II SA/Kr 1650/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 22 października 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zobowiązania do przywrócenia stanu poprzedniego wód p o s t a n a w i a wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 4 lutego 2013 r. w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 22 października 2013 r. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką – M. K.. Ich miesięczny dochód z tytułu pobieranego przez matkę świadczenia emerytalnego wynosi 1.400 zł. Skarżący według oświadczenia nigdzie nie pracuje, nie osiąga w miesiącu żadnego dochodu. Według oświadczenia skarżący nie posiad też żadnego majątku ruchomego o wartości powyżej 3.000 euro ani nieruchomości. Na uzasadnienie wniosku skarżący podał, iż nie stać go na opłacenie kosztów. Dodatkowo wyjaśnił, iż na leki matki wydaje 700 zł miesięcznie. Na opłaty za prąd, gaz i ścieki kwotę 280 zł. W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 21 lutego 2014 r. wezwano go do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania następujących informacji : - udokumentowania miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, w tym kserokopii rachunków i faktur za media, za ostatni okres rozliczeniowy oraz innych potwierdzających wydatki konieczne; - oświadczenie czy skarżący uzyskuje miesięczny dochód, jeśli tak to w jakiej wysokości i z jakiego tytułu; - jeśli skarżący jest osobą bezrobotną zobowiązanie do przedstawienia aktualnego zaświadczenia o zarejestrowaniu we właściwym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna; - przedłożenie ostatniego odcinka pobieranego przez matkę skarżącego świadczenia emerytalnego; - oświadczenie czy skarżący korzysta z pomocy opieki społecznej, jeśli tak to w jakim zakresie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 4 lutego 2014 r. wyjaśnił, iż nie jest możliwe otrzymanie żądanych przez Sąd zaświadczeń w terminie 7 dni. Oświadczył także, że jest bezrobotny, ale nie jest zarejestrowany w urzędzie, gdyż nie ma on prawa do zasiłku. Opiekuje się matką. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz zważył co następuje: Zgodnie zaś z treścią art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246 § 1pkt 2 ustawy. Wskazuje ona, iż na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, ze strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postepowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wskazać taka sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, ze inicjatywa dowodowa zmierzającą do uprawdopodobnienia, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy ( por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23 października 2009 r., sygn.. akt II SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnień wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przesz niedostarczenie dokumentów, bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez orzekającego ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy ( por. postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2011 r., sygn.. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn.. akt II GZ 296/10). W przedmiotowej sprawie skarżący w ocenie orzekającego nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Odmówił przedstawienia stosownych dokumentów potwierdzających wydatki konieczne rodziny twierdząc, że nie jest w stanie w zakreślonym przez sąd 7 dniowym terminie otrzymać żądanych zaświadczeń ( nie poprosił o zakreślenie dodatkowego terminu do ich złożenia). Tymczasem jak wynika z wezwania skarżący został zobowiązanych do przedstawienia kserokopii faktur i rachunków miesięcznych kosztów utrzymania dotyczących opłat za media, telefon, ubezpieczenia, podatek od nieruchomości za ostatni okres rozliczeniowy. W opinii orzekającego są to dokumenty dostępne na bieżąco. W większości dostarczane na adres odbiorcy, regularnie za każdy okres rozliczeniowy ( miesiąc). Podobnie jaki ostatni odcinek pobieranego przez matkę skarżącego świadczenia emerytalnego. Zupełnie więc niezrozumiałym jest twierdzenie skarżącego ,że nie może dostarczyć zaświadczeń w terminie wyznaczonym przez sąd. Jedynym zaświadczeniem, do dostarczenia którego skarżący został zobowiązany było zaświadczenie o zrejestrowaniu jako osoba bezrobotna. Jednakże z uwagi na fakt, iż skarżący nigdy się nie rejestrował obowiązek ten upadł. W tym miejscu należy też zwrócić uwagę na tę kwestię. Skarżący w swych wyjaśnieniach podniósł, iż nie jest zarejestrowany, gdyż nie ma prawa do zasiłku. Taka postawa skarżącego jest co najmniej niezrozumiała. Uzyskanie statusu osoby bezrobotnej nie tylko uprawnia do pobierania zasiłku, lecz także ma na celu pomoc w znalezieniu odpowiedniego zatrudnienia dla takiej osoby oraz zapewnieniu jej pakietu socjalnego w postaci ubezpieczenia zdrowotnego, co jest w opinii orzekającego nie mniej ważne. Tym czasem jak wynika z wyjaśnień skarżącego nawet nie próbuje on ukryć, że nie interesuje go znalezienie pracy lecz tylko i wyłącznie świadczenia pieniężne związane z tą instytucją. W takiej sytuacji trudno więc orzekającemu ocenić kondycję finansową i możliwości płatnicze skarżącego tylko na podstawie informacji o wysokości dochodów jego matki i orientacyjnych wydatkach. W tym miejscu należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego może być stosowane tylko w tych przypadkach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pieniężnych pochodzą dochody budżetu państwa, z którego pokrywane są koszty postępowania sądowego w razie zwalniania strony od obowiązku ich ponoszenia. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że poprzez swoją sytuację finansową może zostać zliczony do grona osób, które mogę skorzystać dobrodziejstwa instytucji zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).