II SA/Kr 28/25

PostanowienieWSA w Krakowie2025-06-11

Skład orzekający: Magda Froncisz, Mirosław Bator, Jacek Bursa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, będący właścicielami nieruchomości położonych w sąsiedztwie terenu objętego zmianą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, wykazali naruszenie swojego interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę, co uzasadniałoby merytoryczne rozpoznanie skargi?
Ratio decidendi
Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ skarżący nie wykazali naruszenia swojego interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę zmieniającą studium. Studium ma charakter ogólny i kierunkowy, a jego postanowienia nie wiążą organu planistycznego w sposób ścisły co do treści przyszłego planu miejscowego. Dopóki nie zostanie uchwalony plan miejscowy, który konkretnie naruszałby interes prawny skarżących, nie można mówić o naruszeniu tego interesu przez samo studium.
Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Alwerni zmieniającą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Zarzucili naruszenie przepisów dotyczących trybu i zasad sporządzania studium, w tym brak konsultacji społecznych oraz dopuszczenie zabudowy o znacznej wysokości w sposób uznaniowy. Skarżący, będący właścicielami nieruchomości w sąsiedztwie terenu objętego zmianą studium, domagali się usunięcia przeznaczenia "UP-I" i przywrócenia poprzedniego stanu. Organ wniósł o odrzucenie skargi z powodu braku interesu prawnego skarżących.
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę i zasądzono zwrot skarżącym kwot po 300 zł tytułem uiszczonych wpisów od skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Jacek Bursa Protokolant: starszy referent sądowy Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi Ł. S., J. Ś., P. W., E. P., J. K., T. C. i T. C. na uchwałę nr VI/58/2024 Rady Miejskiej w Alwerni z dnia 16 września 2024 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy A. postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącym: Ł. S., J. Ś., P. W., E. P., J. K., T. C. i T. C. kwoty po 300 (trzysta) złotych tytułem uiszczonych wpisów od skargi. Ł. S., T. C., T. C., J. K., E. P., J. Ś., P. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na Uchwałę Rady Miejskiej w Alwerni nr VI/58/2024 z dnia 16 września 2024 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Alwernia zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie przepisów: 1) art. 28 ust. 1 Ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 977) (dalej "u.p.z.p.") w zw. z art. 11 pkt 7 i 8 u.p.z.p., względnie w zw. z art. 8e - 8j u.p.z.p., przy zastosowaniu art. 1 pkt 11 w zw. z art. 65 ust. 2 pkt 1 a contrario Ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688 z późn. zm.) (dalej "Ustawa z 7.07.2023 r.") w zakresie "istotnego naruszenia trybu sporządzania" Zmiany Studium, poprzez niedochowanie trybu konsultacji społecznych; 2) art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 1 pkt 11 i art. 65 ust. 2 pkt 1 a contrario Ustawy z 7.07.2023 r. w zakresie "istotnego naruszenia trybu sporządzania" Zmiany Studium, poprzez kontynuowanie procedury Zmiany Studium w warunkach, gdy po zmianie u.p.z.p. było to niedopuszczalne i winno być realizowanie w nowo ustanowionym trybie sporządzenia planu ogólnego; 3) art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 11 pkt 5 i 6 u.p.z.p. w zakresie "istotnego naruszenia zasad sporządzania" Zmiany Studium, poprzez przyjęcie w "zawoalowany" sposób wcześniejszej wersji tego zapisu (o dopuszczalnej zabudowie do 16 m) w formie "wyjątku", który jest nieweryfikowalny i uznaniowy, gdyż nie sposób obiektywnie wyznaczyć kryteriów "zachowania wysokich walorów estetycznych obiektów", a zupełnie nieobiektywnym jest wykazanie spełnienia w praktyce warunku "wkomponowania w otaczający krajobraz" obiektów kubaturowych o wysokości 16 m, przy uwzględnieniu faktu, że obiektom o tak znacznej wysokości (16 m) sprzeciwiał się konsekwentnie (2-krotnie) Zarząd Województwa Małopolskiego; 4) art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 9 ust. 2 u.p.z.p. w zakresie "istotnego naruszenia zasad sporządzania" Zmiany Studium, poprzez nieuwzględnienie w Zmianie Studium uregulowań Strategii 2022-2030 w zakresie kwestii związanych z "zapewnieniem miejsca przyjaznego do zamieszkania" oraz "zapewnieniem utrzymania atrakcyjności krajobrazowo-środowiskowej gminy", zankietowanych wśród mieszkańców Gminy na bardzo wysokim poziomie istotności; 5) art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. w zw. z art. 144 k.c., art. 64 i art. 74 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa właścicieli nieruchomości zlokalizowanych w sąsiedztwie terenu Zmiany Studium "do należytej ochrony ich własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób"; 6) naruszenia przez Gminę obowiązującej procedury konsultacji społecznych, tj. przepisów art. 8e - 8j u.p.z.p. w miejsce uchylonych przepisów art. 11 pkt 7 i 8 u.p.z.p. (przez art. 1 pkt 11 Ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688 z późn. zm.), zmieniającej u.p.z.p. z dniem 24 września 2023 r.). Przy tak postawionych zarzutach wniesiono o zmianę zaskarżonej uchwały poprzez: 1) usunięcie całości przeznaczenia "UP-I" dla całości obszaru w rejonie Prześnice, zlokalizowanego pomiędzy Rezerwatem Przyrody "Dolina Potoku Rudno" (Poręba-Żegoty) a "Rudniańskim Parkiem Krajobrazowym" (Brodła); 2) usunięcie z obrotu prawnego załączników wskazanych w zaskarżonej uchwale: a. § 2 pkt 2.a - ujednolicony tekst Studium pn. "Kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy - załącznik nr 5" - rozdział 4.8.4.1 pn. "Tereny zabudowy usługowej, ponadlokalnej - UP-I" b. § 2 pkt 2.b - ujednolicone rysunki Studium pn. "Kierunki zagospodarowania przestrzennego - załącznik nr 6" - obszar UP-I 3) pozostawienie dotychczasowego (sprzed Zmiany Studium) przeznaczenia dla obszaru objętego granicami Zmiany Studium. Wniesiono też o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty. Uzasadniając interes prawny skarżących w złożeniu skargi wskazano, że każdy ze skarżących jest właścicielem nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym, która jest położona w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru Gminy, objętego zmianą Studium. Przedstawiono wydruk mapy z zaznaczoną lokalizacją nieruchomości skarżących względem terenu zmiany Studium - k. 50 akt sądowych. Każdy ze skarżących od początku realizuje w ramach tych nieruchomości przede wszystkim własne potrzeby mieszkaniowe. Skarżący nabyli własność swoich nieruchomości w okresach: skarżący Ł. S. VI 2019 r.; skarżąca J. Ś. III 2022 r. (wcześniej własność Ł. S. od VI 2019 r.); skarżący P. W. XII 2018 r.; skarżąca E. P.: XII 2009 r.; skarżący J. K. 1988 r.; skarżący T. i T. C. I 1998 r. Skarżący nabyli zatem własność swoich nieruchomości w okresach obowiązywania: 1) dokumentów strategicznych Gminy - Strategia Rozwoju Gminy Alwernia 2015 - 2020 z X 2015 r., 2) Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Alwernia przyjętego w uchwale Nr 9/98/99 Rady Miejskiej Alwerni z dnia 22 grudnia 1999 roku (z późniejszymi zmianami), 3) Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Obszaru "BRODŁA - PRZEŚNICE" przyjętego uchwałą Rady Miejskiej w Alwerni Nr VII/53/2019 z dnia 30 maja 2019 r. Skarżący J. K. nabył natomiast swoją nieruchomość przed uchwaleniem ww. dokumentów, kiedy przeznaczenie terenów objętych Zmianą Studium obejmowało tylko działalność rolniczą. Skarżącym, jako właścicielom nieruchomości dotkniętych Zmianą Studium, przysługuje prawo do polegania na dotychczasowych zapisach aktów planistycznych, które właśnie ze względu na ich treść (sprzed zmiany) były kluczowe dla podjęcia decyzji o zakupie nieruchomości na danym terenie. W tym kontekście wskazano w skardze, że ład przestrzenny i planistyczny tego samego terenu (objętego Zmianą Studium) został uregulowany w MPZP Brodła-Prześnice 2019 zaledwie 14 miesięcy przed przystąpieniem do Zmiany Studium. Każda tego typu zmiana wymaga wypracowania konsensusu pomiędzy lokalnymi potrzebami Gminy i mieszkańców, co jest procesem trudnym i czasochłonnym. Odejście przez Gminę od ustaleń takiego konsensusu zaledwie 14 miesięcy po jego osiągnięciu stanowi zaprzeczenie zasadom sporządzania dokumentów planistycznych. Takie działanie Gminy wywołuje chaos i niepewność jej mieszkańców, co nie zasługuje w żadnej mierze na akceptację. Bezpośredni i negatywny wpływ Zmiany Studium na skarżących (których nieruchomości znajdują się w bliskim sąsiedztwie terenu objętego zmianą) potwierdzają (wymienione w pkt 1.4-5 uzasadnienia skargi) opinie Zarządu Województwa Małopolskiego i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie. Zwłaszcza ta druga nie pozostawia wątpliwości, że "zwiększenie natężenia ruchu samochodowego związanego z intensywnością dojeżdżających do parku rozrywki użytkowników jak również hałas i zanieczyszczenie światłem związane z eksploatacją samej oferty rozrywkowej lub/i handlowej będą mieć negatywny wpływ na zasoby przyrodnicze tego obszaru, jak również mieszkających tam ludzi." Obszar objęty Zmianą Studium znajduje się we wschodniej części gminy Alwernia. Są to wsie B. oraz wschodnia część wsi P. Ż. (dzielnica P. Rejon planowanego Parku jest położony w samym centrum R. Parku Krajobrazowego oraz graniczy z Rezerwatem Przyrody Dolina Potoku Rudno. Jest to jeden z najpiękniejszych przyrodniczo rejonów w pobliżu K.. Zmiana Studium zagraża bezpośrednio i realnie prawom skarżących do życia w zdrowym środowisku. W części gminy Alwernia objętej Zmianą Studium od wielu lat osiedlają się mieszkańcy, którzy wyprowadzili się z miasta (głównie Krakowa), aby zamieszkać na terenach bogatych przyrodniczo, w całkowitej ciszy, w pobliżu lasów, zieleni, z bogatą fauną. Był to dla nich jeden z głównych, a często najważniejszy powód wybrania tej okolicy na budowę domu. Przed zamieszkaniem skarżący sprawdzili dokładnie istniejące miejscowe plany zagospodarowania, aby wykluczyć ryzyko powstania infrastruktury, która zakłóciłaby czysto przyrodniczy charakter tej okolicy: dróg, autostrad, przemysłu. Dotychczasowe plany miejscowe zakładały budowę na tym terenie zabudowy jednorodzinnej oraz kampusów szkolnictwa wyższego. Takie plany były w pełni akceptowalne dla skarżących. Zmiana Studium narusza następujące prawa (interesy prawne) skarżących oraz innych mieszkańców: a. art 144 k.c. bowiem uchwała umożliwiająca budowę Parku Rozrywki wprowadza immisje w postaci hałasu, które znacząco obniżą komfort korzystania z nieruchomości. W tym wypadku - z powodów wymienionych powyżej - wymogi dotyczące hałasu są znacznie wyższe, niż ogólnie przyjęte normy środowiskowe; realność tego naruszenia podkreślona została w opiniach organów administracji (pkt 1.4 i 1.5 skargi); b. art. 64 Konstytucji RP, który gwarantuje prawo do ochrony zdrowia; natomiast hałas jest czynnikiem, który negatywnie wpływa na zdrowie, zwłaszcza na układ nerwowy, sen oraz jakość życia człowieka; c. art. 74 Konstytucji RP, który zobowiązuje władze publiczne do prowadzenia polityki, która zapewnia ochronę środowiska i prawa do korzystania z jego zasobów; działalność Parku Rozrywki (immisje), a przede wszystkim samo jego powstanie naruszy to prawo, gdyż znacząco ograniczy zasoby naturalne terenu objętego Zmianą Studium. Powyższe wykazuje spełnienie po stronie skarżących przesłanki z art. 101 ust.1 u.s.g. związanej z istnieniem interesu prawnego do zaskarżenia studium. W świetle przedstawionych okoliczności interes ten ma charakter konkretny, indywidualny oraz aktualny. W uzasadnieniu skargi przedstawiono też kwestie: - chronologii działań planistycznych i zależności aktów planowania przestrzennego; - sprzeciwu mieszkańców wobec Zmiany Studium; - naruszenia przez Gminę trybu konsultacji społecznych; - odzwierciedlenia Strategii 2022-2030 w Zmianie Studium. Do skargi dołączono szereg załączników. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi względnie o odrzucenie skargi, jako wniesionej bez zaistnienia rzeczywistego, konkretnego i uzasadnionego interesu prawnego w jej zaskarżeniu po stronie skarżących. Nadto wskazano, że oryginalne dokumenty dotyczące zaskarżonej uchwały winny znajdować się w aktach postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie prowadzonym pod sygn. akt II SA/Kr 1478/24. W pierwszej kolejności organ poddał pod rozwagę Sądu okoliczność i wątpliwość dotyczącą istnienia po stronie każdego ze skarżących realnego, konkretnego, uzasadnionego i udowodnionego w treści skargi interesu prawnego, który warunkuje możliwość rozpoznania skargi wniesionej na tę uchwałę. Trudno dopatrywać się naruszenia zaskarżoną uchwałą praw skarżących i istnienia po ich stronie interesu prawnego w sytuacji, gdy żaden ze skarżących nie posiada nieruchomości na obszarze objętym zaskarżoną uchwałą, a nawet nieruchomości graniczących "bezpośrednio" z terenem objętym uchwałą, bowiem najbliższy adres skarżących znajduje się w odległości liczonej w linii prostej ponad 300 m od granicy tego obszaru i przedzielony jest terenami zieleni oraz wzniesieniami i dolinami stanowiącymi naturalną barierę oddzielającą go od obszaru zmiany studium. Sama zaś treść skargi opiera się między innymi na fałszywych twierdzeniach, że: "Proces zmiany studium spotkał się z ogromnym sprzeciwem mieszkańców terenów objętych tą zmianą", str. 7 część II skargi, co już na wstępie należy uznać za okoliczność niezgodną ze stanem rzeczywistym, bowiem żaden ze skarżących, podobnie zresztą jak skarżący w sprawie II SA/Kr 1478/24, nie mieszka na terenie objętym zaskarżoną uchwałą wprowadzającą zmiany co do kierunku zagospodarowania tego obszaru, a w tej sytuacji twierdzenie powyższe należy uznać za oczywiście fałszywe. Również demagogicznymi, nieuprawnionymi i zupełnie sprzecznymi z faktami są twierdzenia zawarte w treści skargi, że komentarze i opinie umieszczone na stronie internetowej prowadzonej przez skarżących (strona 13 skargi punkty 45-48) stanowią rzekomo dowód na to że: "mieszkańcy w większości są przeciwni powstaniu podobnych inwestycji". Nadto skarga opiera się na twierdzeniu, że zarzuty sformułowane w jej treści naruszają prawo własności nieruchomości lub tych nieruchomości, które znajdują się w niesprecyzowanym prawnie "bliskim sąsiedztwie" terenu objętego studium, opiera się wyłącznie na subiektywnym przeświadczeniu, że podjęta uchwała w przyszłości może spowodować negatywne skutki dla prawa własności skarżących. Okoliczność ta może, w ocenie organu, stanowić samodzielną i wystarczającą podstawę do odrzucenia skargi, z uwagi na brak występowania po stronie skarżących interesu prawnego. W dalszym uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano też, że procedura planistyczna została przeprowadzona zgodnie z wymogami ustawy, mając w szczególności na względzie: - wymagania ładu przestrzennego przy zachowaniu i uwzględnieniu walorów krajobrazowych, wpisując w te walory określone w uchwale elementy architektoniczne; - potrzeby interesu publicznego, nie ograniczonego wyłącznie do praw właściciela terenów objętych zmianami, ale uwzględniając również interes gminy, rozumianej zgodnie z treścią art. 1 ustawy o samorządzie gminnym jako: mieszkańców gminy tworzących wspólnotę samorządową; - dotychczasowe przeznaczenie, zagospodarowanie i uzbrojenie terenu; - warunki i jakość życia mieszkańców; - uwzględnienia wymogów dotyczących ochrony środowiska i uchwały w sprawie ustanowienia planu ochrony dla Rudniańskiego Parku Krajobrazowego. Podkreślono, że studium ma charakter ogólny i kierunkowy i na tym etapie trudno jest odnosić się do merytorycznych ustaleń, które znajdą się dopiero w uchwale tworzonej w oparciu o wytyczone kierunki zagospodarowania terenu nakreślone w studium i będą konkretyzowane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Ponadto szczegółowo odniesiono się do zarzutów skargi, nie podzielając ich. Na rozprawie 11 czerwca 2025 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał wnioski i zarzuty skargi. Zaakcentował, w kwestii naruszenia interesu prawnego skarżących, że celem zmiany studium jest realizacja tematycznego parku rozrywki z zabudową zasadniczo do 12 m, a na zasadzie wyjątku - do 16 m. Wskazał, że dom skarżącego Ł. S. znajduje się około 300 m od granic obszaru zmiany studium. Zwrócił uwagę na konieczność istnienia stref buforowych w kontekście rozchodzenia się dźwięku i świateł, pochodzących od zaplanowanego parku rozrywki. Wskazał na umiejscowienie domów skarżących - rysunek k. 50 akt sądowych. Skarżący Ł. S. wskazał, że jako obywatel stracił zaufanie do organów planistycznych, bo gdy kilka lat temu kupował dom za miastem i badał dokumentację planistyczno-przestrzenną, liczył na zamieszkanie w cichej, spokojnej okolicy. Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko z odpowiedzi na skargę. Zaakcentował kwestię braku interesu prawnego skarżących i rozważenie, na ile chęć ochrony swojego prawa własności może ingerować we własność osób trzecich. Wskazał, że dom skarżącego Ł. S. znajduje się około 350 m w linii prostej, oddzielony strefą zieleni i fałdowania terenu, a zmiana studium ma na celu prowadzić do zmniejszenia terenu przekształcenia środowiska w porównaniu z uchwalonym niewiele wcześniej planem miejscowym. Studium to etap wstępny, nie przesądza o realizacji parku rozrywki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – określanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 (tj. inne niż akty prawa miejscowego), podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Zgodnie natomiast z art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega odrzuceniu z uwagi na to, że zaskarżona uchwała nie naruszyła interesu prawnego skarżących. Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że uchwała zmieniająca Studium, jak i samo Studium, to akty kierownictwa wewnętrznego. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie jest aktem prawa miejscowego (art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). W doktrynie trafnie wskazuje się, że nienormatywność studium powoduje, iż jego postanowienia co do zasady nie mogą wpływać na sytuację prawną obywateli, a więc podmiotów spoza systemu podmiotów administracji publicznej. Mając jednak na uwadze, że treść studium w znacznym zakresie determinuje ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) należy stwierdzić, że mimo braku bezpośredniego przełożenia regulacji studium na prawną sytuację obywateli (a w szczególności właścicieli nieruchomości), nie można bezwzględnie zakładać braku jakiegokolwiek oddziaływania studium na sferę uprawnień i obowiązków jednostki. Uchwałę w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego niewątpliwie należy zaliczyć do uchwał z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zważywszy, że w orzecznictwie i doktrynie przeważa szerokie pojęcie sprawy z zakresu administracji publicznej. Tym samym uchwała w sprawie Studium, jako akt z zakresu administracji publicznej, może zostać zaskarżona do sądu administracyjnego. Do rozważenia pozostaje zatem, czy skarżący wykazali, że interes prawny lub uprawnienie im przysługujące, zostało zaskarżoną uchwałą naruszone. W przeciwieństwie do legitymacji w postępowaniu administracyjnym określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, uprawnionym do wniesienia skargi z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym może być bowiem jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Niesporne jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, że skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis, a więc do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 1 marca 2005r., sygn. akt OSK 1437/04, LEX 151236; z dnia 3 września 2004r., sygn. akt OSK 476/04, ONSA/2005/1/2). W uzasadnieniu wyroku NSA w Warszawie z dnia 31 maja 2017 r. sygn. II OSK 2298/15, wskazano, że w przypadku skargi złożonej w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. badanie legitymacji skarżącego wymaga ustalenia nie tylko istnienia po jego stronie interesu prawnego, ale także naruszenia tego interesu. Jak natomiast wskazano w piśmiennictwie: "Dopiero naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania (oceny) skargi. Natomiast rozpoznając merytorycznie skargę sąd ocenia, czy wraz z naruszeniem interesu prawnego doszło do naruszenia obiektywnego porządku prawnego i w zależności od tego skarga może, ale nie musi, być uwzględniona. Obowiązek uwzględnienia skargi na uchwałę (zarządzenie) organu gminy powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego). Obowiązku takiego nie ma wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie skarżącego, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem. Wówczas, mimo że naruszony zostaje prawem chroniony interes skarżącego, nie ma obowiązku uwzględnienia skargi. Organ gminy działa w takiej sytuacji w granicach przysługującego mu uznania i o ile uznania tego nie nadużywa, nieuwzględnienie wezwania do usunięcia zarzucanego naruszenia nie może później skutkować stwierdzeniem przez sąd nieważności stosownej uchwały rady gminy" (Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 808). W orzecznictwie przedstawiono też poglądy, które precyzują warunki, których łączne spełnienie dają podstawę do próby skutecznego wywiedzenia naruszenia interesu prawnego przez kierunkowe zapisy studium. Wskazano po pierwsze, że aby można było stwierdzić, że uchwała w przedmiocie studium w jakikolwiek sposób ingeruje w treść prawa własności strony skarżącej, musiałaby ona wykazać, że jej skutkiem doszło do zasadniczej zmiany przeznaczenia tego terenu w studium i powiązanych z nią nakazów i zakazów, która to zmiana wiązałaby się z ograniczeniem możliwości wykonywania prawa własności w przypadku uchwalenia planu. Po drugie, uchwała w zakresie tej zmiany musiałaby ściśle wiązać przyszły plan, bez możliwości żadnego luzu decyzyjnego. Wszystkie powyżej poglądy Sąd w składzie rozpoznającym niniejsze sprawy w całości podziela, a przywołane wyżej rozstrzygnięcia i poglądy sądów administracyjnych, mają istotny wpływ na zakres rozpoznania niniejszej sprawy. Sąd zwraca też uwagę, że w analogicznej sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, prowadzonej pod sygn. akt II SA/Kr 1478/24, dotyczącej tej samej uchwały, rozstrzygniętej prawomocnym już postanowieniem z 30 stycznia 2025 r., skarga została odrzucona, a Sąd w sprawie niniejszej w pełni podziela wyrażone tam stanowisko. W ocenie Sądu rozpoznającego także i niniejszą sprawę, z treści skargi, postanowień zaskarżonej uchwały, akt planistycznych i okoliczności sprawy, także przedstawionych na rozprawie przez pełnomocnika skarżących, nie wynika, aby w wyniku przyjęcia przez Radę Miejską w Alwerni uchwały nr VI/58/2024 z dnia 16 września 2024 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Alwernia, doszło do naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżących, co jest warunkiem przyjęcia skargi do jej merytorycznego rozpoznania. Przechodząc do okoliczności sprawy należy wskazać, że teren objęty zmianą Studium nie obejmuje działek skarżących. Co istotne, teren objęty symbolem UP-I, oddalony jest od działek skarżących o kilkaset metrów (ok. 300, 350 metrów w linii prostej w najbliższym fragmencie - działka skarżącego Ł. S. i od obszaru UP-I jest oddzielona strefą zieleni i rolą; działki pozostałych skarżących znajdują się jeszcze dalej - umiejscowienie domów skarżących zobrazowano na rysunku k. 50 akt sądowych). Teren UP-I jest usytuowany przy innej drodze publicznej, niż te, przy których znajdują się działki skarżących. Przede wszystkim jednak, postanowienia studium odnośnie terenu UP-I mają charakter bardzo ogólny (k. 83 akt zawierających Studium/str. 39 uwarunkowań). Wynika z nich, że podstawowe przeznaczenie tego terenu to usługi z zakresu kultury i rozrywki, turystyki, gastronomii, handlu oraz usług biurowych i administracji. Wskazano, że maksymalna powierzchnia zabudowy wynosi 50%, a minimalna powierzchnia biologicznie czynna 40%, a maksymalna wysokość co do zasady ma wynosić 12 metrów (w wyjątkowych sytuacjach dopuszczono 16 metrów). W treści Studium odnośnie tego terenu wprost wskazano, że: "Zalecane jest ustalenie w planach zagospodarowania przestrzennego precyzyjnych zasad kształtowania ładu przestrzennego i wymagań wynikających z uwarunkowań środowiskowych." Z powyższego wynika, że postanowienia części tekstowej Studium nie wiążą organu planistycznego co do treści przyszłego planu miejscowego w sposób ścisły. Można wręcz stwierdzić, że pozostawiają organowi planistycznemu znaczny luz decyzyjny co do konkretnego przeznaczenia w planie miejscowym. Dlatego należy wyrazić pogląd, że do chwili uchwalenia planu miejscowego, którego postanowienia przewidywałyby konkretną lokalizację konkretnej działalności usługowej, zgodnie z przyjętymi kierunkami zmiany studium, nie można mówić o naruszeniu przez postanowienia zaskarżonej uchwały interesu prawnego skarżących. Przypomnieć natomiast należy, że skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis, a więc do jej wniesienia nie legitymuje hipotetyczny stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Skarżący natomiast wskazują na okoliczności nie tylko że dotyczące bliższej lub dalszej przyszłości, ale i niepewne, czyli takie, które w ogóle nie muszą wystąpić. Jest to zatem jednoznaczne wskazanie na przyszły i niepewny stan, który w ogóle nie musi zaistnieć. Jego ziszczenie się będzie bowiem wymagało zarówno uchwalenia w tym obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak i takiego przeznaczenia w nim terenów, które naruszałoby interes prawny skarżących. Takie sformułowanie interesu prawnego nie ma zatem nic wspólnego z jego "aktualnością", ale jest jedynie dalekim przewidywaniem stanu prawnego i faktycznego. Studium to etap wstępny, nie przesądza o realizacji parku rozrywki. W tym miejscu należy też przywołać poglądy wyrażone w postanowieniu z dnia 28 czerwca 2018 r., wydanym do sygnatury II OSK 1596/18, w którego uzasadnieniu NSA zajął stanowisko, że jeśli zapisy studium są na tyle ogólne, że nie determinują postanowień przyszłego planu miejscowego, to prawa skarżących do dnia uchwalenia planu miejscowego nie zostają naruszone. Natomiast składając skargę na studium należy wykazać, że zapisy studium już na etapie uchwalenia tego studium naruszają interes prawny skarżącego. Postanowienia studium muszą mieć więc taki charakter, że już z ich zapisów wynikać będzie, że interes prawny został naruszony. W przedmiotowym wypadku taka sytuacja nie zachodzi. Wobec powyższego, jako że skarżący nie wykazali naruszenia przysługującego im interesu prawnego lub uprawnienia, ich skarga została odrzucona na podstawie art. 58 ust. 5a p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonych przez skarżących wpisów od skargi orzeczono w pkt II sentencji postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło