II SA/Kr 306/17
WyrokWSA w Krakowie2017-07-24
Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Aldona Gąsecka-Duda, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły wysokość opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód, stosując metodę proporcjonalnego podziału całkowitego poboru wody na poszczególne okresy, bez uwzględnienia rzeczywistego, nierównomiernego poboru wody w tych okresach?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77, 80 k.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 285 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 274 ust. 1 pkt 2 Prawa ochrony środowiska) poprzez ustalenie opłaty za korzystanie ze środowiska w sposób arytmetyczny, bez należytego wyjaśnienia rzeczywistego, nierównomiernego poboru wody w poszczególnych okresach. W szczególności, organy nie uwzględniły danych dotyczących ilości opakowań wprowadzonych na rynek, które mogłyby świadczyć o nierównomiernym poborze wody.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód w II półroczu 2012 r. Marszałek Województwa wymierzył spółce cywilnej A.T. i M.T. opłatę, ustalając ilość pobranej wody poprzez proporcjonalny podział całkowitego poboru z okresu prawie dziesięciu lat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów postępowania, w tym zaniechanie dogłębnego zbadania sprawy i uwzględnienia rzeczywistego, nierównomiernego poboru wody, a także naruszenie Konstytucji RP poprzez zastosowanie stawek opłat określonych w akcie niższej rangi niż ustawa.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka-Duda WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2017 r. sprawy ze skargi A. T. i M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 grudnia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących A. T. i M. T. kwotę 714 (siedemset czternaście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 8 grudnia 2016r., znak [...] , wydaną na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 273 ust. 1 pkt 3, art. 274 ust. 1 pkt 2, art. 279 ust. 1 pkt 2, art. 281 ust. 1 i art. 282, art. 284 ust. 1, art. 285, art. 286 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o ochronie środowiska (Dz. U z 2016 r., poz. 672 ze zm.), art. 122 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.), obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 4 października 2010 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2011 (M.P. z 2010 r., nr 74, poz. 945), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz. U. z 2009 r., nr 97, poz. 816), art. 21 § 1 pkt 1, art. 53, art. 55, art. 56, art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania A.T. i M.T. od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia 21 września 2016 roku nr [...] , wymierzającej A.T. i M.T. , prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą [...] spółka cywilna z siedzibą w O. opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód w lI półroczu 2012 r., w wysokości 710,00 zł oraz zobowiązującej do wpłaty ww. kwoty wraz z należnymi na konto Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Orzekając w powyższy sposób Kolegium wskazało na następujące okoliczności. Decyzją z dnia 21 września 2016 r., znak: [...] Marszałek Województwa [...] wymierzył A.T. i M.T. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą [...] spółka cywilna z siedzibą w O. , [...] opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód w lI półroczu 2012 r. Marszałek wskazał w uzasadnieniu, że jak ustalono na podstawie kontroli, A.T. oraz M.T. prowadzą działalność jako wspólnicy spółki cywilnej, której przedmiotem jest produkcja wód mineralnych. Strona w okresie objętym kontrolą pobierała wodę podziemną z ujęcia podstawowego WM-2 w W. do celów konfekcjonowania. Pobrana woda nie była uzdatniana. Organ pierwszej instancji wskazał, iż bezspornym jest, że strona jest podmiotem korzystającym ze środowiska z tytułu poboru wód, w związku z czym obowiązana jest do ustalenia we własnym zakresie i przedłożenia w ustawowym terminie wykazów oraz wniesienia opłat za korzystanie ze środowiska, z czego strona się nie wywiązuje.
Organ pierwszej instancji ustalił, iż do dnia 30 kwietnia 2014 r. kontrolowany podmiot pobierał wodę na podstawie obowiązującego do dnia 30 kwietnia 2014 r. pozwolenia wodnoprawnego z dnia 23 kwietnia 2004 r., znak [...] . Od 1 maja 2014 r. woda pobierana była bez pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto ewidencja (odczyt licznika) pobranej z ujęcia Wm-2 w W. wody podziemnej prowadzona była przez kontrolowany podmiot dopiero od 27 sierpnia 2015 r. W związku z tym organ pierwszej instancji określił ilość pobranej wody w poszczególnych okresach dzieląc proporcjonalnie całkowity pobór wody (odczyt licznika z dnia 30 września 2015r., 72434 m3) na poszczególne okresy od 1 stycznia 2006 r. od kiedy rozpoczęto produkcję wody do dnia odczytu stanu licznika w dniu 30 września 2015 r. Wyliczona tą metodą ilość pobranej wody podziemnej w l półroczu 2011 r. wyniosła 3987,20 m3.
Do dnia wydania przedmiotowej decyzji strona nie przedłożyła wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat za lI półrocze 2012 roku. Dlatego też organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo ochrony środowiska, wymierza opłatę w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.
Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie złożyli A.T. i M.T. zwracając się o anulowanie zaległych kwot w związku z problemami zdrowotnymi. Strona kwestionuje przede wszystkim opłatę ustaloną za 2014 r. z tytułu poboru wód jako 5 - krotnie za wysoką. Złożony został również wniosek o umorzenie ustalonych opłat.
Po przedstawieniu w powyższy sposób dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie Kolegium wskazało, że Prawo ochrony środowiska określa zasady ustalania kosztów korzystania ze środowiska. Zgodnie z art. 272 ustawy środkami finansowo-prawne ochrony środowiska są: opłata za korzystanie ze środowiska, administracyjna kara pieniężna, zróżnicowane stawki podatków i innych danin publicznych służące celom ochrony środowiska.
Zgodnie z brzmieniem art. 273 ust. 1 ustawy opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za:
1) wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza;
1a) przydzielone uprawnienia do emisji na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (Dz. U. poz. 1223 oraz z 2016 r. poz. 266);
2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi;
3) pobór wód;
4) składowanie odpadów.
Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska, (art. 275 ustawy).
Przez podmiot korzystający ze środowiska, zgodnie z art. 3 pkt. 20 ustawy, rozumie się:
a) przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.) oraz przedsiębiorcę zagranicznego w rozumieniu art. 5 pkt 3 tej ustawy, a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego,
b) jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,
c) osobę fizyczną niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.
Przepis art. 284 ust. 1 ustawy wskazuje, iż podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1 ustawy). Stawki opłat za 2012 r. określa obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 26.09.2011 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2012.
Podmiot korzystający ze środowiska w terminie do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza przedkłada marszałkowi województwa [...] wykaz zawierający informacje i dane, o których owa w art. 287, wykorzystane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat. W takim samym terminie wnosi należną opłatę, (art. 286 ust. 1 w związku z art. 285 ust. 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2012 r.).
Art. 287 ust. 1 wskazuje, iż podmiot korzystający ze środowiska powinien prowadzić, aktualizowaną co roku, ewidencję zawierającą odpowiednio:
2) informacje o ilości i jakości pobranej wody powierzchniowej i podziemnej;
3) informacje o ilości, stanie i składzie ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi;
4) informacje o wielkości, rodzaju i sposobie zagospodarowania terenu, z którego odprowadzane są ścieki, o których mowa w art. 3 pkt 38 lit. c;
5) informacje o wielkości produkcji ryb innych niż łososiowate lub innych organizmów wodnych oraz powierzchni użytkowej stawów eksploatowanych w cyklu produkcyjnym w obiektach chowu lub hodowli tych ryb lub tych organizmów, za okres od dnia 1 maja roku rozpoczynającego cykl do dnia 30 kwietnia roku następującego po zakończeniu tego cyklu produkcyjnego.
W sytuacji, gdy podmiot korzystający ze środowiska nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, wykazu, o którym mowa w art. 286 ust. 2 - marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, (art. 288 ust. 1 ustawy).
Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wykazało, iż A.T. oraz M.T. , wspólnicy spółki cywilnej prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] A.T. , M.T. której przedmiotem jest produkcja wód mineralnych, pobierali wodę podziemną z ujęcia podstawowego WM-2 w W. do celów konfekcjonowania. Pobrana woda nie była uzdatniana. Zatem strona jest podmiotem korzystającym ze środowiska z tytułu poboru wód, w związku z czym obowiązana jest do ustalenia we własnym zakresie i przedłożenia w ustawowym terminie wykazów oraz wniesienia opłat za korzystanie ze środowiska, z czego strona się nie wywiązała.
Marszałek Województwa [...] pismem z dnia 10 sierpnia 2016 r. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód w okresie od 2 półrocze 2010 r. do 2 półrocza 2012 r. oraz za rok 2013 i 2014. Pismem z dnia 11 sierpnia 2016 r. Marszałek Województwa [...] zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz możliwości zgłaszania wniosków i uwag. Strona skorzystała z tej możliwości w dniu 24 sierpnia 2016 r., jednak nie zgłosiła żadnych uwag i wniosków.
Organ pierwszej instancji przeprowadzając kontrolę u powyższych przedsiębiorców ustalił, iż do dnia 30 kwietnia 2014 r. kontrolowany podmiot pobierał wodę na podstawie obowiązującego do dnia 30 kwietnia 2014 r. pozwolenia wodnoprawnego z dnia 23 kwietnia 2004 r., znak [...] . Od 1 maja 2014 r. woda pobierana była bez pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto ewidencja (odczyt licznika) pobranej z ujęcia Wm-2 w W. wody podziemnej prowadzona była przez kontrolowany podmiot dopiero od 27 sierpnia 2015 r. W związku z tym organ I instancji określił ilość pobranej wody w poszczególnych okresach dzieląc proporcjonalnie całkowity pobór wody (odczyt licznika z dnia 30 września 2015 r., 72434 m3) na poszczególne okresy od 1 stycznia 2006 r. od kiedy rozpoczęto produkcje wody do dnia odczytu stanu licznika w dniu 30 września 2015 r. Wyliczona tą metodą ilość pobranej wody podziemnej w lI półroczu 2012 r. wyniosła 3987,20 m3. Powyższe okoliczności, jak również ustalenia organu pierwszej instancji nie są kwestionowane przez stronę.
Dalej organ odwoławczy przedstawił sposób wyliczenia opłaty wskazując, że okoliczności związane z sytuacją osobistą i zdrowotną stron ze względu na wiążący charakter przepisów prawa nie maja wpływu na przedmiot postępowania. Odnośnie wniosku strony o umorzenie naliczonej opłaty za korzystanie ze środowiska, Kolegium wskazało, że organem właściwym w przedmiocie odraczania terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska, o której mowa w art. 276 ust. 1, a także jej zmniejszania i umarzania jest marszałek województwa, a w sprawach administracyjnych kar pieniężnych -wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Zgodnie z brzmieniem art. 281 ust. 1 ustawy o ochronie środowiska do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się A.T. i M.T. , wnosząc w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. zarzucili naruszenie art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie stawek podatku określonych w akcie rangi niższej niż ustawa, naruszenie art. 7 w art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1, w zw. z art. 80 k.p.a. i w zw. z art. 288 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób naruszający obowiązujące przepisy prawa, zaniechanie przeprowadzenia dogłębnego zbadania sprawy i przeprowadzenia postępowania dowodowego przy uwzględnieniu całego materiału dowodowego, naruszenie art. 288 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. a art. 23 Ordynacji podatkowej poprzez ustalenie wysokości opłat za dane okresy w sposób arytmetyczny, z pominięciem okoliczności związanych z rzeczywistym poborem wody i zasad szacowania wskazanych w ustawie oraz naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do uwag i zastrzeżeń poczynionych przez stronę. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie niniejszej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 217 Konstytucji RP nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Skarżący powołali się na poglądy doktryny i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, wywodząc że opłata za korzystanie ze środowiska spełnia kryteria uznania jej za daninę mającą charakter podatku. Uregulowanie stawek opłaty produktowej (będącej w istocie podatkiem) w treści obwieszczenia Ministra Środowiska uznać należy za niedopuszczalne, a w konsekwencji oparcie decyzji określającej zaległość z tytułu opłaty na stawkach wskazanych w oświadczeniu, za dokonane bez podstawy prawnej.
Nadto skarżący podnieśli, że dokonując wyliczenia wysokości opłaty za drugie półrocze 2012 r. tj. określając ilość pobranej wody oraz wysokość opłaty organ oparł się wyłącznie na wskazaniach licznika za okres prawie dziesięciu lat, dzieląc go na równe części. Nie poczyniono jakichkolwiek innych ustaleń w tym zakresie. W szczególności nie poddano analizie okoliczności wskazujących na rzeczywisty pobór wody. Całkowicie pominięto okoliczności jednoznacznie wskazujące na nierównomierny pobór wody w poszczególnych okresach. Dotyczy to przede wszystkim obrotów przedsiębiorstwa skarżących, co wiązało się w sposób jednoznaczny ze zwiększoną produkcją, czyli poborem wody. W latach 2006 - 2009 były kilkukrotnie wyższe niż w latach 2010 - 2015. Spadek obrotów (i poboru wody) począwszy od 2010 roku spowodowany był chorobą skarżącego M.T. . Organ był informowany o tych okolicznościach, ale całkowicie zignorował stanowisko skarżących. Pod uwagę nie została wzięta również okoliczność związana z awarią pompy (nastąpiło niekontrolowane "nadwyżkowe" wydobycie wody prowadzące do przelewania się wody przez studnię). Również ta okoliczność była podnoszona w trakcie kontroli. Organ pierwszej instancji całkowicie zignorował wskazywane przez skarżących okoliczności. Nie dokonał też jakichkolwiek ustaleń we własnym zakresie. Organ drugiej instancji w ogóle nie zajął się przedmiotową kwestią. Przy wydawaniu decyzji nie zostały zatem poczynione choćby próby ustalenia okoliczności mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu skargi przywołano też treść art. 77, art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. Następnie wskazano, że art. 288 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska nie wyklucza stosowania ogólnych reguł dowodowych. Przeciwnie, w przypadku gdy organ nie może się oprzeć na wykazie sporządzonym przez korzystającego ze środowiska, musi dokonać ustaleń własnych z uwzględnieniem innych okoliczności.
Skarżący zauważyli, że wysokość opłaty za analizowany okres została ustalona w sposób w zasadzie mechaniczny - poprzez podział poboru w dłuższym okresie na mniejsze jednostki czasu (półroczne). Organ zobowiązany był dokonać ustaleń własnych w oparciu o cały materiał dowodowy zebrany w trakcie postępowania. Zaniechał jednak dokonania tych czynności. Gdyby jednak nawet przyjąć, że ustalenie rzeczywistego poboru w analizowanym okresie nie było możliwe za pomocą tradycyjnego (klasycznego) postępowania dowodowego, całkowicie niedopuszczalne byłoby dokonanie "szacowania" w drodze bezrefleksyjnego działania matematycznego (zaznaczyć należy, że zastosowanie szacowania tj. przyjęcie braku możliwości ustalenia rzeczywistego poboru za pomocą tradycyjnych środków dowodowych organ powinien wyjaśnić; dane zaś przyjęte przy szacowaniu co najmniej uprawdopodobnić). Ustalenie opłaty w oparciu o zużycie obliczone na podstawie średniej arytmetycznej, z całkowitym pominięciem okoliczności jednoznacznie wskazujących na nierównomierny pobór w poszczególnych jednostkach czasu, nie tylko narusza w sposób rażący reguły postępowania dowodowego, ale również zasady szacowania do których odsyła ustawa. W art. 23 Ordynacji podatkowej wskazano, jak należy dokonać szacowania. Ustawa wymienia metody podstawowe (porównawcze, remanentową, produkcyjną, kosztową i udziału dochodu w obrocie). W orzecznictwie podkreśla się, że ustalenie podstawy obliczenia podatku w drodze szacunku polega na dokonaniu ustaleń przybliżonych do stanu rzeczywistego, ale nie tożsamego. Oznacza to, że choć szacowanie w sensie materialnym pozwala na odstępstwa od nieznanego stanu rzeczywistego, to jednak szacunek nie ma charakteru samoistnego. Uprawnienie do szacowania nie jest więc autonomicznym uprawnieniem materialnoprawnym do ustalenia podstawy opodatkowania. Wzorcem podstawy opodatkowania jest ten sam prawnopodatkowy stan faktyczny, który obowiązuje w postępowaniu na zasadach ogólnych. Powinien on, ale nie musi, zostać bezwzględnie osiągnięty. Zadaniem szacowania jest odtworzenie treści stosunku prawnego obowiązku podatkowego (indywidualnego obowiązku podatkowego) w taki sposób, aby rezultat szacowania był w jak największym stopniu zgodny z wynikiem, który uzyskuje się przy opodatkowaniu na zasadach ogólnych, co w praktyce oznacza najbardziej prawdopodobną podstawę opodatkowania. Celem szacowania podstawy opodatkowania powinno być jej ustalenie w wysokości najbardziej zbliżonej do rzeczywistości, a nie karanie podatnika z tego tytułu, że nie ma właściwej dokumentacji podatkowej. Oszacowanie podstawy opodatkowania nie może stanowić swoistej sankcji podatkowej gdyż jej założeniem i celem jest jedynie odtworzenie rzeczywistości w zakresie danych, mających znaczenie dla wymiaru należnego podatku.
W uzasadnieniu skargi zarzucono, że organ drugiej instancji w zasadzie całkowicie pominął w treści uzasadnienia argumenty przytoczone przez skarżących w treści odwołania. Zadaniem uzasadnienia jest przekonanie strony o prawidłowości rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 k.p.a.). Równocześnie uzasadnienie powinno umożliwić organowi nadzoru oraz sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia, co ma istotne znaczenie zwłaszcza przy ocenie prawidłowości decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Zdaniem skarżących organ powinien w uzasadnieniu wydanej decyzji odnieść się do tych wypowiedzi stron, jak również do innych ich twierdzeń i zarzutów podnoszonych w trakcie postępowania. Brak odniesienia się przez organ do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu, stosownie do art. 151 p.p.s.a.
Skargę należało uznać za zasadną. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd w całości przyjął jako własne rozstrzygnięcie WSA w Krakowie z dnia 27.07.2017r., sygn. akt II SA/Kr 307/17. zapadłe w zbieżnej pod względem faktycznym i prawnym sprawie.
W pierwszym rzędzie należy odnieść się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania (w tym zwłaszcza art. 7, 77 i 80 k.p.a.), poprzez zaniechanie dogłębnego zbadania sprawy i przeprowadzenie postępowania dowodowego przy uwzględnieniu całego materiału dowodowego. Zgodnie bowiem z art. 281 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.) do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Odesłanie zawarte w tym przepisie jest precyzyjne, nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Odnosi się bowiem tylko do rozwiązań zawartych w dziale III Ordynacji podatkowej "Zobowiązania podatkowe", który nie normuje zasad postępowania przed organem administracji publicznej. W tym zakresie znajduje zatem zastosowanie kodeks postępowania administracyjnego ( tak np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2016 r. II FSK 3707/13, LEX nr 2036654 ).
Problem naruszenia przepisów postępowania jest związany z zarzutem naruszenia art. 288 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (DZ.U. 2016.672 t.j., dalej "p.o.ś.") w zw. z art. 274 ust. 1 pkt 2 p.o.ś., poprzez ustalenie wysokości opłat za dane okresy płatności w sposób arytmetyczny, z pominięciem okoliczności związanych z rzeczywistym poborem wody. Rozpoczynając analizę od tej ostatniej kwestii, wskazać trzeba, że zgodnie z art. 285 ust. 1 i 2 p.o.ś. w wersji dotyczącej okresu, którego dotyczy zaskarżona decyzja ( rok 2012), opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce, natomiast podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku. Stawki jednostkowe obowiązujące na rok 2012, zgodnie z delegacją zamieszczoną w art. 291 ust. 2 p.o.ś., zostały zamieszczone w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 26 września 2011 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2012. Jak wynika z tego obwieszczenia, jednostkowe stawki za pobór 1 m3 wody podziemnej i 1 m3 wody powierzchniowej śródlądowej wynosiły 0,0890 i nie przekraczały tym samym górnych stawek jednostkowych określonych w art. 290 ust. 1 pkt 5 i 6 p.o.ś. Zgodnie z art. 286 ust. 1 p.o.ś., podmiot korzystający ze środowiska w terminie, o którym mowa w art. 285 ust. 2 i 4, przedkłada marszałkowi województwa wykaz zawierający informacje i dane, o których mowa w art. 287, wykorzystane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat. W tym przypadku winny to być informacje o ilości i jakości pobranej wody powierzchniowej i podziemnej. Natomiast zgodnie z art. 288 ust. 1 pkt 1 p.o.ś., jeśli podmiot korzystający ze środowiska nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat - marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Wedle natomiast art. 288 ust. 2 pkt 1 i 2 p.o.ś. – ustaleń własnych marszałek województwa dokonuje na podstawie pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat, względnie innych danych technicznych i technologicznych.
W rozpoznawanej sprawie organy dokonały obliczenia opłaty w ten sposób, że posługując się jednostkową stawką opłat określonych za rok 2012 we wskazanym wyżej obwieszczeniu – pomnożyły ją przez metodę uzdatniania ( współczynnik "2") oraz przez ilość pobranej wody za rok 2012r. Ten ostatni parametr został określony na podstawie protokołu kontroli nr [...] dokonanej przez inspektorów z zakresu środowiska Urzędu Marszałkowskiego, przeprowadzonej w okresie od września do grudnia 2015r. (k. [...] akt adm.). Wedle wyników tej kontroli, kontrolowany podmiot pobierał wodę podziemną z ujęcia podstawowego [...] w W. do celów konfekcjonowania. Kontrolerzy wskazali, że ewidencja pobranej wody poprzez odczyty z licznika prowadzona jest przez przedsiębiorców dopiero od 27 sierpnia 2015r. Natomiast od dnia 1 września 2006r., od kiedy rozpoczęto produkcję wody, do dnia odczytu stanu licznika w dniu 30 września 2015r. całkowity pobór wody wyniósł 72 434 m3. Wobec tego, skoro brak było odczytów licznika przed sierpniem 2015r, kontrolerzy podzielili ilość pobranej wody proporcjonalnie na poszczególne okresy we wskazanym wyżej przedziale, co uwidoczniono w tabeli na str. [...] protokołu kontroli (k. [...] akt). Wedle tej metody wyliczenia, ilość wody za II półrocze 2012 została określona jako 3987,20 m3 i stanowiła podstawę do przemnożenia przez jednostkową stawkę opłaty wskazaną w obwieszczeniu, o którym mowa wyżej.
Ten sposób wyliczenia ilości wody za poszczególne okresy, w tym za II półrocze 2012r, kontestowali kontrolowani wspólnicy spółki cywilnej [...]. W złożonym odwołaniu, dotyczącym wszystkich decyzji wymierzających opłaty za poszczególne okresy, w tym za II półrocze 2012, wskazali, że opłata jest za wysoka, w tym zwłaszcza za 2014r. Natomiast w skardze wskazuje się, że oprócz podziału ilości wody na równe części za okres prawie 10 lat, nie poczyniono jakichkolwiek innych ustaleń w tym zakresie. Nie poddano analizie okoliczności wskazujących na rzeczywisty pobór wody, na jego nierównomierność w poszczególnych okresach, w odniesieniu do obrotów przedsiębiorstwa skarżących, co wiązało się z produkcją, czyli poborem wody. Wedle skarżących w latach 2006 – 2009 pobór ten był kilkukrotnie wyższy niż w latach 2010-2015, gdyż spadek obrotów i poboru wody od 2010r. związany był m.in. z chorobą M.T. o czym organ był informowany, jak i również o awarii pompy, w trakcie kontroli. Te zarzuty można potwierdzić w oparciu o analizę akt sprawy. Jakkolwiek bowiem w odwołaniu nie zawarto przedstawianych w skardze szczegółowych twierdzeń, to pewne okoliczności świadczą o tym, że skarżący przedstawiali swoje stanowisko co do poboru wody podmiotom kontrolującym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że złożone zostały pisemne uwagi do protokołu, które stanowiły jego załącznik, wymieniony w pkt 9 podpunkcie 6 protokołu kontroli (k. [...] akt sprawy). Uwagi te, co sugerują obecnie skarżący, prawdopodobnie zawierały w szerszym lub węższym zakresie przedstawione aktualnie w skardze stanowisko co do metody liczenia poboru wody. Okoliczności tych jednakże nie można ostatecznie zweryfikować, albowiem wykonany przez organ II instancji odpis protokołu kontroli, znajdujący się w aktach administracyjnych przedstawionych sądowi do kontroli, nie zawiera żadnych załączników, o których wspomina się w jego treści; w tym załącznika w postaci pisemnych uwag do protokołu. Należy więc przyjąć, że takie uwagi poczynione zostały, zwłaszcza, że w skardze jeden z zarzutów dotyczy braku odniesienia się w decyzji do uwag i zastrzeżeń poczynionych przez stronę. Skoro tak, to uwagi te powinny były zostać wzięte pod uwagę przez organ I instancji (oraz następnie organ odwoławczy) przy obliczaniu opłaty. Jest tak zwłaszcza w sytuacji, gdy z tego samego protokołu wynika, że firma pod nazwą "[...] " prowadziła od 1 września 2006r. zakład produkcji wód mineralnych, z ujęciem wody podziemnej [...] , skąd pobierano wodę w kontrolowanym okresie; a równocześnie, że Spółka wprowadzała na rynek krajowy wodę mineralną w opakowaniach m.in. z tworzyw sztucznych, których ewidencja prowadzona była w oparciu o faktury zakupu opakowań i ewidencję produktów wprowadzonych na rynek krajowy. Opakowania (butelki) szklane natomiast były to opakowania używane, ale faktury także zostały przedstawione organowi kontrolującemu. Danych co do tych ostatnich brak w protokole, jako że nie podlegają one obowiązkowi odzysku i recyklingu. Natomiast w protokole istnieją dane co do opakowań z tworzyw sztucznych (k.[...] akt adm.), z których wynika, że ilości opakowań wprowadzonych na rynek krajowy były różne w poszczególnych latach, na przykład w roku 2009 masa opakowań wynosiła 5473 kg, podczas gdy w roku 2011 – 1284 kg, zaś w roku 2012 – 4432kg. Dane te potwierdzają twierdzenia skarżących o nierównomiernym poborze wody w poszczególnych latach. Należy bowiem logicznie założyć, że pobór wody był odpowiednikiem ilości butelek wody wyprodukowanych przez zakład, co wiąże się ściśle z ilością opakowań wprowadzonych na rynek. Oczywiście, pobór ten mógł mieć miejsce także poza produkcją butelkowaną, w związku np. z awarią pompy i uratą pewnych ilości wody. Niemniej zdaniem Sądu, skoro ilości opakowań ujęte w protokole wskazują na nierównomierne wprowadzanie na rynek butelek w poszczególnych okresach, to obliczenia za te okresy powinny być dostosowane do sytuacji rzeczywistego poboru, a nie dzielone równomiernie. Ma to istotne znaczenie, bowiem na przykład w sytuacji, gdy pobór wody w latach 2006-2009, jak twierdzą skarżący, był wyższy, powinny być ustalone wyższe opłaty, które z kolei mogły już ulec przedawnieniu. Wedle Sądu, kwestia ta powinna być należycie wyjaśniona. Można bowiem poczynić ustalenia co do ilości butelek wprowadzonych przez spółkę na rynek w poszczególnych okresach (półrocznych i od 2013 rocznych), czy to w opakowaniach szklanych, czy też z tworzyw sztucznych, o określonej pojemności, co da równocześnie ilość zużytej wody w danym okresie (rocznym lub półrocznym). Dopiero pozostałość, czyli różnicę między całkowitym poborem wody od września 2006 do września 2015, a zsumowanym poborem za poszczególne okresy obliczonym na podstawie wyprodukowanych butelek, którą można określić jako pobór poza butelkowaniem (np. rozlanie związane z awarią), można podzielić proporcjonalnie, skoro brak będzie danych do określenia, kiedy ten pobór nastąpił. Dopiero tak ustalone ilości wody za poszczególne okresy (suma ilości wody pobranej i zabutelkowanej w danym okresie oraz pobranej poza butelkowaniem, podzielonej proporcjonalnie na okresy) mogą posłużyć do wykonania działań matematycznych przemnożenia przez odpowiednie wskaźniki i stawki obowiązujące w poszczególnych okresach rozliczeniowych (w tym stawki za II półrocze 2012r.).
Takich ustaleń i obliczeń nie dokonały jednak organy w niniejszej sprawie, poprzestając na danych wskazanych w protokole kontroli. Wobec tego zauważyć przyjdzie, że obowiązkiem organów w postępowaniu jest prawidłowe określenie zaległości w uiszczeniu opłaty za korzystanie ze środowiska. Jeśli zatem z przedstawionego protokołu pokontrolnego, a prawdopodobnie także w świetle zgłoszonych uwag pokontrolnych wynikało, że dane przyjęte do obliczeń za poszczególne okresy mogą być inne niż dane rzeczywiste, to obowiązkiem organów było poczynić kroki w celu wyjaśnienia tych okoliczności i uzyskania prawidłowych danych. Zauważyć należy, że opisany sposób postępowania w przypadku niniejszej sprawy nijak się ma do kwestii podważania treści protokołu kontrolnego. Nie chodzi bowiem o badanie poprawności trybu prowadzenia kontroli (nie jest to rzecz jasna przedmiot postępowania), ale wyłącznie poprawności danych przyjętych do obliczenia opłaty. Ponadto kontrola, wedle wskazań w wystąpieniu pokontrolnym, została przeprowadzona m.in. w oparciu o art. 379 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. 2016.672) oraz art. 53 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2013 r. poz. 888). Warto na tle tych aktów prawnych zauważyć, że ani art. 380 ustawy Prawo ochrony środowiska, ani wskazany art. 53 ustawy o gospodarce opakowaniami, nie przewidują możliwości wydania tzw. zarządzeń pokontrolnych, a zatem sam protokół z kontroli nie wywołuje bezpośrednich skutków prawnych, co wyklucza możliwość kwestionowania przez strony zawartych w nim ustaleń na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wobec tego musi on podlegać krytycznej ocenie przy okazji ustalania opłaty przez organ. Ponadto w sytuacji, gdy dane wynikające z protokołu nie są wystarczające ( jak w tym przypadku co do ilości użytych opakowań – butelek), organ I instancji winien dążyć do pozyskania potrzebnych danych. Umożliwia mu to treść art. 288 ust. 2 pk 1 i 2 p.o.ś., zgodnie z którym ustaleń własnych marszałek województwa dokonuje na podstawie pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat, względnie innych danych technicznych i technologicznych. W tej sytuacji marszałek może zwrócić się do przedsiębiorcy o dostarczenie danych potrzebnych do wyliczenia opłaty (oprócz tych znajdujących się w protokole kontroli), na przykład co do ilości opakowań butelek wprowadzonych na rynek w poszczególnych latach. Należy bowiem zgodzić się z poglądem wyrażonym przez NSA w wyroku z dnia 8 października 2010 r., II OSK 1567/09, LEX nr 686707, iż jakkolwiek art. 288 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.o.ś. określa dowody jakimi może posłużyć się w postępowaniu o wymierzeniu opłat za korzystanie ze środowiska marszałek województwa, to jednak nie wyklucza to możliwości skorzystania przez organ z innych dowodów, które określają przepisy k.p.a. Skoro bowiem nawet podmioty wnoszące opłaty we własnym zakresie są uprawnione do szacowania wielkości należnej opłaty w oparciu o dostępne dane, tego rodzaju metoda jest dopuszczalna również w przypadku, gdy opłata jest wymierzana na podstawie ustaleń organu administracji, gdy podmiot nie wnosi należnej opłaty (na zasadzie art. 288 ust. 1 p.o.ś.). Konkluzję taką potwierdza treść art. 288 ust. 2 pkt 2, w myśl którego marszałek województwa może dokonywać ustaleń na podstawie określonych danych technicznych lub technologicznych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 lipca 2008 r., IV SA/Wa 828/08, LEX nr 507763).
W konsekwencji powyższych rozważań należy dojść do wniosku, że wobec braku ustalenia przez organ I instancji danych w zakresie poboru wody potrzebnych do obliczenia opłaty za korzystanie ze środowiska w wymiarze bardziej urealnionym, zostały naruszone przepisy postępowania, a to art. 7, 77 i 80 k.p.a. w stopniu mającym istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Nieprawidłowe ustalenie opłaty skutkuje zaś naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to art. 285 ust. 1 w zw. z art. 288 st. 1 pkt 1 i ust. 2 p.o.ś., oraz art. 274 ust. 1 pkt 2 p.o.ś., zgodnie z którym wysokość tej opłaty zależy od ilości i jakości pobranej wody oraz od tego, czy pobrano wodę powierzchniową czy podziemną, a także od jej przeznaczenia W konsekwencji koniecznym jest uchylenie zaskarżonych decyzji organów obu instancji, aby umożliwić prawidłowe zebranie danych, poczynienie ustaleń i wymierzenie opłaty we właściwej wysokości.
Natomiast w ocenie Sądu nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 217 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie stawek "podatku" określonych w akcie rangi niższej niż ustawa. Norma konstytucyjna, o której mowa, wskazuje, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Tak też i rzecz się ma w wypadku niniejszej sprawy, gdyż wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze, nałożenie opłaty nastąpiło przepisami rangi ustawowej, a to art. 272 ust. 1 pkt 1 w zw. z 273 ust. 1 pkt 3 p.o.ś., zgodnie z którymi środki finansowo-prawne ochrony środowiska stanowi w szczególności opłata za korzystanie ze środowiska za pobór wód. Zgodnie z art. 274 ust. 1 pkt 2 p.o.ś. wysokość tej opłaty zależy od ilości i jakości pobranej wody oraz od tego, czy pobrano wodę powierzchniową czy podziemną, a także od jej przeznaczenia. Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska (art. 281 ust. 1 p.o.ś.). Jak już o tym była mowa, opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1 p.o.ś.), na podstawie danych przedstawionych przez podmiot zobowiązany w wykazie, lub też w przypadku jego braku – na podstawie ustaleń marszałka województwa lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Przepisy rangi ustawowej określają także w przepisie art. 290 ust. 1 p.o.ś. górne stawki opłat za korzystanie ze środowiska, czyli określają nieprzekraczalną barierę ustalenia opłaty. Granica ta wynosi 3 zł za pobór 1m3 wody podziemnej oraz 1,50 zł za pobór 1m3 wody powierzchniowej. Z kolei w art. 289 ust. 1 (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji) wskazano, że "nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska spośród wymienionych w art. 273 ust. 1, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł. Przepisy art. 286 ust. 1-2 stosuje się odpowiednio". Oznacza to, że ustawowo określono także dolny próg ponoszenia opłat.
Wobec tego zauważyć trzeba, że regulacja dotycząca opłat za korzystanie ze środowiska wynika w sposób kompleksowy z ustawy, poza jednostkowymi stawkami opłat, które z kolei nie mogą przekroczyć górnej granicy tych stawek określonej w art. 290 ust. 1 p.o.ś. "Z punktu widzenia zasady określoności prawa, szczególnie ważnej w dziedzinach mocno wpływających na sytuację prawną jednostki, a także standardów konstytucyjnych, podstawowe znaczenie ma określenie w ustawie zasad powstania obowiązku podatkowego, podmiotu i przedmiotu opodatkowania, podstawy opodatkowania i stawek podatkowych. Co do tych ostatnich można dyskutować, czy wystarczy jedynie wskazanie w ustawie górnej granicy obciążeń z delegacją możliwości ich obniżenia w rozporządzeniu, czy też należy kwestię stawek uregulować w ustawie w sposób zupełny (por. M.Bartoszewicz w: Komentarz do Konstytucji RP pod red. M.Haczkowskiej, art. 217, publ. Lex/el.)". W ocenie Sądu stwierdzić należy, uwzględniając istotną okoliczność, że opłaty za korzystanie ze środowiska nie są podatkiem, ale mają jedynie quasi-podatkowy charakter, że rozwiązanie powyższe jest w świetle zapisów Konstytucji, a w szczególności w świetle jej art. 217 - dostatecznie gwarancyjne. Nie zmienia tego faktu okoliczność, że stawki opłaty poniżej jej górnej granicy reguluje akt prawny rangi obwieszczenia. Sytuacja byłaby inna, gdyby przyjąć, że i górne (maksymalne) stawki wskazane obwieszczeniem mogą zastępować rozwiązanie ustawowe w zakresie górnej granicy stawek określone w cytowanym art. 290 ust. 1 p.o.ś. W takim przypadku trzeba by zakwestionować górne stawki wskazane obwieszczeniem, gdyby przekraczały wysokość określoną w art. 290 ust. 1 p.o.ś. W niniejszej sprawie jednak taka sytuacja nie zachodzi, wobec tego przyjęcie za obwieszczeniem w zakresie poboru wód podziemnych stawki jednostkowej za 2013r. tj. 0,093 zł /m3, niższej od określonej w art. 290 ust. 1 pkt 5 p.o.ś., jest jak najbardziej prawidłowe.
Wobec jednakże uwzględnienia innych, wcześniej wskazanych zarzutów, w podsumowaniu stwierdzić trzeba, że w sprawie doszło do naruszenia omówionych wyżej przepisów postępowania oraz prawa materialnego w sposób uzasadniający przyjęcie, że miało to znaczący wpływ na wynik sprawy, czyli na ustalenie wielkości zaległości co do opłaty za korzystanie ze środowiska. Zasadne jest zatem uchylenie decyzji organów obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy, przede wszystkim zaś Marszałek Województwa, zgromadzą dane tak wskazane wyżej, jak i inne, określone z własnej inicjatywy, do prawidłowego ustalenia opłaty i uczynią to w sposób maksymalnie oddający rzeczywisty pobór wody.
Z wymienionych przyczyn orzeczono jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (DZ.U. 2015.1804). Na kwotę zasądzonych kosztów składają się wpis w kwocie 200 zł, opłata skarbowa 34 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego w kwocie 480 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło