II SA/Kr 1565/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z.S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego w K. z dnia 19 września 2012 r. Nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych p o s t a n a w i a wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych. We wniosku skarżąca oświadczyła, że pobiera emeryturę w wysokości 717,07 zł. W skład jej majątku wchodzi kuchnia, korytarz i pokój o łącznej powierzchni około 15 m². Skarżąca nie dysponuje oszczędnościami. Jako przedmiot wartościowy wnioskodawczyni wskazała samochód osobowy marki Fiat 126p. [...] Rubryka 6 wniosku dotycząca stanu rodzinnego, w której należało wskazać osoby pozostające ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym, pozostała niewypełniona. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca powołała argumenty odnoszące się do złożonej przez nią skargi. Do wniosku załączony został odcinek emerytury skarżącej za miesiąc listopad 2012 roku. Dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i zdolności płatniczych Z.S. , dlatego została ona wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez oświadczenie czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami (z wniosków skarżącej składanych w innych sprawach sądowych wynikało, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo wraz z córką E.K. oraz mężem). Jeśli gospodarstwo prowadzone jest wspólnie z innymi osobami należało wykazać te osoby wraz ze wskazaniem ich stanu majątkowego, źródła oraz wysokości uzyskiwanych przez nie miesięcznych dochodów, udokumentowanie aktualnymi rachunkami wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącej (prąd, gaz, opał, woda, wywóz śmieci, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, środki czystości, telefon, leczenie, utrzymanie samochodu itp., a także przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych oraz wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie Z.S. oświadczyła, że posiada emeryturę w wysokości 717,07 zł. Gospodarstwo rolne zostało przepisane i skarżąca na nim nie gospodarzy. Strona posiada kuchnię, korytarz i pokój około 15 m² oraz Fiata 126 p, rok produkcji 1997. Do pisma załączony został odcinek emerytury za miesiąc styczeń 2013 roku. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245§2 p.p.s.a.) Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżąca ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych oraz ustanowienie na jej rzecz radcy prawnego z urzędu, winna była przekonać sąd, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie. Zdaniem orzekającego skarżąca nie wykazała, iż w stosunku do jej osoby zachodzą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy, poza wskazaniem wysokości dochodu z emerytury, nie zawiera jakichkolwiek danych o wysokości ponoszonych wydatków, jak również nie wykazane są w nim osoby, z którymi wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wezwanie do uzupełnienia danych zostało zaś przez skarżącą wykonane w bardzo ograniczonym zakresie. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącej o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało, że dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczyły do wolnej od wątpliwości oceny jej sytuacji majątkowej, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Skarżąca, mimo wyraźnego wezwania, nie podjęła się wykazania jaka jest jej aktualna sytuacja materialna. Oświadczyła jedynie, iż utrzymuje się z emerytury w wysokości 717,07 zł, nie udzieliła natomiast odpowiedzi na temat wysokości wydatków związanych z jej koniecznym utrzymaniem. Nie udokumentowała tych wydatków aktualnymi rachunkami (m. in. opłat za prąd, gaz, opał, wodę, wywóz śmieci, itp.), a także nie określiła wysokości środków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, środki czystości, telefon, leczenie, czy utrzymanie samochodu. Wnioskodawczyni nie odniosła się w żaden sposób do wezwania o wykazanie osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W przedmiotowej sprawie nie wykazała osób, z którymi zamieszkuje, chociaż z oświadczeń strony składanych w innych zainicjowanych przez nią sprawach wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córką E.K. i jej rodziną (II SAB/Kr 119/11) oraz mężem (II SAB/Kr 178/12). W tym miejscu należy podkreślić, że decydując o przyznaniu prawa pomocy orzekający winien brać pod uwagę nie tylko sytuację majątkową wnioskodawcy, ale również możliwości finansowe członków rodziny pozostających wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 października 2010 r. (sygn. akt II FZ 513/10) dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania, istotne znaczenie w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy mają okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz wysokość dochodów strony i jej rodziny. Strona musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny, którzy pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, bądź są zobowiązani do jej alimentacji (art. 252 p.p.s.a.). Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K. r. i o.) regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 K.r.i o.). W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie, ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji. Nieudzielanie przez skarżącą informacji w powyższych kwestiach, dotyczących wysokości ponoszonych wydatków, a także możliwości finansowych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości partycypowania Z.S. w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na marginesie należy wyjaśnić, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni nie są znane, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wyjaśniono to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.