II SA/Kr 342/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Joanna Tuszyńska SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) SWSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w .dniu 13 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania skargę oddala. Wójt Gminy L. M. decyzją z dnia 18 lipca 2018r., znak: [...] odmówił nakazania K. P., właścicielowi działek numer [...] i [...] w R. , przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom z powodu nie stwierdzenia szkodliwego wpływu dokonanych przez niego zmian stanu wody na gruncie na działki sąsiednie. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez E. D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 września 2018r. ([...]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. E. D. złożył wniosek o wznowienie tego postępowania. Wniosek ten początkowo został rozpoznany przez Wójta Gminy L. M. - postanowieniem z 18 lutego 2019r., znak: [...] organ ten odmówił wznowienia postępowania. Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego na to postanowienie przez E. D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 28 marca 2019r. [...]) uchyliło zaskarżone postanowienie i umorzyło postępowanie prowadzone w I instancji wskazując, że z jednoznacznego brzmienia przepisu art. 150 § 1 k.p.a. wynika, że organem administracji publicznej właściwym do rozstrzygnięcia wniosku E. D. o wznowienie postępowania jest Samorządowego Kolegium Odwoławczego tj. organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wznowienia postępowania postanowieniem z dnia 23 maja 2019r. ([...]). W dniu 9 grudnia 2020r. do Kolegium przesłany został przez Wójta Gminy L. M. kolejny wniosek E. D. (z dnia 16 listopada 2020 r.) o wznowienie powyższego postępowania. Podstawy wznowienia E. D. upatrywał w przesłankach z 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe) i z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. postanowieniem z dnia 18 grudnia 2020r. ([...]) po raz kolejny odmówiło wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją tegoż Kolegium z 10 września 2018r. ([...]) utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy L. M. z 18 lipca 2018r., znak: [...] odmawiającą nakazania K. P., właścicielowi działek numer [...] i [...] w R. , przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższym postanowieniem Kolegium, zwrócił się E. D.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. postanowieniem z 12 stycznia 2021 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, jako podstawę prawną wskazując art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3, art. 149 § 3, art. 145 § 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020r., poz. 256). W uzasadnieniu tego postanowienia SKO wskazało na przesłanki wznowienia postępowania wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. Dalej wskazano, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym wielokrotnie prezentowane było stanowisko, że niedopuszczalność wznowienia postępowania wystąpi m.in. w przypadku, gdy już we wstępnej fazie postępowania można jednoznacznie stwierdzić, że nie istnieją jakiekolwiek podstawy wznowienia. W rozpoznawanym przypadku E. D. jako podstawy wznowienia zasadniczo wskazuje art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Z przepisu tego wynika, że w ramach określonej w nim podstawy wznowieniowej, niezależnymi od siebie i samoistnymi przesłankami wznowienia są "nowe okoliczności" i "nowe dowody", istniejące w dacie wydania decyzji, nieznane organowi wydającemu decyzję i ujawnione po dacie jej wydania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt: II SA/Kr 1108/12 podkreślił, że podstawa wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zachodzi jedynie wówczas, gdy zaistnieją łącznie wszystkie przesłanki, wymienione w tym przepisie. Po pierwsze, ujawnione muszą zostać nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody. Po wtóre, musiały one istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej, kończącej postępowanie administracyjne. Po trzecie zaś, dowody te bądź okoliczności nie mogły być znane organowi administracji publicznej, wydającemu decyzję. Brak realizacji którejkolwiek przesłanki uniemożliwia wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z wniosku E. D. z dnia 16 listopada 2020 r. oraz obecnie złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jednoznacznie wynika, że nowym dowodem jest załączona do wniosku o wznowienie opinia biegłego T. C. z dnia 21 września 2020 r., sporządzona na zlecenie Sądu Rejonowego w B. - I Wydział Cywilny, mająca odpowiedzieć na pytania, czy dochodzi do zalewania działki nr [...] w R. , co jest przyczyną zalewania i jakie szkody mogły z tego powodu powstać. Jednakże w dacie wydania kwestionowanej przez E. D. decyzji Wójta Gminy - L. M. z dnia 18 lipca 2018 r., znak: [...], jak również utrzymującej jej w mocy decyzji Kolegium z dnia 10 września 2018 r. ([...] przywołana wyżej opinia nie istniała - wydana została przeszło dwa lata później niż decyzja Kolegium. Już tylko z tego powodu nie można uznać, że E. D. oparł swój wniosek o kodeksową przesłankę wznowieniową wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz, aby wskazywana przez E. D. przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. rzeczywiście wystąpiła w sprawie. Odnośnie drugiej z wymienionych we wniosku E. D. przesłanek wznowienia tj. art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. - "dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe" - przesłanka ta również z oczywistych przyczyn nie występuje w sprawie. Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), musi bowiem przedłożyć właściwemu organowi administracji dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument rzeczywiście był sfałszowany (lub, że kwestionowana decyzja wydana została w wyniku przestępstwa - art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.). Organ administracji właściwy w sprawie wznowienia postępowania nie jest bowiem uprawniony do dokonywania samodzielnych ustaleń co do popełnienia przestępstwa lub sfałszowania dokumentu (zob. np. wyrok NSA z 9 lutego 2011 r., II OSK 1170/10, LEX nr 992482). Zadaniem tego organu jest jedynie sprawdzenie, czy istnieją orzeczenia potwierdzające popełnienie czynu karalnego (zob. np. wyrok NSA z 13 grudnia 2006 r., I OSK 154/06, LEX nr 296295). Naruszenie tego zakazu stanowi rażące naruszenie prawa będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (teza pierwsza wyroku NSA z dnia 2 czerwca 1999 r., I SA 989/99, LEX nr 48571). Wnioskodawca nie wskazuje zresztą, który z dowodów stanowiących podstawę dla wiążących ustaleń organu - jego zdaniem - okazał się fałszywy. Reasumując, przeprowadzone postępowanie bezspornie wykazało, że złożony przez E. D. z powołaniem się na treść art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium 10 września 2018r. ([...]) - nie może skutkować wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. Opisane wyżej postanowienie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie E. D., zarzucając mu naruszenie art. 151a § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, a tym samym niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a., spowodowane niedostrzeżeniem wad postępowania administracyjnego polegającego na naruszeniu przez organ administracji następujących przepisów: - art. 135 p.p.s.a. poprzez uznanie, że w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym doszło do naruszenia przepisów postępowania – art. 7 i 77 k.p.a. polegające na nienależytym wyjaśnieniu w zakresie znacznie przekraczającym uprawnienia z art. 136 k.p.a. umożliwiającego uzupełnienie postępowania dowodowego na etapie postępowania dwuinstancyjnego, - art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. oraz 80 k.p.a. polegające na tym, że organ administracyjny nie rozpoznał w całości zgłoszonych poprzednio zarzutów do decyzji jak i opinii biegłego sądowego oraz dowolnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy, zaprzeczając opinii jak i wyspecjalizowanego biegłego, który posiada w pełni kwalifikacje przez co naraża się wiele osób na utratę życia oraz szkód nieodwracalnych, - art. 234 ustawy prawo wodne poprzez przyjęcie, że właściciele działek nr [...], [...] swoim działaniem zmienili stanu wód na gruncie, co w konsekwencji doprowadziło między innymi do zalewnia działki innych działek. Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia a w konsekwencji do zmiany postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 12.01.2021r. oraz poprzedzającej go decyzji z dnia 18.07.2018r. wydanej przez Wójta Gminy L. M.. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w ocenie SKO powoływana przez skarżącego opinia biegłego sądowego mgr inż. T. C. potwierdza wnioski z opinii sporządzonej wcześniej w tej sprawie – z czym skarżący się nie zgadza. Organ nie podjął nawet próby samodzielnej analizy zgromadzonych w sprawie dowodów, przez co naruszono art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. W dalszej części skargi podniesiono argumenty dotyczące kwestii naruszenia stosunków wodnych i w konsekwencji spowodowania szkód. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Do tej właśnie kategorii należy zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, a zatem sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, bez wyznaczania rozprawy. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji lub postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisami proceduralnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu w zakresie zmiany stosunków wodnych. Z uwagi na specyfikę kontrolowanego postanowienia w sprawie nie miały zastosowania przepisy prawa materialnego. Zostało ono wydane na etapie badania przesłanek formalnych wznowienia postępowania, wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Po stwierdzeniu braku tych przesłanek organ zastosował art. 149 § 3 k.p.a., wydając postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Przepisy prawa materialnego w tym przypadku w ogóle nie miały zastosowania, natomiast kontrola sądowa ogranicza się wyłącznie do oceny, czy dokonana przez SKO analiza wskazanych przez wnioskodawcę przesłanek wznowienia jest prawidłowa. Tym samym poza granicami sprawy leżą wszystkie podniesione w skardze zarzuty dotyczące zaistnienia zmiany stanu wody na gruncie, jak i ewentualnej szkody z tego wynikłej. Stosownie do powołanego wyżej art. 134 p.p.s.a. Sąd nie mógł się do tych kwestii odnieść. Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. We wniosku o wznowienie postępowania, datowanym na 16 listopada 2020 r., E. D. powołał się na art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., zgodnie z którymi w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (pkt 1) i kiedy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5). Wnioskodawca jako nowy dowód powołał opinię biegłego sporządzoną na potrzeby Sądu Rejonowego w B. w sprawie [...]. Do wniosku dołączył wspomnianą opinię, złożoną przez biegłego w Sądzie Rejonowym w B. 22 września 2020 r. na zlecenie z 11 marca 2020 r. Natomiast w temacie przesłanki z pkt 1 skarżący nie wskazał, jakie dowody jego zdaniem zostały sfałszowane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze oceniło powyższy wniosek wnikliwie i doszło do prawidłowych wniosków, że określone w nim podstawy wznowienia nie zachodzą. Już sama treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazuje, że wznowienie postępowania na tej podstawie jest możliwe tylko wówczas, gdy ujawnią się "nowe dowody", które istniały w dacie wydania decyzji, lecz nie zostały ujawnione w postępowaniu. Decyzja, w zakresie której skarżący domaga się wznowienia postępowania została wydana 10 września 2018r., a wskazywana przez skarżącego opinia biegłego została sporządzona w roku 2020 – zatem nie ma wątpliwości, że nie istniała w dacie wydawania decyzji. Tym samym omawiana przesłanka wznowienia nie została w niniejszej sprawie spełniona. Z kolei kwestii rzekomego sfałszowania dowodów, na których oparto decyzję z 2018 r. skarżący w ogóle nie wyjaśnił: ani o jaki konkretnie dowód chodzi, ani też, na czym owo fałszerstwo ma polegać. Trzeba tu podkreślić, że przesłance tej w żaden sposób nie odpowiada sporządzenie opinii przez biegłego w innej sprawie – konieczne jest tego rodzaju "sfałszowanie dowodu", które może być stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Żadnych takich okoliczności skarżący nie wskazał ani we wniosku, ani też na późniejszym etapie sprawy. Z kolei zarzuty skargi dotyczą głównie naruszenia przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 151a, art. 135), która nie miała dotychczas w tej sprawie zastosowania, a zatem SKO nie mogło jej naruszyć. Przepisy te regulują postępowanie przed sądem administracyjnym, a nie przed organami administracji publicznej. W kontrolowanej sprawie nie miał również zastosowania art. 234 ustawy Prawo wodne. Z kolei zarzuty naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. nie mogły być uwzględnione, bowiem organ żadnego postępowania dowodowego na kontrolowanym etapie sprawy nie prowadził, a jedynie dokonał oceny wniosku skarżącego pod kątem przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Z kolei argumenty dotyczące sprawy głównej tj. zaistnienia zmiany stosunków wodnych oraz ewentualnej szkody na gruntach sąsiednich, jak już wcześniej wskazano, nie mieściły się w granicach niniejszej sprawy. W świetle powyższego zaskarżone postanowienie należało ocenić jako prawidłowe i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.