II SA/Kr 225/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel-Ziaja WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2010 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Wojewody z dnia 30 listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę skargę oddala II SA Kr 225/10 Uzasadnienie wyroku z dnia 13 września 2010 roku. Decyzją z dnia [...].10.2009 r., znak: [...] Starosta W. po rozpatrzeniu wniosku I.B. i A.L. z 04.08.2009 r. i przeprowadzeniu postępowania w trybie art. 35 Prawa budowlanego, zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na przebudowę budynku mieszkalno-usługowego, zmianę sposobu użytkowania części pomieszczeń mieszkalnych na pomieszczenia usługowo-handlowe, budowę schodów zewnętrznych i pochylni dla osób niepełnosprawnych w miejscowości W. na działce nr 1. Od decyzji w ustawowym terminie odwołała się J.K. . Skarżąca zarzuciła, że w/w decyzja została wydana bez uzyskania zgody skarżącej "w sytuacji gdy posiada ona na całej działce nr 1 prawo służebności przejazdu". Po rozpatrzeniu odwołania J.K. od powyższej decyzji Starosty , decyzją z dnia [...] listopada 2009 roku [...] Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym stwierdza, że rozstrzygnięcie wydane zaskarżoną decyzją jest prawidłowe, a zarzuty odwołania są nieuzasadnione. Kwestie te były podnoszone przez skarżącą w trakcie postępowania przed organem I instancji i były przedmiotem analizy dokonanej przez ten organ. Pismem z dnia 28.09.2009 r., znak: [...] udzielono pełnomocnikowi skarżącej wyczerpującej odpowiedzi, a organ odwoławczy podziela stanowisko przedstawione w tym piśmie. Z akt sprawy jak również z dołączonych do odwołania kserokopii dokumentów (umowa ustanowienia służebności gruntowej z dnia 23.01.1996 r. i odpis z księgi wieczystej, stan z dnia 26.08.2008 r.) wynika, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do dysponowania działką 1 , a jedynie ustanowioną bezpłatną służebność przejazdu, przechodu i przegonu po tej działce. Dodatkowo, przedłożony do akceptacji projekt zagospodarowania terenu nie wskazuje na ograniczenie ustanowionej na rzecz skarżącej służebności, bowiem nie przewiduje się wykonywania żadnych robót budowlanych w tej części działki, która może być wykorzystywana na połączenie piesze i komunikacyjne działki skarżącej z drogą publiczną. Skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2009 roku ([...]) wniosła J.K. zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starostwa Powiatowego w W. i zasądzenie kosztów postępowania od stron procesu na rzecz skarżącej. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na jej treść, to jest: - obrazę art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego poprzez nie uwzględnienie przy wydawaniu decyzji praw osób trzecich, tj. wskutek wydania decyzji o pozwoleniu na budowę bez uzyskania wymaganej tym przepisem zgody osób trzecich, w sytuacji, gdy J.K. posiada na całej działce nr 1 prawo służebności przejazdu, przechodu i przegonu; - naruszenie art. 5 ust. 1 pkt. 7) pr. budowlanego wskutek nie wzięcia pod uwagę, że projektowana rozbudowa dotyczy obiektu objętego ochrona konserwatorską w związku z czym winna być skonsultowana z konserwatorem zabytków i wymaga jego pozwolenia, - obrazę art. 6, 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez prowadzenie tej sprawy z naruszeniem zasad wymienionych w tych przepisach, a zwłaszcza niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, - obrazę art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności tej sprawy, a zwłaszcza tego, że decyzja ta narusza prawa osób trzecich, na rzecz których ustanowione jest ograniczone prawo rzeczowe w postaci służebności przejazdu, przechodu i przegonu. W uzasadnieniu wskazała, że dn. 5.10.2009r. Starosta W. wydał decyzję, mocą której zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę Państwu B. i A.L. na przebudowę budynku mieszkalno - usługowego, zmianę sposobu użytkowania części pomieszczeń mieszkalnych na pomieszczenia usługowo - handlowe, budowę schodów zewnętrznych i pochylni dla osób niepełnosprawnych w W. na działce 1 . Decyzję tą zaskarżyła J.K. podnosząc, że wydana została z naruszeniem przepisów prawa budowlanego, w szczególności art. 5 pkt 9) dotyczącego naruszenia praw osób trzecich. Wojewoda decyzją z dnia [...].11.2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że wydane przez Starostę rozstrzygnięcie było prawidłowe, a podniesione przez odwołującą zarzuty były nieuzasadnione. Z takim stanowiskiem skarżąca nie może się zgodzić, argumentacja przytoczona dla jego poparcia jest błędna, a decyzja narusza przepisy prawa . W pierwszej kolejności podniosła, że nie jest uzasadnione stanowisko Wojewody , które - jak należy sądzić - trzeba rozumieć w ten sposób, że skoro skarżąca nie posiada tytułu prawnego do dysponowania działką 1, a przysługuje jej jedynie bezpłatna służebność przejazdu, przechodu i przegonu po tej działce, to nie korzysta ona z ochrony prawnej, z jakiej korzystają osoby, którym przysługuje tytuł prawny do dysponowania nieruchomością. Zgodnie bowiem z treścią art. 5 pkt 9 prawa budowlanego: "Obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej". Zaskarżona decyzja zawiera jedynie gołosłowne stwierdzenie, że "przedłożony do akceptacji projekt zagospodarowania terenu nie wskazuje na ograniczenie ustanowionej na rzecz skarżącej służebności, bowiem nie przewiduje się wykonywania żadnych robót budowlanych w tej części działki, która może być wykorzystana na połączenie piesze i komunikacyjne działki skarżącej z drogą publiczną". Skarżąca dalej podnosła, że przysługuje jej na przedmiotowej działce służebność na rzecz posiadaczy działek nr 2, 3 , 4 objętych [...] Zakres służebności nie został określony, wobec czego teoretycznie przysługuje ona na powierzchni całej nieruchomości obciążonej i - zgodnie z postanowieniami aktu notarialnego – J.K. ma prawo korzystać ze swej służebności w całym zakresie. Wobec tego jakakolwiek ingerencja na tej działce winna być co najmniej uzgodniona ze skarżącą. Przy wydawaniu pozwolenia na budowę nie upewniono się czy inwestycja nie narusza praw osób trzecich, nie zbadano, czy ewentualna dalsza rozbudowa nie będzie ingerowała w zakres przysługujących J.K. uprawnień z tytułu posiadanej służebności. Natomiast przytoczone wyżej stwierdzenie Wojewody , że nie przewiduje się wykonywania żadnych robót budowlanych w tej części działki, która może być wykorzystana na połączenie piesze i komunikacyjne działki skarżącej z drogą publiczną jest całkowicie nieuzasadnione, bowiem jak już zaznaczono, zakres służebności nie został jednoznacznie określony, wobec czego nie można jednoznacznie z góry stwierdzić, czy dalsza rozbudowa nie ingeruje w zakres przysługującej skarżącej służebności. Dla poparcia swej argumentacji skarżąca załączyła postanowienie Sądu Wojewódzkiego z Bielska - Białej ze stycznia 1995r., które dotyczy podobnego stanu faktycznego. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że zawieszono postępowanie w sprawie dobudowy pomieszczeń usługowych do istniejącego budynku mieszkalnego z uwagi na to, że na działce będącej przedmiotem decyzji o pozwoleniu za budowę, nie ujawniono faktu, że przedmiotowa działka obciążona jest służebnością na rzecz każdorazowych właścicieli sąsiednich posesji. Również w tamtej sprawie zakres służebności (w tamtym przypadku szerokość przejazdu służebnego) nie został jednoznacznie określony. Sąd Wojewódzki doszedł więc do przekonania, że skoro zakres ten nie jest ściśle określony, wszelkie inwestycje na działce mogą być podstawą roszczeń osób trzecich. Zdaniem skarżącej identyczna sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Zezwolenie na budowę wydane zostało bez wymaganej zgody osób trzecich, których prawa (służebność przejazdu, przechodu, przegonu) w sposób oczywisty planowana rozbudowa budynku może naruszać. Skarżąca również wskazała, że nie zamierza torpedować planów inwestora i nie chce bronić swoich uprawnień w obrębie całej działki. Jednakże zdaniem skarżącej, przy wydawaniu zezwolenia na budowę całkowicie zignorowano jej uprawnienia, naruszając przepisy prawa budowlanego, w szczególności art. 5 pkt 9) tej ustawy. Przede wszystkim nie uzyskano jej zgody na ograniczenie posiadanego uprawnienia jakim będzie inwestycja w obrębie przysługującej jej służebności. Mając na względzie treść tego przepisu trzeba jednoznacznie stwierdzić, że interesy osób trzecich winny być brane pod uwagę na etapie prac projektowych i przez organ przygotowujący decyzję - pozwolenie na budowę. Natomiast w niniejszej sytuacji całkowicie zbagatelizowano powyższy obowiązek, bezzasadnie tłumacząc, że skoro J.K. nie ma tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością, to w zasadzie nie przysługuje jej w tym względzie ochrona prawna. Przypomniała także, że przysługująca jej służebność potrzebna jest w dostępie do drogi publicznej, a więc jakakolwiek rozbudowa na przedmiotowej działce winna być sprawdzona i zbadana pod kątem ewentualnego naruszenia przysługującego skarżącej prawa. W tym zakresie powołała się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 26.10.2007r., (VII SA/Wa 479/06), w myśl którego: "Obowiązek zapewnienia dostępu do drogi publicznej należy rozumieć w ten sposób, ze organy administracji wydające pozwolenie na budowę winny uwzględniać istniejący stan prawny na gruncie, np. istniejąca służebność drogi koniecznej. Wówczas organ administracji może zażądać, by obiekt był usytuowany na działce w taki sposób, aby nie naruszał możliwości korzystania z istniejącej drogi koniecznej". Abstrahując od powyższego zarzutu podniosła, że decyzja o pozwoleniu na budowę narusza również art. 5 pkt. 7) ustawy prawo budowlane, zgodnie z którym: "Obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając ochronę obiektów wpisanych do rejestru zabytków oraz obiektów objętych ochroną konserwatorską". Decyzja o pozwoleniu na budowę dotyczy rozbudowy budynku znajdującego się na obszarze objętym ochroną konserwatorską, natomiast w niniejszej sprawie brak wymaganej zgody konserwatora zabytków. Wydana decyzja nie zawiera bowiem żadnej wzmianki na ten temat. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że przepisy prawa nie wymagają od inwestora uzyskania, a następnie przedstawienia organowi zgody właściciela nieruchomości władnącej na przeprowadzenie inwestycji. Obowiązku takiego nie zawiera bynajmniej art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, który nakazuje jedynie, aby w procesie projektowania i budowania obiektów budowlanych (wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi) zapewnić poszanowanie m.in. uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnić dostęp do drogi publicznej. W związku z tym, na organie administracji publicznej ciąży obowiązek zbadania na podstawie całego materiału dowodowego czy planowana inwestycja nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich oraz, czy nie ogranicza dostępu do drogi publicznej. W ramach zasady swobodnej oceny dowodów, Starosta W. uznał, iż załączony do wniosku projekt zagospodarowania terenu nie wskazuje na ograniczenie służebności przysługującej Pani J.K. . Pogląd ten podzielił również Wojewoda , który w decyzji stwierdził, iż przedłożony do akceptacji projekt zagospodarowania terenu nie wskazuje na ograniczenie ustanowionej na rzecz skarżącej służebności, bowiem nie przewiduje się wykonywania żadnych robót budowlanych w tej części działki, która może być wykorzystywana na połączenie piesze i komunikacyjne działki skarżącej z drogą publiczną". Zdaniem organu z przedstawionego w skardze przez Panią J.K. fragmentu wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 października 2007r. VII SA/Wa 479/06 nie wynika bynajmniej (jak to stara się zaprezentować strona skarżąca), iż istnieje obowiązek uzyskania przez inwestora zgody osoby trzeciej. Stanowisko wyrażone przez skład orzekający potwierdza jedynie fakt, iż organ administracji publicznej w procedurze udzielenia pozwolenia na budowę musi na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego ocenić czy planowana inwestycja, przy istniejącym na gruncie stanie prawnym, nie ogranicza możliwości korzystania z istniejącej drogi koniecznej. Dopiero po stwierdzeniu, iż takie naruszenie może mieć miejsce, organ może zażądać usytuowania obiektu w inny sposób. Zdaniem organu nie jest zasadne również stwierdzenie skarżącej, iż wobec braku określenia zakresu służebności (poprzez wyodrębnienie pasa, na którym owa służebność ma być wykonywana) skarżąca ma prawo korzystać ze swej służebności w całym zakresie, a jakakolwiek ingerencja na nieruchomości obciążonej winna być co najmniej uzgodniona ze skarżącą. Do służebności drogi koniecznej, jako instytucji prawa cywilnego, odnoszą się dyrektywy interpretacyjne zawarte w art. 287 oraz art. 288 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964r. Nr 16, póz. 93 ze zm.) według których zakres służebności gruntowej oraz sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według zasad współżycia społecznego przy uwzględnieniu zwyczajów miejscowych. Służebność powinna być wykonywana w taki sposób, żeby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej. Wg organu w pełni należy zgodzić się z stanowiskiem WSA w Warszawie, zajętym w wyroku z dnia 9 maja 2008 r. VII SA/Wa 223/08, zgodnie z którym "ochrona interesów prawnych w procesie inwestycyjnym nie może prowadzić do sytuacji, w której to osoby trzecie, a nie inwestorzy - właściciele nieruchomości, na której mają powstać planowane inwestycje, decydować będą o dopuszczalności wybudowania obiektów budowlanych, miejscu posadowienia takich obiektów, rodzaju obiektu budowlanego i to nawet z naruszeniem ogólnego interesu społecznego ". Ponadto organ wskazał, że przedmiotem postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, z oczywistych względów, nie jest badanie czy ewentualna dalsza rozbudowa czy też przebudowa będzie ingerować w prawa osób trzecich. Ewentualne dalsze prace na działce nr 1 wymagałyby odrębnej decyzji o pozwolenie na budowę, wydanej po przeprowadzeniu postępowania, w trakcie którego na organie administracji publicznej ciążyłby obowiązek zbadania czy taka budowa nie narusza praw osób trzecich, w tym - nie ogranicza dostępu do drogi koniecznej. Odnośnie zarzutu nie uzyskania zgody konserwatora zabytków organ podniósł, że zgoda taka została wyrażona w piśmie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w K. z dnia 23 czerwca 2009r. znak [...], wchodzącym w skład dokumentacji formalno-prawnej, stanowiącej załącznik do projektu. Z jego treści jednoznacznie wynika, iż dopuszcza się przeprowadzenie przedmiotowej inwestycji w oparciu o projekt przedstawiony przez inwestora. Ponadto stanowisko uważa się za wystarczające i ostateczne w dalszym postępowaniu . Odnosząc się do zawartego w skardze stwierdzenia, iż wydana decyzja nie zawiera wzmianki na temat zgody konserwatora zabytków, stwierdził, iż zgodnie ze wzorem decyzji o pozwoleniu na budowę określonym w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę (Dz. U. Nr 120, póz. 1127 ze zm.), informacja taka nie jest obligatoryjną częścią decyzji, w związku z czym jej brak nie powoduje wadliwości wydanej decyzji. Ponadto wg organu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym ogólnych zasad określonych w art. 6, art. 7 oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie, a także decyzja były oparte na obowiązujących normach prawnych, w tym wynikających z art. 35 Prawa budowlanego, określających szczegółowo obowiązki organu wydającego decyzję o pozwoleniu na budowę. Projekt przedstawiony przez inwestora jest kompletny, zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a także został sporządzony przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane, legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu wpisem do izby samorządu zawodowego oraz odpowiednimi zaświadczeniami. Również zarzut naruszenia art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest zasadny, jako że Wojewoda wydał decyzję po zebraniu i rozpatrzeniu całości materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Uczestnik A.L. wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie na jego rzecz od skarżącej kosztów postępowania, podzielając argumentację przedstawioną przez Wojewodę . . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., a orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu braku konsultacji przedmiotowej inwestycji z konserwatorem zabytków, należy wskazać, że jak wynika z dokumentacji projektowej (k. [...]), w piśmie z dnia 23 czerwca 2009 roku, podpisanym przez Zastępcę Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. , działającego imieniem Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w K. , wyrażona została zgoda na przeprowadzenie planowanej inwestycji w oparciu o załączony projekt, a ponadto wskazano, że "niniejsze stanowisko uważa się za wystarczające i ostateczne w dalszym postępowaniu." Tym samym zarzut skargi, dotyczący naruszenia przez organ art. 5 ust. 1 pkt 7) prawa budowlanego jest bezzasadny. Co się natomiast tyczy zasadniczego zarzutu skargi, polegającego na obrazie art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego poprzez nie uwzględnienie przy wydawaniu decyzji praw osób trzecich, tj. wskutek wydania decyzji o pozwoleniu na budowę bez uzyskania wymaganej tym przepisem zgody skarżącej, w sytuacji, gdy posiada ona na całej działce nr 1 prawo służebności przejazdu, przechodu i przegonu, to również nie zasługuje on na uwzględnienie. Na tej płaszczyźnie rozważań przede wszystkim wskazać należy, że w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w całości podziela poglądy organu II instancji wskazane na obronę swojego stanowiska w odpowiedzi na skargę. Z uwagi na ich kompletność i wyczerpujący charakter, zostały one niemal w całości przytoczone w części historycznej uzasadnienia i w związku z tym nie zachodzi konieczność ich powtórnego przedstawiania. Podkreślenia jedynie wymaga, że z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, w tym m.in. dokumentacji fotograficznej i mapy przedmiotowej nieruchomości, jednoznacznie wynika jaki jest zakres planowanej inwestycji. Z analizy tego materiału wynika, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do wyciągnięcia wniosków, że inwestycja ta mogłaby w jakikolwiek sposób ograniczać lub wpływać na przysługujące skarżącej na działce nr 1 prawo służebności przejazdu, przechodu i przegonu, w tym również w zakresie dostępu do drogi publicznej. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego. Taka natomiast wykładnia realizacji prawa służebności jaką przedstawiła skarżąca, pozostaje w sprzeczności nie tylko z art. 287 i art. 288 Kodeksu cywilnego - trafnie powołanymi przez organ II instancji - ale również prowadzi do irracjonalnych wniosków. Podzielając bowiem poglądy jakie w tym zakresie przedstawiła skarżąca, należałoby dojść do wniosku, że mogłaby się ona swobodnie poruszać, również po domu inwestorów, ponieważ znajduje się on na działce nr 1 , na której skarżąca ma ustanowioną nieograniczoną służebność przejazdu, przechodu i przegonu. Reasumując należy stwierdzić, że tak powyższe jak również pozostałe zarzuty skargi - przytoczone ogólnikowo i bez uzasadnienia – nie zasługują na uwzględnienie. Analiza materiału zebranego w niniejszym postępowaniu prowadzi bowiem do wniosku, że organ wyjaśnił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, a zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa. Wobec powyższego, uznając skargę za nieuzasadnioną, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzupełniająco należy wskazać, że w niniejszym wyroku brak wyrzeczenia o kosztach postępowania, albowiem w przypadku braku podstaw do ich zasądzenia, wniosku o koszty sąd nie oddala. Brak natomiast podstaw do uwzględnienia w tym przedmiocie wniosku uczestnika A.L. , ponieważ brak ku temu podstawy prawnej. Zgodnie bowiem z ustawą prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, koszty postępowania mogą być zasądzone wyłącznie od organu, w przypadku uwzględnienia skargi i w pewnych sytuacjach w przypadku umorzenia postępowania sądowego.