II SA/Kr 467/09
WyrokWSA w Krakowie2009-10-14
Skład orzekający: Andrzej Irla, Renata Czeluśniak, Krystyna Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przy ocenie zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu przestrzennym, należy brać pod uwagę stan prawny obowiązujący w dacie budowy, czy też stan prawny obowiązujący w dacie orzekania przez organy administracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ocena zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu przestrzennym powinna być dokonywana w świetle przepisów obowiązujących w dacie wydawania decyzji przez organy nadzoru budowlanego, a nie według stanu prawnego z daty budowy. Wykładnia ta uwzględnia cel przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz gwarancje konstytucyjne ochrony własności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego w 1992 r. budynku ubojni i hurtowni bydła. Organ I instancji nakazał rozbiórkę, wskazując na naruszenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ II instancji uchylił tę decyzję, wskazując na błędy proceduralne i potrzebę ponownej oceny materiału dowodowego. Po ponownym rozpatrzeniu, organ II instancji utrzymał w mocy decyzję o rozbiórce. Skarżący kwestionowali naruszenie planu zagospodarowania przestrzennego, wskazując na dopuszczalność takiej zabudowy według późniejszych planów oraz na wydaną decyzję legalizacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego P.S. kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Krystyna Daniel Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2009 r. sprawy ze skargi P. S. i E. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 16 stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego P. S. kwotę 757 zł (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki rozpoznając ponownie sprawę - wskutek wcześniejszego uchylenia decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lutego 2004 r. znak [...] decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki z dnia [...] lipca 2003 r. znak: [...] odmawiającej nałożenia na P.S. obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami prawa samowolnie wybudowanego w 1992 r. obiektu (budynku ubojni i hurtowni bydła zlokalizowanego na działce nr 1 , obr. [...] przy ul. [...]w K. ) - decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 37 ust.1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r, Nr 38, póz. 229 ze zm.), art. 103 ust. 2, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r., Nr 207, póz. 2016 ze zm.) oraz art. 104 kpa nakazał inwestorowi P.S. rozbiórkę budynku ubojni bydła i hurtowni, wzniesionej przed 1995 r. bez pozwolenia na budowę na działce nr 1 obr. [...] przy ul. [...] w K.
W uzasadnieniu organ l instancji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r., gdyż zabudowa działki nr 1 , obr.[...] budynkiem ubojni narusza ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w okresie wzniesienia tego obiektu. Zgodnie z obowiązującym wówczas Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego zatwierdzonym Uchwałą nr XXXVI/2219/88 Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia 25 kwietnia 1988r, w/w teren znajdował się w obszarach mieszkalnictwa jednorodzinnego niskiej intensywności – [...] - przeważająca część działki nr 1 oraz zieleni parkowej o charakterze ogólnomiejskim i podstawowym – [...] .
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P.S. i, żądając jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. Zarzucił, iż działka nr 1 obr [...] została zabudowana budynkiem gospodarczym, który w późniejszym okresie został przekształcony w ubojnię bydła i hurtownię. Powołując się na Uchwałę Vll/58/94 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 listopada 1994 r. zmieniającą Uchwałę nr XXXVI/2219/88 Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia 25 kwietnia 1988 r. w sprawie miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa, wskazał ponadto, iż w powyższej sprawie nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. znak [...] na podstawie art. 138 § 2 i art. 104 kpa oraz art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 156 póz. 1118 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż organ l instancji nie uczynił zadość przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy Prawo budowlane. Na podstawie dokumentacji fotograficznej z oględzin z dnia 15 listopada 2005 r. można dać wiarę notatce służbowej, sporządzonej przez pracownika Urzędu Miasta K. która potwierdza fakt prowadzenia w ostatnim czasie robót budowlanych w obiekcie i jego otoczeniu. Zgodnie z art. 103 § 2 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane prowadzone po 1 stycznia 1995 r. traktuje się jako kontynuację budowy, wobec faktu, iż pojęcie rozbudowy, remontu i przebudowy dotyczy wyłącznie obiektów legalnie użytkowanych. Tym samym, w przypadku tym, nie znajdują zastosowania przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ l instancji powinien dokonać ponownej oceny materiału dowodowego w tej sprawie. Ponadto inwestorami przedmiotowego obiektu byli P. i E. S. , natomiast obowiązek określony w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nałożony został tylko na jednego z inwestorów. Dodatkowo, stronami powyższego postępowania winni być właściciele nieruchomości znajdujących się w tzw. obszarze oddziaływania obiektu. W związku z tym, organ l instancji powinien rozważyć zasadność rozszerzenia kręgu stron postępowania w sprawie o właścicieli działek nr 2 i 3 .
Zdaniem organu odwoławczego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie zebrał materiału dowodowego w prawidłowy sposób i nie dokonał jego wnikliwej oceny, czym naruszył art. 7, 77 i 80 Kpa. Nadto organ l instancji zaniechał wnikliwego ustalenia podmiotu zobowiązanego do wykonania nakazu rozbiórki i kręgu stron postępowania, czym uchybiono przepisowi art. 28 Kpa. Wobec konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji organ II instancji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 136 Kpa.
Skargę na powyższą decyzję złożył J.S. (właściciel sąsiedniej nieruchomości), wnosząc o jej uchylenie jako naruszającej przepisy Prawa budowlanego. Skarżący podkreślił, iż zaskarżona decyzja jest sprzeczna z dotychczas wydanymi przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. rozstrzygnięciami i ich uzasadnieniami. Co więcej, jak wynika z oświadczeń inwestora budowa obiektu została zakończona w 1992r., w związku z tym, nie mogą mieć w tej sprawie zastosowania przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. Bez znaczenia w przedmiotowej sprawie są również wątpliwości Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. odnośnie inwentaryzacji powykonawczej budynku. Zdaniem skarżącego nie ma także podstaw do rozszerzenia kręgu stron postępowania, gdyż w czasie realizacji obiektu obowiązywał na tym terenie miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego , przeznaczający działkę nr 1 obr. [...] pod zabudowę jednorodzinną niskiej intensywności oraz zieleń parkową.
Decyzja rozstrzygająca w tej sprawie nie może być sprzeczna z ustaleniami powyższego planu, a więc nie będzie kształtować korzystania z sąsiednich nieruchomości w sposób odmienny niż określony w planie.
Na skutek rozpoznania skargi J.S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 31 marca 2008 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 27/08 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2007 r.
Sąd rozpoznający sprawę w uzasadnieniu wskazał, że organ l instancji, stosując się do otrzymanych w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2004 r. zaleceń przeprowadził 15 listopada 2005 r. wizję w terenie, a protokół z kontroli budynku wyraźnie określa, iż roboty rozpoczęto w 1989 r., a ukończono je w 1990 r. Na tej postawie organ l instancji wydał decyzję z [...] sierpnia 2006 r., nakazującą rozbiórkę spornego obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę. W decyzji powołano się na art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38 póz. 229 ze zm.), gdyż - jak stwierdzono - rozbieżność dowodów co do roku zakończenia budowy nie ma znaczenia, gdyż jest bezsporne, iż wspomniany obiekt został zakończony przed wejściem w życie prawa budowlanego z 1994 r. Stwierdzono również - także w wykonaniu zaleceń organu II instancji zawartych w decyzji z [...] lutego 2004 r., iż należy się odnieść do postanowień miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie realizacji przedmiotowego obiektu - że w sprawie zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r., gdyż przedmiotowa zabudowa działki nr 1 narusza ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w okresie wzniesienia budynku. Zgodnie z tym planem teren działki znajdował się na obszarach mieszkalnictwa jednorodzinnego niskiej intensywności [...] - przeważająca część działki nr 1 oraz zieleni parkowej o charakterze ogólnomiejskim i podstawowym [...] - opisywanej działki.
Zatem - podkreślał sąd - organ l instancji przeprowadził w sprawie postępowanie zgodnie z art. 7 i 77 kpa, stosując się ściśle do wytycznych organu II instancji. Toteż nie jest zrozumiałe obecnie zastosowanie przez organ II instancji ponownie art. 138 § 2 kpa w zaskarżonej decyzji z [...] listopada 2007 r. Stosowanie tego przepisu może mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy zachodzi konieczność uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zdaniem Sądu taka okoliczność nie zachodzi w sprawie, gdyż materiał dowodowy jest od dawna zgromadzony w aktach sprawy. Prowadzenie dodatkowych robót budowlanych w obiekcie i jego otoczeniu nie ma żadnego znaczenia w sprawie, co najwyżej może inicjować nowe postępowanie, związane z nowymi robotami budowlanymi. Organy bowiem l i II instancji już ustaliły kiedy i pod rządami jakiej ustawy został wybudowany przedmiotowy obiekt, dlatego brak było podstaw do rozpatrywania tej kwestii od początku. Dotyczy to również sugestii co do poszerzenia kręgu stron postępowania.
Rozpoznając ponownie odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 kpa oraz art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., Nr 156, póz. 1118 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu l instancji orzekającą rozbiórkę budynku.
Organ odwoławczy podał, że rozpatrując ponownie kwestię legalności przedmiotowego obiektu, stwierdził niezgodność zabudowy dokonanej na działce nr 1 obr [...] z ustaleniami Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa zatwierdzonego uchwałą nr XXXVI/2219/88 Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia 25 kwietnia 1988 r. (Dz.Urz. Woj. Krakowskiego Nr 12, póz. 62). Obiekt bowiem wzniesiono przy południowo - wschodniej granicy nieruchomości, tzn. głównie na terenie objętym całkowitym zakazem budowy.
Organ II instancji wskazał przy tym na znajdujące się w aktach pismo Wydziału Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta z dnia 9 maja 2002 r., znak: [...] . Załącznikiem do tego pisma jest mapa terenu z zaznaczoną obowiązującą w dacie budowy linią podziału obszaru działki na teren mieszkalnictwa jednorodzinnego i teren zieleni parkowej. Większość przedmiotowego obiektu znajduje się w terenie oznaczonym w w/w planie miejscowym z roku 1988, jako [...] (k. [...] akt PINB). Takie oznaczenie tego terenu znajduje potwierdzenie w piśmie Biura Planowania Przestrzennego UMK z dnia 11 sierpnia 2004 r., znak: [...] ). Oznaczenie to wskazuje na fakt, że obiekt wzniesiono w terenie zieleni parkowej o charakterze ogólnomiejskim i podstawowym, na którym obowiązywał całkowity zakaz zabudowy. W planie obowiązującym w okresie późniejszym ta granica przebiegała nawet bardziej na zachód.
Organ odwoławczy podał, że wzniesienie budynku na terenie, na którym obowiązuje całkowity zakaz zabudowy, przesądza o zaistnieniu przesłanki wskazanej w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, póz. 229 ze zm.). Zgodnie bowiem z tym przepisem obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część (...) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.
Odpowiadając na zarzuty strony skarżącej organ odwoławczy podał, że dla orzeczenia rozbiórki przedmiotowego obiektu nie ma znaczenia sposób użytkowania obiektu, bowiem w okresie obowiązywania zapisów Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa zatwierdzonego Uchwałą nr XXXVI/2219/88 Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia 25 kwietnia 1988r. (Dz.Urz. Woj. Krakowskiego Nr 12, póz. 62) całkowity zakaz zabudowy dotyczył każdego rodzaju obiektu. Zastosowanie przepisu art. 40 ustawy Prawo budowlane z roku 1974 jest natomiast możliwe jedynie, gdy nie zachodzą okoliczności określone w art.37.
Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli P.S.. i E.S. , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący podali, że wybudowany na działce nr 1 obiekt gospodarczy będący przedmiotem tego postępowania, nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym zarówno obowiązujących w czasie jego budowy, jak również w późniejszym okresie.
Skarżący wskazali, że w czasie wszczęcia przez organy nadzoru budowlanego postępowania administracyjnego, tj. w 1999 r., dla terenu, na którym obiekt został wybudowany obowiązywał Miejscowy Plan Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa zatwierdzony uchwałą Rady Miasta Krakowa z dnia 16 listopada 1994 r. Według zapisów tego planu działka, na której zlokalizowany jest obiekt znajdowała się w obszarze, dla którego dopuszczalna była lokalizacja obiektów produkcyjnych, nieuciążliwych dla otoczenia oraz obiektów usług komercyjnych.
Następnie skarżący podali, że w dniu 11 lipca 2003 r. w odniesieniu do przedmiotowego obiektu została wydana decyzja legalizacyjna, a jej podstawą był tożsamy stan prawny, na którym organ odwoławczy oparł decyzję.
W ocenie skarżących obowiązujący w dacie budowy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszczał lokalizację obiektów gospodarczych, na terenie, na którym wniesiono przedmiotowy budynek.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.) - dalej powoływanej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc zarazem związany granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W oparciu o art. 134 p.p.s.a. sąd jest zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia prawa, a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w danej sprawie.
Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu l instancji zostały wydane z naruszeniem prawa.
W sprawie nie było już obecnie kwestionowane to, iż sporny budynek został wzniesiony bez wymaganego przez przepisy pozwolenia na budowę oraz, że budowa tego obiektu zakończona została przed 1 stycznia 1995 r.
W związku z tymi bezspornymi faktami zastosowanie do oceny zaistniałej samowoli budowlanej powinna mieć regulacja prawna, obowiązująca przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (jedn. tekst Dz. U. Nr 156 z 2006r., póz. 1118 z późn. zm.). Wynika to z przepisu art. 103 ust. 2 tej ustawy. W szczególności przepis art. 103 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. przewiduje, że "do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2". Art. 103 ust. 2 omawianej ustawy stanowi natomiast, że "przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe".
Zarazem jednak należy uznać, iż ocena zaistnienia przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r, Nr 38, póz. 229 ze zm.), sformułowanej przez ustawodawcę w następujący sposób: "Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę(...)" powinna być dokonywana przez organy nadzoru budowlanego w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym według stanu rzeczy istniejącego na dzień wydawania decyzji. Oznacza to, iż jest niezbędnym, aby organy orzekające w sprawie miały na uwadze wszelkie zmiany w stanie prawnym w tym zakresie (regulacji dotyczących planowania przestrzennego), jakie zaszły pomiędzy datą wystąpienia samowoli budowlanej, a chwilą orzekania ojej skutkach prawnych. Przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. ma na celu doprowadzenie do usunięcia skutków samowoli budowlanej. Powoływany przepis mówi wprawdzie o wybudowaniu obiektu niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy. Chodzi tutaj jednak o niezgodność budowy z przepisami innymi niż regulacje z zakresu planowania przestrzennego. Przesłanka bowiem ujęta w art. 37 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy a dotycząca niezgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym została sformułowana w czasie teraźniejszym ("...znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest..."). To zaś umożliwia zajęcie stanowiska, w myśl którego konsekwencje prawne samowoli budowlanej oceniane być winny przez pryzmat przepisów dotyczących planowania przestrzennego, które obowiązują w dacie wydawania decyzji przez organy nadzoru budowlanego.
Pogląd ten znajduje uzasadnienie również z następującego względu. Otóż, stosowanie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r., Nr 38, póz. 229 ze zm.) w sytuacjach określonych przepisem art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r., Nr 207, póz. 2016 ze zm.) miało w zamierzeniu ustawodawcy stworzyć możliwość odstąpienia od obligatoryjnego nakazu rozbiórki przewidzianego w art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Odstępstwo to miało być realizowane poprzez dopuszczenie możliwości dokonania legalizacji samowoli budowlanej, która w myśl postanowień ustawy Prawo budowlane z 1994 r. nie była możliwa. Ujmując analizowane zagadnienie w sposób bardziej czytelny, można powiedzieć, iż inwestorzy, którzy dopuścili się samowoli budowlanej w warunkach określonych art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., mieli z mocy wyraźnego postanowienia przepisu potraktowani być korzystniej, aniżeli inwestorzy, którzy podobną samowolę popełnili już pod rządami Prawa budowlanego z 1994 r.
Stanowisko powyższe jest skutkiem wykładni celowościowej i funkcjonalnej, zastosowanej przy interpretacji przepisu art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane Uwzględnia również postanowienia Konstytucji, a zwłaszcza art. 21 i 64, które gwarantują konstytucyjną ochronę własności i innych praw majątkowych.
Należy przy tym podkreślić, że kwestia oceny, czy obiekt budowlany wymaga pozwolenia na budowę oraz kwestia oceny zgodności inwestycji z przepisami normującymi planowanie przestrzenne, to dwa odrębne zagadnienia. Oba podlegają weryfikacji w oparciu o różne reżimy prawne. Pierwsze z zagadnień powinno być ocenione pod kątem postanowień prawa budowlanego, jakie obowiązywało w czasie prowadzenia budowy, drugie z kolei na podstawie przepisów odnoszących się do planowania przestrzennego aktualnych na dzień orzekania przez organy administracji.
Odmienne stanowisko prowadziłoby w okolicznościach niniejszej sprawy i spraw podobnych do rezultatów trudnych do zaakceptowania. W szczególności po uprzednim wykonaniu orzeczonego nakazu rozbiórki możliwe mogłoby być uzyskanie pozwolenia na budowę w tym samym miejscu takiego samego obiektu budowlanego, jaki objęty był nakazem rozbiórki. Podkreślić trzeba, że podobne stanowisko zajęły już sądy administracyjne w tego rodzaju sprawach. Przykładem tego jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2007 r., II OSK 1318/06, Lex nr 347963, czy też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2006 r., II SA/Sz 41/06, Lex 513795). Poglądy przedstawione w uzasadnieniu tych orzeczeń podziela sąd rozpatrujący niniejszą sprawę.
Zważywszy na przyczyny, które spowodowały wszczęcie przed organami administracji postępowania w sprawie nakazu rozbiórki spornego budynku zauważyć wypada, że usuniecie bądź ograniczenie uciążliwych następstw działalności prowadzonej w tym budynku może nastąpić przy zastosowaniu i wykorzystaniu innych regulacji prawnych (np. dotyczących ochrony środowiska), zwłaszcza jeżeli zważyć, że pierwotnie (według twierdzeń skarżących) sporny budynek miał inne przeznaczenie.
Prowadząc ponownie postępowanie, organy administracji winny uwzględnić_ powyższe uwagi i oceny. Przede wydaniem rozstrzygnięcia powinny zaś przede wszystkim ustalić, czy sporny budynek znajduje się na terenie, na którym według obecnych regulacji o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym możliwa i dopuszczalna jest tego rodzaju zabudowa, czy też zabudowa taka jest wyłączona.
Mając zatem na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w pkt. l sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. Jednocześnie na podstawie art. 152 p.p.s.a. w pkt. II wyroku Sąd orzekł, że decyzja w związku z uwzględnieniem skargi nie może być wykonywana.
O kosztach orzeczono w pkt. III sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło