II SA/Kr 45/22
WyrokWSA w Krakowie2022-04-14
Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Bursa, WSA Mirosław Bator, WSA Monika Niedźwiedź
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na budowę jest prawidłowa, jeśli organ odwoławczy nie zbadał, czy skarżący, jako właściciele sąsiednich nieruchomości, znajdują się w obszarze oddziaływania całego zamierzenia budowlanego, a nie tylko jego części objętej pozwoleniem?Ratio decidendi
Decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego jest wadliwa, jeśli organ odwoławczy nie zbadał, czy skarżący, jako właściciele sąsiednich nieruchomości, znajdują się w obszarze oddziaływania całego zamierzenia budowlanego, a nie tylko jego części objętej pozwoleniem. Obszar oddziaływania należy oceniać w kontekście całego zamierzenia inwestycyjnego, uwzględniając przepisy prawa materialnego, w tym prawa cywilnego, które mogą nakładać na inwestora obowiązki lub ograniczenia względem nieruchomości sąsiednich.Stan faktyczny
Starosta wydał decyzję o pozwoleniu na budowę dla inwestycji polegającej na budowie budynków mieszkalnych wielorodzinnych. T. B. i R. B., nieuznani za strony przez Starostę, wnieśli odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów Prawa budowlanego i K.p.a. poprzez pominięcie ich jako stron. Wojewoda decyzją umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że skarżący nie są stronami, ponieważ ich nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących stron postępowania i obszaru oddziaływania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od Wojewody na rzecz T. B. i R. B. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. B. i R. B. na decyzję Wojewody z dnia 22 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1/ uchyla zaskarżoną decyzję; 2/ zasądza od Wojewody na rzecz T. B. i R. B. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Starosta [...] decyzją z dnia 21 maja 2021 r. nr [...] znak: [...] zatwierdził projekt budowalny i udzielił A. P. pozwolenia na budowę i rozbiórkę obejmującego inwestycję pn. "Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego (segment A i B) i garażem podziemnym, zagospodarowaniem terenu: drogami wewnętrznymi, miejscami postojowymi, chodnikami, ogrodzeniami, miejscami gromadzenia odpadów stałych, obiektami małej architektury, placem zabaw i miejscem rekreacyjnym, złączami elektroenergetycznymi i wewnętrznymi liniami zasilającymi, wewnętrznymi liniami gazowymi, instalacjami: kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, stacją ładowania samochodów osobowych z zasilaniem, oświetlenia zewnętrznego, kanalizacji kablowej teletechnicznej, wewnętrznymi instalacjami: wodociągową, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, elektryczną, teletechniczną, gazową, ogrzewania, wentylacji mechanicznej, rozbiórka instalacji kanalizacyjnych, elektroenergetycznych na dz. nr [...] w m. K. , gm. K. (ETAP III)".
Od tej decyzji T. B. oraz R. B., którzy nie zostali uznani przez Starostę [...] za stronę postępowania zakończonego przedmiotowym pozwoleniem na budowę zarzucając naruszenie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie skarżących jako stron przedmiotowych postępowań i tym samym uniemożliwienie im czynnego udziału w ww. postępowaniach a w konsekwencji naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 35 ust. 5 u.p.b. przez wydanie ww. pozwoleń na budowę z pominięciem istotnych interesów skarżących.
Wojewoda decyzją z dnia 22 października 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze w zakresie odwołania wniesionego przez T. B. oraz R. B..
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a. od wydanej w pierwszej instancji decyzji służy stronie odwołanie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Oznacza to, że prawnie skuteczne jest wyłącznie odwołanie pochodzące od strony. Przepis art. 28 K.p.a. określa, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interpretacje w zakresie interesu prawnego są przedmiotem analizy licznych orzeczeń sądowo-administracyjnych. Pojęcie interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, natomiast mieć interes prawny oznacza tyle, co wskazać powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. W postępowaniu w sprawie dotyczącej decyzji o pozwoleniu na budowę tak rozumiany interes prawny ustala się w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, który, jako przepis szczególny względem przywołanego wyżej art. 28 K.p.a., ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy rozumieć, zgodnie z unormowaniem art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. W przedmiotowej sprawie organ odniósł się do definicji obszaru oddziaływania obowiązującej przed jej zmianą ustawą z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, gdyż inwestor skorzystał z uprawnienia wynikającego z art. 26 tej ustawy w brzmieniu - w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy inwestor do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę albo wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego, albo zgłoszenia budowy może dołączyć projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym. Według organu odwoławczego do procedowania pozwolenia na budowę i oceny projektu budowlanego stosuje się zapisy ustawy Prawa budowlanego sprzed nowelizacji. Powyższe oznacza, że do postępowań wszczętych przed 19 września 2021 r. stosować należy przepisy dotychczasowe. W każdym zatem przypadku obszar oddziaływania obiektu musi być określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Samo subiektywne odczucie określonego podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania musi istnieć obiektywnie, a nie odnosić się do subiektywnych odczuć. Ocena interesu prawnego nie może być dokonywana również w oparciu o indywidualną ocenę zainteresowanego. Tylko takie ograniczenia w zagospodarowaniu i zabudowie nieruchomości, które są związane z konkretnym przepisem prawa wprowadzającym je, dają właścicielowi, zarządcy lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości prawo do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę. Przedmiotem pozwolenia budowę w niniejszej sprawie jest budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami dwusegmentowego (segment A j B) na terenie obejmującym 5974 m2 powierzchni działki nr [...] położonej w miejscowości K., przy jej całkowitej powierzchni 2,2493 ha, czyli w północno-wschodnim jej fragmencie. Mając na względzie charakter inwestycji, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił krąg stron postępowania, obejmując działki nr: [...] i [...] w miejscowości K., gmina K.. Uwzględnił przepisy techniczno-budowlane, z zakresu ochrony środowiska, przepisy prawa cywilnego, przepisy prawa materialnego związane z zagospodarowaniem i zabudową terenu działki inwestora względem działek sąsiednich - co zostało przeanalizowane przez organ odwoławczy w kontekście również kwestii wskazanych w odwołaniu jako warunkujących uznanie skarżących za strony. Obszaru oddziaływania przedmiotowej inwestycji nie można utożsamiać wyłącznie z zachowaniem przez inwestora wymogów określonych przepisami techniczno-budowlanymi, ponieważ obiekt budowlany może wprowadzać określone ograniczenie w zagospodarowaniu, w tym zabudowie terenu, co nie oznacza, że jego realizacja jest niezgodna z tymi przepisami i co za tym idzie - nie można będzie uzyskać na jego realizację pozwolenia na budowę. Udział w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego innych podmiotów jako stron tego postępowania, poza inwestorem, nie oznacza bowiem, że niemożliwe będzie uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu i że tym samym dochodzi do pozbawienia prawa zabudowy i zagospodarowania nieruchomości sąsiednich. W okolicznościach niniejszej sprawy zdaniem organu przedmiotowa inwestycja spełnia przepisy techniczno-budowlane, ale jednocześnie nie można stwierdzić, iż jej realizacja w przyjętej lokalizacji wraz z infrastrukturą względem działki nr [...], stanowiącej własność T. B., oraz działki nr [...], będącej własnością R. B., spowoduje ograniczenie w zabudowie i zagospodarowaniu tych nieruchomości. Obiekty, na które udzielono pozwolenia na budowę zaskarżoną decyzją nie znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie ww. nieruchomości skarżących. Działkę nr [...] (znajduje się poza zakresem pzt) od budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami dwusegmentowego (segment A i B) oddzielają działki nr: [...], [...], a nieruchomość nr [...] znajduje się po drugiej stronie działki drogowej nr [...], lecz nie w sposób równoległy do objętego projektem budowlanym terenu tej inwestycji. Sama natomiast działka inwestycyjna o powierzchni 2,2493 ha wyłącznie narożnikiem usytuowana jest przeciwległe do działki nr [...]. Ze względu na lokalizację działek skarżących w stosunku do terenu inwestycji objętego kwestionowaną decyzją pozwolenia na budowę nie może być mowy o ograniczeniu ich zabudowy, czy zagospodarowania wynikającego z wymagań w zakresie przesłaniania, nasłoneczniania, o których mowa odpowiednio w § 13, § 57 i 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto ww. nieruchomości skarżących zlokalizowane są w terenie U5, tj. zabudowy usługowej oznaczonym § 28 ust. 1 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. uchwalonego przez Radę Miejską w K. uchwałą Nr [...] z 23 listopada 2017 r., tym samym zarówno do istniejącej na nim zabudowy w postaci gospodarstwa ogrodniczego, jak i przyszłej wyłącznie usługowej nie mają zastosowania wyżej przytoczone przepisy warunków technicznych. Nawet gdyby przyjąć iż, jak twierdzi strona skarżąca, istnieje wzajemne oddziaływanie gospodarstwa ogrodniczego i projektowanej zabudowy to odległość pomiędzy obiektami - szklarnie na działce nr [...] a segment A i B, wynosząca ponad 100 metrów jest większa niż wysokość planowanego do realizacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami dwusegmentowego (segment A i B) wynosząca 15,55 m do krawędzi attyki. Ze względu na powyższe nie może dojść do przesłania szklarni na działce nr [...] i jakiegokolwiek oddziaływania na zabudowę oraz zagospodarowanie na działkach skarżących. Samo światło wykorzystywane do obsługi szklarń nie daje podstaw, by budynek mieszkalny wielorodzinny dwusegmentowy (segment A i B) nie mógł powstać lub z tego powodu rozszerzyć krąg strony w sprawie pozwolenia na budowę tej inwestycji, na co wskazują skarżący. Powyżej przytoczone kwestie odnoszące się do lokalizacji projektowanych obiektów kubaturowych pozwalają również na jednoznaczne stwierdzenie braku wpływu na zabudowę i zagospodarowanie działek skarżących pod względem unormowań bezpieczeństwa pożarowego wynikających z § 271 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Według oceny Wojewody, kwestionowana decyzja wydana została zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i przepisami wykonawczymi do tej ustawy, w tym projektowane obiekty budowlane spełniają wymagania dotyczące między innymi poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich określonych w art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego, w tym z zapewnieniem odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska, z poszanowaniem, występujących w obszarze oddziaływania obiektów, uzasadnionych interesów osób trzecich. Skarżący powołują się na naruszenie ich istotnych interesów związanych z prowadzonym gospodarstwem ogrodniczym poprzez nieuwzględnienie służebności przesyłu gazu z instalacji zlokalizowanej po działce objętej inwestycją, a w konsekwencji dającej według ich oceny status strony w postępowaniu zakończonym przedmiotową decyzją pozwolenia na budowę. Odnosząc się do powyższego należy zauważyć, iż Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. Oddział Zakład Gazowniczy w K. Gazownia Kraków [...] pismem z 24 września 2021 r. poinformowała o braku zasilania działki nr [...] w miejscowości K., na której jest prowadzone gospodarstwo ogrodnicze skarżących w paliwo gazowe ze stacji redukcyjno-pomiarowej na działce nr [...], ze względu na jej wyłączenie. Strona skarżąca również nie przedłożyła dowodu podważającego istniejący na dzień rozpatrywania niniejszego odwołania opisany powyższej stan faktyczny dotyczący instalacji gazowej na terenie działki inwestycyjnej. Powoływanie się zatem przez odwołujących na naruszenie w tym zakresie ich interesu prawnego przedmiotową inwestycją nie ma uzasadnienia. Przedłożony przez stronę odwołującą załącznik do warunków z 26 lipca 2021 r. przyłączenia do sieci gazowej, określa miejsce lokalizacji stacji redukcyjno-pomiarowej nie na terenie działki nr [...]. Okoliczność zawartego pomiędzy T. B. a poprzednim właścicielem działki inwestycyjnej Spółką P. porozumienia z 31 grudnia 2013 r. o ustanowenie służebności przesyłu gazu i sposobie korzystania z działki nr [...] w K. nie daje podstaw do stwierdzenia, iż skarżącym z tego tytułu przysługuje status strony w kwestionowanym postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Według oceny organu wojewódzkiego przedmiotowe porozumienie wiązało jedynie strony, które go zawarły a nie było skuteczne wobec osób trzecich. Służebność przesyłu bowiem w polskim systemie prawa została unormowana w art 3051-3054 Kodeksu cywilnego. Pojęcie służebności przesyłu zostało wprowadzone do polskiego prawodawstwa z dniem 3 sierpnia 2008 r. art 1 pkt 2 ustawy z 30 maja 2008 r. zmieniającej ustawę kodeks cywilny. Jest to prawo polegające na obciążeniu nieruchomości na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 Kc prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń. W okolicznościach tej sprawy nie nastąpiło ustanowienie służebności przesyłu w rozumieniu ww. regulacji prawnych. Zakresem tej inwestycji nie nastąpi żadna ingerencja w przedmiotową nieczynną instalację gazową. Teren inwestycji określony na projekcie zagospodarowania terenu stanowiący część projektu budowlanego zatwierdzonego zaskarżoną decyzją nie obejmuje trasy, na której jest ta instalacja gazowa. Tak naprawdę żaden z etapów tej inwestycji nie obejmuje tego fragmentu działki nr [...]. Budowa drogi dojazdowej wewnętrznej do etapu III i IV inwestycji, pod którą biegnie instalacja gazowa, została objęta ostateczną decyzją Starosty [...] z 7 grudnia 2020 r. W okolicznościach tej sprawy nie doszło również do ingerencji w interesy osób trzecich w zakresie naruszenia stosunków wodnych ze względu na zaprojektowane przyłącza oraz instalację kanalizacji deszczowej ze zbiornikiem retencyjnym. Sam fakt posiadania nieruchomości przy drodze gminnej, po której odbywa się dojazd do przedmiotowej inwestycji i jej użytkowanie stanowi interes faktyczny, a nie prawny, co oznacza; że nie daje on uprawnień strony. Nie można uznać również, że nieruchomości skarżących winny być uznane za znajdujące się w obszarze oddziaływania tej inwestycji, gdyż sam charakter inwestycji nie daje podstaw do uznania, że ruch samochodowy, hałas, wody opadowe, czyli uwarunkowania związane z eksploatacją tych budynków będą niewątpliwie wiązać się z oddziaływaniem na tak usytuowane nieruchomości, ograniczać ich sposób zagospodarowania i zabudowy. Powoływanie się na przewidywalny wzmożony ruch, uciążliwości związane z użytkowaniem drogi dojazdowej - już użytkowanej przez bliżej niezidentyfikowaną grupę osób, nie dają podstaw do uznania za stronę tego postępowania. Miejsca postojowe przewidziano w garażach podziemnych a na terenie działki jedynie 23 miejsca postojowe. Hałas powstający na etapie budowy jest uciążliwością o charakterze krótkotrwałym i ustępuje po zakończeniu budowy, nie stwarzając ograniczeń w zabudowie i zagospodarowaniu działek skarżących, które i tak zlokalizowane są zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. w terenach usługowych, a nie zabudowy mieszkaniowej. Ponadto eksploatacja budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym dwusegmentowego (segment A i B) nie będzie powodować ponadnormatywnego odziaływania na powietrze atmosferyczne z uwagi na niewielką emisję zanieczyszczeń. Działalność ogrodnicza powadzona jest w szklarniach, a nie na otwartym terenie. Źródłem interesu prawnego skarżących nie mogą być immisje pośrednie, jak hałas, zapach, światło emitowane przez obiekty. Fakt "immisji pośrednich" z jednej nieruchomości na inną nie uzasadnia przyznania osobom poszkodowanym tymi niekorzystnymi oddziaływaniami przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 Pb.
Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli T. B. i R. B. zarzucając naruszenie:
1/ art. 7, art. 8 § 1. art. 77 § 1 K.p.a. przez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
2/ art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. przez błędną ich wykładnię skutkującą bezpodstawnym umorzeniem postępowania;
3/ art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, skutkujące nie uznaniem skarżących za strony postępowania;
4/ art. 140 w zw. art. 144 Kodeksu cywilnego przez ich pominięcie, a wskutek tego pominięcia uznanie, że działki należące do skarżących (nr [...] i [...]) nie leżą w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, a w konsekwencji, że skarżący nie są stronami niniejszego postępowania, tymczasem do przepisów odrębnych w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b. należą także przepisy prawa cywilnego;
5/ art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 p.b. przez ich pominięcie pomimo tego, że krąg podmiotów uznawanych za strony powinien zostać ustalony również na podstawie art. 28 k.p.a., subsydiarnego wobec art. 28 ust. 2 p.b. z uwagi na to, że wzajemna relacja obu regulacji jest tego rodzaju, że przepis art. 28 ust. 2 p.b. ma charakter zawężający, ale nie sprawia, że przepis art. 28 k.p.a. nie ma zastosowania w zakresie ustalania stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę;
6/ art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez pominięcie treści tego przepisu przy rozstrzyganiu sprawy, a w konsekwencji pominięcie postanowienia NSA z dnia 1 października 2021 roku, sygn. akt; II OSK 1880/21, którego tezy mają znaczenie dla niniejszej sprawy.
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu podlega ocena legalności decyzji Wojewody w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W ocenie organu, skarżącemu, który jest właścicielem nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja objęta pozwoleniem na budowę nie przysługuje status strony tego postępowania. Pozwolenie na budowę dotyczy inwestycji polegającej na budowie budynków w zabudowie wielorodzinnej (segment A i B) w ramach zamierzenia obejmującego budowę ośmiu takich obiektów. Zdaniem organu, planowana inwestycja nie będzie oddziaływała na działki skarżących, gdyż te położone są częściowo poza planem zagospodarowania terenu planowanej inwestycji a częściowo, jedynie narożnikiem graniczą z terenem tej inwestycji. Odległość zaś planowanych obiektów od szklarni, jakie znajdują się na działkach skarżących to ponad 100 m. W ocenie sądu decyzja jest wadliwa.
Zgodnie z dyspozycją art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, iż decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego jest wydawana, jeżeli odwołanie zostało złożone przez podmiot, który nie jest stroną postępowania (sprawa nie dotyczy jego interesu prawnego lub też nie jest podmiotem wymienionym w art. 28 ust 2 ustawy Prawo budowlane) a organ odwoławczy ustala te okoliczności w pełnowymiarowym postępowaniu tj. gdy brak przymiotu strony przez podmiot składający odwołanie nie jest oczywisty, wówczas bowiem organ może w oparciu o art. 134 K.p.a. stwierdzić niedopuszczalność odwołania
W postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, przymiot strony określa się na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy Prawo budowlane (dalej; ustawa), według którego stronami takiego postępowania są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 20 ustawy wg. stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, pod pojęciem obszaru oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. W orzecznictwie przyjmuje się też, że bez znaczenia jest, czy zachodzi tutaj sąsiedztwo bezpośrednie. Oddziaływanie obiektu może obejmować również dalsze nieruchomości. Istotne jest natomiast, aby było powiązane oddziaływania planowanego obiektu z przepisami odrębnymi, do których należą zarówno przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jak i przepisy dotyczące ochrony środowiska (m.in. dotyczące ochrony przed hałasem, promieniowaniem), a także przepisy z zakresu zagospodarowania przestrzennego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 marca 2007 r., II OSK 208/06). Pojęcie to – oddziaływania obiektu projektowanego na tereny sąsiadujące, materializuje się, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji, jej przedmiotu, funkcji i formy czy też wielkości - konkretyzują się normy wynikające z przepisów o których mowa wyżej, które będą wytyczać pewną strefę oddziaływania projektowanego obiektu na tereny sąsiadujące (por. wyroki NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r. II OSK 644/10 i 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 666/09). Oznacza to, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki, czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, to tym samym jej właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych i czy zachowane są odległości nakazane stosownymi przepisami prawa. Z kolei w wyroku z dnia 16 lutego 2011 r. II OSK 304/2010 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż wobec braku wyraźnego wskazania przez ustawodawcę przepisów, na podstawie których dochodzi do wyznaczenia terenu w otoczeniu obiektu budowlanego, przyjąć należy, że są to wszystkie powszechnie obowiązujące przepisy prawa, wprowadzające określonego rodzaju ograniczenia, czy też utrudnienia w zakresie zagospodarowania, ale również dotychczasowego korzystania z tego terenu. Przytoczyć należy także pogląd prawny oraz przytoczone w nim orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 30 listopada 2017 r. II OSK 574/16 w którym wskazano, iż "ocena wpływu konkretnej inwestycji na sąsiedni obszar obejmuje szereg zagadnień związanych z oddziaływaniem projektowanego obiektu na znajdujące się w sąsiedztwie nieruchomości, co należy oceniać w kontekście prawa publicznego, ale też cywilnego. Analizując oddziaływanie oznaczonej inwestycji w aspekcie interesu prawnego właścicieli nieruchomości pobliskich lub sąsiadujących bezpośrednio z terenem inwestycji organ nie może ograniczać się tylko do ustalenia takiego oddziaływania, które stanowi naruszenie określonych norm. Podkreślenia wymaga to, że przy ocenie, czy dana osoba jest stroną postępowania nie ma znaczenia, czy został naruszony interes prawny tej osoby, a jedynie to, czy interes taki oznaczonej osobie przysługuje. W sprawach pozwolenia na budowę należy przyjąć, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, to tym samym właściciel tejże działki ma status strony i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określane stosownymi przepisami oraz aktami wykonawczymi (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2012 r., II OSK 1494/11, wyrok NSA z 25 stycznia 2013 r., II OSK 1698/11, wyrok NSA z 14 lipca 2011 r., II OSK 1182/10, wyrok NSA z 16 sierpnia 2012 r., II OSK 832/11, wyrok NSA z 9 października 2007 r., II OSK 1321/06, wyrok NSA z 14 września 2006 r., II OSK 1090/05, wyrok NSA z 12 kwietnia 2011 r., II OSK 644/10, wyrok NSA z 6 grudnia 2011 r., II OSK 1764/10, wyrok NSA z 25 lutego 2014 r., II OSK 2271/12, wyrok NSA z 9 czerwca 2014 r., II OSK 46/13, wyrok NSA z 29 stycznia 2014 r., II OSK 2064/12, wyrok WSA w Gliwicach z 17 czerwca 2010 r., II SA/Gl 983/09, wyrok WSA w Gliwicach z 24 sierpnia 2011 r., II SA/Gl 250/11). Ponadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że do przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego należą nie tylko przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać określone obiekty budowlane, ale także przepisy z zakresu ochrony środowiska, zagospodarowania przestrzennego oraz przepisy prawa cywilnego w zakresie ochrony prawa własności. Wskazuje się również, że przez ograniczenie możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej należy rozumieć także utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem (zob. wyrok NSA z 8 czerwca 2011 r., II OSK 1296, wyrok NSA z 28 marca 2007 r., II OSK 208/06, wyrok NSA z 26 czerwca 2012 r., II OSK 1613/11)". Pogląd prawny wyrażony w tym orzeczeniu, sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela.
W ocenianej przez sąd sprawie, organ odwoławczy nie zastosował się do tych wyżej zaprezentowanych i ugruntowanych w orzecznictwie poglądów prawnych na temat istoty rozpoznania sprawy administracyjnej dotyczącej postępowania o pozwolenie na budowę. Organ bowiem nie uwzględnił, że objęta zamierzeniem inwestycyjnym jest nie tylko budowa dwóch segmentów w zabudowie wielomieszkaniowej w dość znacznym oddaleniu od działek skarżących, ale zabudowa łącznie ośmiu budynków a teren tej inwestycji sąsiaduje z działkami, których właścicielami są skarżący.
Zgodnie z art. 33 ust 1 ustawy pozwolenie na budowę dotyczy całego zamierzenia budowlanego. W przypadku zamierzenia budowlanego obejmującego więcej niż jeden obiekt, pozwolenie na budowę może, na wniosek inwestora, dotyczyć wybranych obiektów lub zespołu obiektów, mogących samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem. Jeżeli pozwolenie na budowę dotyczy wybranych obiektów lub zespołu obiektów, inwestor jest obowiązany przedstawić projekt zagospodarowania działki lub terenu, o którym mowa w art. 34 ust. 3 pkt 1, dla całego zamierzenia budowlanego.
W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku tak zwanego etapowania zamierzenia budowlanego, organ winien badać legalność całego zamierzenia inwestycyjnego, a nie tylko poszczególnych jego etapów. Odnosi się to także do określenia obszaru oddziaływania projektowanej inwestycji a co za tym idzie podmiotowego ukształtowania postępowania o udzielenia pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu budowlanego. Tak więc ocena, czy zamierzenie oddziałuje na usprawiedliwione interesy osób trzecich (ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania tej inwestycji), dokonywana winna być z uwzględnieniem całego zamierzenia budowlanego, a nie tylko poszczególnych jego etapów. Do określenia obszaru oddziaływania inwestycji, miarodajne są wyłącznie uwarunkowania wynikające z projektu zagospodarowania działki lub terenu całego zamierzenia budowlanego a nie poszczególnych jego etapów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 listopada 2019 r. II SA/Kr 830/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lipca 2018 r. II SA/Kr 459/18). Jak zasadnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2016 r. II OSK 2484/15 "Ustawodawca nawet w przypadku etapowania zamierzenia budowlanego przywiązuje wagę do oceny zgodności z prawem całego zamierzenia inwestycyjnego, a nie tylko poszczególnych jego etapów. W odniesieniu do całego zamierzenia budowlanego ogranicza tę ocenę do materii, która jest przedmiotem projektu zagospodarowania działki lub terenu, a więc m.in. do określenia granic terenu, usytuowania, obrysu i układu istniejących i projektowanych obiektów budowlanych ze wskazaniem charakterystycznych elementów, wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości obiektów, w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej zabudowy terenów sąsiednich. Wolą ustawodawcy było, aby w przypadku etapowania zamierzenia budowlanego ocena, czy zamierzenie to oddziałuje na usprawiedliwione interesy osób trzecich, dokonywana była z uwzględnieniem całego zamierzenia budowlanego, a nie tylko poszczególnych jego etapów".
Odnosząc te wskazania realia niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż ja wynika z projektu budowlanego zamierzenie inwestycyjne obejmuje budowę zespołu zabudowy wielorodzinnej składającej się z ośmiu pięciokondygnacyjnych budynków o wysokości szesnastu metrów. Projekt zagospodarowania działki lub terenu pozwala ustalić, że segment A i B objęty pozwoleniem na budowę, dotyczy zabudowy najbardziej oddalonej od działek skarżących. Tym niemniej zamierzeniem inwestycyjnym objęta jest także zabudowa mająca być zlokalizowana przy granicy z działkami skarżących (przynajmniej jedną z nich - nr [...]). Z uzasadnienia decyzji nie wynika natomiast, aby organ analizował wpływ tej zabudowy tj. zabudowy zbliżonej do granic z działkami skarżących jak i całości zamierzenia inwestycyjnego, na te działki (lub działkę) w kontekście o którym mowa wyżej tj. czy obowiązujące przepisy, techniczno-budowlane ale też z zakresu ochrony środowiska, zagospodarowania przestrzennego czy w końcu prawa cywilnego lub szeroko rozumianego prawa sąsiedzkiego, nie nakładają na inwestora określonych obowiązków, lub ograniczeń związanych z zagospodarowaniem i zabudową działki inwestycyjnej względem działek skarżących. Innymi słowy organ nie zbadał czy działki skarżących są w obszarze oddziaływania zamierzenia inwestycyjnego rozumianego jako całości a nie tylko tych obiektów, które są objęte postępowaniem o udzielenie pozwolenia na budowę.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zweryfikuje podmiotowe ukształtowanie postępowania, w szczególności w stosunku do skarżących, uwzględniając wyżej wskazane uwagi tj. oceni czy działki skarżących są w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji rozumianej jako całość składająca się ośmiu pięciokondygnacyjnych budynków w zabudowie wielorodzinnej.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W kwestii kosztów Sąd orzekł, jak w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art.200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło