II SA/Kr 30/17

Kraków, dnia 14 czerwca 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi D.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26 października 2016 r. znak: [...] w przedmiocie nakaz rozbiórki utrzymuje w mocy postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2017r. o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów. We wniosku skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwójką małoletnich dzieci. Ich wspólny miesięczny dochód wynosi 2.100 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości [...] zł. Skarżąca nie deklaruje żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości. Podała, iż nie jest w stanie uiścić bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny wpisu sądowego. Jest to spowodowane złą sytuacją finansową. W chwili obecnej skarżąca samotnie wychowuje dwoje dzieci. W listopadzie 2016 r. jej małżeństwo z M.K. zostało rozwiązane przez rozwód. Jak oświadczyła ojciec dzieci M.K. , nie dokonuje wpłat zasądzonych przez sąd alimentów na małoletnie dzieci w kwocie po 1.000 zł na każde z dzieci. Miesięczne koszty i stałe wydatki określiła na kwotę 500 zł. Dodatkowo na wezwanie przedłożyła - zeznania podatkowe za rok 2016, zaświadczenie z dnia 10 listopada 2016 r. fakturę VAT za zużycie wody- 88,56 zł, fakturę VAT z dnia 27 lutego 2017 r. za energię elektryczną za okres od sierpnia 2016 r. do lutego 2017 r. – 648,01 oraz prognoza za kwiecień 2017 r. – 108,35 zł, rachunek za usługi telekomunikacyjne w PLAY- 40,64 zł, faktura VAT z kwietnia 2017 r. za dostawę gazu – 299,88 zł. Postanowieniem z dnia 10 maja 2017r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniesionym sprzeciwie skarżąca wskazała, iż przedłożyła wszelkie wymagane dokumenty, nie ma możliwości uzyskania dodatkowego dochodu oraz kredytu, nie posiada także żadnych nieruchomości. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaskarżone postanowienie wydane przez referendarza sądowego jest prawidłowe. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu zasadnie przyjął, iż skarżąca nie wykazała, iż w obecnej sytuacji majątkowej nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych. Skarżąca nie wykazała też, że zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, nie podała np. przedłożyła jedynie część dokumentów, do przedłożenia których została zobowiązana wezwaniem z dnia 31 marca 2017 r. Nie przedłożyła i w żaden sposób nie wyjaśnia przyczyn tego braku – wyciągu z konta bankowego za ostatnie trzy miesiące, z aktualnym saldem, nie wyjaśnia też dlaczego nie podjęła żadnych kroków prawnych celem wyegzekwowania zaległych alimentów na małoletnie dzieci, co jest jej obowiązkiem jako opiekun prawnego – jeżeli taka zwłoka istotnie ma miejsce aktualnie. Powyższych braków skarżąca nie uzupełniła również przy składaniu sprzeciwu, wobec czego jej argumentacja tam podana nie zasługuje na uwzględnienie. To strona ma wskazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzającą do uprawdopodobnienia, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23 października 2009 r., sygn.. akt II SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnień wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów, bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez orzekającego ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy ( por. postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2011 r., sygn.. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn.. akt II GZ 296/10). Z powyższych względów sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie i ocena referendarza w zakresie przyjętych podstaw odmowy przyznania prawa pomocy była uzasadniona. Dodatkową przyczyną nieuwzględnienia sprzeciwu jest podanie nieprawdy przez skarżącą w zakresie posiadanych nieruchomości. Zarówno na formularzu PPF, jak i w sprzeciwie podaje ona, iż nie jest właścicielem nieruchomości, podczas gdy np. widnieje ona pod pierwotnym nazwiskiem D.P. Pesel [...] (co wynika z przedłożonego przez nią wyroku rozwodowego) jako współwłaściciel w zakresie 1/3 udziału co do nieruchomości nr kw [...] , stan z dnia 2017-06-12 godz. 09:47 - https://przegladarka-ekw.ms.gov.pl/eukw_prz/KsiegiWieczyste/pokazWydruk. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia.