II SA/Kr 486/14

WyrokWSA w Krakowie2014-06-17

Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Waldemar Michaldo, Jacek Bursa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub spadkobierców w terminie trzymiesięcznym chroni prawo do zwrotu nieruchomości dla pozostałych współwłaścicieli lub spadkobierców, nawet jeśli oni złożyli wniosek po upływie tego terminu?
Ratio decidendi
Złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w terminie trzymiesięcznym przez chociaż jednego z uprawnionych współwłaścicieli lub spadkobierców zachowuje prawo do zwrotu nieruchomości dla pozostałych uprawnionych, nawet jeśli ich wnioski zostały złożone po upływie tego terminu. Wniosek ten należy traktować jako czynność zachowawczą na podstawie art. 209 k.c., która chroni wspólne prawo współwłaścicieli lub spadkobierców. W konsekwencji, brak złożenia wniosku przez wszystkich uprawnionych w terminie nie powoduje wygaśnięcia roszczenia o zwrot nieruchomości.
Stan faktyczny
Gmina Miejska zaskarżyła decyzję Wojewody z 6 lutego 2014 r. dotyczącą zwrotu wywłaszczonych działek na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli. Spór dotyczył skuteczności wniosku o zwrot nieruchomości złożonego przez jednego ze spadkobierców po upływie trzymiesięcznego terminu od zawiadomienia o możliwości zwrotu. Organ odwoławczy uznał, że wniosek złożony terminowo przez jednego z uprawnionych zachowuje prawo do zwrotu dla pozostałych, nawet jeśli ich wnioski były spóźnione.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Gminy Miejskiej na decyzję Wojewody z dnia 6 lutego 2014 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie : Sędzia WSA Waldemar Michaldo Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 lutego 2014 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala. Decyzją z dnia 15 października 2012 r. nr [...], Starosta [...] orzekł o zwrocie działek: nr [...] i nr [...] poł. w obrębie [...], jedn. ewid. [...] m. K., objętych księgą wieczystą nr [...], odpowiadających wywłaszczonej działce nr [...] obr. [...] dz. adm. [...] na rzecz: S. P. w [...] cz., J. P. w 3/32 cz., T. D. w 3/32 cz., A. P. w 3/32 cz., L. P. w 3/32 cz., oraz o zasadach zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Odwołanie od ww. decyzji wniosła Gmina [...], zarzucając, iż wniosek o zwrot został złożony przez S. P. w dniu 17 listopada 2006 r. (data wpływu), w związku z zawiadomieniem z dnia 21 sierpnia 2006 r. nr [...] o zamiarze użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. W/w zawiadomienie skierowane zostało także do J. P., który złożył wniosek o zwrot przedmiotowych nieruchomości w dniu 21 sierpnia 2008 r., załączając do wniosku postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie z dnia [...] listopada 2008 r. sygn. akt [...]. Na podstawie w/w orzeczenia m. in. J. P. nabył prawo do spadku po F. P. - poprzednim współwłaścicielu wywłaszczonej nieruchomości. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. określana dalej jako u.g.n.) przyznaje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zbędnej na cel wywłaszczenia poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy. W dacie otwarcia spadku - śmierci F. P. spadek po nim, w tym roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nabył m. in. J. P.. Orzeczenie sądu jedynie potwierdziło tą okoliczność. Zatem J. P. był właściwym adresatem zawiadomienia o zamiarze użycia nieruchomości na inny cel niż określony w chwili przejada nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, jako osoba uprawniona do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Organ prowadzący posterowanie po ustaleniu właściwych osób zawiadamia je o możliwości wystąpienia z roszczeniem dotyczącym zwrotu, z jednoczesnym pouczeniem o treści przepisu art. 136 ust. 5 u.g.n. stanowiącego, iż w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia mogą wystąpić o zwrot, natomiast w przypadku nie dochowania tego terminu uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub jej części wygasa. Trzymiesięczny termin wskazany w omawianym przepisie jako termin zawity nie może zostać przywrócony. Jeżeli termin ten upłynie, a nie zostanie (mimo zawiadomienia osób uprawnionych) złożony wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, podmiot publicznoprawny będzie mógł dysponować nieruchomością według swej woli (tj. wykorzystać ją na inny cel lub zbyć). Tym samym jeżeli w art. 136 ust. 5 ustawodawca postanowił, że uprawnienie do żądania zwrotu wygasa, to bez wątpienia jest to termin prawa materialnego ze wszystkimi konsekwencjami. Termin powyższy jest liczony dla każdego z zawiadomionych byłych współwłaścicieli lub ich spadkobierców oddzielnie, albowiem każdy z nich jest zawiadamiany indywidualnie z pouczeniem o konsekwencjach jego nie dochowania. Przyjęcie poglądu odmiennego oznaczałoby, iż termin 3 miesięcy obowiązywałby kogokolwiek z zawiadomionych, który wnosząc żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przerywałby bieg terminu, co byłoby sprzeczne z koniecznością ustalania wszystkich byłych właścicieli lub ich spadkobierców, jak również istotą ich powiadamiania. Poza tym byłoby sprzeczne z treścią art. 136 ust. 5 u.g.n. stanowiącego, iż uprawnienie wygasa. Słowo "wygasa" dotyczy terminu trzymiesięcznego dla każdego zawiadomionego, a nie jednego z zawiadomionych. J. P. złożył wniosek o zwrot nieruchomości po upływie 3 miesięcy od daty otrzymania zawiadomienia o możliwości wystąpienia z roszczeniem o zwrot, a zatem jego roszczenie wygasło. Wojewoda [...] decyzją z dnia 6 lutego 2014 roku, znak: [...], na podstawie art. 9a u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty [...] i orzekł o zwrocie działek: nr [...] o pow. 0,0823 ha i nr [...] o pow. 0,0101 ha, położonych w obrębie [...] jedn. ewid. [...] m. K., objętych księgą wieczystą nr [...], odpowiadających wywłaszczonej działce nr [...], obr. [...] dz. adm. [...], na rzecz następujących osób: - S. P. c. A. i A. w 20/32 cz., - J. P. s. S. i F. w 3/32 cz., - T. D. c. S. i F. w 3/32 cz., - A. P. s. S. i F. w 3/32 cz., - Z. P. c. W. i K. w 3/64 cz., - B. W., c. L. i Z. w 3/64 cz. oraz zobowiązaniu osób wymienionych do zwrotu na rzecz Gminy [...] kwoty 19168,06 zł, odpowiadającej kwocie znało ryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż działka nr [...], została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] - Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z 30 grudnia 1986 r. nr [...] na cele spółdzielczego osiedla mieszkaniowego Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" przy Zakładach Rolno-Przemysłowych "[...]" w K.. Właścicielami przedmiotowej nieruchomości w chwili wywłaszczenia byli S. P. i F. P.. F. P. zmarł [...] kwietnia 2000 r. Zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie Wydział I Cywilny z [...] listopada 2008 r. sygn. akt [...] spadek po nim nabyli: żona S. P. oraz dzieci L. P., A. P., J. P. i T. D.. Natomiast Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta pismem z 21 sierpnia 2006 r. na podstawie przepisu art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n., poinformował: S. P. (data odbioru pisma 24 sierpnia 2006 r.) i J. P. (data odbioru pisma 24 sierpnia 2006 r.) o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu i o przysługującym w związku z powyższym prawie do złożenia wniosku o zwrot działki nr [...]. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie wniosek o zwrot we wskazanym 3-miesięcznym terminie złożyła jedynie S. P.. J. P. nie złożył wniosku o zwrot w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia, a dopiero pismem z 21 sierpnia 2008 r. dołączył się do złożonego przez S. P. wniosku o zwrot wraz z pozostałymi spadkobiercami tj. L. P., A. P. T. D., którzy nie zostali powiadomieni o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określono w decyzji o wywłaszczeniu i o przysługującym w związku z powyższym prawie do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Powołując się na orzecznictwo sądowe oraz doktrynę organ odwoławczy podzielił ocenę prawną organu I instancji, iż jeśli chociaż jeden z uprawnionych złożył wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed terminem wygaśnięcia roszczenia to wówczas prawo to zostaje zachowane dla pozostałych uprawnionych. Tym samym złożenie wniosku o zwrot wywłaszczone/ nieruchomości w terminie trzymiesięcznym zgodnie z art. 136 ust. 5 u.g.n. chociażby przez jednego ze współspadkobierców, pozwala przyjąć skuteczność dokonania tej czynności, dochowanie temu terminowi. Jeżeli zaś złożony wniosek zyska aprobatę wszystkich współwłaścicieli, to dokonana przez wnioskodawcę czynność traci charakter zachowawczy w rozumieniu art. 209 kc. Przy czym aprobata pozostałych współwłaścicieli, w tym złożenie przez nich wniosku może mieć miejsce po upływie terminu z art. 136 ust. 5 i nie będzie miało to negatywnego wpływu na ocenę legitymacji wnioskodawców- współwłaścicieli. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że w toku postępowania zmarła jedna ze stron przedmiotowego postępowania, L. P., a zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie Wydział I Cywilny z [...] czerwca 2013 r. sygn. akt [...] spadek po nim nabyli: żona Z. P. oraz córka B. W., stąd została ona dodatkowo uwzględniona w decyzji o zwrocie. W związku z tym organ stwierdził, iż wobec spełnienia przez wnioskodawców pozostałych wymogów występujących przy ubieganiu się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (tzn. wystąpienie ze stosownym wnioskiem przez wszystkie uprawnione do tego osoby oraz fakt, iż sposób przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa kwalifikuje ją jako nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami), kluczowym z punktu widzenia rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy elementem, było ustalenie w oparciu o środki dowodowe przewidziane przez Kodeks postępowania administracyjnego, czy w latach 1986-1996 podejmowane były na przedmiotowej nieruchomości działania, zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia, określonego jako budowa spółdzielczego osiedla mieszkaniowego Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" przy Zakładach Rolno-Przemysłowych "[...]" w K.. Dokonując takiej oceny organ odwoławczy wskazał, że analiza treści planu realizacyjnego zagospodarowania terenu dla osiedla Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", stanowiącego załącznik do decyzji wywłaszczeniowej wykazała, że objęta wnioskiem o zwrot wywłaszczona działka nr [...], znalazła się w obszarze obejmującym projektowane dojścia i ciągi piesze, które miały zapewnić połączenie komunikacyjne między budynkami mieszkalnymi i usługowymi przewidzianymi do realizacji na pobliskich działkach, wraz z usytuowaną wzdłuż tych ciągów projektowaną zielenią. W dniu 9 września 2009 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot. W trakcie tej rozprawy organ I instancji stwierdził, że granica północna działki nr [...] biegnie wzdłuż ogrodzenia z elementów metalowych wspartych na słupkach, a pozostałe granice ww. działek nie są widoczne. Teren obu działek objętych wnioskiem o zwrot stanowił wówczas obszar porośnięty wysoką, niekoszoną trawą i chwastami oraz licznymi samosiejkami drzew i krzewów, a w południowej części działki nr [...] przebiegała nieutwardzona droga gruntowa. Na przedmiotowym terenie nie stwierdzono oznak realizacji celu wywłaszczenia. W dniu 6 czerwca 2012 r. została przeprowadzona kolejna rozprawa administracyjna połączona z oględzinami wywłaszczonych nieruchomości, podczas której geodeta uprawniony mgr inż. A. G. z Przedsiębiorstwa Usług Inżynieryjno - Budowlanych "[...]" dokonał wyznaczenia i okazania punktów granicznych działek: nr [...] i nr [...]. Podczas rozprawy odczytano treść protokołu z oględzin ww. nieruchomości przeprowadzonych 9 września 2009 r. i stwierdzono, że działka nr [...] stanowi obszar porośnięty wysoką, niekoszoną i zachwaszczoną trawą oraz pojedynczymi samosiejkami drzew, natomiast działka nr [...] od strony południowej jest porośnięta wysoką, niekoszoną i zachwaszczoną trawą, a w pozostałej części, aż do ogrodzenia "[...]" teren pokryty jest geowłókniną i w tym obszarze posadzone zostały młode drzewka i krzewy ozdobne, których nie było podczas oględzin dokonanych 9 września 2009 r. Ponadto stwierdzono, że w obszarze działki nr [...] widoczna jest jedna betonowa studzienka kanalizacyjna. Dodatkowo, z zasobów archiwalnych Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Urzędu Miasta Starosta [...] pozyskał raster archiwalnej mapy sytuacyjno - wysokościowej obrazującej stan zagospodarowania działek: nr [...] i nr [...], oraz działek sąsiednich według stanu na maj 1996 r., tj. 9 - ty rok od daty wywłaszczenia nieruchomości objętych niniejszym postępowaniem. Z treści tej mapy wynika, że teren ww. działek pozbawiony był zabudowy oraz infrastruktury osiedlowej, zgodnej z planem realizacyjnym zagospodarowania terenu dla osiedla Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Z kolei z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie pozyskano odbitki zdjęć lotniczych terenu objętego wnioskiem o zwrot. Porównanie ww. zdjęć wskazuje, że w badanym okresie na obszarze objętym wnioskiem o zwrot oraz działek sąsiednich nie zrealizowano planowanej inwestycji w postaci zabudowy mieszkaniewo - usługowej wraz z infrastrukturą obejmującą m. in. ciągi komunikacyjne. Jedyna zmiana stanu zagospodarowania przedmiotowych nieruchomości polegała na wykonaniu tymczasowej drogi technologicznej z płyt na terenie działki nr [...], w ramach przygotowania do budowy osiedla. Również akt notarialny z [...] grudnia 2001 r. Rep. [...] - umowa przenosząca prawo użytkowania wieczystego działek na rzecz osób fizycznych wymienionych w tej umowie stanowi dowód potwierdzający zdaniem organu I instancji fakt, iż przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna dla celu wywłaszczenia, ponieważ w ww. umowie zawarto stwierdzenie, że będące jej przedmiotem działki w chwili zawarcia umowy były niezabudowane i nie stanowiły dróg. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Gmina Miejska zarzucając naruszenie: - przepisów prawa materialnego tj.: • art. 925 k.c. w zw. z art. 924 k.c. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w chwili skierowania zawiadomienia do J. P. nie posiadał on przymiotu spadkobiercy współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości F. P., podczas gdy J. P. był spadkobiercą po zmarłym F. P. od chwili jego śmierci; • art. 1025 k.c. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że J. P. stał się spadkobiercą po zmarłym F. P. dopiero na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie z dnia [...] listopada 2008 r. (sygn. [...]), a więc uznaniu, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter konstytutywny, podczas gdy z tegoż przepisu jasno wynika, że ma ono jedynie charakter deklaratoryjny; • art. 209 k.c. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że tzw. czynności zachowawcze mogą mieć zastosowanie w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, podczas gdy istotą instytucji wywłaszczenia jest przeniesienie prawa własności, a istotą czynności zachowawczych opisanych w art. 209 k.c. jest dochodzenie wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa własności. co skutkowało naruszeniem: • art. 136 ust. 2 u.g.n. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skierowanie zawiadomienia z dnia 21 sierpnia 2006 roku do J. P. jako domniemanego przyszłego spadkobiercy nie było skuteczne, podczas gdy w tej dacie J. P. był spadkobiercą F. P.; • art. 136 ust. 3 u.g.n. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w okresie między śmiercią F. P., a uprawomocnieniem się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku J. P. nie był spadkobiercą F. P. i w związku z tym nie mógł w tym okresie skutecznie żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, podczas gdy uprawnienie takie przysługiwało mu już od chwili śmierci F. P.; • art. 136 ust. 5 u.g.n. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że J. P. złożył wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z zachowaniem trzymiesięcznego terminu, podczas gdy brak jest do tego dostatecznych podstaw prawnych Strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargi organ II instancji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" oraz kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi Sąd, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. skargę oddala. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności wskazać należy, że z przepisu art. 136 ust. 1 u.g.n. wynika, że dopuszczalność wykorzystania nieruchomości na inny cel jest faktycznie uzależniona od wyrażenia zgody przez poprzedniego właściciela bądź jego spadkobiercę, która przejawia się brakiem wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Obowiązek zwrotu nieruchomości, które stały się zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu powstaje dopiero po upływie terminów podanych w art. 137 u.g.n., a zwrot nieruchomości nastąpić może tylko wtedy, gdy po upływie tych terminów poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca (bądź spadkobiercy) złoży wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Niezłożeni takiego wniosku powoduje, że nieruchomość może zostać użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że wniosek o zwrot nieruchomości muszą złożyć wszyscy poprzedni współwłaściciele, względnie wszyscy spadkobiercy poprzedniego właściciela lub współwłaścicieli (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2001 r., IV SA 2217/98, LEX nr 53398, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 września 2005 r, l SA/Wa 1371/04, LEX nr 192900, wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2001 r., IV SA 2217/98, LEX nr 53398, oraz wyroki WSA w Krakowie z dnia 29 lutego 2008 r, II SA/Kr 1232/07, LEX nr 480125, oraz z dnia 27 lutego 2008 r, II SA/Kr 1227/07, LEX nr 480124). Złożenie wniosku jedynie przez część spadkobierców (lub część współwłaścicieli) wyklucza możliwość wydania pozytywnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 maja 2009 r, II SA/Kr 445/09, LEX nr 550461, i wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lipca 2008 r., II SA/Gd 201/08, LEX nr 563113). Przytoczone orzeczenia dotyczą jednak tylko takiej sytuacji, gdy do dnia wydania decyzji brak jest wniosku złożonego przez wszystkich uprawnionych. Dlatego też przytoczonych poglądów nie można odnosić do oceny sytuacji, w której wszyscy uprawnieni wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożyli, ale niektóre wnioski zostały złożone po upływie trzymiesięcznego terminu, biegnącego od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu. Wskazać zatem należy, że roszczenie o zwrot nieruchomości to szczególnego rodzaju rzeczowe prawo podmiotowe, którego treścią jest żądanie zwrotu. Różni się ono od roszczenia windykacyjnego przewidzianego w art. 222 § 1 k.c. tym, że roszczenie windykacyjne przysługuje nieposiadającemu właścicielowi przeciwko posiadającemu niewłaścicielowi, a roszczenie o zwrot nieruchomości przysługuje niewłaścicielowi (byłemu właścicielowi) w stosunku do aktualnego właściciela i samo zgłoszenie tego roszczenia nie podważa skutków wywłaszczenia (E. B.. Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz). Stosownie do treści art. 209 k.c. każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa. Jeżeli zatem chociażby jeden z uprawnionych złożył wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed terminem wygaśnięcia roszczenia, zachował to prawo dla pozostałych uprawnionych. Jeżeli zatem pozostali uprawnieni złożyli wnioski o zwrot, nie zachodzi negatywna przesłanka zwrotu określona w art. 136 ust. 5 u.g.n. Złożenie wniosku o zwrot nieruchomości, na podstawie art. 136 u.g.n. przez niektórych poprzednich współwłaściciel, względnie niektórych spadkobierców poprzedniego właściciela lub współwłaścicieli należy traktować jako czynność zachowawczą, która - jeżeli została dokonana w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu przez chociażby jednego z uprawnionych - chroni wspólne prawo na podstawie art. 209 k.c. Jeżeli wszyscy uprawnieni wnoszą o zwrot nieruchomości, okoliczność, że nie wszyscy złożyli wniosek o zwrot nieruchomości w terminie trzech miesięcy, nie ma znaczenia dla oceny skuteczności wniosku złożonego terminowo przez choćby jednego z uprawnionych. Konsekwencje poglądu przeciwnego, a zatem takiego, który prowadziłby do uznania, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wygasa w sytuacji niezłożenia przez jednego z uprawnionych wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed terminem wygaśnięcia roszczenia, w sytuacji gdy inny z osób uprawnionych taki wniosek złożył, byłby nie do zaaprobowania w państwie prawa, jako naruszający art. 2 oraz 21 ust. 2 Konstytucji RP. Dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" stworzono w systemie prawnym nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i koniecznością zwrotu nieruchomości nie wykorzystanej na te cele, a także wnioskiem, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie wygasa w sytuacji złożenia chociażby przez jednego z uprawnionych wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed terminem wygaśnięcia roszczenia. Zatem odmienna interpretacja oznaczałaby nieproporcjonalną tj. podyktowaną jedynie względami proceduralnymi i formalistycznymi, ingerencję w chronione konstytucyjnie prawo własności – nieuzasadnione żadnymi logicznymi okolicznościami uprzywilejowanie instytucji wywłaszczenia w sytuacji zaistnienia jego zbędności kosztem jednostki, realizującej przysługujące jej prawo własności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2012r. sygn. II SA/Kr 465/11 oraz wyrok NSA z dnia 25 wrzenia 2013r. sygn. I OSK 953/12). Wobec tego za nieuzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 209 k.c. oraz za niezasadny jako niemający znaczenia prawnego należało uznać podniesiony w skardze zarzut odnoszący się do ustaleń od kiedy J. P. posiadał przymiot spadkobiercy współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości F. P., oraz czy w związku z tym w terminie złożył wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Istotne było bowiem ustalenie, co organy prawidłowo uczyniły, że chociażby jeden z uprawnionych tj. S. P. złożyła wniosek o zwrot w terminie, a następnie pozostali z uprawnionych, co nie było kwestionowane, do tego wniosku się przyłączyli. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło