II SA/Kr 364/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 16 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. sp. z o.o. z siedzibą w G. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 21 stycznia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić wniosek. W dniu 12 maja 2015 r. skarżąca Spółka złożyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie swej skargi na postanowienie WINB w K. z dnia 21 stycznia 2015r. Zgodnie z zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 14 maja 2015 r., Sąd - w dniu 19 maja 2015 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie oświadczenia o aktualnych obrotach spółki i rodzaju prowadzonej działalności, określenie wysokości zysku lub straty za ostatni rok bilansowy, przedstawienie wykazu nieruchomości, ruchomości, określenie wysokości i ilości zaciągniętych pożyczek i zobowiązań z tego tytułu, oświadczenie ilu pracowników zatrudnia spółka i jakie są ich zarobki, a także przedstawienie zaznania podatkowego za 2014 r. oraz wyciągów z kont bankowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie spółka wystosowała w dniu 15 czerwca 2015 r. pismo informujące, iż w związku z pismem sądowym dotyczącym uzupełnienia formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy - żadne żądane przez sąd dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwościach zapłaty przez spółkę należnej kwoty. Wskazano, iż jest to fikcja, w której spółka udziału brać nie będzie i dokumentów nie nadeśle. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem z dnia 19 czerwca 2015 r. pozostawił wniosek spółki bez rozpoznania. Zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2015 r. Sąd wezwał skarżącą spółkę do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie oświadczenia o aktualnych obrotach spółki i rodzaju prowadzonej działalności, określenie wysokości zysku lub straty za ostatni rok bilansowy, przedstawienie wykazu nieruchomości, ruchomości, określenie wysokości i ilości zaciągniętych pożyczek i zobowiązań z tego tytułu, oświadczenie ilu pracowników zatrudnia spółka i jakie są ich zarobki, a także przedstawienie zaznania podatkowego za 2014 r. oraz wyciągów z kont bankowych za ostanie 3 miesiące. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawczyni w piśmie z dnia 27 sierpnia 2015 r. podała, że żądane przez sąd dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwościach zapłaty przez spółkę należnej kwoty. Wskazano, że jest to fikcja, w której spółka udziału brać nie będzie i nie nadeśle dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek skarżących w sprawie przyznania im prawa pomocy w zakresie żądanym przez wnioskodawcę. Stosownie do treści art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W orzecznictwie podkreśla się, że zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu strona skarżąca Spółka A. sp. z o.o. nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd nie dysponuje jakimikolwiek informacji o ewentualnych postępowaniach egzekucyjnych toczonych wobec tej Spółki lub np. utracie płynności finansowej przez Spółkę. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Na razie koszty sądowe to wpis od skargi w wysokości 100 zł. Spółka podała, że Urząd Skarbowy G. zajął jej konta, a wszystkie środki ruchome zajął komornik. Kapitał zakładowy spółki wynosi 5000 zł, zaś wartość jej aktywów trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 81.839,20 zł. Wysokość strat za ostatni rok obrotowy, to 463.368.12 zł. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Nadto wykazana przez wnioskodawcę strata za ostatni rok obrotowy w wysokości nie musi oznaczać, że nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający partycypowanie w kosztach postępowania w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11). Dodać należy, że celem wezwania spółki o wyjaśnienie swej sytuacji finansowej było prawidłowe i rzetelne ustalenie stanu faktycznego przez Sąd celem rozpoznania wniosku strony. Spółka nie odpowiedziała na wezwanie zatem Sąd musiała ocenić sytuację finansową wnioskodawczyni na podstawie dostępnych danych, co doprowadziło do wniosku o braku wykazania przez spółkę, że znajduje się w sytuacji, w której nie jest w stanie uiścić kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 246 § 1, art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.