II SA/Kr 239/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Spółki A. Sp. z o.o. w przedmiocie przywrócenia terminu do uiszczenia opłaty sądowej stanowiącej wpis od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 10 listopada 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania wznowieniowego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braku skargi w zakresie uiszczenia wymaganego wpisu Skarżąca Spółka A. Sp. z o.o., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego S.K. wniosła 16 grudnia 2011 r. skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania wznowieniowego. Ponieważ wraz z wniesieniem skargi zawierała ona braki formalne oraz nie został uiszczony wymagany wpis sądowy, zarządzeniem z dnia 14 lutego 2012 r. pełnomocnik skarżącej Spółki został wezwany do uzupełnienia braków formalnych oraz do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zawierające to zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej Spółki 24 lutego 2012 r. (akta sądowe sprawy, karta nr [...]). Dnia 2 marca 2012 r. pełnomocnik skarżącej Spółki osobiście przedłożył w Sądzie pismo, z treści którego wynika, że przedłożono brakujące 18 odpisów skargi, odpis aktualny z Krajowego Rejestru Sadowego skarżącej Spółki wraz z pełnomocnictwem i dowodem uiszczenia opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (akta sądowe sprawy, karta nr [...]). 16 marca 2012 r. pełnomocnik skarżącej Spółki złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu należnego od skargi, dokonując jednocześnie wpłaty kwoty 100 zł na rachunek Sądu tytułem wpisu od skargi do sygn. akt II SA/Kr 239/12 (akta sądowe sprawy, karta nr [...]). W uzasadnieniu tego wniosku podano, że na skutek omyłki pracownika Kancelarii oraz usterki systemu bankowości internetowej, wpis drogą elektroniczną nie został dokonany mimo złożenia polecenia przelewu. Tym samym po stronie pełnomocnika skarżącej Spółki nie występuje wina w braku dokonania uiszczenia wpisu (akta sądowe sprawy, karty nr [...]. Do wniosku dołączono wydruk polecenia przelewu z daty 16 marca 2012 r. (akta sądowe sprawy, karta nr [...]). Zarządzeniem z dnia 3 kwietnia 2012 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej Spółki do złożenia wyjaśnień dotyczących wykazania, jaka to usterka systemu komputerowego uniemożliwiła wykonanie polecenia przelewu kwoty wpisu na rachunek sądu administracyjnego, wykazania kiedy pracownik Kancelarii dowiedział się o braku realizacji przelewu drogą elektroniczną, kiedy ustała awaria uniemożliwiającą dokonywanie przelewów, podanie numeru niezrealizowanego zlecenia i wydruku wprowadzania danych oraz wyjaśnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu (akta sądowe sprawy, karta nr [...]). W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik skarżącej Spółki wyjaśnił, że potencjalna usterka systemu komputerowego nie miała charakteru zewnętrznego, lecz mogła wynikać z nieprawidłowego działania komputera należącego do Kancelarii lub oprogramowania. Nie można ustalić daty ustania przeszkody. Błąd pracownika polegał na tym, że pomimo złożenia polecenia przelewu, pracownik ten nie sprawdził w historii zrealizowanych przelewów, czy przelew zawierający kwotę wpisu od skargi w tej sprawie został ostatecznie zrealizowany. O braku realizacji przelewu pracownik Kancelarii dowiedział się 14 marca 2012 r. po dokonaniu sprawdzenia historii dokonywanych przelewów (akta sądowe sprawy, karta nr [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie kolejnym zarządzeniem z dnia 20 kwietnia 2012 r. wezwał pełnomocnika skarżącej Spółki do wyjaśnienia okoliczności wskazujących na wprowadzanie do komputera Kancelarii jakichkolwiek danych niezbędnych do dokonania przelewu kwoty wpisu w zakreślonym przez Sąd terminie 7-dniowym; wyjaśnienia braku wydruku operacji przelewu i dołączenia go do pisma zawierającego usuniecie uchybień wskazanych wcześniej przez Sąd i obejmujących także brak wpisu. Sąd zwrócił się do Banku [...]S.A. o wyjaśnienie, czy były wprowadzanie dane do systemu bankowości internetowej w oznaczonym zakresie dotyczących tej sprawy (akta sądowe sprawy, karta nr [...]). W odpowiedzi na to wezwanie radca prawny S.K. wyjaśnił, że pracownik Kancelarii poprzez swoje zaniedbanie nie wydrukował potwierdzenia dokonania przelewu tak jak zazwyczaj to ma miejsce i stąd pismo z dnia 2 marca 2012 r. zawierające usunięcie braków formalnych nie zawierało informacji o uiszczeniu wpisu ani wydruku potwierdzającego uiszczenie wpisu. Sam pracownik Kancelarii stwierdził, że dokonał wprowadzenia danych niezbędnych do dokonania przelewu. Bank [...] w piśmie z dnia 22 maja 2012 r. wyjaśnił, że z rachunku bankowego Kancelarii Radcy Prawnego S.K. 0 w okresie od 24 lutego 2012 r. do 3 marca 2012 r. ani nie dokonano przelewu kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi, ani nie wprowadzano żadnych danych umożliwiających wykonanie przelewu, do którego nie doszłoby z przyczyn technicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarżąca Spółka złożyła wniosek z żądaniem przywrócenia terminu do uzupełnienia braku w zakresie uiszczenia wpisu należnego od skargi. Instytucja przywrócenia terminu uregulowana została w art. 86-88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." Zgodnie z art. 86 § 2 i art. 87 § 1-2 i 4-5 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, przy zachowaniu następujących warunków: a) braku upływu okresu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.); b) istnienia negatywnych skutków dla skarżącego w zakresie postępowania sądowego w przypadku uchybienia terminu (art. 86 § 2 P.p.s.a.); c) uprawdopodobnienia we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności wskazującej na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.); d) dokonaniu – równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu - czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.); e) braku upływu roku od uchybienia terminu, chyba że zachodzi wyjątkowy przypadek uzasadniający jego przywrócenie (art. 87 § 5 P.p.s.a.). W tej sprawie skarżąca Spółka była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, tym samym spełnienie ww. warunków musi być odnoszone nie do postępowania samej skarżącej Spółki, ale jej pełnomocnika. Do pełnomocnika było bowiem skierowane wezwanie do usunięcia braków formalnych i braku fiskalnego skargi i to pełnomocnik zobowiązany był takie braki uzupełnić. Niewątpliwie dopuszczalne było złożenie wniosku o przywrócenie terminu przez skarżącą Spółkę z powodu negatywnych skutków, jakie uchybienie tego terminu powodowało dla Spółki A. Sp. z o.o. (przesłanka wynikająca z art. 86 § 2 P.p.s.a.), a to dlatego, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi jest uiszczenie w zakreślonym terminie wpisu. Skarżąca Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu jednocześnie z dołączeniem potwierdzenia uiszczenia kwoty wpisu, czym spełnił drugą przesłankę wynikająca z art. 87 § 4 P.p.s.a. Nie minął również okres 1-roku od uchybienia terminu. W ocenie Sądu nie została spełniona następująca przesłanka warunkująca przywrócenie terminu: pełnomocnik skarżącej Spółki nie uprawdopodobnił we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności wskazujących na brak winy o jego stronie w zakresie uchybienia terminu. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentuje argumentację uprawdopodobniającą brak swojej winy w niedochowaniu terminu. Analizując treść wniosku skarżącej Spółki należy wskazać, że podaje ona zasadniczo jeden argument wskazujący na nie dochowanie terminu: wprowadzenie przez pracownika Kancelarii pełnomocnika danych do dokonania przelewu i nie sprawdzenie, czy ten przelew został dokonany (zrealizowany). Skarżąca Spółka ustanowiła w tej sprawie pełnomocnika. Tym samym to pełnomocnik zastępuje stronę w postępowaniu i wykonuje czynności na rzecz swojego mocodawcy. Tym samym w przypadku, w którym stronę reprezentuje pełnomocnik, skutki prawne związane np. z liczeniem terminu do dokonania określonej czynności lub uiszczeniem wpisu od skargi należy wiązać tylko z postępowaniem samego pełnomocnika. Taki pogląd szeroko jest reprezentowany w orzecznictwie sądowym (np. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 14/10, opub. w LEX nr 660946 z tezą: "Na równi z winą strony traktuje się zaniedbania profesjonalnego pełnomocnika, w wyniku których dochodzi do uchybienia terminu. W przypadku przekazania wezwania do dokonania czynności sądowej klientowi, jego pełnomocnik, przy zachowaniu należytej staranności powinien sprawdzić, w odpowiednim czasie, czy to wezwanie zostało wypełnione".). Analogiczny pogląd zawarty został w postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 149/12. Sąd w tej sprawie w pełni akceptuje to stanowisko. Okoliczność zaś, że pełnomocnik posłużył się osobą zatrudnioną w Kancelarii, która wykonywała obowiązki pracownika tejże Kancelarii wskazane jej czy to z wewnętrznego podziału obowiązków w Kancelarii czy też z wyraźnego polecenia właściciela Kancelarii – musi być traktowane tak, jakby było to działanie samego pełnomocnika. Tym samym skoro dana osoba wykonała czynność pełnomocnika to i odpowiedzialność za skutek takiej czynności winna być przypisywana pełnomocnikowi. Nieprawidłową czynnością pełnomocnika było zaś w tej sprawie błędne realizowanie polecenia przelewu, a jak wynika z akt sprawy - brak realizowania polecenia przelewu obejmującego kwotę wpisu od skargi. Skoro nie ulega wątpliwości, że dnia 24 lutego 2012 r. pełnomocnik skarżącej Spółki otrzymał wezwanie do uiszczenia wpisu w terminie 7 dni, dodatkowo zaopatrzone w rygor odrzucenia skargi, to tym samym powinnością pełnomocnika było sprostać tym wymaganiom. Uiszczenie wpisu nie jest przecież jakąś nadzwyczajną okolicznością. Wpis jest przecież pobierany od każdej – co do zasady – skargi. Tym samym już można mówić o niedbalstwie pełnomocnika, który w ostatnim z wyznaczonych dni na usuniecie i braków formalnych i braku fiskalnego skargi, sporządza i wnosi do Sądu pismo informujące o usunięciu tylko braków formalnych skargi, bez jakiejkolwiek informacji o uiszczeniu wpisu. Skoro pełnomocnik skarżącej Spółki wiedział o obowiązku dokonania wpisu, to informując Sąd o wykonaniu nałożonych obowiązków powinien wskazać także na uiszczenie wpisu, albo też dołączyć dowód w postaci uiszczenia wpisu (np. komputerowy wydruk). Jeszcze raz należy bowiem podnieść, że pełnomocnik skarżącej Spółki wiedział, jakie są skutki braku uiszczenia wpisu i przedkładając w ostatnim do zachowania terminu dniu pismo zawierające usunięcie innych braków formalnych – całkowicie poniechał zamieszczenia informacji co do uiszczenia wpisu. Na pytanie Sądu o wyjaśnienie tej okoliczności pełnomocnik skarżącej Spółki nie udzielił precyzyjnej odpowiedzi. W piśmie z dnia 22 maja 2012 r. Bank [...] wyjaśnił, że w okresie od 24 lutego 2012 r. (data otrzymania przez pełnomocnika wezwania Sądu do uiszczenia wpisu od skargi) do dnia 3 marca 2012 r. (2 marca 2012 r. mijał termin na usunięcie braku fiskalnego skargi), z rachunku bankowego Kancelarii Radcy Prawnego S.K. ani nie dokonywano przelewów bankowością internetową kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi do sygn. akt II SA/Kr 239/12, ani też w tym czasie nie były z rachunku bankowego Kancelarii wprowadzane żadne dane dotyczące dokonania przelewu i to nawet w przypadku, gdyby z przyczyn technicznych taki przelew nie mógłby być zrealizowany. Te wyjaśnienia potwierdzają w ocenie Sądu winę pełnomocnika w niedochowaniu wymogu dokonania wpłaty kwoty stanowiącej wpis w tej sprawie. Nawet gdyby przyjąć – tak jak chce wnioskodawca - że rzeczywiście pracownik Kancelarii wprowadził dane celem uiszczenia przelewu, tylko z jakiś powodów (przypuszczenie wnioskodawcy kierowane jest na błąd systemu komputerowego komputera wewnętrznego Kancelarii) przelew nie został dokonany, to i tak ten argument nie może uzasadniać przywrócenia terminu. Byłoby mało prawdopodobnym, aby takie wprowadzanie danych nie znalazło śladu działania w systemie bankowości internetowej. Ponadto osoba posługująca się bankowością internetową winna wiedzieć, że samo wprowadzanie danych do systemu nie powoduje automatycznie dokonanie operacji. Taka osoba winna uzyskać potwierdzenie nie tylko wprowadzenia danych, ale i ich zaakceptowania przez system komputerowy i realizacji danego polecenia. Wyraźnie wynika to z wydruków poleceń znajdujących się w aktach sprawy (np. akta sądowe sprawy, karta nr [...] . Z tych wydruków wynika, że co do zasady cała operacja przelewu przeprowadzana była w przeciągu około 1 minuty. Wydruk takiej operacji potwierdza zaś, że sama operacja została zrealizowana. Tylko realizacja operacji uiszczenia wpisu na rachunek sądowy wskazywałaby na uzupełnienie braku fiskalnego skargi w zakreślonym terminie, a nie samo wprowadzanie danych. Mimo wezwań Sądu nie potwierdzono w żadnym zakresie, aby jakiekolwiek dane były wprowadzane w zakreślonym 7-dniowym terminie. Gdyby pracownik Kancelarii wprowadzał dane do systemu komputerowego a mimo to operacja nie została przeprowadzona, to winien tą okoliczność w jakikolwiek sposób uprawdopodobnić. Sąd dwukrotnie zwracał się do pełnomocnika skarżącej Spółki o wykazanie, że rzeczywiście te dane do dokonania wpisu od skargi w tej sprawie były wprowadzane do systemu komputerowego. Pełnomocnik skarżącej Spółki żadnych dowodów potwierdzających jakiekolwiek próby dokonania nieudanej operacji jednak nie przedłożył. Jedyne co wskazano to okoliczność, że pracownik Kancelarii oświadczył, że wprowadzał dane tylko przez nieuwagę zapomniał wydrukować potwierdzenia dokonania operacji. Taką sytuację można przyrównać do dokonywania operacji w tradycyjny sposób w oddziale banku lub oddziale poczty przy wykorzystaniu tradycyjnych formularzy przelewu. W tych ostatnich przypadkach dokonujący operacji ma potwierdzenie jej realizacji poprzez formularz opieczętowany przez pracownika poczty lub banku lub odpowiedni opieczętowany wydruk. Tym samym można stwierdzić, że niedbalstwem pracownika Kancelarii było zaniechanie sprawdzenia, czy rzeczywiście złożone przez niego zlecenie przelewu zostało zrealizowane i w razie potrzeby dokonanie stosownego wydruku potwierdzającego albo skuteczne złożenie i dokonanie zlecenia, albo brak skutecznego złożenia zlecenia. Ponadto stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, a więc należy wymagać od takiej osoby wyższego miernika dbałości o prowadzone sprawy niż od osoby np. nie zajmującej się zawodowo prawem i nie zdającej sobie sprawy ze skutków uchybienia terminu do uiszczeni wpisu. O zaistnieniu przesłanki "należytej staranności w dochowaniu terminu" można zasadnie mówić wówczas, gdy pełnomocnik strony (jeżeli jest ustanowiony) uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak po jego stronie jakiejkolwiek winy, choćby w postaci niedbalstwa w uchybieniu terminu - a zatem podniesie okoliczności wskazujące, że pełnomocnik nie miał możliwości dokonania czynności w wyznaczonym terminie. Przedstawione w tej sprawie okoliczności wskazujące na brak należytego dbania o interesy reprezentowanej Spółki nie stanowią przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu. Wielokrotnie wskazuje się w orzecznictwie sądowym, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony (lub pełnomocnika), okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 22/09, opub. w LEX nr 597496). Kryterium "uprawdopodobnienia braku winy", jakie nakłada ustawodawca, polega na dopełnieniu przez pełnomocnika obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności. W orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa stanowi przesłankę wyłączającą przywrócenie terminu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01). Mając na uwadze obiektywny miernik staranności, który wymaga od każdego należytego dbania o swoje interesy zasadnym jest przyjęcie, że pełnomocnik strony skarżącej nie dochował staranności w prowadzeniu sprawy administracyjnej i nie uzasadnił przyczyn nie dochowania terminu uprawdopodabniających przywrócenie terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy pełnomocnik nie mógł usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, opub. w Mon. Praw. 2002 r., nr 23, s.1059). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 86 § 1 i § 3 P.p.s.a., odmawia przywrócenia terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi, ponieważ pełnomocnik skarżącej Spółki nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. W związku z powyższym należało orzec jak w sentencji postanowienia, stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a.