II SA/Kr 1717/17
WyrokWSA w Krakowie2018-06-12
Skład orzekający: Jacek Bursa, Mirosław Bator, Iwona Niżnik-Dobosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele lokali mieszkalnych, będący członkami wspólnoty mieszkaniowej, posiadają interes prawny do zaskarżenia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji realizowanej na sąsiedniej nieruchomości, jeśli nie wykażą indywidualnego wpływu tej inwestycji na ich prawa?Ratio decidendi
Właściciele lokali mieszkalnych, będący członkami wspólnoty mieszkaniowej, nie posiadają interesu prawnego do zaskarżenia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji realizowanej na sąsiedniej nieruchomości, jeśli nie wykażą konkretnego, indywidualnego wpływu tej inwestycji na ich prawa, który uzasadniałby ich status strony postępowania. W takich przypadkach interes prawny w odniesieniu do nieruchomości wspólnej przysługuje wspólnocie mieszkaniowej, reprezentowanej przez jej zarząd lub zarządcę.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał połączone skargi B. J. i A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Organy administracji uznały skarżących za strony postępowania. Skarżący zarzucili naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym dotyczące kręgu stron, czynnego udziału w postępowaniu oraz parametrów planowanej zabudowy. Sąd, badając legitymację procesową skarżących, doszedł do wniosku, że nie posiadają oni interesu prawnego do wniesienia skargi.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: starszy sekr. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. sprawy ze skarg B. J. i A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy skargi oddala.
Decyzją nr [...] z dnia 9 maja 2017 r., [...], Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 w zw. z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, § 1-9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu oznaczeń i nazewnictwa stosowanych w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz w decyzji o warunkach zabudowy oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego ustalił warunki zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn. "Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], obr. [...] wraz z infrastrukturą techniczną na działkach nr [...], [...] obr. [...] przy ul. [...] w K.".
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że teren określony we wniosku nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co skutkowało przeprowadzeniem postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Wykonana w toku postępowania analiza architektoniczno-urbanistyczna wykazała, że zostały spełnione warunki określone w art. 61 ust. 1 u.p.z.p. i przepisach rozporządzenia wykonawczego, umożliwiające wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Organ podkreślił, że zarówno przeprowadzając ww. analizę, jak i formułując na jej podstawie wnioski, uwzględniono całość wnioskowanych robót budowlanych, ich specyfikę, jak również uwarunkowania przestrzenne wynikające z lokalizacji. Przeanalizowano cechy charakterystyczne wszystkich obiektów budowlanych położonych w obszarze analizowanym, wskazując elementy kształtujące ład przestrzenny i parametry, które powinny być kontynuowane. Zwrócono się do właściwych organów o zajęcie stanowiska w trybie art. 106 k.p.a. – wskutek bezskutecznego upływu terminu do zajęcia stanowiska, uzgodnienia należało uznać za dokonane. Ponadto uzyskano opinie: Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. w odniesieniu do pasa drogowego, Wydziału Kształtowania Środowiska w zakresie ochrony środowiska oraz Miejskiego Konserwatora Zabytków w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych ochroną konserwatorską. Projekt decyzji sporządziła osoba uprawniona w myśl art. 60 ust. 4 u.p.z.p.
Na skutek złożonych odwołań, decyzją z dnia 11 października 2017 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze:
1. uchyliło zaskarżoną decyzję w części, o której mowa w załączniku nr 1 pkt II.1 lit. d oraz załącznik nr 1 pkt II.3.e i w tym zakresie orzekło w następujący sposób: "Ustala się wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej, jej gzymsu lub attyki – wysokość do okapu – w przedziale od 5 m do 7 m, zgodnie z § 7 ust. 4 rozporządzenia",
2. uchyliło zaskarżoną decyzję w części, o której mowa w załączniku nr 1, pkt II.1 lit. e i w tym zakresie orzekło w następujący sposób: "Dla nowej zabudowy ustala się następujące zasady kształtowania dachu:
. ustala się przekrycie budynku dachem połaciowym dwu- lub wielospadowym, o kącie nachylenia połaci od 30° do 45°. Kalenica dachu w układzie zbliżonym do równoległego i/lub prostopadłego w stosunku do frontu działki nr [...]. Doświetlenie ostatniej kondygnacji w formie okien połaciowych i/lub facjat oraz lukarn;
. wysokość głównej kalenicy dachu w przedziale od 9 m do 11 m;
. całkowity gabaryt budynku nie może przekroczyć poziomu 11 m oraz rzędnej wysokościowej 217,50 m n.p.m."
3. uchyliło zaskarżoną decyzję w części, o której mowa w załączniku nr 1, pkt II.2 lit. a tiret pierwsze, "pod względem ochrony zieleni" i orzekło merytorycznie w tym zakresie,
4. w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium obszernie przytoczyło i omówiło znajdujące zastosowanie w realiach przedmiotowej sprawy przepisy prawa, w tym przepisy u.p.z.p. oraz rozporządzenia wykonawczego. Zdaniem organu, planowane zamierzenie inwestycyjne spełnia wszystkie przesłanki umożliwiające ustalenie warunków zabudowy. Wyznaczony w analizie architektoniczno-urbanistycznej obszar analizowany oceniono jako spełniający wymagania wynikające z § 3 rozporządzenia. Samą analizę uznano za spójną, kompletną i mogącą stanowić dowód w sprawie. Organ, odnosząc się do zarzutów odwołania, wskazał że ze względu na znaczne odsunięcie terenu inwestycji od drogi publicznej w kontekście dokonanej w analizie charakterystyki zagospodarowania terenu, postanowiono o odstąpieniu od wyznaczania linii zabudowy, wskazując na taką dopuszczalność wynikającą z orzecznictwa. Kolegium uznało za prawidłowe wyznaczenie wskaźnika intensywności zabudowy w obszarze analizowanym, wskaźnika powierzchni biologicznie czynnej, szerokości elewacji frontowej znajdującej się od strony frontu działki. Wysokość okapu dachu wyznaczono na zasadzie wyjątku, o którym mowa w § 7 ust. 4 rozporządzenia, stosownie do wyników analizy i wyjaśnień analizatora, złożonych w toku postępowania odwoławczego. Ustalając wysokość kalenicy dachu, organ uwzględnił różnice w rzędnych terenu. W ocenie Kolegium zabieg taki pozwolił uwzględnić uwarunkowania przestrzenne, które wpływają na percepcję przestrzenną nowoprojektowanego zamierzenia inwestycyjnego. Uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie ochrony zieleni i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy organ uzasadnił zmianą przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Odnosząc się do zarzutów dotyczących doręczenia zaskarżonej decyzji bezpośrednio stronom postępowania, z pominięciem ustanowionych pełnomocników, organ stwierdził, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik rozstrzygnięcia.
Powyższa decyzja organu II instancji została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez A. R. i B. J..
W skardze z 27 listopada 2017 r., A. R. zaskarżyła ww. decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie:
1) prawa procesowego stanowiące podstawę nieważności, a to art. 15 k.p.a., poprzez ograniczenie postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej ochrony zieleni i orzeczenie w tej kwestii w odmienny sposób – tylko do jednej instancji oraz nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego pozbawiając skarżącą możliwości złożenia środka odwoławczego, co powoduje, że decyzja dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
2) prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy:
a. art. 10 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym i błędne ustalenie kręgu stron postępowania administracyjnego przez organ II instancji, w wyniku nie poinformowania wszystkich stron o toczącym się postępowaniu administracyjnym przez pominięcie p. S. S. (właścicielki nieruchomości – lokalu w K. przy ul 1) i nie doręczenie jej decyzji ani żadnych pism w niniejszym postępowaniu oraz skierowanie decyzji do p. L. M. (poprzedniego właściciela nieruchomości – lokalu w K. przy [...] tj. do osoby nie będącej stroną w sprawie,
b. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 42 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym w wyniku wydania przez organ I instancji i następnie organ II instancji decyzji, mimo braku ustalenia adresu zamieszkania B. F. oraz R. F. i nie doręczenie im pism w sprawie lub nie ustanowienie dla nich kuratora do reprezentacji w postępowaniu administracyjnym,
c. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z wadliwym uzasadnieniem, brakiem zamieszczenia przez organ II instancji w uzasadnieniu decyzji jakichkolwiek przyczyn uchylenia zaskarżonej decyzji w części, o której mowa w załączniku nr 1, pkt. II.2 lit. a tiret pierwsze "pod względem ochrony zieleni" oraz nie przeprowadzenie w tym zakresie postępowania wyjaśniającego i orzeczenie w odmienny sposób, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy gdyż uniemożliwia kontrolę rozstrzygnięcia organu w tym zakresie
d. art. 138 § 2 w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 40 § 2 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji pomimo naruszenia przez organ I instancji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym w wyniku doręczania pism i decyzji w toku postępowania bezpośrednio stronom postępowania, które reprezentowane były przez pełnomocnika, w związku z czym dokonane doręczenia nie mogły być skuteczne, a także poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu II instancji do tego zarzutu,
e. art. 61 ust. 1 u.p.z.p. w zw z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrstruktury w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, poprzez naruszenie zasady dobrego sąsiedztwa w wyniku ustalenia dopuszczalnej wysokości elewacji frontowej dla planowanej zabudowy w zakresie od 9 do 11 metrów, podczas gdy wysokość ta dla zabudowy na działkach sąsiednich wynosi od około 8.2 metra do 10 metrów, a więc ustalona dopuszczalna wysokość elewacji frontowej dla planowanej zabudowy nie stanowi kontynuacji parametrów istniejącej zabudowy na działkach sąsiednich, a także ustalenie dopuszczalnej wysokości elewacji frontowej dla planowanej zabudowy nie w oparciu o sporządzoną analizę architektoniczno-urbanistyczną, ale na podstawie arbitralnej decyzji Zespołu Urbanistycznego, pozbawionej podstaw prawnych.
W konkluzji, skarżąca wniosła o:
1) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.,
2) rozważenie zastosowania art. 135 p.p.s.a. i stwierdzenie nieważności również decyzji organu I instancji
3) zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W przypadku braku stwierdzenia podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, skarżąca wniosła o:
1) uchylenie decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.,
2) rozważenie zastosowania art. 135 p.p.s.a. i stwierdzenie nieważności również decyzji organu I instancji
3) zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W skardze z dnia 27 listopada 2017 r., B. J. zaskarżył decyzję organu II instancji w całości, zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów postępowania:
a. art. 28 k.p.a., przez uznanie za stronę przedmiotowego postępowania L. M., chociaż ten dokonał zbycia lokalu położonego na nieruchomości obejmującej działkę nr [...] obr. [...], sąsiadującej bezpośrednio z terenem inwestycji, przez co w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie legitymował się interesem prawnym uzasadniającym jego udział w przedmiotowym postępowaniu, co stanowi wadę uzasadniającą stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
b. art. 28 k.p.a., przez nieuznanie za stronę przedmiotowego postępowania S. S., chociaż ta nabyła lokal położony na nieruchomości obejmującej działkę nr [...] obr. [...], sąsiadującej bezpośrednio z terenem inwestycji w związku z czym w dacie wydania decyzji posiadała interes prawny do wzięcia udziału w przedmiotowym postępowaniu, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
c. art. 34 § 1 i art. 42 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. przez nie wyznaczenie kuratora dla nieobecnych stron postępowania B. F. i R. F. i kierowanie całej korespondencji dla tych osób na arbitralnie przyjęty przez organ II instancji adres pomimo, że osoby te nie podjęły żadnej z przesyłek kierowanych do nich przez organy I i II instancji, a wskazanym nie udało się ustalić adresu wyżej wymienionych stron postępowania, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
2. naruszenie prawa materialnego:
a. § 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przez uznanie za prawidłowe ustalenie wysokości głównej kalenicy dla projektowanej zabudowy przy wykorzystaniu rzędnych wysokościowych posadowienia poszczególnych budynków położonych na obszarze analizowanym (zatem po uwzględnieniu różnic w wysokości terenu), pomimo tego, że zgodnie z § 8 rozporządzenia ustalenie wskazanego parametru następuje odpowiednio do geometrii dachów tych budynków, a więc niezależnie od różnic w wysokości terenu występujących w obszarze oddziaływania,
b. § 8 rozporządzenia przez wyznaczenie wysokości projektowanej zabudowy na poziomie 11 metrów, pomimo że tak określona wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej jest wyższa od wysokości budynków znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie działki [...] obr. [...] które to naruszenia miały wpływ na wynik niniejszej sprawy, z uwagi na wyznaczenie przez organ II instancji wysokości głównej kalenicy na poziomie 9-11 metrów, chociaż przy prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego brak byłoby podstaw do wyznaczenia tego parametru na tak wysokim poziomie.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł:
1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, z uwagi na skierowanie jej do L. M., któremu nie przysługuje przymiot strony w niniejszej sprawie,
2. na wypadek nie uwzględnienia wniosku wskazanego w pkt 1 skargi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości z uwagi na:
a. naruszenie § 8 rozporządzenia WZiZT, które miało wpływ na wynik niniejszej sprawy,
b. pozbawienie możliwości wzięcia udziału w postępowaniu osób, którym przysługuje przymiot strony w postępowaniu: S. S., B. F. oraz R. F.,
3. na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie poprzedzającej zaskarżoną decyzję, decyzji organu I instancji z dnia 9 maja 2016 r., znak: [...], celem usunięcia naruszenia prawa polegającego na pozbawieniu możliwości wzięcia czynnego udziału w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym stron postępowania: S. S., B. F. oraz R. F., celem umożliwienia przeprowadzenia dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego z zachowaniem odpowiednich gwarancji procesowych,
4. na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie od organu II instancji zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie.
W związku z tym, że obydwie powyższe skargi dotyczą tej samej decyzji, stosownie do przepisu art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), Sąd zarządził połączenie obydwu spraw w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Skargi podlegają oddaleniu.
Warunkiem wyjściowym, umożliwiającym dokonanie merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji i odniesienie się do zarzutów sformułowanych w skargach, jest ustalenie istnienia po stronie skarżących interesu prawnego w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny do wniesienia skargi do sądu administracyjnego należy przy tym wiązać z konkretnym przepisem prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia takiej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania. Takim przepisem w sprawach o wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest art. 28 k.p.a., w myśl którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Od tak pojmowanego interesu należy odróżnić interes faktyczny, wynikający z subiektywnego przekonania podmiotów, że powinni oni być stroną postępowania, opartego na pewnych okolicznościach faktycznych, nie znajdujących jednak oparcia w prawie materialnym i wynikających z niego uprawnieniach wymagających ochrony prawnej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że co do zasady to wspólnota mieszkaniowa, reprezentująca ogół właścicieli wyodrębnionych lokali, posiada przymiot strony w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy w zakresie nieruchomości wspólnej. Powyższe wynika z ustawowego powierzenia zarządowi wspólnoty mieszkaniowej zadania reprezentacji członków wspólnoty (tak wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II OSK 2047/10, LEX nr 1125502). Jedynie na zasadzie wyjątku przymiot strony postępowania może przysługiwać członkowi wspólnoty. Musi za tym jednak przemawiać jego zindywidualizowany interes wynikający najczęściej z wpływu projektowanego zamierzenia inwestycyjnego na konkretny lokal mieszkalny. Istnienie tego interesu musi zostać przy tym przez niego wykazane (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2016 r., II OSK 1325/15, LEX nr 2081296, wyrok NSA z 22 października 2015 r., II OSK 2772/13, LEX nr 1987169, wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2009 r., IV SA/Wa 966/09, LEX nr 574189, wyrok WSA w Krakowie z 20 grudnia 2016 r., II SA/Kr 1288/16, LEX nr 2227517).
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy, należy wskazać, że ustalenie, iż konkretna nieruchomość gruntowa znajduje się w obszarze oddziaływania planowanego zamierzenia inwestycyjnego nie oznacza automatycznie, że właściciele wyodrębnionych lokali znajdujących się w budynku usytuowanym na takiej nieruchomości posiadają status stron. W takiej sytuacji bowiem, w zakresie nieruchomości wspólnej, co do zasady, stroną jest wspólnota mieszkaniowa. Wspólnota mieszkaniowa reprezentowana jest zaś w postępowaniu przez umocowane do tego organy – co do zasady będzie to zarząd wspólnoty. Wątpliwości natomiast co do tego, czy wspólnotę może reprezentować ustanowiony zarządca, usunięte zostały przez uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2017 r., III CZP 106/16 (LEX nr 2204479). W przywołanej uchwale SN wyraził pogląd, że w braku odmiennego zastrzeżenia osoba, której właściciele lokali w umowie lub w uchwale (art. 18 ust. 1 i 2a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, Dz. U. z 2015 r., poz. 1892) powierzyli zarząd nieruchomością wspólną, jest w granicach tego zarządu umocowana do reprezentowania wspólnoty mieszkaniowej, w tym w postępowaniach sądowych.
W świetle przedstawionej wyżej argumentacji, w przypadku lokali stanowiących odrębną własność, to na ich właścicielach ciąży zatem ciężar wykazania lub co najmniej wskazania okoliczności, z których miałoby wynikać, że przysługuje im przymiot strony. Za taką okoliczność można byłoby uznać sytuację, w której projektowany budynek, poprzez określone cechy może oddziaływać w ten sposób, iż narusza konkretne uprawnienia wynikające z przepisów prawa materialnego, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu, czy korzystaniu z danego lokalu. Bez wykazania tego interesu w powyższy sposób, czy choćby wskazania okoliczności, które na ten interes wskazują, nie można bowiem z góry założyć, że właściciele poszczególnych wyodrębnionych lokali posiadają status strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy.
Należy stwierdzić, że w odpowiedzi na zobowiązanie Sądu z dnia 29 maja 2018 r., skarżący nie wykazali, na czym polega ich indywidualny interes prawny, związany z prawem własności do samodzielnych lokali mieszkalnych, który dawałby im prawo zaskarżenia przedmiotowej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy.
Skarżąca A. R. wskazała, że generalnie interesu prawnego w postępowaniu upatruje w fakcie, że jest współwłaścicielką działki [...], która graniczy z terenem inwestycji (k. 241v). Ponadto wskazała, że jej lokal mieszkalny znajduje się blisko terenu inwestycji, a z prawem do niego wiąże się prawo do wyłącznego korzystania z części działki nr [...], otaczającej budynek [...]
Skarżący B. J. podał natomiast, że interesu prawnego upatruje w treści art.. 140 kc i art. 141 kc w zw. z art. 6 ust. 2 pkt. 2 ustawy o planowaniu przestrzennym. Wskazał, że jego lokal znajduje się blisko terenu inwestycji i w związku z nią może być zacieniany i przesłaniany oraz może nastąpić zwiększenia hałasu (k. 248-249).
Powyżej wskazane okoliczności nie dają jednak podstaw do wyrażenia oceny, że w przedmiotowym postępowaniu skarżący mają interes prawny.
W zakresie współwłasności działki nr [...] argumentacja przedstawiona była już powyżej i związany z nią interes prawny przysługuje Wspólnocie, którą w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym reprezentuje zarząd lub zarządca. Jeśli chodzi o prawo do wyłącznego korzystania z części działki nr [...], to jak wynika z księgi wieczystej (k. 243 – 244), prawo to nie jest ograniczonym prawem rzeczowym, lecz uprawnieniem w zakresie sposobu korzystania poszczególnych współwłaścicieli działki nr [...], której współwłasność nie została zniesiona.
Sama kwestia odległości lokalu od sąsiedniej działki i ogólnikowe powołanie się na możliwość zacienienia, przesłaniania, czy hałas, nie świadczy automatycznie o posiadaniu interesu prawnego. Na tej płaszczyźnie oceny, istotny jest rodzaj planowanej inwestycji i jej parametry.
W przedmiotowym wypadku mamy do czynienia z jednym budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie wolnostojącej. Nie jest to zatem ani budynek wielorodzinny, ani zespół budynków jednorodzinnych, ani nawet budynek jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej. Również jego parametry nie są znaczące, gdyż wskaźnik wielkości powierzchni zabudowy to maksymalnie 27%, szerokość elewacji frontowej to maksymalnie 13,5 metra, a maksymalna wysokość to 11 metrów, czyli praktycznie taka jak budynków skarżących. Zaznaczyć też należy, że teren inwestycji znajduje się na wschód od działki skarżących o nr [...], a biorąc pod uwagę poszczególne budynki, będzie to dla niektórych z nich kierunek wschodnio-południowy. W tym stanie rzeczy argumenty co do zacienienia, czy przesłaniania należy uznać za absolutnie ogólnikowe i nie znajdujące uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy. W kwestii hałasu należy wskazać, że zgodnie z jednolitym orzecznictwem, uciążliwości związanych z samą realizacją inwestycji nie uwzględnia się przy ocenie zakresu oddziaływania inwestycji. Trudno natomiast uznać aby jeden wolnostojący jednorodzinny budynek mieszkalny generował hałas, który oddziaływuje na lokale skarżących. Można wręcz przypuszczać, że w związku z planowaną budową, uciążliwość związana z hałasem ulegnie istotnemu zmniejszeniu, gdyż jak wynika ze stron internetowych google maps: [...], teren przyszłej inwestycji aktualnie wykorzystywany jest jako parking dla wielu samochodów. Jest natomiast oczywiste, że parking generuje dość znaczny hałas, a w każdym razie większy niż pojedynczy budynek jednorodzinny. Z powyższych względów należy uznać, że po stronie skarżących, jako właścicieli lokali mieszkalnych istnieje jedynie interes faktyczny, który nie uzasadniał zarówno uznania ich za strony w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, ani też nie daje im uprawnienia do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Podkreślenia wymaga przy tym, że sąd administracyjny, badając czy stronie skarżącej przysługuje interes prawny umożliwiający wniesienie skargi, nie jest związany oceną co do kręgu podmiotów, którym przysługuje przymiot strony, dokonaną przez organy w postępowaniu administracyjnym. W realiach przedmiotowej sprawy skargę wniosły osoby błędnie uznane przez organy administracji publicznej za strony postępowania administracyjnego. W świetle przywołanej wyżej argumentacji nie ma to jednak znaczenia dla Sądu przy ocenie, czy osoby te posiadają interes prawny we wniesieniu skargi. Sąd administracyjny nie jest bowiem związany błędnymi czynnościami organu administracyjnego.
Należy przy tym odnotować, że w orzecznictwie sądowym wyrażano stanowisko, że interes prawny do zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego może istnieć w sytuacji, gdy decyzja ta została skierowana do osoby błędnie uznanej przez organ administracji publicznej za stronę postępowania. Dotyczyło to jednak sytuacji, kiedy na podmiot nie będący w materialnym rozumieniu stroną postępowania, nałożono bezpodstawnie określone obowiązki, najczęściej były to obowiązki podatkowe. W niniejszej sprawie mamy jednak do czynienia z sytuacją odmienną – skarżący nie byli bowiem adresatami zaskarżonej decyzji o warunkach zabudowy – nie rozstrzygano w niej o ich prawach lub obowiązkach, a pozostawali niejako na uboczu postępowania, jako współwłaściciele nieruchomości sąsiadującej z terenem planowanego zamierzenia inwestycyjnego.
Konkludując, należy wskazać, że w zakresie części wspólnych nieruchomości, interes prawny umożliwiający skuteczne uruchomienie kontroli sądowej zaskarżonej decyzji przysługiwał wspólnocie mieszkaniowej, reprezentowanej przez odpowiednio umocowane do tego organy, która jednak nie wniosła w tym przedmiocie skargi.
Jak wynika z akt postępowania, wspólnota mieszkaniowa, której członkami są skarżący jest w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali tzw. dużą wspólnota mieszkaniową. Do pewnego etapu wspólnota mieszkaniowa była przez organ traktowana jako strona i podmiotowi ją reprezentującemu doręczano pisma w sprawie i decyzje. Od pewnego etapu organ nie wiadomo z jakich przyczyn tego zaprzestał. Wadliwość ta nie może jednak skutkować uwzględnieniem skarg, gdyż wobec nie wykazania interesu prawnego przez skarżących B. J. i A. R., którzy tym samym nie są uprawnieni do wniesienia skarg, Sąd nie był władny przeprowadzić merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji.
Brak było przy tym podstaw do odrzucenia wniesionych skarg, ponieważ zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w przypadku braku interesu prawnego Sąd odrzuca skargę wyłącznie wtedy, gdy została wniesiona na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6. W przypadku natomiast braku interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji, skarga podlega oddaleniu.
Na marginesie niniejszych rozważań należy natomiast zauważyć, że ewentualne wzruszenie zaskarżonej decyzji może przykładowo nastąpić w drodze wznowienia postępowania administracyjnego, w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., na skutek złożenia odpowiedniego podania, we właściwym terminie, przez odpowiednie organy wspólnoty mieszkaniowej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd skargi oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło