II SA/Kr 395/18
WyrokWSA w Krakowie2018-06-29
Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Krystyna Daniel, Tadeusz Kiełkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę internatu szkoły zawodowej, na której urządzono teren zielony i fragment chodnika, ale nie wybudowano samego internatu, może zostać zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom z powodu niezrealizowania celu wywłaszczenia?Ratio decidendi
Cel wywłaszczenia, jakim była budowa internatu szkoły zawodowej, nie został zrealizowany, ponieważ nie przystąpiono do budowy głównego obiektu, mimo zagospodarowania części nieruchomości pod zieleń i chodnik. Infrastruktura pomocnicza nie może być uznana za realizację celu wywłaszczenia, jeśli inwestycja zasadnicza nie została wykonana. W związku z tym nieruchomość podlega zwrotowi byłym właścicielom lub ich spadkobiercom.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod budowę internatu. Organ I instancji orzekł o zwrocie, uznając, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Organ II instancji uchylił tę decyzję, a następnie utrzymał w mocy decyzję Starosty. Po kolejnych interwencjach sądowych, Wojewoda ostatecznie orzekł o zwrocie nieruchomości i zobowiązał uprawnionych do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania Gminie K. Gmina K. wniosła skargę, kwestionując niezrealizowanie celu wywłaszczenia i błędną wykładnię przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Gminy Miejskiej Kraków.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie : WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant : Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej Kraków na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 31 stycznia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala.
Decyzją z 8 maja 2015 r. znak [...] Starosta [...] orzekł w punkcie l o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0418 ha i nr [...] o pow. 0,0016 ha, położone w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., objętej księgą wieczystą nr [...] na rzecz M. K., W. S., I. K., K. M., A. S., D. M., I. R., W. Z., T. K. oraz I. K. w udziałach szczegółowo opisanych w punkcie 1 decyzji, w punktach 2 i 3 o rozliczeniach związanych ze zwrotem nieruchomości.
Orzekając w ten sposób organ I instancji wskazał, że zgromadzone w sprawie materiały i dowody odnoszące się do opisanej powyżej nieruchomości wskazują, że nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia określony w decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] w K. z 14 października 1975 r., znak [...] jako budowa internatu Szkoły Zawodowej "[...]".
Odwołanie od decyzji Starosty [...] z 8 maja 2015 r. znak [...] złożyła Gmina K. podnosząc m.in. że: błędnie Starosta [...] przyjął, że fakt niezabudowania nieruchomości przesądza o braku realizacji celu wywłaszczenia, szczególnie wobec przywołanych wyżej ustaleń tego organu, z których wynika, że od początku część nieruchomości miała pozostać niezabudowana. Ponadto zwrócone nieruchomości są częściowo zagospodarowane, co wiąże się z koniecznością dokonania wyceny nakładów poczynionych na nieruchomości, które podlegają zwrotowi.
Wojewoda na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzją z 16 lutego 2016 r. r. znak [...] uchylił w całości decyzję Starosty [...] z 8 maja 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Wyrokiem z 17 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 466/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z 16 lutego 2016 r. [...] ze względu na naruszenie przez organ II instancji art. 138 §2 k.p.a. Zdaniem sądu Wojewoda mógł przeprowadzić postępowanie uzupełniające w oparciu o przepis art. 136 k.p.a.
W dniu 27 października 2016 r. Wojewoda wydał decyzję znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z 8 maja 2015 r.
Na powyższą decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła Gmina K. oraz M. K., W. S., I. K., K. M., A. S., D. M., I. R., W. Z., T. K. oraz I. K..
Decyzją z 15 grudnia 2016 r., znak: [...] Wojewoda na podstawie art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), po uwzględnieniu w całości skargi W. Z., M. K., W. S., I. K., K. M., A. S., D. M., T. K., I. K. oraz I. R. uchylił decyzję własną z 27 października
2016 r., znak [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z 8 maja 2015 r. znak [...] i orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0418 ha i nr [...] o pow. 0,0016 ha, położone w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., objętej księgą wieczystą nr [...] na rzecz M. K., W. S., I. K., K. M., A. S., D. M., I. R., W. Z., T. K. oraz I. K. w odpowiednich udziałach oraz o rozliczeniach związanych ze zwrotem nieruchomości. Ponadto Wojewoda stwierdził, że wydanie decyzji Wojewody z 27 października 2016 r. znak [...] nie miało miejsca bez podstawy prawnej ani z rażącym naruszeniem prawa.
Wyrokiem z 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 111/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z 15 grudnia 2016 r. znak [...] oraz decyzję Wojewody z 27 października 2016 r. znak [...]
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Wojewoda decyzją z 31 stycznia 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 16 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935)
- w punkcie I uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] z 8 maja 2015 r. znak [...] w całości
- w punkcie II orzekł o:
l. zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka: nr [...] o pow. 0,0418 ha i nr [...] o pow. 0,0016 ha, położonej w obr. [...], jedn. ewid. Ś. m. K., objętej księgą wieczystą nr [...], na rzecz:
a) M. K. w [...] części;
b) W. S. w [...] części;
c) I. K. w [...] części;
d) K. M. w [...] części;
e) A. S. w [...] części;
f) D. M. w [...] części;
g) I. R. w [...] części;
h) W. Z. w [...] części;
i) T. K. w [...] części;
j) M. K. w [...] części;
k) J. Ł. w [...] części;
2. o zobowiązaniu ww. osób do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty 3317,84 zł określając wysokość zobowiązania każdego z uprawnionych.
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność: M. z K. W., F. K., M. K., A. K., S. K. oraz E. K. po [...] części.
Z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiły uprawnione do tego osoby, tj. W. Z., D. M., I. K., A. S., T. K., K. M., W. S., M. K. i I. R., będący byłymi współwłaścicielami lub spadkobiercami byłych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości.
Ponadto w stosunku do przedmiotowej nieruchomości znajdują zastosowanie przepisy art. 136 ust. 3 i następne, w rozumieniu ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy K. — [...] w K. z 14 października 1975 r. znak [...] przejęto na rzecz Skarbu Państwa parcele l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. [...], z przeznaczeniem pod budowę internatu Szkoły Zawodowej "[...]" zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z 20 lipca 1973 r. W/w decyzja Naczelnika Dzielnicy K. - [...] w K. została wydana na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości Z dokumentacji geodezyjnej zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wynika, że parcela l. kat. [...] b. gm. kat. [...] uległa podziałowi na parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...], natomiast parcela l. kat. [...] b. gm. kat. [...] uległa podziałowi na parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...], z kolei parcela l. kat. [...] b. gm. kat. [...] uległa podziałowi na parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...]. Następnie parcele: l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...] utworzyły działkę nr [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. Ś. m. K., natomiast parcele: l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...] wraz z innymi utworzyły działkę nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K.. Z kolei działka nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. uległa podziałowi na działki: nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., które to zmieniły oznaczenie i powierzchnię na działki: nr [...] i [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K..
Wobec powyższego przedmiotem niniejszego postępowania jest nieruchomość oznaczona obecnie jako działki: nr [...] i [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K..
Dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przy uwzględnieniu treści wyroku WSA w Krakowie z 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 111/17 - odnosząc się w pierwszej kolejności do ustaleń organu I instancji w zakresie określenia w przedmiotowej sprawie celu wywłaszczenia – organ odwoławczy wskazał, że zasadnicze znaczenie w tej kwestii ma zapis w decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] w K. z 14 października 1975 r. znak [...] dotyczący części wywłaszczonej parceli l. kat. [...], położonej w K., b. gm. kat. [...], zgodnie z którym część tej nieruchomości, tj. parcele l. kat. [...], [...] i [...], które w wyniku kolejnych przekształceń geodezyjnych utworzyły m.in. stanowiące przedmiot niniejszego postępowania działki nr [...] i nr [...] przeznaczona była pod budowę internatu Szkoły Zawodowej "[...]", zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z 20 lipca 1973 r. Organ I instancji pozyskał z archiwalnych akt wywłaszczeniowych opracowanie graficzne - ogólny plan zagospodarowania terenu inwestycji dla obiektu "Szkoła Zawodowa Międzyzakładowa "[...]" ul. [...]", na podstawie którego ustalił, że: stanowiąca przedmiot postępowania nieruchomość, położona na północ od planowanych budynków internatu, miała zostać zagospodarowana jako teren zielony porośnięty trawą oraz drzewami, a także miał zostać na niej urządzony fragment chodnika.
Analiza ww. opracowania potwierdza ustalenia organu I instancji, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była realizacja inwestycji określonej jako internat Szkoły Zawodowej "[...]" w postaci terenu zielonego i fragmentów ciągu pieszego, biegnącego od wejścia jednego z budynków internatu w kierunku północno-zachodnim, co potwierdza naniesienie na to opracowanie m.in. działek nr [...] i nr [...], przez uprawnionego geodetę R. J..
Zgodnie ze zdjęciem z 1975 r. przedmiotowa nieruchomość stanowi teren zielony porośnięty trawą. Natomiast na zdjęciu wykonanym w 1982 r. widoczne jest, że realizacja inwestycji pod nazwą budowa internatu Szkoły Zawodowej w "[...]", który miał zostać zlokalizowany na południe oraz południowy-wschód, nie została w ogóle rozpoczęta, natomiast teren przedmiotowej nieruchomości stanowił fragment terenu zielonego oraz fragment drogi wewnętrznej. Na pierwszym z ww. zdjęć uwidoczniony został plac budowy — na północ od przedmiotowej nieruchomości — na którym w roku 1982 wzniesione zostały istniejące obecnie bloki mieszkalne wielorodzinne wraz z infrastrukturą. Z kolei na wschód od przedmiotowej nieruchomości w 1982 r. znajdował się budynek odpowiadający położeniem i gabarytami obiektowi określonemu w czasie dokonanych przez organ I instancji oględzin przedmiotowej nieruchomości jako "stacja prostownikowa MPK". Natomiast na południe od przedmiotowej nieruchomości, tj. na obszarze, gdzie miały powstać budynki internatu, sposób zagospodarowania tego terenu nie uległ zmianie w ww. terminach.
W dniu 25 kwietnia 2014 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości, w trakcie której stwierdzono, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość ma kształt nieregularny, natomiast jej granice wyznaczone są przez paliki drewniane posadowione przez geodetę uprawnionego mgr. inż. J. J., który w trakcie rozprawy okazał ww. granice. Granica wschodnia przedmiotowej nieruchomości znajduje się w ogrodzeniu działki nr [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., na której posadowiona jest stacja prostownikowa MPK. W części północno-środkowej przedmiotowej nieruchomości znajduje się fragment jezdni betonowej biegnącej równolegle do północnej granicy, ogrodzony w części pachołkami metalowymi. W części południowej przedmiotowej nieruchomości oraz w części granicy południowej znajdują się 4 drzewa, z kolei w części wschodniej znajduje się fragment ogrodzenia metalowego. W pozostałej części przedmiotowa nieruchomość stanowi teren zielony porośnięty trawą.
Tożsamy stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości uwidoczniony jest na zdjęciach satelitarnych, zamieszczonych na stronie internetowej serwisu Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w W. (www.geoportal.gov.pl), z których dodatkowo wynika, że po 1990 r. w miejscu planowanych budynków internatu powstał kompleks należący do [...] [...] Z kolei istnienie obiektu "stacji prostownikowej [...]" w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości (od strony wschodniej) wynika z faktu, że zgodnie z dokumentacją geodezyjno prawną teren ten pozostawał we władaniu Skarbu Państwa - Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacji w K. do lat 90-tych XX w.
Organ II instancji podsumował, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa internatu Szkoły Zawodowej "[...]", nie został nigdy rozpoczęty ani ukończony i to nie tylko na aktualnych działkach nr [...] i nr [...], poł. obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., ale również w sąsiedztwie ww. nieruchomości. Zarówno stan faktyczny stwierdzony podczas oględzin przedmiotowej nieruchomości, jak i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdzają, że na przedmiotowym terenie nie były nigdy prowadzone żadne prace związane z realizacją tak określonego celu wywłaszczenia.
Odnosząc się do zarzutu odwołującej się Gminy K., dotyczącego konieczności dokonania przez organ I instancji wyceny nakładów poczynionych na stanowiącej przedmiot postępowania nieruchomości w związku z jej częściowym zagospodarowaniem, organ odwoławczy stwierdził - powołując się przy tym na poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowym, że zwiększenie wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, określonego według zasad wskazanych w art. 140 ust. 2 tej ustawy, może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami nie związanymi z realizacją celu wywłaszczenia, nie podlega uwzględnieniu przy ustaleniu wysokości odszkodowania.
Odnosząc się do argumentu, że w załączeniu część nieruchomości miała pozostać niezabudowana - przeznaczona była ona na urządzenie zieleni i fragmentu chodnika organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, potwierdzona została okoliczność, że inwestycja w postaci głównego celu wywłaszczenia, jakim była budowa internatu Szkoły Zawodowej "[...]" w K., nigdy nie została rozpoczęta. Ponadto zgodnie z orzecznictwem realizację niezbędnej dla zrealizowania głównego celu wywłaszczenia infrastruktury technicznej (w tym także uporządkowanych terenów zielonych i chodników przy budynkach np. szkołach), które miały służyć realizacji celu głównego budowy internatu dla Szkoły Zawodowej "[...]" w K. — można co do zasady uznać za realizację celu wywłaszczenia jednak o tyle, o ile zrealizowana została główna jego część (tj. w tym przypadku internat Szkoły Zawodowej "[...]" w K.). Co do zasady nie można uznać za osiągnięcie celu wywłaszczenia wykonania na nieruchomości jedynie infrastruktury technicznej (pomocniczej), jeśli nie zostały wykonane inwestycje zasadnicze.
Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w decyzji organu I instancji błędnie wyliczono udziały w przedmiotowej nieruchomości przypadające części uprawnionych. W wyniku ponownej analizy dokumentów spadkowych znajdujących się w aktach sprawy, ustalono że przewidziane do zwrotu przez A. S. i D. M., każdą z osobna, odszkodowanie będzie wynosić 190,08 zł (z uwzględnieniem waloryzacji dokonanej wg stanu z wydania niniejszej decyzji). Waloryzacji kwoty odszkodowania należnego Gminie K., jako aktualnemu właścicielowi przedmiotowej nieruchomości, dokonano za okres od lutego 1976 r. do dnia wydania decyzji przy zastosowaniu wskaźników zmiany cen towarów i usług konsumpcyjnych, opublikowanych na stornie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego (www.stat.gov.pl), stosownie do treści art. 5 ust. 4 u.g.n., bowiem Prezes Głównego Urzędu Statystycznego nie ogłosił dotychczas wskaźników zmian cen nieruchomości o przeznaczeniu tożsamym z przeznaczeniem działek nr [...] i nr [...]. Do waloryzacji przyjęto kwotę 7308,00 "starych" złotych, odpowiadającą kwocie odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia — stosownie do zwracanej części wywłaszczonej nieruchomości - uzyskując kwotę 3317,84 zł, którą podzielono następnie pomiędzy poszczególnych wnioskodawców - stosownie do zwracanych udziałów. Obliczeń dokonano metodą nawiązań łańcuchowych.
Gmina K. decyzją z 28 lutego 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z 8 maja 2015 r.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
- art. 7 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy,
- art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i nieuzasadnione przyjęcie, że na nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia,
- art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do wydania wadliwego orzeczenia o zwrocie nieruchomości.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 grudnia 2014 r., sygn. l OSK 1417/13 stwierdził, wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej powinny być oceniane -przy jej kontroli - proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. W przedmiotowym stanie faktycznym teren objęty wnioskiem w dużej mierze zagospodarowany jest zgodnie z pierwotnie założonym planem, aczkolwiek w istocie brak dowodów by kiedykolwiek przystąpiono do realizacji celu polegającego na budowie internatu Szkoły Zawodowej "[...]". Patrząc jednak przez pryzmat wspomnianej różnicy standardów prawnych nie jest to sytuacja w swej istocie wyjątkowa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:
Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., póz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z 31 stycznia 2018 r. którą w punkcie I uchylono decyzję organu I instancji z 8 maja 2015 r. , a w punkcie II orzeczono . zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka: nr [...] o pow. 0,0418 ha i nr [...] o pow. 0,0016 ha, położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., objętej księgą wieczystą nr [...], na rzecz: M. K. w [...] części; W. S. w [...] części; I. K. w [...] części; K. M. w [...] części; A. S. w [...] części; D. M. w [...] części; I. R. w [...] części; W. Z. w [...] części; T. K. w [...] części ;M. K. w [...] części; J. Ł. w [...] części. W decyzji tej Wojewoda orzekł również o zobowiązaniu ww. osób do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty [...]zł określając wysokość zobowiązania każdego z uprawnionych.
Skarga jest niezasadna gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w sposób wskazany wyżej.
Ustawa z 21. 08. 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2004 nr 261,poz.2603 ze zm., dalej w skrócie u.g.n. reguluje kwestie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Zgodnie z treścią zawartą w art. 136 ust. 3 tej ustawy - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 u.g.n. stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ust.1 stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
W sprawie nie ulega wątpliwości, ze dwie pierwsze przesłanki wskazane w przepisie art. 136 ust. 3 zostały w niniejszej sprawie spełnione. Kwestia ta nie jest także sporna miedzy stronami. Sporna jest natomiast kwestia realizacji celu. Odnosi się to także do określenia celu wywłaszczenia – wynikającego bezpośrednio iw ocenie Sądu jednoznacznie z decyzji Naczelnika Dzielnicy K. –[...] w K. z 14 października 1975 r. , którą na rzecz Skarbu Państwa przejęte zostały parcele l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. [...], z przeznaczeniem pod budowę internatu Szkoły Zawodowej "[...]". Decyzja ta została wydana na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wymienionej w art. 216 ust. 1 u.g.n. co przesądza, ze do nieruchomości nabytych na podstawie ww. ustawy stsouje się przepisy u.g.n. o zwrocie. Decyzja wywłaszczeniowa była poprzedzona przez decyzją Naczelnika Dzielnicy K. - [...] w K. z 20 lipca 1973 r, którą zatwierdzony został plan realizacyjny. Z prawidłowo poczynionych ustaleń w oparciu o dokumentację geodezyjną ustalono, że w wyniku kolejnych przekształceń geodezyjnych z wywłaszczonych nieruchomości powstały m. innymi działki nr [...] i [...], co do których orzeczony został zwrot w zaskarżonej decyzji. Z poczynionych ustaleń wynika również , iż na tej części w ramach realizacji inwestycji polegającej na budowie internatu Szkoły Zawodowej "[...]" zaplanowano realizację terenu zielonego oraz fragmenty ciągu pieszego, biegnącego od wejścia jednego z budynków internatu w kierunku północno-zachodnim (dokumentacja wykonana przez uprawnionego geodetę R. J. z załącznikiem graficznym planu realizacyjnego pozwalająca na ustalenie, że żądana do zwrotu nieruchomość (obecnie oznaczona nr [...] i [...] znajdowała się na północ od zaplanowanych budynków internatu i była przeznaczony pod teren zielony z drzewami oraz w części pod chodnik ). Należy podkreślić, że w ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym organ obu instancji wskazały na dowody, na podstawie, których ustalono cel wywłaszczenia i w ocenie Sądu ustalenie to nie budzi wątpliwości.
Istotą sporu pomiędzy skarżącymi a Wojewodą pozostaje jednak ocena, czy przedmiotowa nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w sytuacji gdy co prawda nie został wybudowany żaden budynek internatu Szkoły Zawodowej "[...]" co stanowiło cel wywłaszczenia, ale na żądanej do zwrotu w rozpoznawanej sprawie nieruchomości oznaczonej obecnie jako działki ewid. Nr [...] i [...] w dniu 25 kwietnia 2014 r. w czasie oględzin połączonych z rozprawą administracyjną stwierdzono m. in. że "w części północno-środkowej przedmiotowej nieruchomości znajduje się fragment jezdni betonowej biegnącej równolegle do północnej granicy, ogrodzony w części pachołkami metalowymi. W części południowej przedmiotowej nieruchomości oraz w części granicy południowej znajdują się 4 drzewa, z kolei w części wschodniej znajduje się fragment ogrodzenia metalowego. W pozostałej części przedmiotowa nieruchomość stanowi teren zielony porośnięty trawą" (K. 281 akt adm.). Skarżąca kwestionują przede wszystkim nie tyle ustalenia faktyczne, poczynione w sprawie, jakkolwiek i w tym zakresie wnosi zarzuty ale przede wszystkim kwestionuje nieuzasadnione w jej ocenie przyjęcie iż "cel wywłaszczenia" na ww. nieruchomości nie został zrealizowany. To wszystko zdaniem skarżącej Gminy K. doprowadziło do niezastosowania przepisów materialnoprawnych, na podstawie których powinien nastąpić zwrot nieruchomości. Powyższe zarzuty są w ocenie Sadu nieuzasadnione, a pozyskane w trakcie postepowania dokumenty pozwoliły bezprzecznie ustalić, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Po dokonaniu szczegółowych ustaleń organ odwoławczy, a wcześniej także organ I instancji trafnie doszły do wniosku, że fakt iż teren żądany do zwrotu w zdecydowanej większości był zagospodarowany pod zieleń, znajdowały się na nim drzew a w części chodnik w żadnym razie nie oznacza realizacji celu wywłaszczenia w sytuacji, gdy nie tylko został zrealizowany cel wywłaszczenia jakim była budowa internatu, ale nawet nie przystąpiono do jego realizacji. Podkreślić należy, że Sąd w całości uznaje za prawidłowe i zasadne stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, w którym organ odwoławczy przyjął iż uporządkowane tereny zielone i chodniki do budynków na wywłaszczonym terenie były ściśle powiązane z realizacją celu wywłaszczenia tj. budowa internatu szkoły zawodowej, który trafnie określił jako główny cele wywłaszczenia. Należy tez podzielić stanowisko, że "co do zasady nie można uznać za osiągnięcie celu wywłaszczenia wykonania na nieruchomości jedynie infrastruktury technicznej (pomocniczej), jeśli nie zostały wykonane inwestycje zasadnicze". Stanowisko, to jest również uzasadnione w odniesieniu do przeszłości, gdy określenie celu wywłaszczenia nie zawsze było precyzyjne i szczegółowe jak w rozpatrywanej sprawie. W tej sytuacji żądana do zwrotu nieruchomość podlega zwrotowi prawidłowo ustalonym stronom, gdyż wykazano jej zbędność na cel wywłaszczenia. Należy również zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym zwiększenie wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami niezwiązanymi z realizacją celu wywłaszczenia nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania. Stanowisko to jest aprobowane w doktrynie ( Ewa Bończak-Kucharczyk , Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz elektroniczny; wyrok NSA z 21.01.2015 r., I OSK 1323/13). Powyższą zasadę zastosowano odpowiednio w rozpoznawanej sprawie, przyjmując, że na nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia. W ocenie Sądu zarówno krąg osób uprawnionych do otrzymania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jak i zobowiązanie każdej z nich do zwrotu na rzecz Gminy M. dokładnie określonej kwoty zwaloryzowanego odszkodowania – zostały ustalone prawidlowo. Na koniec należy zaznaczyć, że organ odwoławczy uczynił zadość wymogom art. 153 p.p.s.a. uwzględniając wskazania zawarte w wyroku WSA w Krakowie z 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 111/17. W bardzo obszernym i wyczerpującym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spełniającym wymagania art. 107 k.p.a. wyjaśnil wszystkie istotne okoliczności sprawy, poddał wnikliwej ocenie zebrany materiał dowodowy uzupełniony skróconym odpisem aktu zgonu Ireny M. K. oraz poświadczeniem dziedziczenia co pozwoliło na ustalenie jej następców prawnych., zaktualizował także wskaźniki cen i towarów GUS. Konkludując. należy stwierdzić, że w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że cel przedmiotowego wywłaszczenia nie został zrealizowany, a wysokość odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz. Gminy M. K. została prawidłowo określona.
Biorąc powyższe pod uwagę WSA w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło