II SA/Kr 1569/25

WyrokWSA w Krakowie2026-03-03

Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Bursa, Sędzia WSA Mirosław Bator, Sędzia WSA Paweł Darmoń

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, który był w budowie i nie został zalegalizowany w wyznaczonym terminie, pomimo wcześniejszego wstrzymania budowy i możliwości złożenia wniosku o legalizację?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję o nakazie rozbiórki. Procedura legalizacji samowoli budowlanej, określona w Prawie budowlanym, została przez organ przeprowadzona prawidłowo. Skoro inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie, organ był zobowiązany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej, który był budowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po wstrzymaniu budowy, inwestor złożył wniosek o legalizację, jednak nie przedłożył wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie. Organ I instancji wydał decyzję o rozbiórce, którą następnie utrzymał w mocy organ II instancji. Inwestor zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne ustalenie inwestora i kwalifikacji obiektu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędzia WSA Paweł Darmoń Protokolant: starszy referent sądowy Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2026 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję nr 510/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 26 września 2025 r. znak WOB.7721.99.2025.NOGI w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem decyzją z dnia 17 lutego 2025 r. nr 37/25 znak: NB.5160.3.24.2023.WB działając na podstawie art. 49 e pkt 3 w związku z art. 48, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 K.p.a. nakazał inwestorowi A. F. rozbiórkę budynku rekreacji indywidualnej o wymiarach około 7,21 m x 7,09 m, usytuowanego na działce ewid. nr [...], w miejscowości D. wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 18 lipca 2023 r. przeprowadzono czynności kontrolne na działkach ewid. nr [...] i [...] w miejscowości D.. Podczas kontroli ustalono, że na ww. działkach prowadzone są roboty budowlane związane z budową dwóch budynków. Trwają prace ziemne stan zaawansowania robót, utrwalono na dokumentacji fotograficznej. Inwestorem jest A. F.. W dniu kontroli okazano zgłoszenie złożone w Starostwie Powiatowym w Z. z dnia 14 lipca 2023r. Do protokołu dołączono dokumentację fotograficzną. W dniu 16 października 2023 r. przeprowadzono oględziny na terenie działek ewid. nr [...] [...] w miejscowości D.. W protokole wskazano, że na ww. działkach znajdują się dwa obiekty budowlane w trakcie budowy, wykonane zostały piwnice wraz z płytą stropową żelbetową, ściany piwnic - pustak szalunkowy. Obiekty o wymiarach jak w załączniku graficznym. Inwestorem jest A. F. która oświadczyła, że przedmiotowe obiekty będą budynkami rekreacji indywidualnej. Postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r. organ działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie budynku rekreacji indywidualnej zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] w miejscowości D. bez wymaganego pozwolenia na budowę, nakazał inwestorowi ubezpieczyć teren budowy przed dostępem osób trzecich, w sposób niezagrażający bezpieczeństwu użytkowników przyległych nieruchomości oraz pouczył o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego i zasadach jej obliczania. W dniu 2 kwietnia 2024 r. wpłynęło pismo A. F. z dnia 2 kwietnia 2024 r. z prośbą o zalegalizowanie wykonywanego obiektu budowlanego. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2024 r. nr 351/24 organ nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dla budynku rekreacji indywidualnej tj. zaświadczenia Wójta Gminy K. o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej oraz dokumentów o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2, 4 Prawa budowlanego i dwóch egzemplarzy projektu technicznego w terminie do 16 września 2024 r. Pismem z dnia 16 września 2024 r. A. F. i A. F. zwrócili się do PINB z wnioskiem o wydłużenie terminu dostarczenia dokumentów legalizacyjnych. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2024 r. PINB zmienił własne postanowienie z dnia 28 czerwca 2024 r. w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku do dnia 31 grudnia 2024 r. Do dnia wydania decyzji nie przedłożono wymaganych dokumentów. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A. F. i A. F.. Małopolski Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 26 września 2025 r. nr 510/2025 znak: WOB.7721.99.2025.NOGI uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł na podstawie art. 49 e pkt 3 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego oraz art. 104 K.p.a. nakazując inwestorowi A. F. rozbiórkę zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] w miejscowości D. o wymiarach wynoszących 7,29 mx 7,22 m wraz z płytą stropową żelbetową o wymiarach wynoszących 7,29 m x 7,82 m - wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, iż podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 18 lipca 2023 r. stwierdzono wykonywanie robót budowlanych polegających na budowie dwóch podpiwniczonych budynków. Jak ustalono A. F. w dniu 14 lipca 2023 r. złożyła w Starostwie Powiatowym w Z. zgłoszenie robót budowlanych polegających na budowie dwóch wolnostojących budynków gospodarczych na działkach ewid. nr [...], [...] w miejscowości D. o pow. zabudowy 34,80 m2 każdy o wymiarach w rzucie: 7,20 m x 4,80 m. Do akt sprawy włączono nadto kserokopię decyzji Starosty Tatrzańskiego z dnia 2 sierpnia 2023 r., którą po rozpatrzeniu zgłoszenia wniesiono sprzeciw na wykonanie budowy dwóch budynków gospodarczych na działkach na ewid. nr [...], [...] w miejscowości D.. W treści decyzji zostało wskazane, iż inwestor rozpoczynając planowane roboty budowlane nie spełnił warunku określonego w ww. art. 30 ust. 5, tj. nie zachował terminu: rozpoczęcia robót, tj. 21 dni od dnia złożenia w urzędzie kompletnego zgłoszenia. Zgłoszone zamierzenie inwestycyjne narusza również ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z rysunku planu, stanowiącego załącznik graficzny do ww. uchwały oraz z przedłożonych do zgłoszenia dokumentów wynika, że przedmiotowa inwestycja zlokalizowana jest na terenie rolnym (oznaczonym symbolem R). Zgodnie z § 11 ust. 2 pkt 1 uchwały nr XVIII 13/2000 ustala się zakaz zabudowy. Dopuszcza się budowę urządzeń związanych z narciarstwem, w tym koleje liniowe i wyciągi narciarskie wraz z wyznaczonymi polami i trasami narciarskimi, a także z towarzyszącymi urządzeniami obsługi turystów, sytuowanych wyłącznie przy stacjach dolnych. Dopuszcza się również budowę obiektów małej architektury oraz urządzeń związanych z gospodarką wodną i infrastrukturą techniczną. Z informacji zawartych we wniosku oraz z załączonych do zgłoszenia rysunków i kopii mapy wynika, że na przedmiotowej działce inwestor planuje posadowienie dwóch wolno stojących budynków gospodarczych o wym. 5,14 m x 7,54 m posadowionych na stopach fundamentowych o konstrukcji drewnianej przekrytych blachodachówką. W związku z powyższym należy uznać, że na przedmiotowym terenie nie ma możliwości budowy tego typu budynków i obiektów (...). Z dołączonych do zgłoszenia rysunków przedstawiających przekroje wynika, że wysokość kondygnacji zaprojektowanych budynków gospodarczych wynosi powyżej 6 m (ok. 6,50 m). Zatem realizacja tego obiektu w myśl ww. rozporządzenia będzie wymagała ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego. Taki obowiązek może być nałożony na inwestora tylko w procedurze pozwolenia na budowę (...). W związku z tym realizacja zgłoszonych budynków będzie możliwa wyłącznie po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę". W trakcie przeprowadzonych oględzin PINB nadto ustalił, że ściany piwnic budynku objętego niniejszym postępowaniem administracyjnym zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] posiadają wymiary w rzucie, wynoszące 7,29 m x 7,22 m, przy czym obrys płyty stropowej żelbetowej przekracza obrys ścian piwnicy, wobec czego całkowite wymiary realizowanego budynku wynoszą 7,29 m x 7,82 m. Co istotne, do protokołu oględzin z dnia 16 października 2023 r. inwestor wniosła do protokołu, iż przedmiotowe budynki na działkach ewid. nr [...] i [...] "będą budynkami rekreacji indywidualnej". Mając na uwadze powyższe, już w zawiadomieniu z dnia 22 lutego 2024 r. PINB poinformował strony postępowania o wszczęciu postępowania. administracyjnego w sprawie "budowy budynku rekreacji indywidualnej na działce ewid. nr [...] w miejscowości D. - bez wymaganego pozwolenia na budowę". Ponadto w toku postępowania legalizacyjnego organ I instancji wydał postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych polegających na budowie budynku rekreacji indywidualnej na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przy czym przyjęta przez PINB (zgodnie z wolą inwestora) kwalifikacja obiektu budowlanego objętego przedmiotem postępowania nie spotkała się ze sprzeciwem inwestora. Postanowienie to nie zostało zaskarżone do organu odwoławczego, wobec czego uzyskało przymiot ostateczności. Zasadniczo w przypadku woli zalegalizowania obiektu budowlanego objętego postępowaniem administracyjnym, jego charakter winien zostać określony przez inwestora w sposób jednoznaczny w przedkładanych przez inwestora dokumentach legalizacyjnych. Należy nadmienić, że skoro do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia nie przedłożono zarówno przed organem I instancji jak i organem odwoławczym dokumentów legalizacyjnych świadczących o kwalifikacji przedmiotowego obiektu jako budynku gospodarczego, to w ocenie organu brak jest uzasadnionych podstaw do zmiany kwalifikacji przedmiotu postępowania administracyjnego z budynku rekreacji indywidualnej na budynek gospodarczy. Analiza przepisów ustawy Prawo budowlane obowiązujących w dacie rozpoczęcia budowy tj. w miesiącu lipcu 2023 r. wykazała, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 16 nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa: wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy: a/ do 35 m2, b/ powyżej 35 m2, ale nie więcej niż 70 m2, przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m - przy czym liczba tych budynków na działce nie może być większa niż jeden na każde 500 m2 powierzchni działki. Reasumując, w ocenie organu odwoławczego budowa budynku rekreacji indywidualnej w dacie rozpoczęcia robót budowlanych przez inwestora wymagała co najmniej dokonania zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej. Co prawda inwestor w dniu 14 lipca 2023 r. złożyła w Starostwie Powiatowym w Z. zgłoszenie robót budowlanych polegających na budowie dwóch wolnostojących budynków gospodarczych na działkach ewid. nr [...], [...] w miejscowości D. o pow. zabudowy 34,80 m2 każdy o wymiarach w rzucie: 7,20 m x 4,80 m, niemniej jednak decyzją z dnia 2 sierpnia 2023 r. Starosta Tatrzański wniósł sprzeciw do ww. zgłoszenia. Co więcej, wymiary budynku podane w zgłoszeniu nie odpowiadają rzeczywistym wymiarom budynku, którego budowę rozpoczęto. Dlatego też w sprawie zastosowanie znajduje art. 48 Prawa budowalnego. Kolejno, w związku z biernością inwestora w postępowaniu administracyjnym i brakiem wniosków o wydłużenie terminu do wypełnienia obowiązku przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej, PINB zawiadomieniem z dnia 24 stycznia 2025 r. poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w ciągu 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Żadna ze stron nie skorzystała z przysługującego prawa. W związku z powyższym, PINB wydał zaskarżoną decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe oraz okoliczność, iż A. F. nie przedłożyła żadnego z dokumentów mogących stanowić podstawę legalizacji budynku rekreacji indywidualnej, to taka bezczynność zobowiązanej musi prowadzić do nałożenia nakazu rozbiórki w myśl przepisu art. 49 e pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Organ I instancji w realiach niniejszej sprawy prawidłowo wdrożył procedurę legalizacyjną przedmiotowego obiektu, co do zasady trafnie ocenił również, iż nie przedłożono dokumentów legalizacyjnych, co musi skutkować rozbiórką w myśl art. 49e pkt 3 Prawa budowlanego. W odniesieniu do zarzutów podnoszonych w odwołaniu należy wskazać, iż trwające prace nad zmianą zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie stanowią przesłanki uniemożliwiającej wydanie nakazu rozbiórki w toku procedury legalizacyjnej w myśl przepisów Prawa budowlanego. MWINB bowiem wskazuje, że organy nadzoru budowlanego w toku procedury legalizacyjnej orzekają na podstawie aktualnego stanu faktycznego i prawnego. Ewentualne, przewidywane przez właściciela przyszłe zmiany, np. zmiany zapisów mpzp, nie stanowią podstawy do dalszego wydłużania terminu do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, ponieważ legalizowany obiekt ma być zgodny z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa, w tym z zapisami mpzp. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła A. F. zarzucając naruszenie: 1/ art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego, rzetelnego oraz pełnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz nierozważenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało oparciem zaskarżonego rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych, a w szczególności poprzez błędne ustalenie osoby inwestora w osobie skarżącej oraz wydanie decyzji wobec skarżącej jako inwestora oraz wobec jej męża jako właściciela nieruchomości w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie skarżąca i jej mąż są zarówno inwestorami, jak i właścicielami nieruchomości; ustalenie, iż prowadzona inwestycja dotyczy budynku rekreacji indywidualnej zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...] bez wymaganego zgłoszenia w sytuacji gdy prowadzona inwestycja dotyczy budowy budynku gospodarczego; 2/ art. 28 K.p.a. poprzez nieustalenie i pominięcie w toku czynności postępowania administracyjnego wszystkich stron postępowania; 3/ art. 9 i 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 81 K.p.a. oraz art. 140 K.p.a. polegające na niezapewnieniu wszystkim należnym stronom czynnego udziału w postępowaniu, co pozbawiło strony możliwości składania wniosków dowodowych oraz wypowiedzenia się w sprawie na każdym etapie postępowania; 4/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i 80 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego i orzekanie w oparciu o niepełny materiał dowodowy podczas, gdy skarżąca podjęła kroki do rozpoczęcia procedury legalistycznej poprzez złożenie wniosku o legalizację obiektu budowlanego, a następnie wniosek o wydłużenie terminu dostarczenia dokumentów legalizacyjnych, co wskazuje na zamiar zalegalizowania samowoli budowlanej; 5/ art. 6 K.p.a. i 8 K.p.a. poprzez niedokładne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy, a tym samym naruszenie zasady budowania zaufania do organów władzy państwowej; 6/ art 8 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania obywateli do władzy publicznej, przez mechaniczne stosowanie prawa, nie bacząc przy tym na zasady współżycia społecznego i dobro jednostki; 7/ art. 29 ust. 2 pkt 33 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie, iż przedmiotowa budowa wymaga pozwolenia na budowę w sytuacji gdy budowa budynków gospodarczych nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia; 8/ art. 49e pkt 3 w zw. z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy skarżąca była na etapie kompletowania dokumentów dotyczących legalizacji obiektu budowlanego. W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności decyzji organu nadzoru budowlanego, w przedmiocie nakazu rozbiórki kondygnacji piwnic będącego w trakcie realizacji budynku rekreacji indywidualnej. Przyczyną orzeczenia nakazu rozbiórki był fakt, iż inwestor (skarżąca) nie przedłożył dokumentów umożliwiających legalizacje samowolnie prowadzonej budowy. W ocenie sądu decyzja jest prawidłowa. Zgodnie z dyspozycją art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm.(dalej; ustawa) ogan nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (ust 1). W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust 3). Jak stanowi art. 48a w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. Zgodnie z art 48b ustawy w przypadku złożenia wniosku o legalizację organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Z kolei, art. 49e pkt 3 ustawy stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych; Postępowanie zmierzające do likwidacji skutków samowoli budowlanej polegającej na budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego lub jego części, jest podzielone na kilka etapów. Pierwszy (po ustaleniu, że obiekt budowlany jest lub był zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia) to wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy. W postanowieniu informuje się inwestora lub właściciela obiektu, o możliwości złożenia wniosku o jego legalizację, oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu. Jeżeli adresat postanowienia o wstrzymaniu budowy, w ustawowym terminie złoży wniosek o legalizację obiektu, organ w drodze postanowienia, nakłada obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Nieprzedłożenie w zakreślonym terminie tych dokumentów, obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanego bądź będącego w trakcie realizacji obiektu budowlanego lub jego części. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2017 r. II OSK 874/17 ustawodawca z mocy art. 48 ust. 4 p.b. nie pozostawia właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia - nakazując mu stosować przepis art. 48 ust. 1 p.b., czyli nakaz rozbiórki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2011 r. II OSK 1757/10 LEX nr 1134671). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim jednak przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy. W razie nieprzedłożenia dokumentów, o które wzywał organ, nie przejdzie on bowiem do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 48 ust. 5 ustawy Prawo budowlane. W sytuacji takiej przepisy obligują organ do wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę nielegalnie wykonanego obiektu. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może bowiem wydać decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót, bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona. Brzmienie art. 48 ust. 4 ustawy jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Żaden przepis ustawy Prawo budowlane nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki. W niniejszej sprawie organ ustalił, iż na działce nr [...], w miejscowości D. realizowane są bez uzyskania pozwolenia na budowę, dwa obiekty budowlane. Inwestorem a zarazem współwłaścicielem nieruchomości, na której te obiekty realizowano jest skarżąca. Z jej oświadczenia jakie złożyła do protokołu oględzin z dnia 16 października 2023 r. wynikało także, że obiekty tę maja pełnić funkcje budynków rekreacji indywidualnej. Po wydaniu postanowienia o wstrzymaniu budowy (od którego nie złożono zażalenia), skarżąca złożyła wniosek o legalizacje obiektów, wobec czego organ postanowieniem z dnia 28 czerwca 20024 r. nałożył na nią obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Termin przedłożenia tych dokumentów był skarżącej na jej wniosek przedłużony. W zakreślonym pierwotnie, ani też w przedłożonym terminie, skarżąca dokumentów umożliwiających legalizacje przedmiotowych obiektów nie złożyła. W tej sytuacji, organ orzekł o nakazie rozbiórki. Trudno w tej sytuacji, w działaniu organu dopatrzeć się braku legalności, czy dowolności. Organ, krok po kroku realizował opisaną wyżej procedurę zmierzająca do likwidacji stanu samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektów budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia. Zarzuty skargi, w ocenie sądu, nie zasługują na uwzględnienie. Co do kwestii podmiotowego ukształtowania postępowania w tym dotyczących adresata decyzji tj. skarżącej a nie także jej męża – współwłaściciela nieruchomości na której samowola budowlana była realizowana, wskazać należy, że zgodnie z art 52 ust 1 ustawy, obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.52 ust 1 ustawy. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że obowiązki, o których mowa w rozdziale 5b ustawy, w tym wstrzymanie budowy i ewentualny nakaz rozbiórki w stosunku do obiektów będących w realizacji nakłada się na inwestora. Fakt, że to skarżąca była inwestorem (a nie skarżąca wspólnie z mężem) wynikał z całokształtu postępowania – tylko ona uczestniczyła kolejnych etapach postępowania przed organem nadzoru budowalnego i nie kwestionowała tej okoliczności, w tym po wydaniu postanowienia o wstrzymania budowy, na które przysługuje zażalenie a którego była jedynym adresatem jako inwestor. Na okoliczność, że także jej mąż był inwestorem obiektu będącego przedmiotem niniejszego postępowania, skarżąca powołuje się dopiero w skardze, kwestionując nakaz rozbiórki, co w ocenie sądu dodatkowo świadczy o braku wiarygodności twierdzeń w tym . Odnośnie kwalifikacji, jaką organ nadzoru budowlanego nadał obiektom będących przedmiotem postępowania, wskazać należy, że kwalifikacja ta także wynikała z oświadczenia złożonego przez skarżącą do protokołu oględzin. Trudno, by organ uznał oświadczenie skarżącej za niewiarygodne i przypisywał obiektowi realizowanemu bez tzw. zgody budowlanej, (w której dane przedsięwzięcie jest nazwane - zakwalifikowane) inne przeznaczenie niż to, jakie wynika z oświadczenia inwestora tj. by uznał, że są skarżąca realizuje budynki gospodarcze a nie rekreacji indywidualnej. Wskazać należy, że do zgłoszenia przez skarżącą zamiaru budowy budynków gospodarczych, organ administracji architektoniczno - budowlanej zgłosił sprzeciw, a realizacja takich obiektów pomimo sprzeciwu także wypełnia dyspozycję art 48 ust. 1 ustawy. Po drugie, obiekty realizowane miały inne wymiary niż te, jakie wynikały ze zgłoszenia. Rozmiary budowanej kondygnacji piwnicznej wykluczały też, możliwość zakwalifikowania obiektu jako parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m. tj. obiektów o jakich mowa w art 20 ust 2 pkt 1b ustawy. Ponadto skarżącą nawet w skardze nie powołuje się na druga konieczna przesłankę do możliwości zakwalifikowania przedmiotowych obiektów jako zwolnionych z wymogu uzyskania pozwolenia na budowę oraz nie objętych procedurą zgłoszeniowa, co wynika z art 29 ust 2 pkt 1a ustawy tj. że realizowane obiekty miały pełnić funkcję obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej. Odnośnie zaś kwestii ewentualnego uchwalenia w przyszłości miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który umożliwił by legalizacje przedmiotowych obiektów, wskazać należy, że brak jakichkolwiek podstaw prawnych, by takie okoliczności organ nadzoru budowlanego mógł uwzględniać. Organ działa w oparciu i na podstawie prawa aktualnego na dzień wydania decyzji. Jeżeli na danym obszarze plan miejscowy nie obowiązuje, organ nie ma żadnych podstaw, by uwzględniać ewentualne projekty planu procederowego, bądź wstrzymywać się z podjęciem decyzji, do czasu uchwalenia planu miejscowego. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, sąd na zasadzie art 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło