II SA/Kr 519/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Magda Froncisz SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi G.D. na postanowienie Nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26 lutego 2016 roku, znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia skargę oddala Postanowieniem nr [....] z dnia 26 lutego 2016r. znak: [....] [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. , na podstawie art. 58 oraz art. 59 § 2 w związku z art. 123 kpa w związku z art. 18 i art. 23 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku G.D. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie nr [....] z dnia 10 grudnia 2014 r. znak: [....] , którym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. nałożył na zobowiązanego G.D. grzywnę w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku określonego w załączonym do niniejszego postanowienia odpisie tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu organ podał, iż dokonana analiza zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej postanowienie PINB nr [....] z dnia 10 grudnia 2014 r. oraz uzyskane od operatora pocztowego wyjaśnienia, wskazują, że przesyłka ta, wobec niemożności doręczenia w sposób wskazany w pkt 1 zwrotnego potwierdzenia odbioru (adresatowi, lub pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, który podjął się oddania przesyłki adresatowi) została awizowana po raz pierwszy w dniu 12 grudnia 2014 r., oraz że zawiadomienie o jej pozostawieniu w Agencji Pocztowej [....] doręczający umieścił w drzwiach mieszkania adresata. Wobec niepodjęcia awizowanej przesyłki, awizowano ją powtórnie w dniu 24 grudnia 2014 r. pozostawiając awizo również w drzwiach mieszkania adresata, a następnie wobec niepodjęcia przesyłki przez adresata, pracownik Agencji Pocztowej w S. zwrócił ją do nadawcy w dniu stycznia 2015 r. (v. pismo Poczty Polskiej S. A. z dnia 2 września 2015 r.). Okres 14 dni od dnia pierwszego awizowania przesyłki zawierającej w/w postanowienie PINB (co nastąpiło 12 grudnia 2014 r.) rozpoczął się w dniu 13 grudnia 2014 r. a kończył się z upływem dnia 26 grudnia 2014 r. (piątek), który jest dniem ustawowo wolnym od pracy (vide ustawa o dniach wolnych od pracy z dnia 18 stycznia 1951 r.- Dz. U. z 2015 r. poz. 90). Również dwa dni następujące po w/w dniu tj. 27 grudnia 2014 r. (sobota - vide uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt I OPS 1/11) oraz 28 grudnia 2014 r. (niedziela -vide w/w ustawa o dniach wolnych od pracy) są dniami wolnymi od pracy, w związku z czym okres przechowywania w placówce operatora pocztowego przesyłki zawierającej postanowienie PINB nr 261/2014 kończył się z upływem dnia 29 grudnia 2014 r. (poniedziałek). W świetle powyższego, doręczenie G.D. postanowienia PINB nr [....] nastąpiło skutecznie z upływem 29 grudnia 2014 r. Uwzględniając zasady obliczania terminów określone w art. 57 § 1 kpa, termin do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie PINB, rozpoczął swój bieg w dniu 30 grudnia 2014r. a upływał z dniem 5 stycznia 2015 r. Natomiast zażalenie G.D. reprezentowanego przez radcę prawnego A.J. z dnia 2 czerwca 2015 r., nadano w placówce operatora pocztowego, w dniu 2 czerwca 2015 r. A zatem zażalenie wniesione zostało z uchybieniem terminu. Informację o postanowieniu PINB nr [....] (a więc i o prawie zażalenia się na to postanowienie) zainteresowany uzyskał w dniu 27 maja 2015 r., kiedy to jego pełnomocnik zapoznał się m.in. z aktami postępowania egzekucyjnego znak: [....] (vide zalegająca w aktach postępowania egzekucyjnego notatka służbowa sporządzona przez pracownika Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w L. w dniu 27 maja 2015 r. - karta nr 43). Przesyłkę zawierającą przedmiotowy wniosek nadano w urzędzie pocztowym w dniu 2 czerwca 2015 r. wobec czego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia zostało złożone w terminie określonym w art. 58 § 2 kpa. Oceniając zaś kluczową w sprawie kwestię braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia organ wskazał, iż we wniosku podkreślano jedynie nieprawidłowe działania operatora pocztowego, wskutek czego nie doszło do skutecznego doręczenia postanowienia PINB nr [....] . W ocenie MWINB zarówno akta postępowania egzekucyjnego, a w szczególności zwrotne potwierdzenie odbioru w/w postanowienia oraz przeprowadzone przez organ czynności wyjaśniające nie potwierdzają okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca. Korespondencja zawierająca w/w postanowienie, została skierowana na adres zainteresowanego tj.: [....] , którego prawidłowość zainteresowany potwierdził w treści rozpatrywanego niniejszym postanowieniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Zwrotne potwierdzenie odbioru w/w postanowienia oraz uzyskane przez organ od operatora pocztowego (w związku z brakiem na formularzu zwrotnego potwierdzenia odbioru podpisów doręczyciela) szczegółowe wyjaśnienia wskazują jednoznacznie, że doręczyciel dochował wynikających z art. 44 kpa wymogów, w stopniu pozwalającym na przyjęcie, że postanowienie PINB nr [....] zostało zainteresowanemu skutecznie doręczone w dniu 29 grudnia 2014 r., w trybie tzw. doręczenia zastępczego. W ocenie organu, w świetle przedstawionych przez operatora pocztowego wyjaśnień, brak jest również, podstaw do podważania prawdziwości danych (w tym również adnotacji o pozostawieniu awiza) zawartych na formularzu zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji zawierającej postanowienie PINB nr [....] . Nie może być taką podstawą wyłącznie twierdzenie zainteresowanego, jakoby niepozostawienie w rozpatrywanym przypadku awiza było uprawdopodobnione dużą ilością niedoręczonych zainteresowanemu przesyłek oraz faktem, że zainteresowany zamieszkuje z wielopokoleniową rodziną, w związku z czym w miejscu zamieszkania pod wskazanym organowi przez zainteresowanego adresem zawsze ktoś z domowników jest obecny. Z pisma [....] S. A. z dnia 2 września 2015 r. znak: [....] jednoznacznie wynika, że doręczyciel pod wskazanym przez zobowiązanego adresem nie zastał adresata ani osoby uprawnionej do odbioru przesyłki. Nadmienić w tym miejscu na marginesie należy, że nawet zastanie przez doręczyciela pod adresem, na który skierowana jest korespondencja, dorosłego domownika w rozumieniu art. 43 kpa, nie oznacza co do zasady, że korespondencja zostanie domownikowi, w trybie w/w przepisu doręczona, co wykluczałoby konieczność awizowania przesyłki. Domownik może bowiem nie podjąć się oddania przesyłki adresatowi, wobec czego doręczyciel zobowiązany jest awizować przesyłkę w sposób wskazany w art. 44 kpa. W ocenie MWINB, nieprawidłowego działania operatora pocztowego, nie uprawdopodabnia, wskazana przez zobowiązanego, duża ilość niedoręczonych i awizowanych przesyłek. Analiza przekazanych organowi akt wskazuje, iż istotnie nie tylko korespondencja zawierająca postanowienie PINB nr [....] , ale również korespondencja zawierająca tytuł wykonawczy wszczynający postępowanie egzekucyjne oraz korespondencja zawierająca upomnienie zostały doręczone zainteresowanemu w trybie doręczenia zastępczego regulowanego przepisami w/w art. 44 kpa. Z samego faktu doręczenia kilku przesyłek w trybie doręczenia zastępczego nie można wnioskować, jak chce tego zainteresowany, że operator pocztowy nie pozostawia zawiadomień o awizowaniu. Fakt ten mógłby bowiem w równej mierze sugerować, że zainteresowany pomimo pozostawianych zawiadomień celowo nie odbierał kierowanej do niego korespondencji. W ocenie MWINB twierdzenie zobowiązanego o podejmowanych przez niego interwencjach u operatora pocztowego również nie uprawdopodabnia tego, że w przedmiotowej sprawie nie pozostawiono pod wskazanym przez zainteresowanego adresem zawiadomienia o awizowaniu. Zainteresowany nie wyjaśnił bowiem, jakie konkretnie nieprawidłowości w doręczaniu korespondencji były przedmiotem jego interwencji u operatora pocztowego, w jakiej formie występował do operatora, czy operator zajął stanowisko (ustnie lub pisemnie) w sprawie wystąpień zainteresowanego. Nie jest również wiadomym, jakie znaczenie dla prawidłowości doręczania mu korespondencji (a więc i prawidłowości doręczenia korespondencji w niniejszej sprawie) ma wskazany przez zainteresowanego fakt, że interweniował "w szczególności w okresie urlopowym i "około" świątecznym, kiedy dochodziło do zastępowania się listonoszy. W/w twierdzenie zainteresowanego mogłoby sugerować, że pod wskazanym adresem mogą istnieć jakieś szczególne warunki związane z doręczaniem korespondencji, tym niemniej zainteresowany nie wyjaśnia bliżej tej kwestii, powątpiewa natomiast w prawidłowość działania operatora pocztowego podkreślając przy tym, iż w jego miejscu zamieszkania zawsze ktoś z domowników jest obecny. W związku z podniesionymi w treści przedmiotowego wniosku w/w argumentami zainteresowanego, tut. organ pismem z dnia 16 października 2015 r. znak: [....] , wystąpił jednak do operatora pocztowego o udzielenie informacji, czy zainteresowany interweniował w sprawie przedmiotowej przesyłki poleconej, a jeśli tak to co konkretnie było przedmiotem tej interwencji, oraz w jaki sposób interwencja ta została przez operatora pocztowego rozpatrzona. Odpowiadając na powyższe operator pocztowy pismem z dnia 5 stycznia 2016 r. znak: [....] poinformował tut. organ, iż nie natrafiono na ślad interwencji wnoszonej w odniesieniu do wskazanej przesyłki w UP [....] . Organ uznał zatem, iż przywołane we wniosku twierdzenia zainteresowanego są niewystarczające do uznania, że w przedmiotowej sprawie doszło do nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki, co mogłoby stanowić okoliczność wskazującą na brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na w/w postanowienie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie złożył G.D. zarzucając: - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i 77 w zw. art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i w efekcie uznanie, iż skarżący niewystarczająco uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia; - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez nałożenie na skarżącego takich obowiązków dotyczących przedstawienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, które w efekcie sprowadzały się do wykazania tej okoliczności a nie jej uprawdopodobnienia. W uzasadnieniu zarzutów podano, iż MWINB w K. błędnie ustalił, iż skarżący nie uprawdopodobnił jednej z przesłanek zawartych w przepisie art. 58 ust. 1 k.p.a. tj. braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Wbrew twierdzeniom organu skarżący należycie uzasadnił brak swojej winy w przekroczeniu terminu. Skarżący wskazał, iż nie otrzymał przesyłki z przedmiotowym orzeczeniem. Powołał się przy tym na podobne przypadki w prowadzonych przez organ wobec skarżącego postępowaniach. Jak wyżej wskazano w postępowaniu legalizacyjnym oraz egzekucyjnym (dotyczącym tej samej sprawy) nie doręczono skarżącemu sześciu listów (powyższe informacje znajdują się w aktach sprawy prowadzonej przez organ). W związku z powyższym skarżący interweniował w urzędzie pocztowym oraz u listonosza wskazując, że nie docierają do niego przesyłki. Jednak jako adresat nie mógł wszcząć postępowania reklamacyjnego. Nie mając możliwości samodzielnego ustalenia przyczyn błędnych doręczeń skarżący zwrócił się do nadawcy o przeprowadzenie stosownego postępowania reklamacyjnego w wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie do uzasadnienia zaskarżonego postanowienia postępowanie reklamacyjne wykazało pewne nieprawidłowości działania operatora pocztowego, ponieważ zgodnie z przesłanymi informacjami brakowało podpisów doręczyciela na formularzu zwrotnego potwierdzenia odbioru. W niniejszym przypadku należy mieć również na względzie trudności dowodowe stojące po stronie skarżącego. Skarżący nie otrzymał przesyłki i nie wie dlaczego się tak stało. Jednak o braku jego winy mogą świadczyć również inne okoliczności tj. aktywny udział w postępowaniu administracyjnym oraz wypełnianie nałożonych przez organ obowiązków (przedstawienie dokumentów i opracowań, wpłata opłaty legalizacyjnej) oraz okoliczność, iż część przesyłek została doręczona. MINB w K. aby dokonać właściwej oceny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia powinien wziąć pod uwagę całość zachowań skarżącego w postępowaniu, gdzie stosował się do poleceń organu, przedstawiał stosowne dokumenty oraz analizy i w efekcie uiścił opłatę legalizacyjną. Gdyby skarżący nie chciał brać udziału w tym postępowaniu to niezwłocznie po jego rozpoczęciu rozebrałby wzniesiony budynek. Tymczasem stosownie do stanowiska MINB w K. dla skarżącego lepszym rozwiązaniem było ignorowanie korespondencji w sprawie i w efekcie narażenie się najpierw na konieczność zapłaty ogromnej kwoty tytułem grzywny a następnie przeprowadzenie rozbiórki (mimo poniesionych wcześniej kosztów jej budowy i legalizacji). Dlatego MINB w K. domaga się od skarżącego wyraźnego dowodu, iż to nie on jest odpowiedzialny za niedostarczanie przesyłek przez operatora pocztowego w sytuacji gdy oczywistym jest że skarżący ze względu na okoliczności sprawy nie ma możliwości dostarczyć takiego dowodu (a przynajmniej jest to bardzo utrudnione). Skarżący może jedynie za pomocą wyżej przedstawionych okoliczności swój brak winy uprawdopodobnić. Celowy brak odbioru przesyłek prowadziłby tylko i wyłącznie do pogorszenia sytuacji skarżącego w prowadzonym postępowaniu legalizacyjnym. Nadto uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie została dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 20 stycznia 2015 r. o sygn. akt II SA/Ol 1119/14). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z powyższego przepisu wynika, że warunkiem przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia jest kumulatywne spełnienie przesłanek: - skutecznego doręczenia postanowienia, od którego przysługuje zażalenie, - uchybienia terminu do wniesienia na nie zażalenia, - złożenie w terminie wniosku o jego przywrócenie, - uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W przedmiotowym wypadku, okoliczności wskazane przez skarżącego jako uzasadniające jego zdaniem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, w ogóle nie dotyczą kwestii braku jego winy we wniesieniu zażalenia po terminie, lecz dotyczą nieprawidłowości w skutecznym doręczeniu postanowienia, które chce on zaskarżyć. Takie okoliczności mogą być skutecznie podnoszone jedynie w postępowaniu, w którym kwestionowane jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu we wniesieniu zażalenia. W tamtym postępowaniu jest bowiem istotne, czy postanowienie nr [....] z dnia 10 grudnia 2014 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zostało skarżącemu skutecznie doręczone. Jeśli bowiem doręczenia nie można uznać za skuteczne, to jednocześnie skarżący nie mógł uchybić terminowi do wniesienia na nie zażalenia, gdyż bieg tego terminu nie mógł się bez doręczenia rozpocząć. W postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia istotne są natomiast nie ewentualne błędy organu, czy doręczyciela w doręczeniu postanowienia, a okoliczności, które wskazują na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu we wniesieniu zażalenia na skutecznie doręczone postanowienie, od którego przysługuje zażalenie. Takimi okolicznościami przykładowo mogą być: nagła choroba, niezawinione błędne zaadresowanie przesyłki z zażaleniem, niezawinione błędne obliczenie terminu do wniesienia zażalenia, czy niezawinione niepodjęcie przesyłki prawidłowo doręczonej w trybie zastępczym. Na żadną z takich okoliczności skarżący natomiast nie wskazuje. Uzupełniająco można też podać, że okoliczności które zdaniem skarżącego, są istotne dla przywrócenia terminu i na które się powołał, zostały przez niego jedynie wskazane, a nie uprawdopodobnione. Podkreślić bowiem należy, że "chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony" (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2016 r., I OSK 2413/14, LEX nr 2036032). Tymczasem skarżący nawet nie przedłożył żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że tak jak się powołuje, podejmował jakiekolwiek interwencje u operatora pocztowego, a z ustaleń dokonanych przez organ wynika, że takich interwencji nie było. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt. 3 p.p.s.a. i art. 120 p.p.s.a.