II SA/Kr 1608/18

WyrokWSA w Krakowie2019-02-07

Skład orzekający: Andrzej Irla, Mirosław Bator, Małgorzata Łoboz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy usunięcie drzew i krzewów rosnących w odległości mniejszej niż 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego wymaga dodatkowego badania wpływu na bezpieczeństwo ruchu kolejowego, czy też samo usytuowanie w tej odległości jest wystarczającą podstawą do wydania zezwolenia na ich usunięcie?
Ratio decidendi
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, usytuowanie drzew i krzewów w odległości mniejszej lub równej 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego stanowi wystarczającą podstawę do wydania decyzji o zezwoleniu na ich usunięcie, bez konieczności dodatkowego badania ich wpływu na bezpieczeństwo ruchu kolejowego. Przepis art. 57a ustawy o transporcie kolejowym, dopuszczający odstępstwa od tej zasady w przypadkach szczególnie uzasadnionych, nie został w tej sprawie zastosowany, ponieważ nie stwierdzono wystąpienia takich okoliczności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. o zezwolenie na usunięcie 124 drzew i 1955 m2 krzewów w pasie kolejowym. Organ I instancji wydał zezwolenie na usunięcie części drzew i krzewów, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżące Towarzystwo kwestionowało zasadność usunięcia drzew, powołując się na naruszenie zasady zrównoważonego rozwoju, brak analizy ryzyka oraz niezastosowanie art. 57a ustawy o transporcie kolejowym. Towarzystwo zarzuciło również naruszenie art. 10 k.p.a. i kwestionowało nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Towarzystwo [....] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 listopada 2018 r. znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów skargę oddala. Wnioskiem z dnia 2.02.2018 r. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w W. wniosły o wydanie zezwolenia na usunięcie 124 szt. drzew i 1955 m2 krzewów rosnących w pasie terenu kolejowego zamkniętego w odległości do 15 m od osi skrajnego toru nr [...] linii kolejowej nr [...] K. P. - S. - O. na dz. nr [...], [...], obr[...] dz. nr [...], [...], [...] obr. [...] przy ul. [...]/[...], [...] z uwagi na stwarzane zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego i drogowego, na podstawie art. 54 ustawy z 8 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1297) oraz na podstawie Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1.08.2014 r. (Dz. U. 2014, poz. 1227) w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. W dniu 15.03.2018 r. pracownicy Wydziału Kształtowania Środowiska UMK (posiadający wyższe wykształcenie kierunkowe Uniwersytetu Rolniczego z zakresu leśnictwa, ochrony zasobów leśnych, ukończonym kursem Inspektora Nadzoru Terenów Zieleni - Stowarzyszenia Techników i Inżynierów Ogrodnictwa Naczelnej Organizacji Technicznej dysponujący szeroką wiedzą merytoryczną dotyczącą dendrologii oraz wieloletnim doświadczeniem zawodowym oraz posiadający wyższe wykształcenie kierunkowe Uniwersytetu Jagiellońskiego z zakresu biologii, dysponujący szeroką wiedzą merytoryczną dotyczącą ornitologii oraz wieloletnim doświadczeniem zawodowym), przy udziale G. S. (przedstawiciela pełnomocnika spółki), przeprowadzili wizję terenową. Podczas oględzin terenowych stwierdzono, iż na drzewach o numerach inwentaryzacyjnych [...] znajdują się budki lęgowe, które stanowią potencjalne miejsce lęgu licznych gatunków ptaków objętych ochroną gatunkową. W związku z powyższym Prezydent Miasta K. zwrócił się pismem z dnia 28.03.2018 r. z prośbą o zaniechanie zamiaru usunięcia drzew o numerach inwentaryzacyjnych [...] stanowiących potencjalne miejsce rozrodu dla ptaków i innych zwierząt. Zdaniem organu niezbyt duże rozmiary przedmiotowych drzew i ich dobry stan fitosanitarny, nie stanowią znacznego zagrożenie bezpieczeństwa dla ruchu kolejowego. Pismem z dnia 11.04.2018 r. PKP [...] S.A. nie wyraziło zgody na pozostawienie drzew o numerach inwentaryzacyjnych [...], powołując się na pisma Urzędu Transportu Kolejowego (znak:[...]) nakazujące podjęcie działań w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Ponadto przedłożono do akt sprawy decyzję Regionalnego Dyrektora Środowiska w K. o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 12.05.2017 r. znak: [...]. Postanowieniem z dnia 13.04.2018 r. znak: [...] dopuszczono, zgodnie z wnioskiem, Towarzystwo [....] do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów rosnących w pasie terenu kolejowego. Towarzystwo [....] pismem z dnia 24.04.2018 r. wniosło o odmowę wydania zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew i krzewów, podnosząc, że usunięcie wszystkich drzew i krzewów w pasie 15 metrów od osi toru, bez dokonania analizy zagrożeń jakie stanowią jest naruszeniem konstytucyjnej zasady zrównoważonego rozwoju. W celu właściwej oceny celowości usunięcia drzew i krzewów podczas modernizacji i utrzymania linii kolejowych, Towarzystwo wniosło o zobowiązanie wnioskodawcy do wykonania analizy ryzyka które z wnioskowanych do usunięcia drzew i krzewów stanowią zagrożenia dla infrastruktury kolejowej i bezpieczeństwa Decyzją z dnia 5 czerwca 2018 r. Prezydent Miasta K. (sprostowaną postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia 13 czerwca 2018 r. znak: [...]), na podstawie art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1297) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 sierpnia 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. tekst jedn. z 2014 r. poz. 1227), zezwolił na usunięcie 89 sztuk drzew z gatunków (szczegółowo opisanych w sentencji decyzji): klonu jesionolistnego, klonu pospolitego, jesionu wyniosłego, klonu jaworu, lipy drobnolistnej, robinii akacjowej, wierzby iwy, topoli białej, brzozy brodawkowatej, topoli osiki, kasztanowca białego, sosny pospolitej, głogu jednoszyjkowego. świerka pospolitego, topoli czarnej, wiązu szypułkowego, wierzby białej oraz 1955 m2 krzewów rosnących na działkach położonych przy [...] dz. nr [...], [...] obr [...] dz. nr [...]. [...]. [...] obr [...]. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 k.p.a. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowa decyzja rozstrzyga o części żądania strony. W pozostałym zakresie decyzją znak: [...] umorzono postępowanie w zakresie usunięcia 35 szt. drzew owocowych. Organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i omówił przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Odnosząc się do uwag Towarzystwo [....] ujętych w piśmie z dnia 24.04.2018 r., uznano, iż postulaty Towarzystwa zostały uprzednio wypełnione przez zwrócenie się do PKP [...] S.A. w W. z prośbą o zaniechanie zamiaru usunięcia części drzew z przedmiotowego terenu, stanowiących schronienie, miejsce rozrodu dla ww. gatunków ptaków, a także innych zwierząt. Zdaniem organu, czynności te wyczerpują możliwości wynikające z obecnie obowiązujących przepisów prawa. Dalej podano, że z uwagi na fakt, iż z terenu zostanie usunięta duża ilość drzew mogących stanowić miejsca lęgowe chronionych gatunków ptaków i biorąc pod uwagę przepisy dotyczące ochrony gatunkowej zwierząt określone w art. 52 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody oraz § 7 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. Nr 237, poz. 1419), w przypadku stwierdzenia miejsc lęgowych gatunków chronionych prace związane ze ścinką drzew i krzewów należy wykonać poza ich okresem lęgowym, tj. w okresie od 16 października do końca lutego. W przypadku konieczności usunięcia drzew i krzewów, w obrębie których stwierdzono występowanie gatunków chronionych poza wskazanym okresem, należy wystąpić, zgodnie z art. 56 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. o uzyskanie stosownej zgody na odstępstwa od zakazów dotyczących gatunków chronionych. Wnioskodawca przedłożył do akt sprawy decyzję Regionalnego Dyrektora Środowiska w K. o środowiskowych uwarunkowaniach znak: [...] z dnia 12.05.2017 r., zgodnie z którą wycinka drzew obejmie wyłącznie teren kolejowy w pasie ok. 15 m od krawędzi i torów i będzie prowadzona poza okresem lęgowym czyli poza okresem od 1 marca do 15 października, a także dopuszcza się usunięcie drzew i krzewów w okresie lęgowym ptaków wyłącznie pod nadzorem ornitologa, a w przypadku stwierdzenia gniazd lub lęgów prace zostaną wstrzymane i odbywać się będą do czasu wyprowadzenia lęgów. W czasie przeprowadzonych oględzin wizualnie nie stwierdzono występowania gatunków chronionych w obrębie drzew i krzewów, w tym: na pniach, w ich koronach oraz w obrębie systemu korzeniowego w zasięgu koron drzew (art. 83c ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Niemniej jednak, ze względu na potencjalny charakter siedliskowy przedmiotowego zadrzewienia, zalecane jest zapewnienie ciągłego monitoringu i nadzoru ornitologicznego podczas prowadzenia prac wycinkowych. Na wniosek inwestora z dnia 4.06.2018 r. decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na wyjątkowo ważny interes strony uzasadniony koniecznością jak najszybszego rozpoczęcia prac remontowych obiektów inżynieryjnych na linii kolejowej nr [...] K. P. - S. - O.. Drzewa i krzewy objęte przedmiotowym wnioskiem zagrażają bezpieczeństwu ruchu kolejowego, stąd zachodzi pilna konieczność ich usunięcia. Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołanie wniosło Towarzystwo [...]. W odwołaniu zakwestionowano prawidłowość decyzji. Wskazano na restrykcyjność rozporządzenia ustalającego minimalną odległość drzew i krzewów od osi toru na 15 metrów. Podniesiono, iż zgodnie z art. 57a ustawy o transporcie kolejowym w przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od powyższej odległości. Jednocześnie wskazano, że uzgodnienie w tej sprawie winno być oparte na analizie ryzyka sporządzonej zgodnie z Rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) nr 402/2013 z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w zakresie wyceny i oceny ryzyka i uchylenie rozporządzenia (WE) nr 352/2009. Podniesiono, że usunięcie drzew i krzewów stanowi naruszenie zasady zrównoważonego rozwoju. Wskazano na brak poinformowania stowarzyszenia o uzyskanym stanowisku inwestora w sprawie wykonania analizy zagrożenia dla infrastruktury kolejowej. Towarzystwo zakwestionowało również nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wskazując, że nadanie tego rygoru nastąpiło wyłącznie z powodu chęci inwestora rozpoczęcia prac remontowych, co narusza art. 108 k.p.a. i świadczy o stronniczości organu. Wskazano na sprzeczność w uzasadnieniu rygoru – raz z powodu zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego, a raz na potrzebę umożliwienia rozpoczęcia prac. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 listopada 2018 r. nr: [...], na podstawie art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2117) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 lipca 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. tekst jedn. z 2014 r. poz. 1227), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 5 czerwca 2018 r. nr: [...] W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przebieg postępowania w sprawie. Powołując się na przepis art. 56 ustawy o transporcie kolejowym oraz § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 lipca 2008 r. organ odwoławczy podniósł, że regulacje dotyczące usytuowania roślinności w pobliżu torowiska kolejowego podporządkowane są dobru jakim jest bezpieczeństwo ruchu kolejowego. Temu również dobru służy określenie minimalnej odległości od toru, w jakiej mogą być umieszczone drzewa i krzewy. Ustawodawca dokonał tu założenia, że zagrożeniem bezpieczeństwa są drzewa i krzewy umieszczone w bliższej niż 15 metrów odległości od osi skrajnego toru. Na poparcie tego stanowiska przytoczono orzeczenia sądów administracyjnych, z których wynika, że samo usytuowanie drzew lub krzewów w odległości bliższej niż 15 m. przesądza, iż powinna być w stosunku do nich wydana decyzja o pozwoleniu na wycinkę. Ustalanie wpływu na bezpieczeństwo ruchu kolejowego jest wymagane w relacji do drzew lub krzewów sytuowanych w odległości przekraczającej 15 m od skrajnej linii torów. Mając powyższe na uwadze wskazano, że w niniejszym postępowaniu organ jest związany przepisami prawa. Wskazano także na brzmienie art. 57a dodanego do ustawy o transporcie kolejowym ustawą z dnia 7 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw, który pozwala w szczególnie uzasadnionych przypadkach na wyrażenie zgody (w drodze postanowienia starosty) na odstępstwo od minimalnych odległości drzew i krzewów. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego ani zakłócać działania urządzeń służących do prowadzenia tego ruchu. Zgody na odstępstwo, o którym mowa w ust. 1, udziela starosta w drodze postanowienia, po uzgodnieniu właściwego zarządcy, mając na uwadze bezpieczeństwo ruchu kolejowego. W niniejszej sprawie organ podejmował czynności zmierzające do zastosowania powyższego przepisu. W dniu 16 maja 2018 r. skierowano do strony wezwanie do wyrażenia stanowiska w sprawie usunięcia drzew i krzewów. Stanowisko to było negatywne. W konsekwencji organ wydał decyzję o zezwoleniu zgodną z wnioskiem. Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśniono, że zgodnie z art. 2 ust. 1 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 402/2013 z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w zakresie wyceny i oceny ryzyka i uchylenie rozporządzenia (WE) nr 352/2009 "niniejsze rozporządzenie stosuje się do wnioskodawcy zdefiniowanego w art. 3 ust. 11 przy wprowadzaniu wszelkich zmian systemu kolejowego w państwie członkowskim. Zmiany takie mogą mieć charakter techniczny, eksploatacyjny lub organizacyjny. W przypadku zmian organizacyjnych, zgodnie z przepisami art. 4, brane są pod uwagę wyłącznie zmiany, które mogą mieć wpływ na procesy eksploatacyjne lub procesy utrzymania." W niniejszym przypadku brak jest podstaw do twierdzenia, iż chodzi o zmiany w systemie kolejowym. Nadto wobec bezwzględnego brzmienia obowiązujących przepisów - ustawy i aktów wykonawczych organ orzekający był zobligowany do orzeczenia zgodnie z wnioskiem strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Towarzystwo [....] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Skarżące Towarzystwo powtórzyło swoje stanowisko w sprawie zawarte w piśmie z dnia 24.04.2018 r., jak i odwołaniu od decyzji organu I instancji, wskazując na naruszenie konstytucyjnej zasady zrównoważonego rozwoju poprzez brak dokonania analizy zagrożeń dla infrastruktury i ruchu kolejowego, co jest sprzeczne z przepisami prawa i wytycznymi Ministerstwa Infrastruktury. Nadto Towarzystwo [....] podniosło, że nie zostało poinformowane przed wydaniem decyzji o stanowisku zajętym przez PKP P. K. S.A. w sprawie wykonania analizy i nie mogło wypowiedzieć się w tej kwestii. Wątpliwości strony budzi również powód usunięcia drzew oraz podstawa prawna wydania decyzji. Nie wiadomo przy przyczyną usunięcia drzew jest kolizja z planowaną inwestycją: "Prace na [...] na odcinku [...]", czy też stwarzanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego i drogowego (co nie zostało udowodnione). Dodatkowo zakwestionowano nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, powtarzając w tym zakresie argumentację z odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna. Należy rozpocząć od analizy przepisów mających zastosowanie w sprawie. Zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (DZ.U. 2017, poz.2117, dalej " u.t.k."), usytuowanie budowli, budynków, drzew i krzewów oraz wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych może mieć miejsce w odległości niezakłócającej ich eksploatacji, działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego, a także niepowodującej zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Natomiast wedle art. 54, Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wymagania w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, biorąc pod uwagę zapewnienie bezpieczeństwa ruchu kolejowego. W oparciu o tę delegację wydano Rozporządzenie ministra infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U.2014.1227 t.j., dalej "Rozporządzenie") o treści w zakresie § 1 "Na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego". Z kolei art. 56 ust 1 u.t.k. wskazuje, że: w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca. Należy zadać pytanie, jak interpretować wskazane przepisy, czy mianowicie zawsze należy badać, czy i w jakim stopniu drzewa i krzewy stanowią przeszkodę dla ruchu kolejowego, czy też wystarczy, przykładowo, ich napotkanie w odległości do 15 metrów, jak wskazuje Rozporządzenie. Na to pytanie w kwestii interpretacji omawianych przepisów odpowiada wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2017 r. II OSK 1954/15 : "hipoteza normy prawnej zawartej w art. 56 ust. 1u.t.k. obejmuje dwie grupy stanów faktycznych: jedną - w której drzewa i krzewy usytuowane są w odległości mniejszej lub równej 15 m od osi skrajnego toru kolejowego oraz drugą - w której drzewa i krzewy usytuowane są w odległości większej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego. W tej pierwszej sytuacji, z uwagi na to, że drzewa lub krzewy nie mogą być usytuowane w odległości mniejszej lub równej 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, organ wydający decyzję o usunięciu drzew na podstawie art. 56 ust. 1 u.t.k., nie musi dokonywać ustaleń, że takie usytuowanie drzew lub krzewów utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Obowiązek taki powstaje dopiero wtedy, gdy wnioskowane do usunięcia drzewa lub krzewy położone są w odległości większej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego". Jak wynika z powyższych przepisów, odległość 15 i mniej metrów od skrajnego toru, jest już wystarczającym powodem dla wydania decyzji o usunięciu drzew i krzewów, bez konieczności badania, czy utrudniają one eksploatację linii lub w jakiś sposób stanowią niebezpieczeństwo. Natomiast z dniem 31 sierpnia 2016r. do ustawy o transporcie kolejowym wprowadzono art. 57 a o treści: 1. W przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 54. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego ani zakłócać działania urządzeń służących do prowadzenia tego ruchu. 2. Zgody na odstępstwo, o którym mowa w ust. 1, udziela starosta w drodze postanowienia, po uzgodnieniu właściwego zarządcy, mając na uwadze bezpieczeństwo ruchu kolejowego. Skarga dotyczy przede wszystkim niezastosowania tego przepisu. Podkreślić wszakże należy, że dla jego zastosowania muszą wystąpić w sprawie szczególne okoliczności. Należy zatem zbadać stan faktyczny sprawy celem oceny, czy brak zastosowania tego przepisu przez organy administracji nie jest sprzeczny z wymogami art. 57 a u.t.k. Przechodząc zatem do oglądu stanu faktycznego, na wstępie trzeba wskazać, że wniosek o usunięcie drzew i krzewów dotyczył linii kolejowej nr [...] – odcinek [...] na odcinku K. P. – granica miasta, gdzie zinwentaryzowano 457 jednostek roślinnych. Do wniosku dołączono decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach /k.20 akt adm./, która dotyczy całego odcinka linii K. P. – S. – O., czyli jest szersza w swym zakresie niż wniosek niniejszy dotyczący tylko terenu do granic miasta K.. Decyzja stwierdziła brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a nadto w interesującym nas zakresie określiła istotne warunki korzystania ze środowiska: 1/ wycinka drzew obejmie wyłącznie teren kolejowy w pasie ok. 15 m od krawędzi torów i będzie prowadzona poza okresem lęgowym ptaków, czyi poza okresem od 1 marca do 15 października, 2/ dopuszcza się usunięcie drzew i krzewów poza okresem lęgowym ptaków wyłącznie pod nadzorem ornitologa, a w przypadku stwierdzenia gniazd lub lęgów prace zostaną wstrzymane i odbywać się będą kontrole do czasu wyprowadzenia tychże lęgów. Istotna informacja dotyczy tego, że zakres wniosku jest mniejszy niż zakres wspomnianej decyzji, która obejmuje również teren specjalnej ochrony ptaków ( dolina [...]). Z uwagi na zakres wniosku ograniczony do miasta K., nie mamy do czynienia z terenem szczególnej ochrony ptaków. Niemniej okres lęgowy na terenie miasta K. wzdłuż linii kolejowej, o której mowa, będzie chroniony wskazywaną decyzją. Istotnym w tym kontekście jest fakt, że organ I instancji podjął działania zapobiegawcze pod kątem ochrony przyrody. Mianowicie przeprowadzono oględziny, wsparte materiałem fotograficznym /k. 31-38 akt adm./. Jak wynika z protokołu oględzin, stwierdzono, że tylko na dwóch drzewach, nr [...] znajdują się budki lęgowe. Następnie powołany w ramach organu zespół zadaniowy ds. ochrony zieleni przychylił się do wniosku stwierdzając, że tylko kilka skupisk drzew zostało uznane za cenne pod względem przyrodniczym, przede wszystkim z uwagi na siedliska ptaków. Niezależnie od tego wezwano wnioskodawcę z uwagi na stwierdzone budki lęgowe na dwóch drzewach, do zaniechania zamiaru wycinki tych drzew /k.41/. W odpowiedzi wnioskodawca przedstawił 3 pisma Urzędu Transportu Kolejowego, w tym jedno wraz z dokumentacją zdjęciową /k.73-43/, zobowiązujące wnioskodawcę do usunięcia drzew i krzewów zgodnie z przepisami Rozporządzenia. Organ ostatecznie zatem przychylił się do wniosku, wydając skarżoną decyzję. Jak wynika z zacytowanych wyżej przepisów, sama odległość 15 m obejmująca rosnące drzewa i krzewy jest wystarczającym powodem do ich usunięcia w świetle przepisów Rozporządzenia. Nie jest zadaniem Sądu, wobec nie budzącego wątpliwości brzmienia przepisu, rozstrzyganie, czy wskazana odległość jest zbyt duża, a co za tym idzie, że nie ma potrzeby usuwania wszystkich drzew. Oczywiście, może się z tym wiązać pewne zagrożenie, w sytuacji, gdy wycinka miałaby dotyczyć obszaru chronionego, lub gdyby rosły tam drzewa szczególnie cenne ( np. pomniki przyrody czy objęte ochroną). Takich i podobnych sytuacji, w ocenie Sądu, dotyczy przepis art. 57 a, który mówi o " przypadkach szczególnie uzasadnionych". Słownik Języka Polskiego definiuje słowo " szczególnie" następująco: "w sposób szczególny, wyjątkowy, specjalny, osobliwy, inny niż przeciętny". Jak się zatem wydaje, szczególnie uzasadnione przypadki obejmują takie sytuacje, w których może dojść do ingerencji zbyt szerokiej w istniejący drzewostan, zwłaszcza w sytuacji, gdy z uwagi na względy ochrony przyrody prowadzić by to mogło do nieodwracalnych szkód i strat. W niniejszej sprawie organ naprowadził na kilka skupisk drzew bardziej cennych oraz wskazał na dwa drzewa z budkami lęgowymi. Nie skorzystał w tej sytuacji z art. 57 a u.t.k. i w ocenie Sądu postąpił zgodnie z prawem. Nie zachodzi bowiem przypadek szczególnie uzasadniony. Skarżący powoływał się na procedowaną przyszłą zmianę przepisów dotyczących odległości 15 m, która zmierzać ma do jej zmniejszenia. Jednakże nie wiadomo, czy i kiedy dojdzie do uchwalenia takich przepisów, a nadto organ musi się opierać o istniejące, a nie przyszłe uregulowania; podobnie Sąd badający legalność działania organów administracji. Jest nadto istotnym, że zarzucając naruszenie art. 57 a poprzez jego niezastosowanie, skarżący nie podał konkretnie żadnych szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie tego przepisu. Skarżący zarzuca nadto naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez niepoinformowanie go o stanowisku zajętym przez wnioskodawcę, przed wydaniem decyzji w I instancji. Jednak strona mogła złożyć i złożyła odwołanie, w którym mogła przedstawić argumentację już po zapoznaniu się z pismem wnioskodawcy, tak więc naruszenie to nie ma wpływu na wynik sprawy. Jak to bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 maja 2016 r. I OSK 1994/14, LEX nr 2108318: "Zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych". Nie zachodzi naruszenie art. 10 k.p.a., a skarżący nie wskazał szczególnie uzasadnionych wypadków w niniejszej sprawie, ograniczając się do ogólnych zarzutów niezastosowania przez organ art. 57a u.t.k. Zarzut ten jest niezasadny, organ I instancji nie przyjmując, że w sprawie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy,. Skarżący powoływał się także na pismo Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Infrastruktury z 11.04.2018r., wskazując, że w celu wydania uzgodnienia, zarządca winien przeprowadzić analizę ryzyka z wykorzystaniem metod opisanych w Rozporządzeniu Wykonawczym Komisji (UE) nr 402/2013 z dnia 13 kwietnia 2013r. w sprawie wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w zakresie oceny i wyceny ryzyka. W ocenie Sądu, sięgnięcie do wskazanego Rozporządzenia UE w ramach stosowania art. 57a może mieć miejsce wówczas, gdy zachodzi ów szczególnie uzasadniony przypadek, co w sprawie niniejszej nie ma miejsca. Nadto wskazane Rozporządzenie UE, zgodnie z jego art. 2, stosuje się przy wprowadzaniu wszelkich zmian systemu kolejowego w państwie członkowskim. Zmiany takie mogą mieć charakter techniczny, eksploatacyjny lub organizacyjny. W przypadku zmian organizacyjnych, zgodnie z przepisami art. 4, brane są pod uwagę wyłącznie zmiany, które mogą mieć wpływ na procesy eksploatacyjne lub procesy utrzymania. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z modernizacją linii, co nie prowadzi do zmiany systemowej, wobec tego nawet w przypadku zastosowania art. 57 a – stosowanie przepisów Rozporządzenia nie wchodziłoby w rachubę. Jednak wobec braku podstaw do zastosowania art. 57 a u.t.k. rozważania te mają charakter teoretyczny. W świetle powyższego nie zachodzi naruszenie przepisów wskazywane w skardze. W tej sytuacji orzeczono jak w sentencji, w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło