II SA/Kr 452/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A." Spółka z o.o. w K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 4 lutego 2016r. znak:[...] w przedmiocie pobrania częściowej opłaty za usunięcie drzew i krzewów p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 7 listopada 2016r. A. Spółka z o.o. z siedzibą w K. , złożyła ponowny wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji sprawie skargi na decyzję SKO w K. z dnia 4 lutego 2016r. wydaną w przedmiocie pobrania częściowej opłaty za usunięcie drzew. Spółka "A. " domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na pogarszający się stan finansowy, brak wystarczających środków finansowych koniecznych do uiszczenia należnych opłat sądowych . W uzasadnieniu swego wniosku, skarżący wskazuje, iż Spółka nie prowadzi obecnie działalności operacyjnej , powstała jako spółka celowa, a jej głównym aktywem była nieruchomość budowlana z przeznaczeniem na osiedle mieszkaniowe. Z uwagi na trudności z pozyskaniem środków na sfinansowanie projektu budowlanego przy jednoczesnym ponoszeniu nakładów na nieruchomość Spółka postanowiła zbyć powyższe aktywo. Udało się jej to, jednakże zmuszona była zaakceptować odległy termin płatności za przedmiotową nieruchomość. W związku z tym, Spółka obniżyła koszty funkcjonowania jednakże kosztem problemów z płynnością finansową. Spółka za 2015r wykazała zysk w kwocie netto 370 tyś. zł, jednakże nie ma on odzwierciedlenia w przepływach finansowych, a strata w ujęciu narastającym to kwota – 25 939 195,70 zł. Spółka nie posiada majątku trwałego, a główne aktywo stanowi obecnie inwestycja długoterminowa w udziały w spółce zależnej związanej z rynkiem budowlanym. Zdaniem orzekającego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim zaznaczyć, iż wniosek skarżącego jest jego kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie . Poprzedni wniosek składany w zakresie prawa pomocy – pełnego zwolnienia od kosztów sądowych został rozpoznany w ten sposób, iż skarżący został zwolniony od opłat sądowych będących wpisem od skargi ( postanowienie WSA w Krakowie z dnia 5 października 2016r ). Ponieważ postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie stało się prawomocne, obecny wniosek strony rozpoznawany jest w oparciu o art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. A zatem przepisy cyt. ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W niniejszej sprawie nie nastąpiła jednak zmiana okoliczności istotnych, mających wpływ na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Skarżący nie wykazał bowiem żadnych innych, nowych okoliczności świadczących o pogorszeniu – w stosunku do stanu ocenianego poprzednio przez Wojewódzki Sąd Administracyjny – jego stanu majątkowego. Wszystkie dane – za wyjątkiem stanu konta bankowego, który w stosunku do poprzednio deklarowanego poprawił się z kwoty 18,71 zł na kwotę 54,83 zł – pozostały te same. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawca – "A. " Spółka z o.o. w K. prowadzi działalność w zakresie realizacji projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budowli. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż wysokość kapitału zakładowego podstawowego Spółki wynosi 22 408 000,00 zł. Suma bilansowa to kwota 22 787 815,58 zł z czego 22 536 246,55 zł stanowią udziały w spółce zależnej – środki w kasie to obecnie kwota 54,83 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy określono na kwotę : 0,00 zł. Wykazano również, iż w roku obrotowym 2015r. spółka odnotowała zysk w wysokości 370 717,68 zł. Spółka posiada rachunek bankowy, na którym wykazano debet w kwocie -229,22 zł. Dodatkowo wnioskodawczyni wyjaśniła, iż główne aktywo spółki to inwestycja długoterminowa w udziały w spółce zależnej związanej z rynkiem budowlanym, inwestycja powinna przynieść Spółce przychody, jednakże horyzont czasowy tej inwestycji jest nie krótszy jak 5 lat. Spółka zawarła porozumienie ze spółką zależną o pozyskaniu finansowania pomostowego dla spółki w formie kredytu. Spółka zależna zaoferowała udostępnienie swego majątku jako zabezpieczenia ew. kredytu bankowego, jednak do chwili obecnej nie udało się uzyskać oczekiwanych efektów. Koszty miesięczne Spółki ograniczone są do minimum i kształtują się na poziomie 5 000 zł. W aktach sprawy znajduje się ponadto sprawozdanie finansowe za 2015r, zeznanie podatkowe za 2015r ( dochody spółki określono na kwotę 438 427,58 zł przy równoczesnych przychodach 22 561 460,85 zł ), oświadczenia, iż Spółka nie osiągała przychodów z działalności operacyjnej w okresie ostatnich sześciu miesięcy, oświadczenie, że zarząd spółki oraz prezes nie pobierał w roku bieżącym wynagrodzenia. Przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy może nastąpić, jeśli wykaże on, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania ( art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rozpatrując ponowny wniosek skarżącej Spółki w tak skonkretyzowanych granicach, w pierwszej kolejności należy zauważyć, co niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach, że regulacja zawarta w przytoczonych wyżej przepisach, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej zgodnie z art. 199 p.p.s.a., na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy orzekający kierował się właśnie tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanych przepisach. Stąd też udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1052/12, LEX nr 1240770). Następnie wypada zwrócić uwagę, że dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt I FZ 26/13, LEX nr 1282661). Należy jednak pamiętać, iż prowadzenie przez podmiot gospodarczy działalności znacznych rozmiarów samo w sobie nie stanowi o jego dobrej kondycji finansowej (zob. postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 442/12, LEX nr 1239207). Z drugiej strony, sam fakt, iż osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty nie stanowi wystarczającej przesłanki jej udzielenia (zob. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 933/12, LEX nr 1240538) . Na podstawie analizy dokumentów uznano, iż aktualnie nie zachodzą przesłanki do uznania, iż sytuacja finansowa spółki uzasadnia udzielenie wnioskowanego zwolnienia w części, a mianowicie – obecnie - w zakresie wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł. Trudna sytuacja skarżącej została już wzięta pod uwagę i częściowo uwzględniona w postanowieniu WSA w Krakowie z dnia 5 października 2016r. o zwolnieniu jej od opłat sądowych będących wpisu od skargi . Uwzględniono, iż skarżąca o ile w zeszłym roku osiągnęła zysk w wysokości 370.717,68 zł to jednak ta wartość nie odzwierciedlała jej faktycznego stanu finansowego, bowiem zeszłoroczny zysk nie ma żadnego odzwierciedlenia w przepływach finansowych skarżącej. Skarżąca zanotowała bowiem w ostatnich kilku latach stratę, która w ujęciu narastającym wyniosła w 2015 roku kwotę 25.939.195,70 zł, co 70-krotnie przewyższa kwotę osiągniętego zysku. Nadto skarżąca nie posiadała majątku trwałego, który mogłaby uszczuplić, a w kasie znajduje się tylko 54,83 zł. Skarżąca ograniczyła także koszty działalności do minimum w kwocie 5000 zł, co wykazała oświadczeniem, podobnie jak wykazała, że prezes spółki w roku 2016 nie pobiera wynagrodzenia. Z oświadczenia wynikało także, że w okresie ostatnich 6 miesięcy Spółka nie uzyskiwała przychodów z działalności operacyjnej, co potwierdzone zostało złożoną deklaracją VAT. Zatem brak środków pieniężnych oraz brak możliwości osiągnięcia środków ze sprzedaży majątku trwałego wypełniły przesłanki zwolnienia skarżącej już od wpisu z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. co zostało uczynione postanowieniem WSA w Krakowie z dnia 5 października 2016r. Jednocześnie - jak wskazał Sąd w cytowanym postanowieniu - koszty takie jak np. opłaty kancelaryjne, będą mogły być ze względu na ich nikłą wysokość, pokrywane przez spółkę. Aktualnie, w ocenie orzekającego, strona wnosząca nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie posiada środków finansowych również na pokrycie wymaganych obecnie kosztów sądowych w formie 100 zł należnych od złożonego zażalenia, a jej sytuacja nie uległa pogorszeniu, które skutkowałoby zmianą poprzednio wydanego postanowienia w zakresie przyznanego prawa pomocy. Należy stwierdzić, iż przedstawiona obecnie sytuacja finansowa spółki jest identyczna z ocenianą w październiku 2016r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – nie uległa pogorszeniu, jedyną różnicą jest – różnica na plus w stanie konta bankowego. W prawomocnym postanowieniu Sąd zaznaczył, iż koszty inne niż wpis sądowy, ze względu na ich znikomą wysokość mogą być pokrywane przez Spółkę. Postanowienie to nie zostało zaskarżone, a stan finansowy Spółki obecnie nie uległ jakiejkolwiek zmianie. Obecnie wymagany wpis w wysokości 100 zł należny od wniesionego zażalenia będzie zatem obciążeniem, z którym Spółka jest w stanie sobie poradzić. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).