II SA/Kr 248/25
WyrokWSA w Krakowie2025-05-06
Skład orzekający: Magda Froncisz, Jacek Bursa, Joanna Człowiekowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie przebudowanej sygnalizacji świetlnej jest zasadna, gdy inwestor nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, na której znajduje się obiekt, a jeden ze współwłaścicieli nieruchomości konsekwentnie sprzeciwia się jego pozostawieniu?Ratio decidendi
Decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie przebudowanej sygnalizacji świetlnej jest zasadna, gdy inwestor nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, na której znajduje się obiekt, a jeden ze współwłaścicieli nieruchomości konsekwentnie sprzeciwia się jego pozostawieniu. Brak tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi naruszenie prawa niedające się usunąć, uzasadniające zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczy decyzji nakazującej Gminie Wadowice rozbiórkę samowolnie przebudowanej sygnalizacji świetlnej. Inwestycja została zrealizowana na fragmencie działki nr [...], do której Gmina nie posiadała tytułu prawnego. Jeden ze współwłaścicieli nieruchomości konsekwentnie sprzeciwiał się pozostawieniu obiektu. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i sądowym, ostatecznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Gminy na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymującą w mocy nakaz rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy Wadowice.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2025 r. sprawy ze skargi Gminy Wadowice na decyzję nr 5/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 8 stycznia 2025 r., znak WOB.7721.218.2024.JKUT w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją nr 181/2024 z 3 czerwca 2024 r., znak: PINB.5141.39.7359.3.2010.Wd nakazał Gminie W. rozbiórkę części obiektu budowanego, tj. samowolnie przebudowanej sygnalizacji świetlnej zlokalizowanej przy ul. M. w miejscowości W. – dla której nie zachodzi możliwość wykonania robót budowlanych naprawczych mających na celu doprowadzenie zrealizowanych robót do stanu zgodnego z prawem oraz wyeliminowanie nieprawidłowości poprzez dokonanie rozbiórki słupa sygnalizacji świetlnej wraz z fundamentem usytuowanym na fragmencie działki nr [...] położonej w miejscowości W. przy posesji [...] (obręb [...], miasto W.).
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 752), dalej "P.b.".
W uzasadnieniu decyzji PINB wskazał m.in., że 11 czerwca 2010 r. wpłynęło do organu pismo M. T., zamieszkałej przy ul. M. w W., w sprawie "pozwolenia dotyczącego realizacji projektu sygnalizacji świetlnej na skrzyżowania ulic M., S. i G. j. Prace – prowadzone od początku maja – realizowane są w granicach mojej posesji".
Dalej PINB szczegółowo opisał przebieg postępowania i uzasadnił przyjęty wniosek, że w obecnym stanie samowolnie wykonane roboty budowlane wymagają wykonania rozbiórki w celu wyeliminowania nieprawidłowości, tj. z uwagi na lokalizację słupa na działce nie będącej własnością inwestora.
Gmina W. wniosła odwołanie od ww. decyzji PINB z 3 czerwca 2024 r., przedstawiając polemikę ze stanowiskiem organu I instancji. Zarzuty i argumentacja odwołania zostały powtórzone następnie w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję II instancji i zostaną opisane w dalszej części niniejszego uzasadnienia. Skarżąca powołała się również wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych na poparcie tez, że utrata tytułu prawnego do nieruchomości nie może prowadzić do zniesienia pozwolenia na budowę już zrealizowanej inwestycji, a także że sądy administracyjne nie zostały umocowane do oceny kwestii natury cywilistycznej.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją nr 5/2025 z 8 stycznia 2025 r. znak WOB.7721.218.2024JKUT utrzymał w mocy ww. decyzję PINB z 3 czerwca 2024 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy opisał jego zdaniem najistotniejsze elementy stanu faktycznego ustalone przez organ I instancji. Mianowicie 18 sierpnia 2010 r. przedstawiciele organu I instancji przeprowadzili oględziny w sprawie: "wykonania elementów sygnalizacji świetlnej na skrzyżowaniu ulicy G. ulicą M. w W., podczas których "(...) dokonano pomiaru istniejących elementów sygnalizacji świetlnej w obrębie budynku nr [...] przy ul. M. w W.. (...) Podczas oględzin przedłożono do wglądu zgłoszenie dokonane w dniu 29.12.2008 przez Gminę W. do Starostwa Powiatowego w W.. Zakres w/w zgłoszenia zgodnie z opisem technicznym przewiduje się wykonanie remontu istniejącej sygnalizacji świetlnej na skrzyżowaniu ulicy S., M. i G.. Podczas oględzin stwierdzono, iż w stosunku do planu sytuacyjnego stanowiącego projekt wykonawczy dokonano zmianę usytuowania elementów sygnalizacji świetlnej (Pionowych sygnalizatorów wraz z fundamentami). Według oświadczenia Przedstawiciela Gminy jest opracowywana inwentaryzacja powykonawcza na podstawie której będzie możliwe dokładne ustalenie zmiany usytuowania w/w elementów sygnalizacji w stosunku do projektowanej przebudowy. Oprócz przebudowy ulicy S. objętej zakresem zgłoszenia całość inwestycji obejmowała przebudowę sieci wodociągowej, energii elektrycznej, kanalizacji sanitarnej i deszczowej. Na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 19.03.2009 znak: NB2-7351-325/2008 wydanego przez Starostę W. (...) W ramach przebudowy sygnalizacji świetlnej nastąpiła zmiana lokalizacji słupów (masztów) wraz z fundamentami. Powyższe podyktowane zostało kolizją z istniejącymi sieciami (...) wzdłuż ulicy M. jak również z uwagi na konieczność zachowania szerokości przejścia dla pieszych".
Z ww. czynności sporządzono protokół, który wraz ze szkicem sytuacyjnym oraz dokumentacją fotograficzną dołączono do akt sprawy. Za pismem z 8 sierpnia 2011 r. znak: GK-DP.7021.17.2011 Gmina W. przesłała do PINB mapy inwentaryzacji powykonawczej dotyczące przebudowy ul. S. w W..
Kolejno PINB zawiadomieniem z 13 września 2011 r. znak: PINB.7359/3/2011/Wd poinformował ustalone strony postępowania, iż wszczął postępowanie administracyjne w sprawie "przebudowy sygnalizacji świetlnej zlokalizowanej przy ul. M. w miejscowości W.".
Dalej PINB postanowieniem z 17 października 2011 r., na podstawie art. 81c ust. 2 P.b., zobowiązał Urząd Miejski w W. do przedłożenia w terminie do dnia 30 grudnia 2011 r. "oceny technicznej określającej zakres, sposób i poprawność wykonania robót budowlanych polegających na przebudowie sygnalizacji świetlnej zlokalizowanej przy ul. [...] (w granicach posesji dz. nr [...]) w miejscowości W.. - ocena winna odnieść się do wykonanych robót związanych z przebudową sygnalizacji świetlnej, a także wskazać zakres ewentualnych zmian i przeróbek mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do zgodności z obowiązującymi normami, przepisami w tym techniczno-budowlanymi. – ocena techniczna winna być opracowana przez osobę posiadającą uprawnienia do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie w odpowiedniej specjalności zgodnie z art. 12 ust. 2 i 7 ustawy Prawo budowlane (należy dołączyć kserokopię uprawnień i wpis do właściwej izby zawodowej)".
Po rozpatrzeniu zażalenia Gminy W. na ww. postanowienie z 17 października 2011 r., MWINB postanowieniem nr 13/2012 z 5 stycznia 2012 r. znak: WOA.7722.288.2011.EKAS uchylił skarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji 3 października 2012 r. przeprowadził czynności kontrolne w sprawie, podczas których "uzupełniono szkic wykonany w dniu 18.08.2010 r. o pomiar usytuowania poprzedniego słupa od strony budynku przy ul. M. Poprzednio słup zlokalizowany był w odległości 2,30m od ściany budynku. Element konstrukcyjny stalowy a także fundament, na którym zamontowana jest konstrukcja stalowa masztu zostały wybudowane w nowym miejscu co do poprzedniej lokalizacji. Przedstawiciele Urzędu Miasta Krakowa w W. złożyli następujące oświadczenie: Prace związane z remontem sygnalizacji były realizowane o zgłoszenie do Starostwa Powiatowego w W. z dnia 29.12.2008 r. W wyniku okoliczności, których nie można było przewidzieć wcześniej (nie zinwentaryzowana infrastruktura podziemia (...) nastąpiła konieczność zmiany lokalizacji słupa ok. 1,60-1,70 m, zmiana ta została zaakceptowana przez inspektora nadzoru oraz projektanta".
Z ww. czynności sporządzono protokół, do którego w formie załącznika dołączono szkic sytuacyjny.
W dniu 5 listopada 2012 r. do PINB wpłynęło pismo Burmistrza W. z 30 października 2012 r. znak: PP.6727.2.205.2012, za którym przesłano wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w W., zatwierdzonego uchwałą nr XV/124/2008 Rady Miejskiej w W. z dnia 14 marca 2008 r. (Dz.Urz.Woj.Mał. z 2008 r. nr 269 poz. 1679), dalej "m.p.z.p.", dla działek nr [...] oraz [...] położonych w W..
Postanowieniem nr 198/2012 z 6 listopada 2012 r. PINB, na podstawie art. 81c ust. 2 P.b., zobowiązał Gminę W. do przedłożenia w terminie do 15 stycznia 2013 r. "oceny technicznej określającej zakres, sposób i poprawność wykonania robót budowlanych polegających na przebudowie sygnalizacji świetlnej zlokalizowanej przy ul. M. w miejscowości W.".
W dniu 15 stycznia 2013 r. skarżąca przedłożyła ocenę techniczną z 14 stycznia 2013 r. autorstwa technika elektryka Z. P. (posiadającego uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie do projektowania w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektroenergetycznych), dotyczącą wykonania przebudowy sygnalizacji świetlnej na skrzyżowaniu przy ul. M., S. i G. w W..
Następnie PINB pismem z 16 stycznia 2013 r. wezwał autora oceny technicznej Z. P. do złożenia wyjaśnień w sprawie ww. oceny. W odpowiedzi na wezwanie autor w piśmie z 21 stycznia 2013 r. poinformował: "cofam wydaną ocenę techniczną z dnia 14-01-2013 r. w sprawie przebudowy sygnalizacji świetlnej na skrzyżowaniu przy ul. M., S. i G. w W., ze względu na nie uregulowane kwestie forlano-finansowe z inwestorem przebudowy". W związku z powyższym PINB pismem z 30 stycznia 2013 r. wezwał Gminę W. do złożenia wyjaśnień co do oceny ww. technicznej opracowanej przez technika elektryka Z. P. .
Za pismem z 22 lutego 2013 r. Gmina W. przedłożyła ocenę techniczną z 20 lutego 2013 r. autorstwa mgr inż. G. Ż. (posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności instalacyjnej w zakresie: sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych), dotyczącą wykonania przebudowy sygnalizacji świetlnej na skrzyżowaniu przy ul. M., S. i G. w W..
W dniu 25 kwietnia 2013 r. do PINB wpłynęło pismo Starostwa Powiatowego w W. z 23 kwietnia 2013 r. znak: NGK.6642.3235.2013, za którym przesłano potwierdzone za zgodność z oryginałem: mapę z projektem podziału nieruchomości, protokół przyjęcia granic nieruchomości z 5 kwietnia 2011 r. oraz szkic polowy (katastralny) z 5 kwietnia 2011 r., przyjęte do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego 18 maja 2011 r.
Kolejno PINB decyzją nr 130/2013 z 22 maja 2013 r. znak: PINB.7359/3/2010/Wd, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., stwierdził "brak podstaw do nałożenia na inwestora tj. Gminę W. obowiązku wykonania dodatkowych czynności lub robót budowlanych mających na celu doprowadzenie samowolnie wykonanych robót związanych z przebudową sygnalizacji świetlnej zlokalizowanej przy ul. [...] w miejscowości W. - do stanu zgodnego z prawem"
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego od ww. decyzji PINB, MWINB decyzją nr 984/2013 z 18 grudnia 2013 r. znak: WOB.7721.336.2013.AMAC utrzymał ww. decyzję PINB z 22 maja 2013 r. w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 7 maja 2014 r. sygn. II SA/Kr 285/14 uchylił ww. decyzję MWINB oraz poprzedzającą ją decyzję I instancji.
W uzasadnieniu ww. wyroku WSA stwierdził m.in., że organy administracji w niniejszej sprawie uchybiły art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267), dalej "K.p.a.", poprzez brak jednoznacznego ustalenia, czy sporny słup oświetleniowy znajduje się w pasie drogowym, czy poza nim. Położenie to w aspekcie tego, czy słup znajduje się w granicach działki stanowiącej pas drogi publicznej, czy też na działce nie stanowiącej takiej drogi, miało zdaniem WSA decydujący wpływ na procedurę legalizacyjną w związku z wymogami bądź zgłoszenia, bądź uzyskania pozwolenia na budowę. Innymi słowy przekroczenie granic pasa drogowego co do położenia spornego słupa prowadzić musi do przyjęcia, że kwestionowane roboty nie stanowiły przebudowy lecz co najmniej rozbudowę wymagającą pozwolenia na budowę.
W okolicznościach sprawy należało zatem wyjaśnić w pierwszej kolejności w sposób jednoznaczny, czy zrealizowany słup jest zlokalizowany na działce [...] czy [...] przy czym nie wystarcza wyłącznie zbadanie fundamentu, ale cały przebieg słupa i wysięgnika. Okoliczność, że słup został usytuowany na chodniku, nie przesądza, że znajduje się on w pasie drogowym. Koniecznym jest bowiem ustalenie kiedy chodnik został wybudowany. Jeśli po 31 grudnia 1998 r., to zdaniem WSA z akt sprawy wynika, że usytuowanie spornego słupa nastąpiło poza pasem drogowym.
WSA stwierdził też naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez stwierdzenie braku obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, pomimo braku ustalenia przez organy kwestii wpływu usytuowania spornego słupa na bezpieczeństwo osób i mienia. Jak tymczasem wynika z akt sprawy, słup znajduje się w bardzo bliskiej odległości do ścian budynku sąsiedniego. Jak same organy wskazują wg szkicu, pomiarów i czynności kontrolnych słup zlokalizowano zaledwie ok. 36 cm od budynku nr [...] przy ul. M. Tak mała odległość winna zostać przeanalizowana nie tylko w oparciu o przepisy techniczne regulujące sytuowanie obiektów w aspekcie szerokości chodnika, tj. u podstawy słupa, lecz także faktycznego funkcjonowania w przyszłości całej konstrukcji, stanowiącej budowlę charakteryzującą się podatnością, zwłaszcza górnej jej części, na wpływy wiatru, czy też drgania i inne oddziaływanie przejeżdżających samochodów ciężarowych, co może mieć istotny wpływ na bezpieczeństwo mienia, tj. możliwość uszkodzenia ścian budynku, ale także na zdrowie i życie osób w nim mieszkających.
Dalej MWINB wskazał, że w toku ponownie prowadzonego postępowania, organ I instancji postanowieniem nr 176/2014 z 31 października 2014 r. znak: PINB.7359/3/2010/Wd, na podstawie art. 81c ust. 2 P.b., nałożył na inwestora - Gminę W. - obowiązek przedłożenia do 28 lutego 2015 r. następującej dokumentacji:
- inwentaryzacji geodezyjnej wskazującej położenie w stosunku do granic działek słupa sygnalizacji świetlnej zlokalizowanej przy ul. [...] w W.,
- mapy ewidencyjnej wskazującej precyzyjnie na położenie słupa w stosunku do ewentualnego podziału działki nr [...],
- ostatecznej decyzji Wojewody Małopolskiego stwierdzającej nabycie z mocy prawa części działki, na której posadowiony jest słup sygnalizacji świetlnej,
- dokumentów potwierdzających datę budowy chodnika przy ul. M. w pasie, w którym usytuowany jest przedmiotowy słup sygnalizacji świetlnej,
- oceny technicznej określającej zakres, sposób i poprawność wykonania robót budowlanych polegających na przebudowie sygnalizacji świetlnej zlokalizowanej przy ul. [...] w W..
Odpowiadając na ww. postanowienie Gmina W. 26 lutego 2015 r. złożyła w PINB mapę inwentaryzacji spornego słupa świetlnej położonego na działce nr [...] oraz ocenę techniczną z 25 lutego 2015 r., autorstwa G. Ż. , dotyczącą wykonania przebudowy sygnalizacji świetlnej na skrzyżowaniu przy ul. M., S. i G..
W związku z pismem M. T. z 23 marca 2015 r. przedstawiciele organu I instancji 22 kwietnia 2015 r. przeprowadzili oględziny w sprawie "stanu technicznego budynku usytuowanego przy ul. [...] w W.", podczas których "dokonano ponownie pomiaru usytuowania słupa sygnalizacji świetlnej. Przedmiotowy słup usytuowany jest w odległości 0,52 m od ściany budynku. Ponadto dokonano oględzin elewacji budynku oraz ścian wewnątrz budynku. Na całej elewacji budynku występują zarysowania oraz miejscowo ubytki piaskowca. Wewnątrz budynku w pomieszczeniu usytuowanym w narożu czyli w sąsiedztwie słupa stwierdzono zarysowanie na suficie (...). W pozostałych pomieszczeniach nie zauważono rys czy pęknięć".
Z powyższych czynności sporządzono protokół, do którego w formie załączników dołączono szkic sytuacyjny oraz dokumentację fotograficzną.
Kolejno PINB postanowieniem nr 72/2015 z 5 maja 2015 r. nałożył na inwestora "obowiązek uzupełnienia przedłożonej w dniu 27 lutego 2015 r. oceny technicznej dotyczącej robót budowlanych polegających na przebudowie sygnalizacji świetlnej zlokalizowanej przy ul. M. w miejscowości W., o dokonanie analizy oddziaływania konstrukcji przedmiotowego słupa na budynek zlokalizowany przy ul. [...] w W.. W przypadku negatywnego oddziaływania na zdrowie, życie bądź mienie należy podać, jakie roboty budowlane lub prace zabezpieczające, należy wykonać w celu wyeliminowania zagrożenia oraz zapewnienia bezpiecznego użytkowania obiektu. Termin uzupełnienia oceny ustala się do dnia 10 czerwca 2015 r.".
W dniu 29 czerwca 2015 r. Gmina W. dostarczyła ocenę techniczną oddziaływania robót montażu spornego słupa na budynek przy ul. [...] autorstwa mgr inż. P. S. (posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej).
Następnie PINB decyzją nr 176/2015 z 31 lipca 2015 r. znak: PINB.7359/3/2010/Wd, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. stwierdził "brak podstaw do nałożenia na inwestora tj. Gminę W. , obowiązku wykonania dodatkowych czynności lub robót budowlanych mających na celu doprowadzenie samowolnie wykonanych robót związanych z przebudową sygnalizacji świetlnej zlokalizowanej przy ul. M. w miejscowości W. - do stanu zgodnego z prawem".
Organ odwoławczy postanowieniem nr 216/2018 z 20 marca 2018 r. znak: WOB.7721.584.2015.DROK, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze znak: WOB.7721.584.2015 "do czasu ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego znak: WS-IV.7533.1.8532.2013.MY w sprawie prowadzonej przez Wojewodę Małopolskiego w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133 poz. 872 ze zm.), dotyczące nabycia z mocy prawa przez Gminę W. prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0013 ha, obręb W., jedn. ewid. W. – miasto". Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 16 maja 2018 r. znak: DON.7101.192.2018.ABL uchylił w całości ww. postanowienie MWINB z 20 marca 2018 r.
W toku postępowania odwoławczego od decyzji PINB z 31 lipca 2015 r., MWINB postanowieniem nr 452/2019 z 5 czerwca 2019 r. znak: WOB.7721.584.2015.MW, na podstawie art. 136 K.p.a., zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie poprzez:
"1. pozyskanie i nadesłanie kopii aktualnych map: ewidencyjnej i zasadniczej (sytuacyjno-wysokościowej) oraz wypisów z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych nr [...] (wszystkich działek ewidencyjnych powstałych z podziału działki nr [...]), nr [...] i nr [...] - wszystkie położone w obrębie 1 w W.;
2. wystąpienie do Wojewody Małopolskiego z zapytaniem w sprawie znak WS-IV.7533.1.8532.2013.MT o udzielenie informacji, na jakim etapie znajduje się obecnie postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa w trybie przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] [...] obr[...] w W.; w przypadku zakończenia w/w postępowania należy pozyskać odpis wydanego w tym przedmiocie ostatecznego orzeczenia;
3. zobowiązanie Gminy W. do uzupełnienia w wyznaczonym terminie (pod rygorem zlecenia wykonania dodatkowej oceny na koszt inwestora) "Oceny technicznej dotyczącej robót budowlanych polegających na przebudowie sygnalizacji świetlnej zlokalizowanej przy ul. [...] w miejscowości W. w aspekcie oddziaływania konstrukcji przedmiotowego słupa na budynek zlokalizowany przy ulicy M. w W.", autorstwa mgr. inż. P. S., datowanej na czerwiec 2015 r. - poprzez:
a) aktualizację oceny technicznej (w treści opracowania zawarto bowiem "termin ważności" opinii do czerwca 2017 r.),
b) uzupełnienie opracowania w zakresie odnoszącym się do oceny oddziaływania słupa sygnalizacji świetlnej na konstrukcję budynku oznaczonego numerem porządkowym [...], położonym przy ul. M. w W. - w oparciu o ustalenia i spostrzeżenia poczynione przez autora oceny technicznej po przeprowadzeniu wizji także wewnątrz pomieszczeń wzmiankowanego budynku oraz
c) dokonanie analizy posadowienia i konstrukcji słupa w aspekcie występowania możliwości uszkodzenia ścian budynku i zagrożenia bezpieczeństwa osób w nim mieszkających, przy uwzględnieniu ekspozycji konstrukcji całego słupa na wpływy wiatru, drgania oraz inne oddziaływanie przejeżdżających pojazdów;
d) ustosunkowanie się autora oceny technicznej do zarzutów zgłoszonych względem tego opracowania przez stronę - M. T. w piśmie z dnia 23 lipca 2015 r.".
W ramach zleconego dodatkowego postępowania dowodowego organ I instancji uzupełnił akta sprawy o:
- mapę zasadniczą obszaru działek nr [...] i [...]
- pismo Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w K. z 24 czerwca 2019 r. znak: WS-IV.7533.1.8532.2013.MT informujące, że postępowanie w sprawie nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w W., nie zostało zakończone,
- "Ocenę techniczną dotyczącą robót budowlanych polegających na przebudowie sygnalizacji świetlnej zlokalizowanej przy ulicy M. w miejscowości W. w aspekcie oddziaływania konstrukcji przedmiotowego słupa na budynek zlokalizowany przy ulicy [...] w W. – aktualizacja oraz uzupełnienie na dzień 19.07.2019", autorstwa P. S.
Postanowieniem nr 815/2019 z 28 października 2019 r. znak: WOB.7721.584.2015.MW organ odwoławczy ponownie zlecił PINB uzupełnienie materiału dowodowego poprzez:
1. przeprowadzenie w trybie art. 89 K.p.a. rozprawy administracyjnej z udziałem stron postępowania (lub ich pełnomocników) oraz autora ww. "Oceny technicznej (...)", autorstwa P.. z 19 lipca 2019 r., której przedmiotem będzie:
a) ustosunkowanie się autora oceny technicznej do ewentualnych zarzutów zgłoszonych przez strony względem tego opracowania;
b) przedstawienie przez autora oceny technicznej wyjaśnień w celu usunięcia niejasności i wątpliwości co do treści sporządzonego opracowania poprzez określenie:
- czy zachodzi możliwość wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, których celem byłoby trwałe zabezpieczenie konstrukcji przedmiotowego budynku przed ewentualnymi negatywnymi następstwami faktycznie stwierdzonego oddziaływania (przekazywanie na fundament budynku sił pionowych i poziomych oraz momentów zginających i skręcających) ze strony słupa sygnalizacji świetlnej, które to skutki mogłyby pojawić się w przyszłości - a to wobec zawartego w uzupełnionej oraz zaktualizowanej ocenie technicznej (pkt 6) stwierdzenia: "(...) należy monitorować stan konstrukcji i w przypadku wystąpienia zarysowań lub pęknięć należy powiadomić o tym fakcie autora opinii technicznej" oraz przy uwzględnieniu wprowadzonego ponownie przez autora terminu ważności opinii;
- jakie czynności lub roboty budowlane należałoby wykonać w celu wyeliminowania ryzyka pogorszenia stanu konstrukcyjnego wzmiankowanego budynku w związku ze stwierdzonym oddziaływaniem słupa sygnalizacji świetlnej na konstrukcję budynku i zaleceniem "monitorowania stanu konstrukcji",
2. ponowne zwrócenie się do Wojewody Małopolskiego o nadesłanie informacji co do aktualnego stadium oraz przewidywanego terminu zakończenia postępowania w sprawie znak WS-IV.7533.1.8532.2013.MT w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa w trybie przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r. nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej "ustawa z 13 października 1998 r.", prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...].
W dniu 9 grudnia 2019 r. organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną przy udziale M. T. i przedstawiciela Urzędu Miejskiego w W.. Z uwagi na nieobecność autora oceny technicznej – P.. S., nie było możliwe odniesienie się do zarzutów zgłoszonych przez stronę, a także zrealizowanie pkt 1 ww. postanowienia MWINB z 28 października 2019 r. Jednocześnie M. T. oświadczyła, że odrębnym pismem wniesie pytania do przedmiotowej oceny technicznej. Stosownie do ww. oświadczenia, M. T. w piśmie z 10 grudnia 2019 r. zwróciła uwagę, że w ocenie technicznej autorstwa P. S. "brak wyjaśnienia:
1. czy istnieje alternatywny sposób zamontowania/budowy i lokalizacji spornej sygnalizacji w sposób nie stwarzający żadnego oddziaływania na moją posesję/ kamienice/
2. w świetle obowiązujących przepisów prawa w tym uwzględniając zabytkowy charakter budynku - w jakiej minimalnej odległości może być usytuowany tego rodzaju słup i jego fundament?".
W dniu 24 lutego 2020 r. na adres poczty elektronicznej PINB przesłana została kopia pisma P. S. , w którym m.in. wskazano: "W mojej opinii sposób w jaki został zamontowany słup jest zgodny z katalogami rozwiązań typowych dla montażu słupów oświetleniowych i sygnalizacyjnych. Inną możliwością montażu słupa jest wykonanie pod istniejącą kostką fundamentu blokowego na podkładzie nie przenoszącym drgań (...) W świetle obowiązujących przepisów wykonanie słupa i fundamentu w pobliżu istniejącego budynku (w szczególności o charakterze zabytkowym) musi być poprzedzone ekspertyzą techniczną sporządzoną przez uprawnioną osobę stwierdzającą brak występowania negatywnego oddziaływania na budynek przy założonej odległości od budynku. W tym przypadku ekspertyza taka nie została sporządzona".
Za pismem z 26 lutego 2020 r. Wojewoda Małopolski przesłał do PINB ostateczną decyzję własną z 10 stycznia 2020 r. znak: WS-IV.7533.1.8532.2013.MT, którą odmówiono stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa prawa własności części działki nr [...] (odpowiadającej projektowanej działce nr [...] o pow. 0,0013 ha) w W., zajętej według wnioskodawcy pod drogę krajową nr [...] (obecnie nr [...]) relacji B.-B. - K. - W. - G.
Po rozpatrzeniu odwołania M. T. od ww. decyzji PINB z 31 lipca 2015 r., MWINB decyzją nr 538/2020 z 6 listopada 2020 r. znak: WOB.7721.584.2015.MOPIE utrzymał ww. decyzję I instancji w mocy.
Kolejno WSA w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 18 marca 2021 r. sygn. II SA/Kr 18/21 uchylił ww. decyzję MWINB z 6 listopada 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję I instancji.
W uzasadnieniu ww. wyroku WSA stwierdził m.in., że choć w decyzji wciąż brak precyzyjnych ustaleń co do daty budowy chodnika będącego częścią drogi – materiał dowodowy wskazuje, że przedmiotowy słup został posadowiony na istniejącym już wcześniej chodniku. Z tego względu, zdaniem WSA, generalnie nie ma podstaw do zakwestionowania przyjętego przez organy trybu reakcji na samowolę budowlaną, tj. trybu postępowania naprawczego z art. 50-51 P.b.
Organy obu instancji dokonały jednak błędnej wykładni przepisów kształtujących tryb postępowania naprawczego z art. 50-51 P.b. przez przyjęcie, że "zadaniem organów nadzoru budowlanego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale tylko w aspekcie przepisów prawa administracyjnego (budowlanego), a nie cywilnego".
Nie do zaakceptowania jest pogląd, że dopuszczalne byłoby zalegalizowanie robót budowlanych wykonanych przez inwestora z naruszeniem prawa własności osób trzecich. Skoro w postępowaniach dotyczących pozwolenia na budowę lub legalizacji obiektu wybudowanego samowolnie inwestor ma obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to taki sam warunek musi być spełniony, aby mogło nastąpić doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 lub art. 51 ust. 7 P.b.
Stwierdzone przez WSA uchybienie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby inwestor odnośnym prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane się legitymował.
Wbrew twierdzeniom inwestora o nabyciu tej części działki w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., Wojewoda Małopolski decyzją z 10 stycznia 2020 r., znak WS-IV.7533.1.8532.2013.MT odmówił stwierdzenia "nabycia z mocy prawa 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa prawa własności części działki nr [...] (odpowiadającej projektowanej działce nr [...] o pow. 0.0013 ha) obr. W., jedn. ewid. W. - miasto, zajętej według wnioskodawcy pod drogę krajową nr [...] (obecnie nr [...]) relacji B.-B. - K. - W. - G. objętej księgami wieczystymi [...], [...], [...], [...] i [...], nie stanowiącej 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego".
Niezależnie od powyższego, mimo uzupełnienia materiału dowodowego, nie została dostatecznie wyjaśniona kwestia wpływu spornego słupa na bezpieczeństwo osób i mienia.
Zdaniem WSA z zebranego materiału dowodowego wynika bezspornie, że przedmiotowy słup oddziałuje na budynek, z racji, iż fundament znajduje się bardzo blisko fundamentów budynku, siły słupa przenoszą się poprzez grunt na konstrukcję fundamentu, a co za tym idzie na konstrukcję budynku. Podczas przeprowadzonych w 2015 roku oględzin wewnątrz budynku w pomieszczeniu usytuowanym w narożu, czyli w sąsiedztwie słupa, stwierdzono zarysowanie na suficie. W pozostałych pomieszczeniach nie zauważono rys czy pęknięć. Podczas kolejnego przeglądu przy styku ściany ze stropem stwierdzono pęknięcie około 6 metrów. Już choćby te ustalenia wskazują na poważne wątpliwości co do konkluzji o braku zagrożenia dla osób i mienia – zwłaszcza w dłuższej perspektywie czasu.
Według WSA niezbędna byłaby bliższa charakterystyka owego oddziaływania słupa na budynek (mowa o nim w opinii – k. 347 a.a. I inst.), bowiem z doświadczenia życiowego wynika, że jego skutki mogą być rozłożone w czasie i ujawnić się dopiero po latach. Przedłożone do akt ekspertyzy koncentrują się obecnych relacjach przyczynowo-skutkowych, nie dają jednak podstawy do wykluczenia negatywnych zjawisk i wystąpienia szkód także w przyszłości. A bez takiego wykluczenia stwierdzenie braku zagrożenia dla osób i mienia jawi się jako co najmniej przedwczesne.
WSA zauważył też, że sporządzonej w sprawie ocenie technicznej nadano charakter terminowy, a autor oceny nie brał udziału w rozprawie administracyjnej. Wobec tego rozprawa ta utraciła potencjalnie istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy (przesłanką przeprowadzenia rozprawy jest w szczególności potrzeba wyjaśnienia sprawy z udziałem biegłych – art. 89 § 2 K.p.a.). Także w tym zakresie WSA stwierdził zatem naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a.
Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 kwietnia 2023 r. sygn. II OSK 2026/21 oddalił skargę kasacyjną Gminy W. od ww. wyroku WSA w Krakowie z 18 marca 2021 r.
W uzasadnieniu ww. wyroku NSA stwierdził m.in., że z mocy art. 153 P.p.s.a. wiążąca jest w niniejszej sprawie ocena prawna, według której należy ustalić, czy sporny słup usytuowany jest na terenie, do którego Gmina dysponuje tytułem stanowiącym prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, przy czym o takim tytule świadczyłoby położenie słupa w pasie drogowym.
Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w okresie wykonania robót: Dz.U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 ze zm.), dalej "u.d.p.", użyte w ustawie określenie pas drogowy oznacza wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Tryb zaliczania do określonej kategorii dróg publicznych unormowany został w przepisach art. 5-7 u.d.p.
Odnośnie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. NSA wskazał, że o drogowym charakterze gruntu rozstrzyga położenie w liniach rozgraniczających drogi, a w przypadku drogi pozbawionej geodezyjnej dokumentacji dotyczącej tych linii, o zakresie zajęcia przesądza stan faktyczny.
Konieczność badania tytułu prawnego inwestora do nieruchomości, na której doszło do wykonania robót będących przedmiotem procesu naprawczego, określonego w art. 50-51 P.b., zachodzi z pewnością w sytuacji, gdy tytuł prawny do terenu, na którym wykonano roboty budowlane z naruszeniem prawa skutkującym zastosowanie art. 50 ust. 1 pkt 1 P.b., zgłasza osoba trzecia, a więc podmiot inny niż inwestor.
W świetle poprzedzających uwag uprawniona jest teza, że o tytule prawnym w niniejszej sprawie można mówić, jeśli słup został usytuowany w pasie drogowym drogi gminnej.
Kolejno NSA stwierdził, że istota sporu sprowadza się do tego, czy M. T. opierając się na dowodach z dokumentów zasadnie podnosi, że ma tytuł prawnorzeczowy do działki nr [...], a nadto, czy część terenu działki nr [...], na którym jest usytuowany słup sygnalizacyjny, należy do pasa drogowego. Jeśli w obrocie prawnym funkcjonują dokumenty, z których wynika, że prawo własności całej działki nr [...] należy do podmiotów innych niż inwestor, to organy państwa są zobowiązane uwzględniać wynikający z tych dokumentów stan prawny. W tym sensie nie są powołane do podważenia mocy wiążącej dokumentów wskazujących na ewentualny tytuł własności M. T. . Jak zaś wynika z akt sprawy, zapisy Księgi wieczystej [...] jako właścicieli całej działki nr [...] wskazują właścicieli lokali mieszkalnych położonych w przedmiotowym budynku.
Następnie NSA wskazał, że niewątpliwe jest, iż do dnia wydania zaskarżonej decyzji Gmina nie uzyskała decyzji stwierdzającej nabycie działki nr [...] pod drogę, w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. W świetle ww. decyzji Wojewody z 10 stycznia 2020 r. o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa własności części działki nr [...] (odpowiadającej projektowanej działce nr [...], o powierzchni 0,0013 ha), nie stanowiącej 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, nie jest uprawniona teza, według której usytuowanie słupa miało miejsce w pasie drogowym, co oznaczałoby uprawnienie Gminy do wykonania także na spornej części działki nr [...] robót budowlanych.
Odnośnie powołania się przez organy na fakt, że usytuowanie słupa sygnalizacji świetlnej w pasie drogowym wynika z ustaleń m.p.z.p., NSA wskazał, że ustalenia m.p.z.p. w zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej oraz (art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie uchwalenia planu oraz w dacie wykonania robót) oraz ustalenia w zakresie przeznaczenia terenów oraz określenia linii rozgraniczających tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania (art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p.) same przez się nie oznaczają powstania pasa drogowego w rozumieniu u.d.p. Zaliczenie bowiem dróg do określonej kategorii odbywa się w innym trybie.
NSA stwierdził także, że organ odwoławczy nie wskazał podstawy prawnej zakwalifikowania spornego fragmentu działki nr [...] jako pasa drogowego. Dodatkowo konieczna jest ponowna analiza w zakresie sprecyzowanym w poprzednim wyroku, tj. wpływu usytuowania spornego słupa na bezpieczeństwo osób i mienia oraz faktycznego funkcjonowania w przyszłości całej konstrukcji.
Kolejno NSA stwierdził, że w świetle Oceny technicznej, organy miały podstawy do przyjęcia, że usytuowanie słupa w niewielkiej odległości od budynku mieszkalnego M. T. nie stwarza obecnie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz nie zagraża bezpieczeństwu użytkowników budynku. Teza ta oparta jest na stwierdzeniach Oceny technicznej, której to wypowiedzi specjalistycznej w trakcie postępowania administracyjnego nie podważono. Rzeczoznawca stwierdził bowiem, że w trakcie oględzin piwnic nie ustalono żadnych negatywnych oznak negatywnego oddziaływania słupa sygnalizacji na budynek. Ściany piwnic i stropu w miejscu montażu słupa, jak i w pozostałej części budynku, nie wykazują zarysowań, przemieszczeń, czy innych symptomów świadczących o złej pracy konstrukcji lub też o negatywnym oddziaływaniu posadowienia słupa na konstrukcję.
NSA zauważył jednak, że rzeczoznawca ustalił również, że: "z racji, iż fundament znajduje się bardzo blisko fundamentów budynku, siły słupa (szczególnie momenty zginające) przenoszą się poprzez grunt na konstrukcję fundamentu, a co za tym idzie konstrukcję budynku. W trakcie wizji lokalnej nie stwierdzono jednak aby te siły spowodowały widoczne pogorszenie stanu konstrukcyjnego fundamentów budynku, a co za tym idzie stanu konstrukcyjnego elementów konstrukcyjnych całego budynku".
W odniesieniu do zarysowań rzeczoznawca stwierdził, że pękniecie o długości około 6 metrów wystąpiło przy styku ściany ze stropem, w pomieszczeniu mieszkalnym zlokalizowanym przy słupie sygnalizacji świetlnej. Ustalił także, że na ścianie wewnętrznej budynku, oddzielającej ww. pokój od korytarza wejściowego od budynku, pojawiły się niewielkie rysy na ścianie. We wnioskach końcowych zaznaczył, że zarysowania nie zagrażają konstrukcji budynku i bezpieczeństwu użytkowników. Zalecił monitorowanie stanu konstrukcji i w przypadku wystąpienia zarysowań lub pęknięć, powiadomienie autora opinii technicznej. Podkreślił przy tym, że ocena o braku zagrożenia dla bezpieczeństwa, zdrowia i życia użytkowników przedmiotowego budynku została przezeń wyrażona 4 lata wcześniej. W trakcie 4 lat od momentu wykonania pierwszej opinii nic się nie zmieniło w tej kwestii.
Wobec powyższego NSA stwierdził konieczność uzyskania stanowiska specjalistycznego co do tego, czy lokalizacja słupa będzie miała wpływ na faktyczne funkcjonowanie w przyszłości konstrukcji budynku. Zdaniem NSA stwierdzenie przez organ I instancji, że rysy są wynikiem naturalnej pracy budynku, znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie skrzyżowania dwóch ulic, nie zostało przez organ poparte konkretnymi stwierdzeniami zawartymi w Ocenie technicznej autorstwa P. S. .
Ponownie prowadząc postępowanie w sprawie organ I instancji wezwaniem z 4 marca 2024 r. znak: PINB.5141.39.7359.3.2010.WD wezwał strony postępowania oraz P. S. - jako autora oceny technicznej z lipca 2019 r. - do udziału w rozprawie administracyjnej, a w przypadku braku możliwości udziału w rzeczonej rozprawie, do złożenia wyjaśnień na piśmie. W dniu 22 kwietnia 2024 r. organ I instancji, przy udziale T. M. - przedstawiciela Gminy W. i M. T. przeprowadził rozprawę administracyjną, w trakcie której złożono następujące oświadczenia:
- wg informacji przedstawiciela Gminy W. chodnik, w ciągu którego posadowiony jest przedmiotowy słup sygnalizacyjny, istniał przed datą 31 grudnia 1998 r.,
- "przedstawiciel Gminy W. poinformował, iż według stanowiska Gminy zasadnym jest nabycie części działki nr [...] w W. i wykonanie ewentualnych robót naprawczych, czy też zabezpieczających mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa osób i mienia; pełnomocniczki Pani M. T. oświadczyły, że strona nie wyraża zgody na zbycie części nieruchomości [...] w W. ani też na pozostawienie słupa sygnalizacji świetlnej w aktualnym miejscu natomiast wyraża zgodę na wejście w teren w celu wykonania robót rozbiórkowych mających na celu przeniesienie słupa sygnalizacji świetlnej w inne miejsce po zapoznaniu się z dokumentami dotyczącymi planowanej rozbiórki",
- pełnomocniczki M. T. ponadto oświadczyły, że strona od czasu, kiedy nabyła nieruchomość, utrzymuje porządek zarówno w okresie letnim jak i zimowym wokół budynku, w tym odśnieża i zamiata chodnik przylegający do budynku, a słup sygnalizacji świetlnej stanowi dodatkowe utrudnienie dla utrzymania właściwego porządku, ponadto zaobserwowano zapadnięcie się płyty fundamentowej na której posadowiony jest słup, co może świadczyć o pracy terenu.
Następnie MWINB, uzasadniając rozstrzygnięcie z 8 stycznia 2025 r., po zweryfikowaniu kręgu stron postępowania wskazanego przez organ I instancji, uznał go za prawidłowy i stwierdził, że pozostaje tożsamy w postępowaniu odwoławczym.
Dalej wskazał, że z uwagi na obowiązującą od dnia 19 września 2020 r. nowelizację ustawy Prawo budowlane, na mocy art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdą przepisy P.b. w brzmieniu obowiązującym przed wspomnianą nowelizacją.
Jako przedmiot postępowania organ II instancji określił weryfikację zasadności nakazania Gminie W. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. rozbiórki części samowolnie przebudowanej sygnalizacji świetlnej zlokalizowanej przy ul. [...], tj. słupa sygnalizacji świetlnej wraz z fundamentem usytuowanym na fragmencie działki nr [...] przy posesji ul. [...]. Podkreślił, że prawidłowe rozstrzygnięcie niniejszej sprawy administracyjnej wymaga od organów nadzoru budowlanego uwzględnienia i zastosowania się do oceny prawnej sprawy zaprezentowanej przez orzekający w niej sąd administracyjny (art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "P.p.s.a.".
Dalej organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie wypowiadał się WSA w Krakowie w wyrokach z 7 maja 2014 r. sygn. II SA/Kr 285/14 i z 18 marca 2021 r. sygn. II SA/Kr 18/21 oraz NSA w wyroku z 6 kwietnia 2023 r. sygn. II OSK 2026/21. Kolejno MWINB przywołał obszerne fragmenty uzasadnień ww. wyroków, zawierające ocenę prawną co do istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy, co do której PINB i MWINB są zobowiązane do uwzględnienia i zastosowania się.
Wskazał m.in., że zgodnie z powyższą oceną prawną sporne roboty należało zakwalifikować jako samowolną przebudowę drogi (art. 29 ust. 2 pkt 12 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 P.b.), co uzasadniało zastosowanie w niniejszej sprawie trybu naprawczego z art. 50-51 P.b. Organ II instancji podkreślił, że sam fakt wyrażenia przez sąd przytoczonego poglądu prawnego w prawomocnym wyroku zwalnia obecnie organ od konieczności ponownej weryfikacji powyższych kwestii. Sąd administracyjny po to wyraził swoją ocenę prawną danej sprawy administracyjnej, by przy ponownym jej rozpoznawaniu przedmiot tej oceny w zakresie, w którym określone ustalenia organów zostały przez sąd ocenione, nie były już przedmiotem polemiki.
W toku ponownego postępowania rzeczą organu I instancji było natomiast wyjaśnienie kwestii posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowane oraz ustalenie wpływu usytuowania spornego słupa na bezpieczeństwo osób i mienia - o ile okoliczność ta pozostanie istotna z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy.
W celu wypełnienia zaleceń sądów administracyjnych orzekających w sprawie, organ I instancji 22 kwietnia 2024 r., przy udziale T. M. przedstawiciela Gminy W. i M. T. - reprezentowanej przez pełnomocnika - radcę prawnego, przeprowadził rozprawę administracyjną.
Z analizy akt sprawy zdaniem MWINB wynika również, że działka nr [...], na której wykonano sporne roboty budowlane, stanowi własność właścicieli wyodrębnionych lokali w budynku przy ul. M. , tj. M. T., L. i F. P. oraz Z. i B. T. (vide: wydruk aktualnych treści ksiąg wieczystych prowadzonych dla ww. nieruchomości).
Dla rozpatrzenia sprawy istotne znaczenie ma również fakt, że Wojewoda ostateczną decyzją z 10 stycznia 2020 r., na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r., odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa prawa własności części działki nr [...] (...)
Powyższe dokumenty zgromadzone w aktach sprawy potwierdzają więc, że inwestor nie posiadał tytułu prawnego do nieruchomości obejmującej działkę nr [...]. Ponadto z akt administracyjnych nie wynika, aby Gmina W. uzyskała tytuł prawny do ww. nieruchomości, czy to w ramach postępowania cywilnego, czy też w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomości.
Odpowiadając na jeden z zarzutów odwołania MWINB wskazał, że organy nadzoru budowlanego w ramach postępowania naprawczego nie mają podstaw prawych do zobowiązywania inwestora do uzyskania tytułu prawnego. Jednocześnie przyszłe, ewentualne rozstrzygnięcia w zakresie uzyskania przez Gminę W. tytułu prawnego do nieruchomości, pozostają bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Organ zobowiązany jest bowiem do orzekania na podstawie aktualnego stanu faktycznego i prawnego.
Kolejno organ odwoławczy wskazał, że w zapadłych w sprawie orzeczeniach sądów administracyjnych przyjęto stanowisko, że w postępowaniu naprawczym podlega badaniu kwestia uprawnienia do dysponowania nieruchomością przez inwestora na cele budowlane.
MWINB stwierdził, że interpretacja uchwały NSA z 10 stycznia 2011 r. sygn. II OPS 2/10 prowadzi m.in. do wniosku, że art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oświadczenie inwestora o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest szczególnym, uproszczonym sposobem wykazywania tego prawa przez inwestora, który może być stosowany tylko w tych przypadkach, w których ustawa wyraźnie to wskazuje, np. art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b. W innych przypadkach, jeżeli jest konieczne wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wykazanie to nie może polegać na złożeniu oświadczenia o posiadaniu uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oznacza to, że ani inwestor nie może skorzystać z tego swoistego przywileju (ułatwienia proceduralnego), ani właściwy organ nie może domagać się, aby inwestor takie oświadczenie złożył. Nie oznacza to jednakże, że organ administracji jest zwolniony od badania posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w inny sposób, czyli po prostu na podstawie dokumentów stwierdzających taki tytuł prawny do nieruchomości, z którego wynika uprawnienie do wykonywania robót budowlanych.
Według MWINB z analizy akt sprawy wynika, że M. T. jako jeden ze współwłaścicieli działki nr [...], nie wyrażała i w dalszym ciągu nie wyraża zgody na pozostawienie słupa sygnalizacji świetlnej wraz z fundamentem na fragmencie działki nr [...]. Powyższe powoduje, że w sprawie samowolnie przebudowanej sygnalizacji świetlnej zlokalizowanej przy ul. [...] występuje niedające się usunąć naruszenie prawa.
Tym samym brak jest innej możliwości niż zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. i nakazanie rozbiórki części obiektu znajdującego się na nieruchomości, co do której inwestor nie posiada tytuł prawnego. Przepis ten dotyczy bowiem przypadku prowadzenia postępowania w sprawie samowolnych robót budowlanych, których nie można zalegalizować. Jeżeli w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez właściwy organ okaże się, że nastąpiło naruszenie prawa niedające się usunąć, wówczas organ jest zobowiązany zastosować art. 51 ust. 1 pkt 1 i wydać decyzję zakazującą prowadzenia dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Decyzja taka kończy postępowanie naprawcze i jako decyzja definitywnie kończąca postępowanie winna zostać wykonana przez stronę.
W realiach niniejszej sprawy dla prawidłowego wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. wystarczającym było wykazanie nieposiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a także stanowczy sprzeciw jednego ze współwłaścicieli nieruchomości co do możliwości pozostawienia samowolnie zrealizowanych robót budowlanych. Tym samym ww. stan niezgodności z prawem, polegający na naruszeniu prawa własności osób trzecich, jest zdaniem organu II instancji wystarczającą przesłanką do zastosowania art. art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. i nakazania inwestorowi rozbiórki słupa sygnalizacji świetlnej wraz z fundamentem usytuowanym na fragmencie działki nr [...].
Jednocześnie MWINB nadmienił, że skoro stan prawny nieruchomości uniemożliwiał doprowadzenie samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane), organ I instancji słusznie odstąpił od analizy wpływu usytuowania słupa sygnalizacji świetlnej na bezpieczeństwo osób i mienia, jak również zobowiązania P. S. do uzupełnienia oceny technicznej w zakresie funkcjonowania w przyszłości całej konstrukcji słupa i jej wpływu na otoczenie.
Organ odwoławczy podsumował, że organ I instancji, uwzględniając zalecenia wynikające z zapadłych w sprawie wyroków WSA i NSA, prawidłowo rozstrzygnął niniejszą sprawę wydając decyzję w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b.
W odpowiedzi na uwagi zawarte w odwołaniu MWINB stwierdził, że przedstawione powyżej motywy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia stanowią odpowiedź na zarzuty zgłoszone przez skarżącą zarówno w kwestii zastosowania podstawy materialnoprawnej skarżonej decyzji, jak również innych przepisów prawa oraz motywów faktycznych, mających zastosowanie w niniejszym postępowaniu administracyjnym, na podstawie których organ odwoławczy oparł decyzję.
Gmina W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. decyzję MWINB z 8 stycznia 2025 r., zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym w szczególności pominięcia przez organ stwierdzonych faktów w toku sprawy, tj. że przebudowy sygnalizacji świetlnej dokonano w granicach pasa drogowego, (która zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 12 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 P.b. wymaga zgłoszenia); że przedmiotowy chodnik istniał już przed datą 31 grudnia 1998 r.; uzyskano jednoznaczną ocenę techniczną, wynikającą ze sporządzonej przez P. S. ekspertyzy, że nie zachodzi konieczność wykonywania żadnych robót budowlanych naprawczych, oraz nie stwierdzono, że aktualna lokalizacja słupa będzie miała wpływ na faktyczne funkcjonowanie w przyszłości całej konstrukcji budynku oraz sygnalizacji w kontekście bezpieczeństwa osób i mienia;
2) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 1, 7, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 P.b., polegające na nieprawidłowym uznaniu przez Sąd i utrzymaniu decyzji PINB w mocy, którą to nakazano Gminie W. rozbiórkę części obiektu budowlanego tj. samowolnie przebudowanej sygnalizacji świetlnej zlokalizowanej przy ul. M. (...), w przypadku gdy organ nadzoru budowlanego stwierdził już w decyzji z 31 lipca 2015 r. nr 176/2015, utrzymanej w postępowaniu odwoławczym przez MWINB decyzją z 6 listopada 2020 r., że przebudowy sygnalizacji świetlnej dokonano w granicach pasa drogowego, (która zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 12 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 P.b. wymaga zgłoszenia), co potwierdzono w toku niniejszego postępowania, a w toku postępowania ustalono, że przedmiotowy chodnik istniał przed datą 31 grudnia 1998 r. oraz ocena techniczna jednoznacznie potwierdziła, że nie zachodzi konieczność wykonywania żadnych robót budowlanych naprawczych, oraz nie stwierdzono, że aktualna lokalizacja słupa będzie miała wpływ na faktyczne funkcjonowanie w przyszłości całej konstrukcji budynku oraz sygnalizacji w kontekście bezpieczeństwa osób i mienia;
3) art. 51 ust. 1 P.b. – poprzez jego błędne zastosowanie, w konsekwencji czego nieprawidłowe nakazanie przez organ rozbiórki słupa sygnalizacji świetlnej, w przypadku, gdy nie istnieje możliwość doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem oraz pominięcie przez organ kwestii związanej z uzyskaniem prawa do nieruchomości przez Gminę W.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zarzutów i wniosków skargi podniesiono m.in., że organy niesłusznie odstąpiły od analizy wpływu usytuowania słupa sygnalizacji na bezpieczeństwo osób i mienia. Skarżąca podniosła też, że przed wydaniem decyzji rozbiórkowej organy mogły zobowiązać inwestora do uzyskania w określonym czasie tytułu prawnego do nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odniósł się również do zarzutów skargi podnosząc m.in., że argumentacja skargi nie zasługuje na uwzględnienie przede wszystkim jako pozostająca w sprzeczności ze stanowiskiem sądów administracyjnych orzekających w niniejszej sprawie - w wykonaniu którego zostały dokonane kwestionowane przez skarżącą ustalenia organów, i w oparciu o które wydano następnie decyzje administracyjne organów obydwu instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Zgodnie z art. 3 P.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja MWINB z 8 stycznia 2025 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję PINB z 3 czerwca 2024 r., nakazującą inwestorowi - Gminie W. - rozbiórkę części obiektu budowanego, tj. samowolnie przebudowanej sygnalizacji świetlnej zlokalizowanej przy ul. [...] w (...) poprzez dokonanie rozbiórki słupa sygnalizacji świetlnej wraz z fundamentem usytuowanym na fragmencie działki nr [...].
Rozbiórkę orzeczono ze względu na przesądzone wcześniej przez sądy administracyjne orzekające w sprawie konsekwencje przyjętego ostatecznie przez organy ustalenia, że inwestor nie miał w chwili zrealizowania inwestycji, i nadal nie ma, prawa do dysponowania na cele budowlane przedmiotową częścią nieruchomości (działki nr [...]). Co więcej, i co jest istotne w niniejszej sprawie, w sposób jednoznaczny, a przy tym niekwestionowany przez skarżącą, organy ustaliły w sprawie dwie kwestie. Po pierwsze, Wojewoda ostateczną decyzją z 10 stycznia 2020 r., na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r., odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa prawa własności części działki nr [...], na której posadowiono sporny słup. Po drugie jeden ze współwłaścicieli ww. nieruchomości, konsekwentnie od czerwca 2010 r. aż do teraz, formułuje niezmiennie stanowczy sprzeciw co do możliwości pozostawienia samowolnie zrealizowanych robót budowlanych, nie wyraża też zgody na zbycie ww. części nieruchomości.
Jak przy tym słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w niniejszej sprawie organy były przede wszystkim zobligowane do zastosowania się do wskazań oraz oceny prawnej zawartej w wydanych w niniejszej sprawie prawomocnych wyrokach WSA w Krakowie i NSA.
Zarówno bowiem organy administracji, jak i WSA w Krakowie rozpoznając obecnie tę sprawę, są związane treścią art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu zostanie uchylona w prawem określonym trybie lub uległy zmianie przepisy prawa stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 30 maja 2018 r., sygn. IV SA/Po 348/18 - powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dodatkowo należy podkreślić, że w myśl art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Powyższe znaczy, że organy i Sąd nie mogą formułować oceny sprzecznej z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązane są do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. wyrok NSA z 13 lipca 2010 r., sygn. I GSK 940/09).
Art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest zatem zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., sygn. II FSK 353/16).
Kontrolując zaskarżoną decyzję, zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a skarga jest bezzasadna.
Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego. Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Istotne dla rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego i prawnego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji. Organ wystarczająco wyjaśnił przyczyny uznania, że rozbiórka jest jedynym sposobem doprowadzenia zrealizowanych robót do stanu zgodnego z prawem, bowiem inwestor nie dysponował w chwili zrealizowania inwestycji, i nadal nie dysponuje prawem do przedmiotowej części nieruchomości (działki nr [...]) na cele budowlane.
Dodatkowo, jak już wyżej wskazano, niesporne jest w sprawie również, że jeden ze współwłaścicieli ww. nieruchomości jednoznacznie i konsekwentnie od czerwca 2010 r. aż do teraz, formułuje niezmiennie stanowczy sprzeciw co do możliwości pozostawienia samowolnie zrealizowanych robót budowlanych, w tym co do ewentualnego porozumienia z inwestorem na gruncie cywilnoprawnym.
Prawidłowo organy ustaliły czas i zakres przeprowadzonych robót, a w konsekwencji adekwatną treść obowiązującej wówczas wersji przepisów P.b. Trafną argumentację organu II instancji co do powyższego Sąd przytoczył obszernie w pierwszej części niniejszego uzasadnienia.
Zgodnie bowiem z art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 P.b. w brzmieniu obowiązującym w 2010 r., właściwy organ w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (...) jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.
Mając powyższe na uwadze trzeba podkreślić, że WSA w Krakowie i NSA w wydanych w niniejszej sprawie poprzednio wyrokach jednoznacznie stwierdziły, co obszernie i adekwatnie wykazał organ II instancji w zaskarżonej decyzji, że:
- prawidłowa jest ocena prawna, że sporne roboty należało zakwalifikować jako samowolną przebudowę drogi (art. 29 ust. 2 pkt 12 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 P.b.), co uzasadniało zastosowanie w niniejszej sprawie trybu naprawczego z art. 50-51 P.b.,
- sporny słup został posadowiony na istniejącym już wcześniej chodniku,
- nie do zaakceptowania jest pogląd, że dopuszczalne byłoby zalegalizowanie robót budowlanych wykonanych przez inwestora z naruszeniem prawa własności osób trzecich,
- przy ustalaniu zakresu postępowania wyjaśniającego oraz przy podejmowaniu rozstrzygnięcia organ obowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną co do wykładni art. 50-51 P.b. w zakresie znaczenia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowalne,
- organ obowiązany będzie poczynić bardziej szczegółowe ustalenia co do charakteru i intensywności oddziaływania spornego słupa na budynek, z uwzględnieniem jego potencjalnych skutków w przyszłości, o ile kwestia ta pozostanie istotna z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy (podkreślenie Sądu),
Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że organ w sprawie w wystarczający sposób, nie naruszając normy art. 153 P.p.s.a., zastosował się do wytycznych sformułowanych w ww. judykatach.
Należy uwypuklić, że skoro organy w sposób jednoznaczny ustaliły w sprawie, że sporny słup sygnalizacji świetlnej został posadowiony na działce należącej do osób fizycznych, poza pasem drogowym, wszelkie zarzuty dotyczące pominięcia kwestii oceny technicznej i ewentualnej konieczności wykonywania robót budowlanych naprawczych w związku z wpływem aktualnej lokalizacji słupa na faktyczne funkcjonowanie w przyszłości całej konstrukcji budynku oraz sygnalizacji w kontekście bezpieczeństwa osób i mienia, nie mogły przynieść zamierzonego skutku.
Zgromadzony materiał dowodowy został przez organ odwoławczy szczegółowo przeanalizowany i oceniony, co w sposób dokładny opisano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu i spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wbrew zarzutom skargi, wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne (kompleksowe) wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem również art. 107 § 3 K.p.a., bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi ww. przepisu.
W tym stanie rzeczy Sąd podzielił argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, ponieważ jest ona zgodna z prawem. Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia organu II instancji obejmują okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia w zakresie oceny i kwalifikacji badanych robót budowlanych, czasu ich przeprowadzenia, zastosowania odpowiednich przepisów prawa, a w konsekwencji przesłanek rozstrzygnięcia kończącego procedurę naprawczą przez orzeczenie nakazu rozbiórki. Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w uzasadnieniu decyzji zostały szczegółowo powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie budzą one zastrzeżeń co do ich prawidłowości.
W konsekwencji jedynym sposobem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, było zastosowanie przez organy nadzoru budowlanego nakazu rozbiórki spornego słupa zlokalizowanego na działce należącej do osób fizycznych, na części chodnika znajdującej się poza pasem drogowym sąsiedniej ulicy.
Warto zauważyć, że pomimo bardzo długo trwającego postępowania administracyjnego (prawie 15 lat), inwestor nadal nie wykazał się prawem do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane.
Powinnością organów na obecnym etapie postępowania naprawczego, z której wywiązały się należycie, było przede wszystkim sprawdzenie, czy inwestor posiadał i posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wobec negatywnej weryfikacji tej przesłanki, a także bezskuteczności starań inwestora nakierowanych na nabycie przedmiotowej części nieruchomości i kategorycznego oświadczenia współwłaściciela o braku woli wyzbycia się jej własności, co przesądzało już treść rozstrzygnięcia sprawy, brak jest podstaw do wymagania od organów badania opisanych wyżej kwestii technicznych i bezpieczeństwa osób i mienia.
Innymi słowy, jak trafnie wyjaśnił MWINB w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skoro stan prawny nieruchomości uniemożliwiał doprowadzenie samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane), organ I instancji słusznie odstąpił od analizy wpływu usytuowania słupa sygnalizacji świetlnej na bezpieczeństwo osób i mienia, jak również zobowiązania P. S. do uzupełnienia oceny technicznej w zakresie funkcjonowania w przyszłości całej konstrukcji słupa i jej wpływu na otoczenie. Dla prawidłowego wydania decyzji na podstawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. wystarczającym było wykazanie nieposiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a także stanowcze stanowisko jednego ze współwłaścicieli nieruchomości co do możliwości pozostawienia samowolnie zrealizowanych robót budowlanych.
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a podnoszone w niej wnioski i argumentacja nie mogły przynieść zamierzonego skutku. Sąd podzielił w całości argumentację organu II instancji wyrażoną w zaskarżonej decyzji, przytoczoną szczegółowo w części wstępnej niniejszego uzasadnienia, której powielanie w tym miejscu byłoby zbędnym powtórzeniem.
Należy ocenić, że organ odwoławczy dokonał powtórnego, pełnego i merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej w granicach zakreślonych treścią decyzji I instancji. Zbadał zarówno prawidłowość rozstrzygnięcia PINB, jak i poprzedzającego je postępowania wyjaśniającego w oparciu o akta sprawy.
W uzasadnieniu decyzji II instancji wskazane zostały wyczerpująco motywy faktyczne i prawne, jakimi kierował się MWINB przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy oraz stanowiące odpowiedź na wszystkie istotne kwestie podnoszone w odwołaniu i skardze do Sądu. Argumentacja i zarzuty skargi sprowadzają się do gołosłownego negowania stanowiska organów. MWINB dokonał prawidłowej oceny materiału zgromadzonego w sprawie i dokonał właściwej kwalifikacji przedmiotu postępowania.
W szczególności zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, organy nadzoru budowlanego w prowadzonych postępowaniach administracyjnych nie mają obowiązku oczekiwania na wynik spraw sądowych dotyczących prawa własności lub ograniczonych praw rzeczowych. Organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest prowadzić swoje postępowanie w oparciu o aktualny stan prawny nieruchomości (por. wyrok NSA z 17 lutego 2022 r., sygn. II OSK 530/19).
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów P.b. ani K.p.a., w tym powołanych w skardze. Analiza akt administracyjnych oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji pozwala na przyjęcie, że organ II instancji rozpoznał sprawę na nowo w jej całokształcie, stosownie do wymogów wynikających z art. 15 K.p.a. Organ II instancji nie naruszył wskazanych w skardze norm art. 7, art. 77 § 1 ani art. 80 K.p.a. Nie były też zasadne zarzuty naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7, art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 P.b.
Organ II instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonał właściwej wykładni przepisów prawa, w zgodzie z normą art. 153 P.p.s.a. i zaleceniami sądów administracyjnych orzekających wcześniej w sprawie.
Jak słusznie podniesiono w odpowiedzi na skargę, argumentacja skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, jako sprzeczna ze stanowiskiem sądów administracyjnych orzekających w niniejszej sprawie - w wykonaniu którego zostały dokonane kwestionowane przez skarżącą ustalenia organów, i w oparciu o które wydano następnie prawidłowe decyzje administracyjne organów obydwu instancji. Sąd administracyjny po to wyraził swoją ocenę prawną danej sprawy administracyjnej, by przy ponownym jej rozpoznawaniu przedmiot tej oceny w zakresie, w którym określone ustalenia organów zostały przez sąd ocenione, nie były już przedmiotem polemiki.
Sąd wskazuje, że tezy z powołanych w odwołaniu wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych dotyczyły sytuacji, gdy w czasie realizacji zamierzenia budowlanego inwestor dysponował tytułem prawnym do nieruchomości, który jednak później utracił. Zatem okoliczności tych spraw są istotnie odmienne od sprawy niniejszej, a ww. stanowisko nie znajduje w niej zastosowania. Z kolei odnośnie umocowania sądów administracyjnych do oceny kwestii natury cywilistycznej należy wskazać, że wbrew stanowisku skarżącej, weryfikacja uprawnienia inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest jedną z podstawowych i kluczowych przesłanek, które zawsze muszą podlegać badania w procedurze naprawczej, zgodnie z wymienionymi wyżej i wskazanymi przez organ II instancji w zaskarżonej decyzji przepisami P.b.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło