przez inwestora. Dopiero wówczas można mówić o dorozumianym wydaniu (przekazaniu) nieruchomości inwestorowi." Potrzeba aktywności po stronie wywłaszczonego właściciela (użytkownika wieczystego) została również zaakcentowana w wyroku z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 509/16, w którym Naczelny Sąd Administracyjny podniósł: "W art. 18 ust. 1e ustawy z 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych wyraźnie stanowi się o wydaniu wywłaszczonej nieruchomości, a nie o gotowości do jej wydania, to zaś jednoznacznie przesądza o aktywnej postawie byłego właściciela tej nieruchomości." Słusznie zatem organy stwierdziły, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w niniejszej sprawie nie doszło do aktywnego, świadomego wydania nieruchomości przez dotychczasową właścicielkę – skarżącą. Nie ma racji skarżąca twierdząc, że przedmiotem ustaleń organów winno być, czy inwestor napotkał na opór ze strony byłego właściciela oraz czy zwracał się o wydanie działki. Omówione wyżej rozumienie sformułowania "wydanie nieruchomości" zakłada, że akt ten znajdzie odzwierciedlenie w rzeczywistości. Sąd nie neguje faktu, że być może skarżąca istotnie pozostawała w gotowości do wydania nieruchomości, jednak zaniechanie podjęcia czynności zmierzających do uzewnętrznienia jej woli sprawia, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że do wydania nieruchomości doszło. Z kolei wydanie faktyczne polegające na biernym zachowaniu dotychczasowego właściciela, niesprzeciwiającego się przejęciu nieruchomości przez inwestora, wobec objęcia jej w posiadanie przez niego już po upływie terminu wskazanego w art. 18 ust. 1e specustawy również nie mogło skutkować przewidzianym w tym przepisie powiększeniem przyznanego skarżącej odszkodowania. W powyżej prawidłowo ustalonych okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy kontrolowana decyzja jest zgodna z prawem, a skarga nie może przynieść zamierzonego skutku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.