II SA/Kr 424/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. K. P. na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 6 lipca 2011 r., Nr XXI/234/11 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Wzgórze Świętej Bronisławy II" postanawia oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Skarżący G. K. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku tym wskazał, że nie pracuje i nie ma pieniędzy. Posiada udział 1/2 we współwłasności działki o powierzchni 1410 m2. Z powodu zakwalifikowania tej nieruchomości jako działki rolnej odeszła od niego matka dwóch jego córek w wieku 5 i 7 lat. Wezwany przez referendarza sądowego do udzielenia dalszych informacji, skarżący zarządzenia nie wykonał i dlatego zarządzeniem z dnia 27 czerwca 2013 r. referendarz pozostawił jego wniosek bez rozpoznania. Skarżący wniósł skutecznie sprzeciw od tego zarządzenia podnosząc, że jest chory, biedny, bez środków do życia. Podniósł, że brak środków nie zwalnia sądu administracyjnego z konieczności prowadzenia sprawy przeciwko urzędom i decyzji Rady Miasta. Do sprzeciwu dołączył zaświadczenie Urzędu Skarbowego Kraków – [...] z 24 stycznia 2013 r., iż G. P. złożył oświadczenie, iż w 2012 r. nie uzyskał dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie składał zeznania rocznego. Pismem z dnia 30 lipca 2013 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej określanej jako p.p.s.a. - wezwano skarżącego do udzielenia dalszych informacji na temat jego stanu majątkowego i rodzinnego. W piśmie z dnia 6 sierpnia 2013 r. skarżący wyjaśnił, że nie pracuje od trzech lat, a jego dzieci są na utrzymaniu dziadka. Nie jest zarejestrowany jako bezrobotny ponieważ "przeciwstawia się jakości i sposobom urzędu tzw. pracy". Nigdy nie korzystał z pomocy społecznej. Mieszka "gdzie się da, u kumpli pokątnie", dużo czasu spędza na własnej nieruchomości. Tworzy tam rzeźby, które są jeszcze nieskończone i dlatego ich nie sprzedaje. Utrzymuje się z darowizn "od kogo się da" (sumy darowizn nie przekraczają 2 000 zł rocznie), pożyczek (również ok. 2 000 zł rocznie), około 10 dni w roku pracuje dorywczo, z czego osiąga dochód ok. 1 000 zł. Nie posiada pieniędzy w banku ani żadnych przychodów z nieruchomości. Skarżący stwierdził "żyję od dawna w skrajnej biedzie i dobrze mi z tym". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 p.p.s.a. od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie lub zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Taki też był zakres wniosku skarżącego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy wskazać, że sytuacja materialna skarżącego jest trudna, jednakże nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że skarżący stan taki akceptuje i nie podejmuje żadnych kroków by go zmienić. Utrzymuje się z pożyczek, darowizn i dorywczej pracy przez tylko 10 dni w roku, a poza tym czas spędza na własnej nieruchomości, gdzie zajmuje się rzeźbieniem. Wykonanych przez siebie rzeźb jednak nie sprzedaje. Nie korzysta również z pomocy społecznej ani z pomocy Urzędu Pracy. Skoro - jak sam pisze - dobrze mu z życiem w skrajnej biedzie, to nie może oczekiwać, że koszt postępowania sądowego, które zainicjował, zostanie przerzucony na innych podatników. Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. I FZ 583/12 (LEX nr 1282682) wskazano, że rezygnacja z możliwości uzyskiwania dochodów z posiadanego majątku oraz z prowadzonej działalności gospodarczej nie może skutkować przeniesienia kosztów na rzecz Skarbu Państwa, a tym samym na ogół społeczeństwa. Z kolei w postanowieniu z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. II FZ 987/12 (LEX nr 1274301) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z udzielonych przez skarżącego informacji nie wynika, by istniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody uzyskania przez niego środków na sfinansowanie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 p.p.s.a.