II SA/Kr 192/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rynczak (spr.) Sędziowie : WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2011 r. sprawy ze skargi G.L. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. z dnia 30 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu wody na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na rzecz skarżącej G.L. kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. ,Sygn. akt II SA/Kr 192/11 Uzasadnienie Decyzją z dnia 26 sierpnia 2010r. znak: [...] Burmistrz Gminy K. , działając na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115 póz. 1229 ze zm.), stwierdził, że w wyniku wstrzymania przepływu wody w rowie melioracyjnym o nazwie "[...] ", poprzez zatamowanie drożności rowu przez G.L. (właścicielkę działki nr ewid. [...] , obręb.....) w granicy z sąsiednią posesją (działka nr ewid....), należącą do D.C. i tym samym zatamowanie naturalnego spływu wód powierzchniowych z terenu wyżej usytuowanego nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie tj. na działki nr ewid. [...],[...] i [...] , [...] obręb. W związku z powyższym organ nakazał G.L. przywrócić stan gruntu do stanu poprzedniego tj. odtworzenie zasypanego rowu melioracyjnego o nazwie "[...] " na działce nr ewid. [...] obręb W. w miejscu posadowienia murowanego ogrodzenia /usytuowanego wzdłuż zach. granicy działki/ oraz na odcinku o dł. 5 m. od miejsca posadowienia w/w ogrodzenia w dół biegu rowu, w celu umożliwienia swobodnego grawitacyjnego odpływu wody z terenu wyżej usytuowanego, w terminie do 31 października 2010 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu i po przeprowadzeniu szeregu dowodów (wizji terenowej, zeznań stron), przez teren objęty niniejszym postępowaniem tj. m in. działki nr ewid. [...],[...],[...] - przebiega rów melioracyjny "[...] ". Działka nr [...] zlokalizowana jest poniżej nieruchomości nr [...],[...], i [...],[...] . Zachodnią granicę działki nr [...] stanowi murowane ogrodzenie o wysokości ok. 2 m., które przechodzi przez przedmiotowy rów. Od miejsca posadowienia ogrodzenia, na odcinku o długości ok. 5 m w dół biegu rowu, na nieruchomości nr ewid. [...] stwierdzono, że przedmiotowy rów jest całkowicie zasypany. Powyżej miejsca zasypania, na nieruchomościach sąsiednich /wyżej usytuowanych/ stwierdzono zaleganie wody w rowie. Stwierdzono znaczną skałę szkód, jakie powstają w wyniku zasypania rowu. W trakcie opadów deszczu, jak również po ich ustaniu, nieruchomości zlokalizowane Ponadto organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi tożsamość sprawy ze sprawą zakończoną decyzja ostateczną rozstrzygającą co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób. W odwołaniu od powyższej decyzji G.L. zarzuciła, że w sprawie wydano już kilka ostatecznych decyzji, ostatnią w dniu 11.01.2008r. umarzającą postępowanie. Przedmiotowy rów służy do odpływu ścieków i jest od wielu lat niedrożny ze względu na zanieczyszczenie i porośnięcie trawą. Odwołująca zarzuciła, że organ nie zebrał całego materiału dowodowego. Nie ustalił, że sąsiedzi regularnie wlewają tam swoje ścieki, a ponadto zalewają jej działkę wodą ze swoich działek. Przyczyną podtopień jest niedrożność rurek drenarskich, co powinno zostać rozwiązane poprzez zainstalowanie rurociągu. Ponadto zarzuciła, iż nie powołano w sprawie eksperta ds. melioracji i nie zbadano próbek wody, w celu ustalenia czy są to ścieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 30 listopada 2010r. znak: [...] , działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał w szczególności na wykładnię art. 29 ustawy Prawo wodne, z której wynika, iż nałożenie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom musi być poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też, że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie. Nadto cytowany przepis odnosi się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło już do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi to być naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11.07.2007 roku, sygnatura IV SA/Wa 703/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29.10.2007 roku sygnatura II SA/Kr 444/06). Nawet w przypadku stwierdzenia naruszenia stanu wody na gruncie w ramach postępowania, a brakiem stwierdzenia wyrządzenia szkody z tego faktu wynikającej, organ winien wydać decyzję o odmowie przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom. powyżej miejsca zasypania rowu są zalewane i ulegają podtopieniu. Powyższy stan uniemożliwia w pełni korzystanie z tych nieruchomości oraz zagraża bezpieczeństwu mienia i łudzi znajdujących się w pobliżu przedmiotowego rowu. W trakcie prowadzonego postępowania strony podnosiły powyższe kwestie, wskazując na utrudnienie utrzymywania w należytym stanie urządzeń instalacji drenarskiej, podmakanie nieruchomości oraz obawę przed zagrożeniem dla najmłodszych członków rodziny, zamieszkujących w zabudowaniach. Brak drożności przedmiotowego rowu melioracyjnego, przy wystąpieniu intensywnych długotrwałych deszczy nawalnych, może doprowadzić do szkód na znacznie większym obszarze. Przeprowadzone oględziny w terenie jednoznacznie wykazały również, że na nieruchomościach nr [...] oraz [...] /położonych powyżej miejsca zasypania rowu/ zarówno teren bezpośrednio przylegający do rowu, jak i sam rów jest utrzymywany. Zalegająca woda w rowie uniemożliwia wykonanie szerszych prac konserwacyjnych. Natomiast na całej długości działki nr ewid. [...] , poniżej miejsca zasypania rowu, stwierdzono brak wykonywania jakichkolwiek prac konserwacyjnych rowu. Zarówno teren przyległy do rowu jak i koryto rowu jest porośnięte wysoką roślinnością trawiastą. Organ ustalił, że przedmiotowy rów został zasypany przez G.L. , będącą właścicielką działki nr 190/3, co wynika z wyjaśnień jej córki M.L. która podała, że rów został zasypany w roku 1991 z uwagi, że płynęły w nim ścieki. Od tamtego okresu rów jest niedrożny. Powyższe doprowadziło do ustaleń wskazanych w sentencji decyzji. Ponadto organ wskazał, że kwestią bezsporną, wynikającą z przedmiotowego postępowania, jest fakt zasypania przez G.L. , rowu melioracyjnego na swojej nieruchomości. Natomiast z materiału dowodowego zebranego w trakcie postępowania jednoznacznie wynika, że niedrożność rowu melioracyjnego na działce nr ewid. [...] zmienia stan wód, szkodliwie wpływając na grunty sąsiednie tj. uniemożliwia naturalny spływ wód powierzchniowych z terenu wyżej usytuowanego, powoduje piętrzenie wody w rowie i przyczynia się do powstawania rozlewisk i podtopień. Dokonując oceny prawnej organ wskazał na treść art. 29 ustawy Prawo wodne podkreślając łączne spełnienie przesłanek - wystąpienia zmiany stanu wody na gruncie, która jednocześnie będzie wywoływać szkodę dla gruntów sąsiednich. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji uczynił zadość art. 7 oraz art. 77 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia oraz zebrany w aktach materiał dowodowy wskazują, że organ pierwszej instancji przeprowadził w sposób właściwy postępowanie dowodowe. W aktach sprawy znajduje się między innymi protokół z oględzin na nieruchomości przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji dnia [...] 2010r. (karty akt od 37 do 41), po uprzednim pisemnym zawiadomieniu stron postępowania na blisko dwa tygodnie przed planowanym terminem oględzin (stosowne zawiadomienie wraz z pocztowymi potwierdzeniami odbioru - k.a. 17 - 23), oraz dokumentacja fotograficzna wykonana podczas przedmiotowych oględzin (karty akt od 27 do 36). Z ww. protokołu, który stanowi kluczowy dokument dowodowy w analizowanej sprawie - wynika, że na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] obręb W. będącej własnością G.L. (zgodnie z wypisem z rejestru gruntów - k. 11) zasypany został (w latach 1991-1994) przebiegający przez tą działkę rów. Istotnym jest, że ten fakt wyraźnie przyznała w przedmiotowym protokole reprezentująca G.L. podczas wizji na mocy stosownego upoważnienia (k. 26) jej córka M.L. , a sam protokół parafowała na każdej stronie i podpisała na jego ostatniej stronie. Kolegium ponadto podzieliło ustalenia poczynione przez organ l instancji, iż zasypanym rowem spływały wody z działek wyżej położonych tj. dz. [...],[...],[...], i [...] obręb W. w kierunku działki nr [...] i dalej działki nr [...]. Zaś jego zasypanie ma szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie poprzez zalegnie wód wylewających się z ww. rowu na dz. [...],[...],[...], i [...]obręb W. poprzez pozbawienie ich ujścia ww. rowem. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła G.L. zarzucając naruszenie art. 7, 77§1, 107 § 3, 156 § 1 pkt 3 k.p.a. , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją Burmistrza Gminy K. Uzasadniając powyższe wskazała, że sprawa, której dotyczy niniejsza skarga zakończona została już uprzednio rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną, tj. decyzją ROŚ.11.6219-4-22-2/91, którą nakazano skarżącej rozebranie tamy wybudowanej na rowie melioracyjnym przebiegającym przez jej nieruchomość, do której to decyzji nie odniosły się organy orzekające w sprawie. Dodatkowo organy administracji nie zajęły się kwestią wybudowania na tym samym rowie melioracyjnym ogrodzenia na podmurówce, bez przepustu przez ówczesną właścicielkę sąsiedniej Działki E.S. , która to, a nie skarżąca G.L. , zablokowała ciek wodny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uprzednio zajmując się analogiczną sprawą w postępowaniu o sygn. akt IISA/Kr 935/04 w wyroku z dnia 19 marca 2007r. podniósł już okoliczność, iż postępowanie administracyjne prowadzone jedynie przeciwko skarżącej są arbitralne i nie znajdują żadnego uzasadnienia prawnego i naruszają naczelną zasadę konstytucyjną -zasadę równości obywateli wobec prawa. Ponadto w trakcie postępowania organ administracji nie zbadał stopnia zanieczyszczenia wody płynącej rowem melioracyjnym, choć to na organach gminy leży obowiązek egzekwowania przepisów ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Organ administracji nie zajął się również kwestią zalewania nieruchomości skarżącej przez właścicieli sąsiednich gruntów przez odprowadzanie wody z zalewanych piwnic, podwórek oraz studni kanalizacyjnych oraz odprowadzania nieczystości z szamb przez rurki drenarskie do przedmiotowego rowu melioracyjnego. Nie powołano biegłego na okoliczność przepływu wód powierzchniowych. Brak jest też informacji o zastosowaniu przez skarżącą w ogrodzeniu drenów. Nie zbadano zanieczyszczenia wód płynących rowem melioracyjnym. Oględziny na nieruchomości w dniu [...] 2010r. nie mogły zastąpić przebadania próbek wody. W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art.1§ 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr153, póz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala. Skarga jest częściowo uzasadniona z przyczyn z niej wskazanych. Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, jak też decyzji organu l instancji uznał, że decyzje te naruszają prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Organy obu instancji naruszyły przepis postępowania art. 77 § 1 k.p.a., gdyż nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sprawie, polegającego na tym, że nie wyjaśniły w sposób dostateczny, czy nie zachodzi tożsamość niniejszej sprawy ze sprawą wcześniej prowadzoną dotyczącą również naruszenia stosunków wodnych na gruncie przez skarżącą. Organ l instancji w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że badał wszystkie akta w ciągu ostatnich lat dotyczące niedrożności omawianego rowu melioracyjnego i po wnikliwej analizie tych akt stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi tożsamość sprawy z niniejszą sprawą zakończoną decyzją ostateczną. Organ ten jednak nie wyjaśnił na podstawie czego to ustalił i nie podał konkretnych informacji, na okoliczność braku tożsamości spraw. Natomiast organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji w ogóle nie odniósł się do zarzutu skarżącej, że sprawa została już rozstrzygnięta inną wcześniej wydaną decyzją w dniu 11 stycznia 2008 r. w której umorzono postępowanie ze względu na bezprzedmiotowość sprawy prowadzonej w trybie art. 29 ustawy Prawo wodne. Organ odwoławczy do tego zarzutu w ogóle nie odniósł się w swojej decyzji i nie wyjaśnił tej okoliczności. Poza tym organ odwoławczy nie wyjaśnił podtrzymywanego w skardze zarzutu skarżącej, że niniejsza sprawa została już zakończona a przed tut. Sądem toczyło się postępowanie pod sygn. II SA/Kr 935/04. W związku z tymi okolicznościami sprawy, Sąd obecnie rozpoznając skargę nie może skontrolować, czy zachodzi tożsamość niniejszej sprawy ze sprawami wcześniej prowadzonymi, czy też nie, co zarzuca skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i w swojej skardze. W tej sytuacji, w ocenie sądu, nie wyjaśnienie powyższych okoliczności przez organy obu instancji jest uchybieniem mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem organ administracji publicznej nie może orzekać ponownie w tej samej sprawie a więc kiedy zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy. Mając powyższe na uwadze, organy obu instancji naruszyły podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w przepisach art.7k.p.a. - zasadę ustalenia prawdy obiektywnej, art. 77§1 k.p.a. - zasadę zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie oraz przepis art. 107 §3 k.p.a., odnoszący się do sporządzenia uzasadnienia decyzji. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji zostały sporządzone w sposób nieprawidłowy, gdyż nie mogą odzwierciedlać pełnego, rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, skoro postępowanie wyjaśniające zawiera braki i wymaga uzupełnienia. W tej sytuacji sąd nie może odnieść się do dalszych zarzutów podniesionych w skardze, skoro postępowanie wyjaśniające wymaga uzupełnienia. Sąd uznaje za trafny zarzut skarżącej, że organy nie wyjaśniły, czy niniejsza sprawa nie jest sprawą tożsamą wcześniej już rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną. W związku z tym, kontrola sądu następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 10.02.1981 r., SA 910/80, ONSA 1981 r. nr 1, póz. 7 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T Wosia WP LexisNexis W-wa 2005 r. str. 1451.14). Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien wziąć pod uwagę na prowadzone wyżej okoliczności sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. l sentencji wyroku na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ. U. 2002r. Nr 153 póz. 1270 ze zm.), w myśl którego Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art.205§2 p.p.s.a.