II SA/Kr 2/17

WyrokWSA w Krakowie2017-03-30

Skład orzekający: Agnieszka Nawara - Dubiel, Małgorzata Łoboz, Beata Łomnicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, może zostać uwzględnione?
Ratio decidendi
Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W takiej sytuacji, nawet jeśli spełnione są przesłanki do zwrotu nieruchomości wynikające z art. 136 i 137 u.g.n., nie można orzec o zwrocie nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, który został odrzucony przez organy administracji. Skarżący L. O. domagał się zwrotu nieruchomości, argumentując, że organy nie zbadały wystarczająco stanu faktycznego, w szczególności czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Organy obu instancji odmówiły zwrotu, powołując się na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym roszczenie o zwrot nie przysługuje, jeśli nieruchomość przed wejściem w życie ustawy została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady dwuinstancyjności i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Beata Łomnicka Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2017 r. sprawy ze skargi L. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia 21 października 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 29 kwietnia 2015 r. znak [...] orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...] o pow. 0,4171 ha, obr. [...], jedn. ewid. [...] (obj. KW [...]) w granicach parcel l. kat. [...] o pow. 0,0513 ha i l. kat. [...] o pow. 0,0513 ha, b. gm. kat. [...], na rzecz A. K. i L. O. Przyczyną wydania tej decyzji był brak wykazania przez wnioskodawców, że są następcami prawnymi osób, które zostały wywłaszczone. Decyzją z dnia 31 grudnia 2015 r. znak: [...] Wojewoda [...] uchylił opisaną wyżej decyzję Prezydenta Miasta [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wskazano, że w toku postępowania odwoławczego wpłynęło do akt sprawy postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, z którego wynika, że A. K. i L.O. Otok są legitymowani do wniesienia wniosku o zwrot parceli l. kat. [...]. Jednakże uchylenie decyzji organu I instancji było niezbędne z uwagi na konieczność dokonania ustalenia praw do spadku w zakresie drugiej wywłaszczonej parceli (l. kat. [...]) oraz dokładniejszego zbadania zbieżności tożsamości M. O. i M. O. Decyzją z dnia 1 kwietnia 2016 r. znak [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o odmowie zwrotu części działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,4171 ha obr. [...], jedn. ewid. [...] (obj. KW [...]) w granicach wywłaszczonych parcel l. kat. [...] o pow. 0,0513 ha i l. kat. [...] o pow. 0,0513 ha b. gm. kat. [...], na rzecz A. K. i L. O. Podstawą decyzji było ustalenie, że nieruchomości objęte wnioskiem zostały oddane w użytkowanie wieczyste, a prawo to zostało wpisane do księgi wieczystej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem roszczenie o zwrot wygasło zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odwołanie od tej decyzji złożył L. O, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego tj.: 1. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez nieustalenie w toku postępowania administracyjnego przez organ I instancji oraz nie wskazanie w decyzji, czy wywłaszczona nieruchomość, której dotyczył wniosek była zbędna w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy też został na niej zrealizowany cel, dla którego została wywłaszczona; 2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kp.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpoznaniu całego materiału dowodowego i niewystarczającym ustaleniu stanu faktycznego w powyższym zakresie; 3. art. 8 i art. 107 § 3 kp.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji w szczególności brak ustalenia czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, a jeżeli tak to czy w terminach określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2; 4. art. 77 ust. 1 k.p.a., skutkiem niezebrania i nierozpatrzenia materiału dowodowego, dotyczącego działki nr [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] prowadzi księgę wieczystą o nr [...] poprzez brak dokonania analizy akt w/w księgi wieczystej; 5. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie z urzędu działań niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności w zakresie ustalenia, które z działek pierwotnie stanowiących część działek [...] i [...] oddane zostały w użytkowanie wieczyste. Ponadto odwołujący wskazał, że celem ustalenia, czy parcele l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...] podlegają zwrotowi należało ustalić, czy obszar w/w parceli odpowiada obszarowi nieruchomości, na których ustanowiono prawo użytkowania wieczystego. Konieczne było przy tym przeanalizowanie przez organ I instancji zmian gruntowych oraz momentu ich dokonania. Zdaniem autora odwołania nawet jeżeli zachodzi negatywna przesłanka uniemożliwiająca zwrot wywłaszczonej nieruchomości (art. 229 u.g.n.), fakt ten nie zwalnia organu wydającego decyzję od wyczerpującego zbadania stanu faktycznego i zbadania zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Dodatkowo wskazał, że w przypadku gdy przed dniem 1 stycznia 1998 r. wywłaszczona nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przysługuje mu względem Skarbu Państwa, na zasadach ogólnych, roszczenie o naprawienie szkody powstałej w wyniku oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości, której nie wykorzystano być może na cel wywłaszczenia. Z uwagi na fakt, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego niedopuszczalne jest jakiekolwiek wnikanie przez sądy cywilne, w kwestie przekazane do rozstrzygania na drodze administracyjnej, okoliczności dotyczące realizacji celu wywłaszczenia, sposobu i terminu zagospodarowania nieruchomości muszą zostać określone w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Dlatego brak poczynionych ustaleń uniemożliwia odwołującemu występowanie z ewentualnymi roszczeniami cywilnoprawnymi na drodze postępowania sądowego. Na podstawie tych zarzutów L. O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewoda [...] decyzją z dnia 21 października 2016 r., znak [...] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...]. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa i ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem sądów administracyjnych. Jak wynika z akt sprawy, aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1963 r. Rep A [...] Skarb Państwa nabył nieruchomości oznaczone jako parcela l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...]. Powołana umowa została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zaś celem wywłaszczenia było przeznaczenie jej pod zakład produkcji aparatury radiochemicznej dla przedsiębiorstwa państwowego "Biuro Urządzeń [...]". W momencie wywłaszczenia parcela l. kat. [...] stanowiła własność M. O., zaś parcela l. kat. [...] stanowiła własność M. O. Odjęcie prawa własności przedmiotowej nieruchomości nastąpiło umową zawartą na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wskazanego w art. 216 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa – [...] w Krakowie sygn. akt [...] z dnia[...] sierpnia 2015 r., spadek po zmarłym [...] stycznia 1966 r. M. O. nabyli żona M. O. córka A. . K. i syn L. O. po 1/3 części każdy. Natomiast spadek po M. O. z d. S. nabyły dzieci: córka A. K. i syn L. O. po 1/2 części każdy. Organ I instancji pozyskał z Archiwum Zakładowego Urzędu Miasta [...] karty meldunkowe nieruchomości przy ul. [...] w [...], gdzie zamieszkiwała M. (M.) O. Jak stwierdzono zmarła poprzednia właścicielka nieruchomości posługiwała się zarówno imieniem M. jak i M. Stwierdzono m. in., iż przy obu wersjach jej imienia figuruje ten sam nr dowodu osobistego. Ponadto L. O. przedłożył do akt sprawy samodzielnie pozyskane przez siebie dokumenty z Archiwum Państwowego w [...] a w szczególności kopię aktu urodzenia M. S. O. z d. S. i kopię karty jej dowodu osobistego, które potwierdzają dodatkowo, iż M. O. i M. O. to ta sama osoba. Z dokumentacji geodezyjnej zgromadzonej w przedmiotowej sprawie przez organ I instancji wynika, że parcele l. kat [...] o pow. 0,0513 ha oraz l. kat. [...] o pow. 0,0513 ha wraz z innymi utworzyły działkę nr [...] o pow. 2,0345 ha obr. [...], która następnie podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 1,9749 ha, nr [...] o pow. 0,0347 ha i nr [...] o pow. 0,0249 ha obr. [...]. Działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] o pow. 1,9437 ha i [...] o pow. 0,0312 ha. Działka nr [...] zmieniała powierzchnię i oznaczenie na działkę nr [...], która następnie podzieliła się na działki nr [...] o pow. 1,5763 ha i nr [...] o pow. 0,3601 ha. Działka nr [...] podzieliła się na działkę nr [...] o pow. 0,1047 ha i [...] o pow. 1,4716 ha. Działka [...] podzieliła się na działki nr [...] o pow. 0,2527 ha, nr [...] o pow. 0,4194 ha, nr [...] o pow. 0,4376 ha i nr [...] o pow. 0,3619 ha. Działka nr [...] wraz z innymi utworzyła działkę nr [...] o pow. 0.4171 ha obr. [...], jedn. ewid. [...]. Z powyższego porównania obowiązującej mapy ewidencji gruntów z mapą katastralną b. gm. kat. [...] z daty wywłaszczenia wynika, iż zawnioskowane do zwrotu parcele l. kat. [...] i [...] odpowiadają obecnie części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...]. Użytkowanie wieczyste powstało na rzecz [...] Zakładów Urządzeń [...] w K. na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia 20 listopada 1991 r. znak [...] w odniesieniu do działki nr [...] o pow. 2,0345 ha, obr. [...], która później wskutek dalszych przekształceń (opisanych powyżej) utworzyła m. in. działkę nr [...]. Prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 11 stycznia 1994 r. na podstawie wniosku z dnia [...] stycznia 1993 r., Dz. KW [...]. Obecnie działka nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...], objęta księgą wieczystą nr [...], stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym spółki "G." S.A. z siedzibą w W. Zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (zwanej dalej u.g.n.): roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Zarzut podnoszony przez odwołującego dotyczący faktu, iż zaistnienie negatywnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o której mowa w art. 229 u.g.n. nie zwalnia organu I instancji od przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego w zakresie przesłanek zbędności określonych przepisami u.g.n. należy uznać za niezasadny. Ponadto nie można było uwzględnić zarzutu dotyczącego faktu, że niezbadanie przez organ I instancji zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia uniemożliwia stronom dochodzenia roszczeń o naprawienie, na zasadach ogólnych, szkody powstałe w wyniku oddania w użytkowanie nieruchomości, której nie wykorzystano na cel wywłaszczenia. Należy bowiem podkreślić, iż ewentualne roszczenia cywilnoprawne dochodzone na drodze sądowej nie mogą być przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 sierpnia 2011 r. (sygn. akt I CSK 573/2010 LexPolonica nr 3873652): "Jeżeli na skutek utraty przez Gminę tytułu do wywłaszczonej nieruchomości orzekanie o zwrocie tej nieruchomości w postępowaniu administracyjnym stało się bezprzedmiotowe, to do ustalania istnienia podstaw tego zwrotu w momencie dokonywanej przez Gminę zamiany nieruchomości, jako przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej, uprawnionym jest sąd (powszechny)". Pogląd ten został przywołany (a więc zaaprobowany) w uchwale 7 sędziów NSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS3/14. Zatem w ocenie organu odwoławczego zarzuty podnoszone przez skarżącego w odwołaniu należało uznać za nie zasługujące na uwzględnienie. Wobec powyższego należało utrzymać w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 1 kwietnia 2016 r. znak [...], jako zgodną z przepisami prawa i orzecznictwem sądów administracyjnych. Opisaną wyżej decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie L. O., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. naruszenie art. 15 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, przez brak ponownego rozpoznania merytorycznego sprawy przez Organ II instancji, skutkiem zaniechania dokonania ponownej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów oraz przeanalizowania wszystkich zarzutów i argumentów, podniesionych w odwołaniu z dnia 28.04.2016 roku, 2. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 ust. 1 k.p.a. przez: a) niepodjęcie z urzędu działań niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności w zakresie ustalenia, które z działek, pierwotnie stanowiących część działek [...] i [...], oddane zostały w użytkowanie wieczyste, b) niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, dotyczącego działki o nr ewidencyjnym [...], dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa – [...] w Krakowie prowadzi księgę wieczystą o nr [...] w następstwie zaniechania analizy akt w/w księgi wieczystej, 3. naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez dowolną ocenę dowodów i w konsekwencji błędne ustalenie, że z dokumentacji geodezyjnej zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wynika, że na całości parcel l.kat [...] i [...], stanowiących obecnie działkę nr [...], ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Zakładów [...], podczas gdy działka nr [...] mogła powstać w 1992 roku, a decyzja, na mocy której ustanowiono użytkowanie wieczyste na działce o nr ewidencyjnym została wydana rok wcześniej tj. w 1991 roku, 4. naruszenie art. 7 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a., przez nieprzeprowadzenie wskazanych w odwołaniu z dnia 28.04.2016 roku dowodów z decyzji Wojewody [...] z dnia 3.09.1996 r., [...] oraz aktu notarialnego z dnia [...].08.2000 r., Rep. A nr [...], sporządzonego przed notariuszem A. C., 5. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., skutkiem braku wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, dla których dowodom zawnioskowanym w odwołaniu Organ II instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, poprzestając na dokonaniu streszczenia zawartości akt sprawy, bez przedstawienia oceny wiarygodności dowodów niezgodnych z wersją Organu II instancji. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie w całości decyzji Organu I Instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od na rzecz Skarżącego od organu, który wydał zaskarżoną decyzję. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718) dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skarga nie jest uzasadniona. Zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana zostały przepisami art. 136-142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm.), dalej przywoływana jako "u.g.n.". Art. 216 ust. 1 u.g.n. stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79). Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują natomiast przepisy art. 137 ust. 1 u.g.n. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n. Zgodnie natomiast z treścią art. 229 u.g.n., roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmowany jest obecnie pogląd, że art. 229 u.g.n. jest wyjątkiem od zasady określonej w art. 136 ust. 3 u.g.n. Art. 229 u.g.n. należy rozumieć w ten sposób, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie (wyrok NSA z 17 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1250/10, Lex nr 990163). Jeśli przed 1 stycznia 1998 r. rozporządzono nieruchomością w sposób określony w art. 229 u.g.n., i fakt ten ujawniono w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi (następcy prawnemu), choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w zw. z art. 137 u.g.n. (wyrok NSA z 14 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1545/10, Lex nr 1149193). Otrzymawszy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ bada, na podstawie art. 136 u.g.n., czy pochodzi on od podmiotu w nim wymienionego, czy dotyczy wywłaszczonej nieruchomości, a przede wszystkim czy nie ma przeszkód do prowadzenia postępowania co do zbędności na cel wywłaszczenia, wskazanych w art. 229 u.g.n. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności może nastąpić dalsze postępowanie, w którym ustalany jest cel wywłaszczenia, a następnie badane są przesłanki zbędności na podstawie art. 137 u.g.n. Tym samym prawidłowo organ ograniczył się w niniejszej sprawie do zbadania czy wnioskodawcy są następcami prawnymi byłych właścicieli, czy wniosek dotyczy wywłaszczonych nieruchomości oraz do zbadania przesłanek negatywnych zwrotu o którym mowa w art. 229 u.g.n., prawidłowo uznając, że nie jest możliwe ani potrzebne prowadzenie dalszego postępowania dowodowego celem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że wnioskodawcy tj. skarżący L. O. oraz A. K. są spadkobiercami byłych właścicieli. W aktach sprawy znajduje się także kopia aktu notarialnego z [...] grudnia 1963 r. na podstawie której Skarb Państwa nabył od M. O. i M. O. działki l.kat [...] oraz [...]. W aktach administracyjnych znajduje się również "Wykaz zmian gruntowych równoważnik dla działki ew.nr [...] - odpis z wykazu nr.ks.rob. [...]/" sporządzony przez J. G. w dniu[...] września 1992 r. Z wykazu tego wynika że działki l. kat [...] i [...] (wraz z licznymi innymi działkami) utworzyły działkę nr [...], której właścicielem był Skarb Państwa. Wojewoda [...] decyzją z dnia 20 listopada 1991 r. znak [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego przez [...] Zakłady Urządzeń [...] w K. tejże właśnie działki nr [...] o powierzchni 20345 m2 objętej księgami wieczystymi nr [...], [...] (prowadzona dla działki l.kat. [...]), [...] (prowadzona dla działki l.kat. [...]), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...] i [...] – opisanej w wykazie zmian gruntowych – równoważników z dnia [...] grudnia 1988 r. Skarżący nie ma zatem racji twierdząc, że działka [...] powstała w roku 1992, skoro decyzja z roku 1991 odwołuje się do równoważnika z roku 1988. Data wskazująca na rok 1988 wymieniona w decyzji z 20 listopada 1991 r., pokrywa się z numerem księgi robót wskazanego wyżej odpisu zmian gruntowych dla działki ew.nr [...] tj. nr [...], gdzie ostatnia liczba to rok jego sporządzenia (1988). Natomiast sam odpis równoważnika sporządzony został w dniu [...] września 1992 r. Tym samym skoro z akt sprawy wynika, że prawo użytkowania wieczystego powstało dla całej działki nr [...], a w jej skład której weszły całe wywłaszczone działki l.kat [...] oraz [...], to brak jest podstaw do twierdzenia że organ zaniechał wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności w zakresie ustalenia, które z działek, pierwotnie stanowiących część działek [...] i [...], oddane zostały w użytkowanie wieczyste. Materiał dowodowy zebrany przez organ pozwala prześledzić dalsze losy działki nr [...], która wielokrotnie dzieliła się w sposób opisany w decyzji Wojewody, aby ostatecznie jej część (działka nr [...]) wraz z innymi działkami utworzyła obecnie istniejącą działkę [...]. Podziały te i zmiany oznaczeń, które nastąpiły po dacie oddania działki nr [...] w użytkowanie wieczyste, nie mają jednak dla sprawy istotnego znaczenia, choć zebranie materiału dowodowego w tym zakresie (szczególnie równoważników zmian gruntowych) było niezbędne dla prawidłowego wyjaśnienia losów wywłaszczonych nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy oraz z badania Ksiąg Wieczystych powszechnie dostępnych na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości (co Sąd częściowo uczynił z urzędu a częściowo w oparciu o akta sprawy administracyjnej), dla działki nr [...]prowadzona była księga wieczysta nr [...] Po podziale działki nr [...] z księgi tej odłączane były kolejne nieruchomości, jednak w treści zupełnej tej księgi wieczystej w Dziale I – SP, rubryka "wnioski i podstawy wpisów w księdze wieczystej", odnotowano decyzję z dnia 20 listopada 1991 r. znak [...], wpisaną na wniosek DZ. KW. [...] z dnia [...] stycznia 1993r. W aktach sprawy znajduje się także kopia wyżej wymienionej decyzji, wydana przez Sąd Rejonowy dla Krakowa [...] w Krakowie Wydział IV Ksiąg Wieczystych, z adnotacją o stwierdzeniu zgodności z dokumentem złożonym do akt KW nr [...]. Z treści wpisów tej księgi wynika, że jej założenie nastąpiło w wyniku rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 1993r. DzKw [...], zaś podstawą ujawnienia prawa użytkowania wieczystego w tej księdze była decyzja [...] z dnia 20 listopada 1991 r. Dla obecnej działki [...] prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Podstawowe znaczenie dla niniejszej sprawy ma fakt, że z ww. dokumentów wynika, że użytkowanie wieczyste powstało przed 1 stycznia 1998 r. Należy bowiem pamiętać, że decyzja Wojewody [...] z dnia 20 listopada 1991 r. znak [...] stwierdzająca nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa, wydana została na podstawie art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464). Decyzja ta ma charakter decyzji deklaratoryjnej w odniesieniu do stanu prawnego, jaki istniał w dniu 5 grudnia 1990 r. i niezależnie od daty jej wydania wywołuje skutki prawne z mocą wsteczną (ex tunc) tzn. od dnia 5 grudnia 1990 r. Zgodnie natomiast z art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 790 z późn. zm.), według stanu prawnego na dzień 21 stycznia 1993r. (tj. złożenia wniosku o wpis), wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od dnia złożenia wniosku o dokonanie wpisu. Tym samym użytkowanie wieczyste w niniejszej sprawie powstało z dniem 5 grudnia 1990 r. a skutecznie ujawnione zostało w dniu [...] stycznia 1993 r. (data wpływu wniosku do ksiąg wieczystych). Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego nieprzeprowadzenia wskazanych w odwołaniu dowodów z decyzji Wojewody [...] z dnia 3.09.1996 r., [...] oraz aktu notarialnego z dnia [...].08.2000 r., Rep. A nr [...], sporządzonego przed notariuszem A. C., wskazać należy co następuje. Decyzja ta – pochodząca z 1996 r. nie ma dla wyjaśnienia niniejszej sprawy żadnego znaczenia. Dotyczy bowiem działki nr [...] obr. [...] odpowiadającej działce [...] obr. [...]. Działka nr [...] nie weszła w skład działki [...] (do której donosi się decyzja Wojewody [...] z 20 listopada 1991r.). Działka nr [...] weszła natomiast w skład działki [...] – co wynika ze znajdującej się w aktach sprawy mapy uzupełniającej połączenia działki [...] i [...] z działką [...]. Dokument ten sporządzony został przez geodetę inż. J. H. w dniu 20 lipca 2011 r. Działka [...] jest na mapie tej widoczna (prawy dolny róg) i w żaden sposób nie może obejmować ona wywłaszczonych parcel katastralnych wrysowanych w "pierworys mapy ewidencyjnej obr. [...] przed modernizacją", również znajdującego się w aktach sprawy. Ponownie podkreślić należy, że ziściły się negatywne przesłanki zwrotu, opisane w art. 229 u.g.n. Wywłaszczone parcele katastralne weszły w skład działki nr [...], a ta stała się przedmiotem użytkowania wieczystego, które zostało wpisane do księgi wieczystej, a wszystko to miało miejsce przez dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przed 31 grudnia 1998 r. Dalsze przekształcenia własnościowe i geodezyjne działki nr [...] nie mają zatem dla niniejszej sprawy żadnego znaczenia. Rację ma skarżący, że organ II Instancji nie odniósł się do wszystkich zarzutów sformułowanych w odwołaniu, czym istotnie naruszył art. 107 § 3 Kpa, jednakże nie jest to naruszenie które ma wpływ na wynik sprawy w stopniu, który pozwala na wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Tym samym zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a jako bezzasadna została oddalona.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło