II SA/Kr 36/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.W. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T.W. na decyzję Wojewody [ ] z dnia 18 sierpnia 2008 r. znak: [ ] w przedmiocie braku podstaw do wniesienia sprzeciwu p o s t a n a w i a wniosek oddalić W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody [.....] z dnia 18 sierpnia 2008 roku znak: [.....] w przedmiocie braku podstaw do wniesienia sprzeciwu skarżąca T.W. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 stycznia 2014 roku, skarżącej został przesłany formularz wniosku "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżąca uzupełniła brak. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza wynika, że skarżąca, oprócz częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, domaga się również ustanowienia na jej rzecz adwokata z urzędu. We wniosku T.W. oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem Z.W. Ich miesięczny dochód wynosi 3.700 zł i stanowi go emerytura skarżącej w wysokości 1.600 zł oraz emerytura jej męża w wysokości 2.100 zł. W skład majątku strony wchodzi dom o powierzchni 110 m² i nieruchomość rolna wielkości 20 arów. Nie dysponuje ona zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała na brak możliwości pokrycia kosztów bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Małżonek T.W. jest cukrzykiem, wymaga specjalnej i drogiej diety. Miesięczne wydatki skarżącej przedstawiają się następująco: lekarz i medykamenty ok. 600-700 zł, prąd, gaz, opał, woda, ścieki i telefon ok. 800 zł, należności podatkowe i opłaty dzierżawne ok. 80 zł, ubezpieczenie 100 zł. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, T.W. została wezwana do złożenia w terminie 7 dni stosownych oświadczeń i dokumentów na okoliczność wykazania jej stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych dochodów strony oraz jej męża (ostatnie odcinki emerytury lub potwierdzenie wpłaty świadczeń na rachunek bankowy), wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącą oraz jej małżonka rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, udokumentowanie aktualnymi rachunkami wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał itp.), określenie kosztów wyżywienia, ubrania, telefonu, itp., a także udokumentowanie wydatków ponoszonych na leczenie i specjalną dietę męża. Wezwanie, jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru, zostało doręczone skarżącej w dniu 17 lutego 2014 roku. Tym samym termin do uzupełnienia braków upływał z dniem 24 lutego 2014 roku. Mimo upływu zakreślonego terminu skarżąca nie odniosła się do wezwania. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Zdaniem orzekającego skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez stronę oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jej sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez skarżącą wykonane. Przede wszystkim potwierdzenia wymagały dane dotyczące uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych przez skarżącą i jej małżonka wydatków, zwłaszcza kosztów leczenia, zakupu medykamentów i kosztów specjalnej diety. Przedłożenie przez stronę żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację dochodów wskazanych przez nią w rubryce 10 formularza "PPF", ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżąca i jej mąż się znajdują. Ustaleniu relacji miesięcznych wpływów do budżetu domowego do wysokości ich niezbędnych obciążeń służyło zobowiązanie strony do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, a także oświadczeń dotyczących wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie. T.W. nie odniosła się jednak do skierowanego do niej wezwania. Nie złożenie przez skarżącą dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych T.W. . W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym wniosek o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II OZ 1112/06, postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II FZ 126/05) należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.