II SA/Kr 476/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 stycznia 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, uzupełniony pismami z dnia 8 maja 2014 r. sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 stycznia 2014 r. We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W skład majątku skarżącego wchodzi ½ udziału w drodze w pow. 178 m2. Utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 2.054 zł. Na uzasadnienie wniosku skarżący podał, iż nie posiada mienia ruchomego ani nieruchomości. Nieruchomość położona w Z., przy ul. W. nie jest i nigdy nie była jego własnością. Skarżący jest emerytem od 1999 r. Od roku pozostaje w stałym leczeniu- nowotwór prostaty. Stałe miesięczne obciążenia według oświadczenia skarżącego to rata kredytu w wysokości 428,21 zł i zajęcie komornicze w wysokości 513,56 zł. Do wniosku skarżący dołączył następujące dokumenty : harmonogram spłaty kredyty zaciągniętego w banku [...], umowę majątkowa małżeńską, pismo ZUS w sprawie wysokości pobieranego świadczenia emerytalnego, zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z 27 sierpnia 2009 r.( brak aktualnego zaświadczenia). W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 29 kwietnia 2014 r. wezwano skarżącego do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania następujących informacji : - wskazanie wszystkich osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe; - wyjaśnienie gdzie mieszka i czyją własność stanowi przedmiotowa nieruchomość; - udokumentowanie za pomocą kserokopii faktur i rachunków miesięcznych kosztów utrzymania, w szczególności opłata za media za ostatni okres rozliczeniowy, a także telefon, ubezpieczenie podatek od nieruchomości, wydatki na żywność, leki. W przypadku zaległości z tytułu tych opłata należy przedstawić aktualne zaświadczenia z właściwych organów; - przedstawienie historii rachunku bankowego skarżącego za ostatnie trzy miesiące z aktualnym saldem; - przedłożenie ostatniego odcinka pobieranego świadczenia; - przedłożenie zeznania podatkowego żony skarżącego za rok 2013; - udokumentowanie miesięcznych dochodów żony skarżącego; - oświadczenie czy korzysta z pomocy opieki społecznej, jeśli tak to w jakim zakresie. W piśmie z dnia 8 maja 2014 r. uzupełniającym wniosek skarżący wyjaśnił, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Nie posiada mieszkania ani żadnych nieruchomości. Jest osobą bezdomną. Nie dokumentuję żadnych wydatków, a kredyty z których korzystała przeznaczył na leczenie. Oświadczył, iż nie korzysta z pomocy opieki społecznej, gdyż ta odmówiła mu pomocy z uwagi na osiągany w miesiącu dochód. Nie składa corocznego zeznania podatkowego osobiście, jest rozliczany przez ZUS. Do pisma skarżący dołączył wyciąg z rachunku bankowego w [...] za ostatnie trzy miesiące. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W tym miejscu należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). . Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznym utrzymania dla niej i jej rodziny. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mimo precyzyjnego wezwania skarżący nie przedstawił wszystkich dokumentów, o które została wezwany, a które orzekający uznała za niezbędne do oceny rzeczywistych możliwości finansowych skarżącego. Pominął dokumenty dotyczące sytuacji finansowej żony – PIT za 2013r, udokumentowanie dochodu miesięcznego. Nie wyjaśnił też dlaczego pominął te punkty wezwania w swoich wyjaśnieniach. Chyba, że za wyjaśnienia należy uznać stwierdzenie skarżącego, że pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej. Tymczasem zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku ( Dz. U. Nr 9 poz. 59 z póź. zm) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej ( postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA 2005). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych ( por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 460/08). Rozdzielność majątkowa małżonków odnosi się, w świetle przepisów prawa rodzinnego do majątku małżonków a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędnym jest zatem założenie, iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego ( por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I CZ 37/67). Wreszcie zauważyć trzeba, iż małżonkowie faktycznie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Stąd też dane dotyczące obu osób prowadzących takie gospodarstwo są konieczne z punktu widzenia rozpatrywania niniejszej sprawy. Dopiero bowiem zestawienia i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwolą na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełniania ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania tego prawa ( por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 418/05). Jako za zupełnie nieuzasadnione zdaniem orzekającego należy przyjąć twierdzenie skarżącego, że jest osobą bezdomną. Nie potwierdza tego ani postępowania administracyjne, ani dotychczasowe postępowanie sądowe. Jak wynika analizy akt centrum życiowe skarżącego mieści się w Z., przy ul. W.. Na wskazany adres kierowana jest do skarżącego korespondencja od organów administracji, sądu. Jest ona odbierana przez skarżącego osobiście lub jego żonę. Nigdzie nie widniej adnotacja- adresat nie mieszka pod wskazanym adresem, wyprowadził się. Ten adres jest również wskazany jako adres prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej – S. J. inż. P.P.H.U. "[...]" ( działalność w branży metale, informacja pochodzi z Katalogu Firm). Jest on również wskazywany jako adres dodatkowej formy zarobkowania przez skarżącego, o czym skarżący nie wspomina - wynajmu pokoi w willi [...]. Orzekający za pomocą powszechnie dostępnych źródeł informacji ustalił, iż skarżący umieszcza ogłoszenia na różnych stronach internetowych zajmujących się wskazywaniem kwater pod wynajem. Jego oferta dotyczy właśnie pokoi położonych w willi [...], mieszczącej się w Z., przy ul. W. – [...], serwis noclegowy.pl, e-turysta.net. Fakt prowadzenia przez skarżącego tego rodzaju działalności potwierdzona został też przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w K.- karta 20 akt administracyjnych, pismo z dnia 19 lutego 2013 r. Podsumowując wyjaśnienia, które złożył skarżący a dotyczące jego sytuacji osobistej i finansowej jako nierzetelne nie usunęły wątpliwości co do jego możliwości finansowych i jako takie nie mogą stanowić podstawy do przyznania praw pomocy, o które skarżący wnioskował. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art.258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).