II SA/Kr 1713/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) WSA Renata Czeluśniak Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2010 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 21 września 2009 r. nr [....] w przedmiocie nakazu rozbiórki; skargę oddala. [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 21 września 2009 r., znak: [....] działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 w związku z art. 104 k.p.a. , art. 80 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo Budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118) po rozpatrzeniu odwołania M.S. zamieszkałej w Z. , od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 14 listopada 2008 roku, nr [....] nakazującej W.S. dokonania rozbiórki wiaty gospodarczej zlokalizowanej na działce nr [....] w miejscowości Z. i uporządkowanie terenu po dokonanej rozbiórce, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest wiata gospodarcza o wymiarach 4,80 x 3,10m zlokalizowana na działce nr [....] w Z. Po uzyskaniu informacji pisemnej od T.W. o wybudowaniu przez inwestora - W.S. wiaty na terenie działki [....] Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w W. przeprowadził w dniu [....] 2008 r. wizję lokalną na działce nr [....] w miejscowości Z. W wyniku przeprowadzonych oględzin ustalono, że na terenie działki [....] w Z. znajduje się wiata gospodarcza, która nie posiada fundamentów, a słupy konstrukcyjne drewniane usytuowane są bezpośrednio na podłożu. Obiekt ten posiada konstrukcję szkieletową drewnianą, przylega bezpośrednio do budynku mieszkalnego, a od strony południowej ściana wiaty częściowo obłożona jest blachą falistą ocynkowaną i siatką ogrodzeniową. Wiata posiada dach jednospadowy o konstrukcji drewnianej o pokryciu z blachy falistej. W toku wizji ustalono też, że do wiaty został doprowadzony przyłącz elektryczny zalicznikowy za pomocą kabla napowietrznego. W toku postępowania wyjaśniającego zostało ustalone, że inwestor nie dokonał zgłoszenia budowy, potwierdziła to również W.S. , która w trakcie wizji oświadczyła, że nie posiada żadnej dokumentacji ani zgłoszenia budowy. Stwierdzono, że inwestor nie posiada zgłoszenia na budowę. Organ I instancji ustalił, iż w/w działkę obejmuje aktualny plan zagospodarowania przestrzennego, w którym działka nr [....] znajduje się na terenach o przeznaczeniu: uprawy polowe i ogrodnicze z zabudową zagrodową. W dniu [....] 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. , wdrażając postępowanie legalizacyjne w oparciu o art. 49b ust. 2 pkt 1, 2, 3 Prawa budowlanego wydał postanowienie nr [....] , w którym nakazano W.S. wstrzymanie prowadzenie robót budowlanych dotyczących samowolnie wykonywanej wiaty gospodarczej na działce nr [....] w miejscowości Z. i nałożono na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie do 30 dni od daty otrzymania postanowienia następujących dokumentów: 1) zaświadczenia Wójta Gminy S. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wraz ze zgodą wszystkich współwłaścicieli, tj. T.W. i J.W. , 3) szkicu sytuacyjnego wiaty gospodarczej w terenie, nie naruszającego przepisów, w tym technicznobudowlanych, uzgodnienia lokalizacji obiektu w Zakładzie Energetycznym w W., Telekomunikacji Polskiej w W. , Rozdzielni Gazu w W. , Zakładzie Wodociągów i Kanalizacji w S. oraz w Urzędzie Gminy S. Z uwagi na fakt, ze do dnia 14 listopada 2008 roku inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów, a organ uznał że w niniejszej sprawie doszło do wykonania samowoli budowlanej, organ I instancji zastosował dyspozycję określoną wart. 49b ust. 1 Prawa budowlanego, tj. wydał decyzję nakazująca dokonanie inwestorowi rozbiórki wiaty. Od decyzji tej wniosła odwołanie W.S. podnosząc, iż zmuszona była do wykonania przedmiotowej wiaty, aby posiadać możliwość składowania opału na zimę. Z uwagi na brak możliwości porozumienia się z pozostałymi współwłaścicielami, nie mogła dokonać budowy w sposób legalny - bowiem nie mogła uzyskać od współwłaścicieli zgody. [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. stwierdził, że art. 29 Prawa budowlanego w ust. 1 pkt a stanowi, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80m, jednakże zgodnie z treścią art. 30 ustawy przedmiotowa budowa wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Z uwagi na fakt, że inwestor nie posiadał zgłoszenia budowy w/w obiektu zgodnie z art. 49b wszczęto tzw. postępowanie legalizacyjne, w trakcie którego postanowieniem wstrzymano prowadzenie robót budowlanych oraz zobowiązano inwestora do przedłożenia określonych dokumentów. Organ odwoławczy podniósł, że art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego określa przesłanki legalizacji samowoli budowlanej, tj. wskazuje sytuacje, kiedy możliwe jest odstąpienie przez organ nadzoru budowlanego od wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ w trybie art. 30 ust. 6 Prawa budowlanego. Legalizacja jest możliwa wyłącznie wówczas, gdy budowa jest zgodna z określonymi w odpowiednich aktach zasadami planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych. W celu wykazania powyższych przesłanek wyznaczono inwestorowi odpowiedni termin. Jednakże z uwagi na jego bezskuteczny upływ koniecznym było w tej sprawie wydanie decyzji zgodnie z treścią art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego, według którego właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2009 r., znak: [....] [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wstrzymał wykonanie decyzji z dnia 21 września 2009 r., znak: [....] . Skargę na powyższą decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 21 września 2009 r., znak: [....] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W.S. wnosząc o uchylenie decyzji obydwu instancji oraz o zawieszenie postępowania przed Sądem do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy w W. do sygn. akt: I NS 664/07. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że przed Sądem Rejonowym w W. do sygn. akt: I Ns 664/07 prowadzone jest postępowanie, którego przedmiotem jest ustalenie sposobu korzystania z rzeczy wspólnej, jaką jest działka o nr [....] . Działka ta jest współwłasnością skarżącej oraz T.W. i J.W. Do wyrażenia zgody na korzystanie z działki, w tym do zgłoszenia budowy potrzebna jest bowiem zgoda wszystkich współwłaścicieli. Ponieważ takiej zgody nie ma, dlatego skarżąca dotychczas nie mogła przystąpić do postępowania legalizującego wiatę. Skarżąca wyjaśniła, iż postawiła wiatę gospodarczą pomimo braku zgody na tej części nieruchomości, która jest zajmowana przez skarżącą. Wiata ta głównie służy do przechowywania opału i nie stanowi żadnego zagrożenia dla pozostałych współwłaścicieli, jak również innych osób. Budowa ta jest zgodna z zasadami planowania i zagospodarowania przestrzennego. Nie narusza też przepisów techniczno-budowlanych, a jej rozbiórka pozbawi skarżącą możliwości składowania opału. Skarżąca podniosła, że na zajmowanej nieruchomości nie posiada innej możliwości, aby złożyć opał. Skarżąca wskazała w dalszej części skargi, że chcąc zalegalizować postawiony obiekt musiała uzyskać zgodę pozostałych współwłaścicieli. Takiej zgody nie uzyskała. Dlatego też w chwili obecnej prowadzone jest przed Sądem Rejonowym w W. postępowanie mające wydzielić do korzystania dla współwłaścicieli części nieruchomości. Skarżąca wniosła w tym postępowaniu o wydzielenie dla niej tej części, którą zajmuje i na której została postawiona wiata gospodarcza. Dopiero z chwilą wydania przez Sąd orzeczenia Skarżąca będzie mogła podjąć niezbędne kroki mające na celu zalegalizowanie postawionej wiaty, tj. dokonanie zgłoszenia obiektu. Dlatego też w przekonaniu skarżącej konieczne jest zawieszenie postępowania przed Sądem Administracyjnym do czasu zakończenia sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. Skarżąca zaznaczyła, iż uzyskała z Telekomunikacji Polskiej S.A., [....] Przedsiębiorstwa Wodociągowo-Kanalizacyjnego, [....] SA i Rozdzieli Gazu w W. pozytywne opinie w przedmiocie lokalizacji wiaty gospodarczej. Żadna z w/w instytucji nie sprzeciwiła się lokalizacji wiaty. Tak wiec do ostatecznego zakończenia postępowania wymagana jest jedynie zgoda współwłaścicieli do dokonania zgłoszenia, a ponieważ ta jest z powodu konfliktu niemożliwa konieczne jest oczekiwanie na zakończenie postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy w W. W odpowiedzi na skargę [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji nie znajdując podstaw do jego zmiany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na podstawie art. 49b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.). Według art. 49b ust. 3 tej ustawy, w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1, tzn. ma zastosowanie art. 49b ust. 1, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Nakaz rozbiórki nie może być zatem wydany, jeżeli obiekt budowlany wybudowany bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ spełnia warunki określone w art. 49b ust. 2, a inwestor na którego nałożono obowiązki na podstawie tego przepisu spełnia te obowiązki w ustawowym 30 dniowym terminie. Przedmiotowa inwestycja, tj. wiata gospodarcza o powierzchni zabudowy mniejszej niż 25m2 (art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego) objęta była obowiązkiem zgłoszenia i jest w sprawie bezsporne, iż zgłoszenia takiego inwestorka nigdy nie dokonała. W świetle przepisów Prawa budowlanego nie ulega wątpliwości, iż przedmiotowa inwestycja nie jest obiektem małej architektury. Zgodnie z art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego z 1994 r. przez obiekt małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Wymienione obiekty to obiekty małe, w porównywalnej wielkości do posągów, wodotrysków, kapliczek, krzyży, etc. Nie sposób więc zrealizowanego przez skarżącą obiektu o wymiarach 4,80 x 3,10m uznać za obiekt zbliżony gabarytami do wymienionych powyżej. Jedną z okoliczności uzasadniających zaliczenie danego obiektu do obiektów małej architektury jest bowiem rozmiar obiektu. Zwrócono już na to uwagę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, gdzie podniesiono, że jako "wiatę wymagającą stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego dokonania zgłoszenia zamiaru jej realizacji należy zakwalifikować obiekt wolnostojący, którego rozmiary wynoszą: wysokość ok. 3 m w najwyższym punkcie dachu oraz powierzchnia zabudowy 25 m (5m x 5m). Obiekt o takich gabarytach nie mógł być uznany za obiekt małej architektury, przewidziany w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego. Powołany przepis, definiuje obiekty małej architektury, jako niewielkie obiekty, których przykłady wymienia. Niezależnie zatem od funkcji, jaką miała pełnić wiata, jej rozmiary wyłączały możliwość zaliczenia jej do kategorii "niewielkich" obiektów" (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 kwietnia 2008 r. sygn. II SA/Po 523/07). Rozmiar obiektu nie pozwala na zaliczenie go do obiektów niewielkich, bowiem definicja obiektów użytkowych służących rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku wskazuje jako przykłady obiekty o znacznie mniejszych gabarytach (piaskownice, huśtawki, drabinki). Wyliczenie to wskazuje ponadto na cel, jakiemu ma służyć użytkowanie tego typu obiektów, jakim jest rekreacja codzienna i utrzymanie porządku. Celem tego typu obiektów nie jest natomiast użytkowanie polegające na magazynowaniu opału. W okolicznościach przedmiotowej sprawy brak było zatem podstaw do zakwalifikowania opisanego wyżej obiektu do obiektów użytkowych służących rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, gdyż przykładowo wymienione w art. 3 pkt 4 lit. c Prawa budowlanego obiekty: piaskownice, huśtawki, drabinki wskazują, że przepis ten może być wprawdzie podstawą zagospodarowania działki - bez pozwolenia na budowę czy zgłoszenia - niewielkimi obiektami, podobnymi funkcjonalnie i użytkowo do wymienionych w tym przepisie, ale nie może być podstawą budowy bez zgłoszenia obiektu będącego wiata służącą magazynowaniu opału. Należy w dalszej kolejności podkreślić, że 30 dniowy termin, o jakim mowa w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego jest terminem ustawowym, a co zatem idzie organ nie może go skrócić ani przedłużyć (tak też wyrok WSA w Kielcach z dnia 20 września 2007 r., II SA/Ke 458/07, LEX nr 376751). W postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 23 września 2008 r., znak: [....] nałożono na inwestorkę obowiązki w trybie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego wskazując na konieczność ich realizacji w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia. Postanowienie powyższe doręczono skarżącej w dniu 29 września 2008 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy), a zatem wyznaczony termin upływał z dniem 29 października 2008 r. Jak wynika z akt sprawy, inwestorka nie wykonała żadnego z nałożonych na nią obowiązków, tj. nie przedłożyła zaświadczenia Wójta Gminy S. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wraz ze zgodą wszystkich współwłaścicieli, tj. T.W. i J.W. , szkicu sytuacyjnego wiaty gospodarczej w terenie, nie naruszającego przepisów, w tym technicznobudowlanych, uzgodnienia lokalizacji obiektu w Zakładzie Energetycznym w W. , Telekomunikacji Polskiej w W. , Rozdzielni Gazu w W. , Zakładzie Wodociągów i Kanalizacji w S. oraz w Urzędzie Gminy S. W tym stanie rzeczy organ był zobowiązany do nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu na podstawie cyt. art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego. Obowiązku tego – ze względu na ustawowy 30 dniowy termin - nie niweczyłyby również okoliczności wskazywane przez skarżącą w skardze do sądu administracyjnego. Skarżąca podnosi, że uzyskała uzgodnienia lokalizacji obiektu od właściwych instytucji, nie ulega jednak wątpliwości, że nie przedłożyła ich w wyznaczonym terminie (nie przedłożyła ich również w terminie późniejszym, w tym przed wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego obiektu). Nie mogła mieć w tym stanie rzeczy znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność toczącego się przed sądem powszechnym postępowania "mającego wydzielić do korzystania dla współwłaścicieli części nieruchomości". Okoliczność ta nie uniemożliwia również kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny, dlatego nie było podstaw do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego z tego tytułu. Rozstrzygnięcie sądu powszechnego w stanie prawnym i faktycznym niniejszej sprawy nie ma wpływu na rozstrzygniecie sądu administracyjnego. Niezależnie bowiem od jego wyniku nie można postawić organom administracji zarzutu działania niezgodnego z prawem, a właśnie legalność działania administracji jest przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Skoro w ustawowym terminie skarżąca nie wykonała nałożonych na nią obowiązków, organ zobowiązany był wydać decyzję w trybie art. 49b ust.1 Prawa budowlanego, gdyż w przeciwnym razie pozostawałby w bezczynności. W tym stanie rzeczy skarga W.S. nie jest zasadna i dlatego skargę tę należało oddalić mając na uwadze treść art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Na marginesie należy jedynie zauważyć, że postanowienie wydawane w trybie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego jest postanowieniem, na mocy którego właściwy organ wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych, gdy budowa nie została zakończona oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów określonych w tym przepisie. Roboty budowlane to w myśl art. 3 pkt 7 cytowanej ustawy budowa, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Pojęcie budowy ustawodawca definiuje z kolei jako wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6), czyli poprzez odwołanie się do formy niedokonanej czasownika "wykonywać". W kontekście cytowanych wyżej przepisów, jak i w świetle literalnego brzmienia art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, postanowienie wydawane w trybie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego w zakresie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych nie może dotyczyć obiektów budowlanych już zrealizowanych. Okoliczność, iż na mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 23 września 2008 r., znak: [....] wstrzymano prowadzenie robót budowlanych już zrealizowanych nie jest w niniejszej sprawie uchybieniem istotnym, mającym wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż istotą powyższego postanowienia nie było wstrzymanie prowadzenia robót, a przede wszystkim postanowieniem powyższym nałożono na inwestora – zgodnie z treścią art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego - obowiązek przedłożenia dokumentów określonych w tym przepisie i obowiązek ten nie został wykonany.