II SA/Kr 368/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska (spr.) WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 12 stycznia 2024 r. znak: WS-VI.7534.2.9.22023.BK6 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2023 r. znak: GN.6821.1.76.2022, działając na podstawie art. 123, art. 145 § 1 pkt 4, art. 146 § 1, art. 148 , art. 149 § 3 kpa Starosta G. i odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Gminy B. z dnia 7 maja 1987 r. znak: RGG.829/4/87 o odszkodowaniu i wywłaszczeniu za nieruchomość pod przebudowę drogi B.-W.-T. na terenie wsi W. gmina B. woj. N. S.. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że pismem z dnia 22 września 2022 r., M. W. zwróciła się do Starostwa Powiatowego w G. zapytaniem, na jakiej podstawie dokonano wywłaszczenia fragmentu należącej do niej działki [...], objętej KW [...], pod drogę wojewódzką. Wskazała, że podczas ostatnich prac geodezyjnych m.in. na terenie ww. działki, uzyskała informację, że na podstawie decyzji z 1987 r. dokonano wywłaszczenia części tej nieruchomości. Jednocześnie podniosła, że w ww. decyzji jako właścicielka wskazana została J. K., podczas gdy od 22 stycznia 1986 r. właścicielami nieruchomości są M. W. i R. W.. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 10 listopada 2022 r. znak: GN.6621.13.72.2022. organ poinformował, że w dokumentacji geodezyjnej PODGiK w G. w 1986 r. został ujawniony podział działki na nr. [...], [...], [...]. Podstawą tej zmiany był operat pomiarowy nr [...] z dnia 22 listopada 1985 r. Następnie zostały ujawnione akty notarialne Nr Rep. [...] z 10 grudnia 1985 r. oraz Nr [...] z 22 stycznia 1986 r., w wyniku których R. i M. W. zostali wpisani jako właściciele działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,10 ha. W 2005 r. na podstawie operatu pomiarowego nr [...] z 19 października 1988 r. ujawniono w operacie ewidencji gruntów podział działki nr ewid. [...] na działki [...] o powierzchni 0,0943 ha oraz [...] o powierzchni 0,0057 ha. Następnie w roku 2014 r. w operacie ewidencji gruntów została ujawniona decyzja Naczelnika Gminy B. z dnia 7 maja 1987 r. znak RGG.8229/4/87 o odszkodowaniu i wywłaszczeniu za nieruchomość pod przebudowę drogi B.-W.-T. na terenie wsi W. gmina B. woj. N. S., na podstawie której została przeniesiona własność działki nr [...] o powierzchni 0,0057 ha na rzecz Skarbu Państwa. Operat pomiarowy nr [...] z 19 października 1988 r stanowi aktualizację operatu wywłaszczeniowego z 1968 r. nr [...]. Pismem z dnia 22 listopada 2022 r., doprecyzowanym pismem z dnia 9 lutego 2023 r., M. W. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Gminy B. z dnia 7 maja 1987 r. Jednocześnie wyjaśniła, że informacje o wydanej decyzji powzięła w 2014 r., kiedy to otrzymała pismo dotyczące wykonanego chodnika i kanalizacji w W. Podniosła nadto, że przedmiotowa decyzja została skierowana do byłych właścicieli nieruchomości, którzy otrzymali odszkodowanie za wywłaszczony grunt. Z kolei R. W. i M. W. nie otrzymali należnego odszkodowania. Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wznowienie postępowania z powyższej przyczyny możliwe jest tylko na żądanie strony (art. 147 ustawy). Jednakże strona zobowiązana jest złożyć wniosek o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 ustawy). Jednocześnie w myśl art. 146 §1 ustawy uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Następnie organ wskazał, że decyzja Naczelnika Gminy B. z 7 maja 1987 r. znak RGG.829/4/87 o odszkodowaniu i wywłaszczeniu za nieruchomość pod przebudowę drogi B.-W.-T. na terenie wsi W. gmina B. woj. N. S. w zakresie dotyczącym części działki nr [...] położonej w W. została, wydana w 1987 r. M. W. dowiedziała się o wydanej decyzji w 2014 r. - co sama przyznała w piśmie z 9 lutego 2023 r. Także w piśmie z dnia 22 września 2022 r. wskazała, iż o wydanej decyzji powzięła informacje od firmy geodezyjnej i przedstawiciela zarządu dróg podczas prac geodezyjnych prowadzonych na jej działce w związku zakończeniem prac dotyczących budowy kanalizacji i chodnika. Organ ustalił, że ostatnie prace geodezyjne na przedmiotowej nieruchomości w związku z ww. inwestycją miały miejsce w 2017 r. Tym samym żądanie wznowienia postępowania złożone zostało po upływie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, co czyni niedopuszczalnym wznowienie postępowania. Na powyższe postanowienie M. W. wniosła zażalenie, podnosząc że ostatnie prace geodezyjne na przedmiotowej nieruchomości były prowadzone w 2022 r. W 2017 r. nie prowadzono żadnych prac. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2024 r. znak: WS-VI.7534.2.9.2023.BK6, działając na podstawie art. art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 344 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się niedopuszczalność wszczęcia postępowania o wznowienie w razie niezachowania ww. terminu. Podkreśla się również, że zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania powinno zostać udowodnione przez stronę, natomiast organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu badać jego zachowanie. Organ administracji publicznej dochodząc do odmiennego przekonania odnośnie terminu, w którym strona dowiedziała się o decyzji również powinien dowieść, dlaczego twierdzenia wnioskodawcy są w tym zakresie niezasadne i od jakiej daty podmiot ten wiedział o okoliczności prawnej stanowiącej podstawę wznowienia (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1252/11). Wojewoda zauważył, że M. W. wystąpiła do Starosty G. z wnioskiem o wznowienie postępowania pismem z 24 listopada 2022 r. W piśmie z 9 lutego 2023 r. wskazała, że o wydanej decyzji dowiedziała się w 2014 r. kiedy to otrzymała pismo w zw. z wykonywanym chodnikiem i kanalizacją w W. Wcześniej tj. przez ponad 27 lat nie miała świadomości i wiedzy co do istnienia wskazanej decyzji. Wnioskiem z dnia 24 listopada 2022 r. ww. wniosła o wznowienie postępowania. Słusznie zauważył Starosta G. e złożenie przez M. W. wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Zgodnie bowiem z przepisem art. 148 § 2 k.p.a, podanie o wznowienie postępowania z uwagi na fakt, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy wyjaśnił, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż M. W. dowiedziała się o decyzji w 2014 r., o czym sama wspomina w piśmie z 9 lutego 2023 r. Informacja zawarta w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 czerwca 2023 r. o ostatnich pracach geodezyjnych przeprowadzonych w 2017 r. stanowi odniesienie do informacji M. W. zawartej w pismach z 22 września 2022 r. oraz 9 lutego 2023 r., w których podała, że o dokonanym wywłaszczeniu na podstawie decyzji z 1987 r. dowiedziała się od firmy geodezyjnej i przedstawiciela zarządu dróg podczas ostatnich prac geodezyjnych przeprowadzonych miedzy innymi na jej działce. Według zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Starostę G. ostatnie zarejestrowane prace geodezyjne prowadzone na działce [...] były w 2017 r. i dotyczyły aktualizacji bazy danych geodezyjnej sieci uzbrojenia terenu, a jesienią (październik) 2013 r. zgłoszone zostały prace dotyczące inwentaryzacji chodnika i sieci uzbrojenia terenu. Jednocześnie analizując zebrany w sprawie materiał wskazać należy, iż od ponad 27 lat i M. W. użytkuje nieruchomość w granicach ustalonych kontestowaną decyzją. Na powyższe postanowienie M. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, podnosząc, że nie zgadza się z argumentacją organów I i II instancji. Dodała, że o tym, gdzie przebiega granica działki wydzielonej pod drogę i jak daleka jest to ingerencja dowiedziała się dopiero podczas prac geodezyjnych. W odpowiedzi na skargę organ administracji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2497) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie było postanowienie Wojewody Małopolskiego utrzymujące w mocy postanowienie Starosty G. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Gminy B. z 7 maja 1987 r., znak: RGG/829/4/87 o odszkodowaniu i wywłaszczeniu za nieruchomość oznaczoną jako część działki nr [...], poł. w W. , pod przebudowę drogi B. , na terenie wsi W.. Podstawą odmowy wznowienia postępowania przez organ I instancji było złożenie wniosku o wznowienie postępowania, na podstawie art. 145 §1 pkt 4 k.p.a., z uchybieniem terminu. Stanowisko Starosty G. podzielił Wojewoda Małopolski – jako organ rozpatrującego zażalenie na postanowienie organu I instancji. W tym miejscu Sąd wskazuje, że wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym postępowania administracyjnego, służącym weryfikacji decyzji ostatecznej, ze względu na wady kwalifikowane wskazane w art. 145 §1, art. 145a, art. 145aa, art. 145b ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.). Postępowanie to stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.) i z tego względu konieczne jest restrykcyjne podejście przy wykładni przepisów regulujących przebieg tego postępowania, w tym do przepisów regulujących dopuszczalność jego wszczęcia. Przepisy regulujące to postępowanie dzielą je na dwie fazy: fazę wstępną, w której bada się formalne przesłanki wznowienia postępowania, tj. legitymację wnioskodawcy (art. 147 k.p.a.) oraz zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie (art. 148 k.p.a.). Fazę tę kończy - w przypadku pozytywnej weryfikacji przesłanek formalnych - postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), zaś w przypadku ustalenia, że którakolwiek z przesłanek formalnych nie została spełniona – postanowienie o odmowie wznowienia, na które służy zażalenie (art. 149 § 3 i 4). Postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera drugi, merytoryczny etap postępowania, w którym organ przeprowadza postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2). W fazie wstępnej organ powinien ograniczyć się do badania przesłanek formalnych dopuszczalności wznowienia postępowania, nie może wyrażać ocen do meritum sprawy, czyli co do istnienia przesłanki wznowienia postępowania, tj. wady kwalifikowanej wskazanej w art. 145 §1, art. 145a, art. 145aa, art. 145b k.p.a. (por. przykładowo wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 1814/19 oraz powołane tam orzecznictwo). Jak wskazano wyżej, postanowienie o odmowie wznowienia postępowania jest skutkiem negatywnej weryfikacji formalnych przesłanek wznowienia określonych w art. 147 i 148 k.p.a., względnie ustalenia, że decyzja, co do której żąda się wznowienia, nie stała się ostateczna. Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, że skarżąca nie zachowała terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie oświadczenia skarżącej złożonego w piśmie z 9 lutego 2023 r.: "(...) wnoszę o wznowienie post. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dn. 07.05.1987 w której to sprawie bez własnej winy nie brałam udziału. Pamiętam inf. o wydanej decyzji dopiero w 2014 r. kiedy to otrzymałam pismo w zw. z wykonywanym chodnikiem i kanalizacją w W. . Wcześniej tj. przez ponad 27 lat nie miałam świadomości i wiedzy co do istnienia wskazanej decyzji (...)". Oświadczenie to jest zbieżne ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w tym treścią pisma Geodety Powiatowego z 10 listopada 2022 r. skierowanego do skarżącej, w którym wskazano, że w roku 2014 w operacie ewidencji gruntów została ujawniona ww. decyzja Naczelnika Gminy B. z 7 maja 1987 roku, a także założono księgę wieczystą dla działki nr [...] KW [...], w której jako właściciela wpisano Skarb Państwa – Starostę G. , m. in. na podstawie ww. decyzji wywłaszczeniowej. Może to oznaczać, że w tamtym okresie (2014 rok) podejmowano działania zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia. Sąd wskazuje również, że do skargi dołączono pismo z 9 maja 2014 r. Starosty G. skierowane do M. i R. W., w którego treści zawarto jednoznaczną informację: "Na wniosek Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w K. z dnia 23-03-1987 roku Naczelnik Gminy B. wszczął postępowanie wywłaszczeniowe, w wyniku czego została wydana decyzja nr 8229/4/87 z dnia 07-05-1987 orzekająca o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości zajętych pod przebudowę drogi. Decyzją tą ustalono również odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości. Odnośnie działki nr [...] w punkcie "w" ustalono odszkodowanie dla właściciela P. J. K. zam. [...]./ wraz ze zmianą została wysłała Państwu przedmiotowa decyzja." Treść tego pisma jednoznacznie wskazuje, że oświadczenie skarżącej o tym, że dowiedziała się o kwestionowanej decyzji w 2014 r. jest zgodne z prawdą, a co za tym idzie, oświadczenie wiązało organ, który prawidłowo przyjął, że skarżąca nie dochowała terminu, składając wniosek o wznowienie postępowania we wrześniu 2022 roku. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.