II SA/Kr 525/21

WyrokWSA w Krakowie2021-11-05

Skład orzekający: Magda Froncisz, Paweł Darmoń, Agnieszka Nawara - Dubiel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest zgodna z prawem, gdy skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek ustawowych określonych w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych była zgodna z prawem, ponieważ skarżący nie przedstawił dowodów spełniających przesłanki określone w art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Organ działał zgodnie z prawem, stosując enumeratywny katalog przesłanek, a brak wykazania tych przesłanek uzasadnia odmowę przyznania statusu.
Stan faktyczny
M. N. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, powołując się na zdegradowanie w pracy w 1980 r. po odmowie udziału w zebraniu partyjnym. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił potwierdzenia statusu, wskazując na brak dowodów spełnienia ustawowych przesłanek. Skarżący wniósł skargę do WSA w Krakowie, podnosząc m.in. zarzuty naruszenia zasady równości i konstytucyjnych praw do równego traktowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę M. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 kwietnia 2021 r. o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oraz oddalił wniosek o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Protokolant: starszy referent Joanna Biegalska - Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. skargę oddala. Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 27 stycznia 2021 r. nr [...] odmówił M. N. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (obecnie t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 319), dalej "ustawa o działaczach opozycji". W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że M. N. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji (...) status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej zwanego "Prezesem IPN"), że osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 cytowanej ustawy. Do wydania decyzji o potwierdzeniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych konieczne jest przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 oraz decyzji administracyjnej Prezesa IPN w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokumentu potwierdzającego nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. Wnioskodawca przedstawił decyzję Prezesa IPN-u z dnia 10 czerwca 2020r. Wnioskodawca wskazał, że podstawą uzyskania uprawnień działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest zdegradowanie go w 1980 r. na gorzej opłacane stanowisko po odmowie wzięcia udziału w kąciku BHP, który okazał się zebraniem partyjnym. M. N. pracował w Zakładach Mechanicznych w T. nieprzerwanie od 1948 r. do 1990 r. Do wniosku dołączył kopię dokumentu przedstawiającego wysokość postawy składek na ubezpieczenie społeczne w stosunku do kwoty rocznej przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy, a także podpisy dwóch świadków, którzy potwierdzają wiarygodność wnioskodawcy. Zgodnie z art. 2 powołanej ustawy działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Natomiast osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2014 r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Pismem z dnia 20 października 2020 r. organ poinformował wnioskodawcę warunkach uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, a także zwrócił się o określenie tytułu, z jakiego występuje o potwierdzenie statusu działacza, opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oraz nadesłanie dowodów potwierdzających podnoszone przez niego fakty i okoliczności, odnoszące się do działalności antykomunistycznej i/lub doznanych represji z powodów politycznych. W odpowiedzi wnioskodawca powtórzył podnoszone dotychczas wyjaśnienia oraz po raz kolejny dołączył kopię dokumentu przedstawiającego wysokość postawy składek na ubezpieczenie społeczne w stosunku do kwoty rocznej przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dnia 14 grudnia 2020 r. wysłał do wnioskodawcy pismo powiadamiające o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, umożliwiające stronie zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenie się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji, jednocześnie wskazując przesłanki, jakie powinny zostać spełnione do wydania decyzji pozytywnej. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że kierując się zasadą praworządności podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Dokonano sprawdzenia M. N. w internetowej bazie danych projektu "Encyklopedia Solidarności" prowadzonego przez Instytut Pamięci Narodowej. Nie odnaleziono jednak biogramu ani informacji na jego temat. W wyniku przeprowadzonej przez IPN kwerendy nie odnaleziono dokumentów dotyczących jego działalności w zorganizowanych strukturach opozycji antykomunistycznej bądź doznanych represji. Na podstawie analizy materiału dowodowego zebranego w toku postępowania organ nie ma podstaw do potwierdzenia spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek z cytowanych przepisów ustawy o działaczach opozycji (...). Wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby potwierdzić prowadzenie przez niego co najmniej przez 12 miesięcy nielegalnej działalności opozycyjnej w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi bądź doznanie represji z powodów politycznych, enumeratywnie wymienionych w art. 3 ustawy o działaczach opozycji (...). Obniżenie wynagrodzenia, a także zdegradowanie wnioskodawcy do pracy na gorszym stanowisku po odmowie wzięcia udziału w zebraniu partyjnym, choć niezaprzeczalnie negatywne nie są represjami zawartymi w katalogu wymienionym w art. 3 wyżej wymienionej ustawy. W ocenie organu M. N. nie spełnia przesłanek określonych w art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji (...). Wobec powyższego Szef Urzędu nie znalazł podstaw do przyznania wnioskodawcy statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. M. N., nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku podniósł, że pracował od 1948 – 1990 r. w tych samych zakładach i do roku 1980 uzyskał najwyższą grupę, gdyż zrobił uprawnienia mistrza, a od roku 1980, po odmowie wzięcia udziału w zebraniu partyjnym, zdegradowano go całkowicie, w związku z czym został bez grupy do 1990 r., zabrano mu również "szkodliwe", a więc jego represjonowanie trwało nie rok, a 10 lat. Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 8 kwietnia 2021 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096), dalej "K.p.a." oraz art. 5 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji, utrzymał w mocy opisaną na wstępie decyzję własną z 27 stycznia 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Organ przywołał i zacytował treść art. 5 ust. 1 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Stwierdził, że wnioskodawca wraz z wnioskiem o potwierdzenie przedmiotowego statusu przedłożyła decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 10 czerwca 2020 r. w której stwierdzono, że nie była ona pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Wnioskodawca wskazał w podaniu, że jako pracownik Zakładów Mechanicznych w T. w 1981 r. za namową przełożonych wziął udział w "kąciku BHP" gdzie miały być dyskutowane zagadnienia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, jednak, jak podaje wnioskodawca, spotkanie to okazało się "zebraniem partyjnym" co skłoniło wnioskodawcę do jego opuszczenia. Wnioskodawca twierdzi, że wskutek tego na drugi dzień po pojawieniu się w pracy poinformowano go o zmianie zaszeregowania i przesunięto go na inne gorzej opłacane stanowisko. Organ wskazał, że przedmiot sprawy unormowany jest w art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Wnioskodawca przedłożył dwa oświadczenia świadków potwierdzających prawdziwość wskazywanych przez niego okoliczności, jednak – zdaniem organu - w sprawie brak jest dowodów mogących wskazać, iż opisane okoliczności mogą stanowić podstawę od potwierdzenia przez Szefa Urzędu przedmiotowego statusu. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt II SA/Op 197/19: "W świetle normy art. 3 pkt 3 ustawy z 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych organ powinien wziąć pod uwagę dwa elementy, które muszą wystąpić łącznie, tj. udział skarżącego w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a także skutki takiej aktywności. Za osobę represjonowaną może być bowiem uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wyszczególnionymi w art. 3 tej ustawy wyłącznie z powodów politycznych, a więc w wyniku działalności politycznej lub udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce". Zdaniem organu, w światłe art. 3 ww. ustawy, brak jest tytułu do potwierdzenia wnioskodawcy wnioskowanego statusu. Zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a więc wszelkie podejmowane przez nie decyzje muszą znaleźć oparcie w treści przepisów bezwzględnie obowiązujących. Rolą Szefa Urzędu, jako organu administracji publicznej, jest zatem realizacja woli ustawodawcy polskiego. Wola ta została wyrażona w aktach prawnych o określonej treści (w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji...). W art. 2 i 3 ustawy o działaczach (...) enumeratywnie wskazano okoliczności, kiedy Szef Urzędu potwierdza status działacza lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Katalog ten ma charakter zamknięty, w związku z czym Szef Urzędu nie może potwierdzić statusu osoby represjonowanej z innych przyczyn, niż w nim wymienione. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnioskodawca nie wykazał, ani w toku postępowania nie ustalono, by podlegał którejkolwiek z represji ujętych w art. 3, bądź prowadził działalność, o której mowa w art. 2 ustawy o działaczach (...). Na etapie postępowania z wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zostały przedłożone jakiekolwiek nowe dowody mogące potwierdzić prowadzoną działalność antykomunistyczną bądź represje będące jej wynikiem. Wnioskodawca został pouczony o uprawnieniach wynikających z art. 10 K.p.a. Mając na uwadze ustalenia dokonane w postępowaniu Szef Urzędu uznał, że materiał dowodowy nie potwierdza spełnienia przez wnioskodawcę warunków, które mógłby stanowić o przyznaniu mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. M. N. wniósł na powyższą decyzję Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i podniósł, że jego sytuację można zaliczyć do art. 3 pkt 3b ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Skarżący twierdzi, że podjęto wobec niego bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jego szkodę wykroczenia. Art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej wyraźnie mówi, że wszyscy wobec prawa są równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Skarżącego tego pozbawiono, degradując go w pracy do najniższego stopnia, w związku z odmową uczestniczenia w zebraniu partyjnym. Art. 77 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej mówi, że każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Skarżący podniósł, że tego właśnie doświadczył od 1980 - 1990 r. Został zdegradowany z najwyższej grupy do najniższej i pozbawiony czynników szkodliwych. Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu w piśmie z 27 października 2021 r. wniósł o wydanie postanowienia o wystąpieniu, na podstawie art. 193 Konstytucji RP, do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: "Czy art. 3 pkt 3 ppkt d ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie uznaje za osobę represjonowaną z powodów politycznych osoby, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r. brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym została z nią zmieniona umowa o pracę w sposób powodujący obniżenie wynagrodzenia, zajmowanego stanowiska lub utratę lub zmniejszenie dotychczas przysługujących tej osobie praw związanych z zatrudnieniem.". Wskazał, że stosownie do art. 193 Konstytucji każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Powołany przepis, jak wynika zarówno z orzecznictwa i doktryny, formułuje trzy przesłanki, które warunkują dopuszczalność wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego: 1) podmiotową - wg której może to uczynić jedynie sąd, rozumiany jako państwowy organ władzy sądowniczej; 2) przedmiotową - w myśl której przedmiotem pytania prawnego może być wyłącznie ocena zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą; 3) funkcjonalną - uzasadniającą wystąpienie z pytaniem prawnym tylko wtedy, gdy od odpowiedzi na nie zależy rozstrzygnięcie konkretnej sprawy toczącej się przed sądem (por. postanowienia TK z dnia: 29 marca 2000 r., sygn. akt P. 13/99, OTK ZU nr 2/2000, póz. 68; 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt P. 14/99, OTK ZU nr 3/2000, póz. 90; 10 października 2000 r., sygn. akt P. 10/00, OTK ZU nr 6/2000, póz. 195; 27 kwietnia 2004 r., sygn. akt P 16/03, OTK ZU nr 4/A/2004, póz. 36 oraz powoływana tam literatura przedmiotu). Możliwość wystąpienia z pytaniem prawnym niewątpliwie wymaga rozważenia charakteru zależności rozstrzygnięcia sprawy toczącej się przed pytającym sądem od "odpowiedzi na pytanie prawne". Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i doktryna prawa, znamienną dla pytania prawnego zależność, opatrują cechą "relewantności", tj. prawnej doniosłości ze względu na badany typ stosunku prawnego lub prawa poddawanego ocenie w konkretnym przypadku. Ocena relewantności musi obejmować także kwestię zasadności występujących w tym względzie zastrzeżeń. Wykazanie więc, że zastrzeżenia co do konstytucyjności danej normy prawnej są tak istotne, że zachodzi potrzeba ich wyjaśnienia w ramach procedury pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego, stanowi wstępny warunek do rozważenia przez sąd pytający, czy pomiędzy odpowiedzią na pytanie prawne a rozstrzygnięciem konkretnej sprawy zachodzi wspomniana zależność (zob. R. Hauser, A. Kabat, Pytania prawne jako procedura kontroli konstytucyjności prawa, "Przegląd Sejmowy" 2001 nr 1, s. 33). W przedmiotowej sprawie, w ocenie skarżącego, wszystkie te przesłanki występują. Art. 3 pkt 3 ppkt d ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych pomija osoby, które podlegały represjom w zakresie stosunku zatrudnienia w inny, jednakże często nie mniej dotkliwy sposób, mianowicie poprzez zmianę (jednostronnie lub za wymuszonym porozumieniem) warunków pracy, w szczególności w sposób, w jaki uczyniono to wobec skarżącego - obniżenie stanowiska, zaszeregowania, a w związku z tym wysokości wynagrodzenia zasadniczego lub innych świadczeń z tytułu zatrudnienia. W ocenie skarżącego stanowi to przejaw różnicowania praw osób znajdujących się w podobnej sytuacji prawnej lub faktycznej, podlegających podobnym w natężeniu lub skutkach represjom. Najczęstszym i naturalnym skutkiem rozwiązania stosunku pracy przez dotychczasowego pracodawcę było bowiem podjęcie innego zatrudnienia, nierzadko na gorszych niż dotychczas warunkach, niezgodnie z posiadanymi kwalifikacjami (choć nie można wykluczyć przypadków jakościowo odmiennych). Nie różni się to zatem od sytuacji, w której co prawda dotychczasowy pracodawca nie rozwiązał w ramach represji umowy o pracę, ale zdegradował pracownika odbierając mu dotychczasowe uprawnienia związane z pracą, obniżając stanowisko, stawkę wynagrodzenia, zaszeregowanie, itp. Sytuacja różnicująca w sposób zero/jedynkowy sytuację osób podlegających podobnym w skutkach represjom w zakresie zatrudnienia powoduje zatem nierówność ich traktowania z punktu widzenia możliwości ubiegania się o uznanie statusu osoby represjonowanej, jaka istnieje dla zainteresowanych. W związku z powyższym zasadna jest wątpliwość, że zróżnicowanie w zakresie możliwości potwierdzenia uprawnień osoby represjonowanej wprowadzone przez przedmiotowy przepis dla osób, o których mowa w art. 3 pkt 3 ppkt d ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych i osób w identycznej lub bardzo podobnej sytuacji materialnoprawnej (z tą tylko różnicą, że nie doszło do zmiany pracodawcy, ale doszło do pogorszenia statusu w stosunkach pracy), ma charakter arbitralny i niesprawiedliwy, a to uzasadnia zarzut naruszenia zasady równości wymaganej przez art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, co do traktowania przez ustawodawcę osób represjonowanych o urzędowo nie stwierdzonych uprawnieniach. Zakwestionowany przepis budzi także zastrzeżenia w aspekcie zasady poprawnej legislacji. Ograniczenie praw osób podlegających represjom, odbierające szansę uzyskania statusu osoby represjonowanej tylko dlatego, że represje te nie dotyczyły rozwiązania umowy o pracę, ale drastycznego pogorszenia jej sytuacji pracowniczej, także może nasuwać wątpliwości z punktu widzenia zachowania zasady przyzwoitości w stosunkach: adresaci prawa - legislator. Nieczytelność rozgraniczenia tego, co jest a co nie jest uznawane za represje, jest źródłem wątpliwości, co do zgodności art. 3 pkt 3 ppkt d ww. ustawy z art. 2 Konstytucji, to jest z zasadą państwa prawa w zakresie, w jakim dotyczy rzetelnego stanowienia prawa, zgodnie z zasadą zaufania objętą tym przepisem. Zakwestionowany w pytaniu prawnym przepis powinien być zatem oceniany także z punktu widzenia zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Przedmiotowe ograniczenie, zawężenie przedmiotowe zakresu represji nie ze względu na ich natężenie i dotkliwość dla osoby represjonowanej, ale wyłącznie ze względu na zewnętrzną formę, jaką represja przybrała - jako nie znajdujące przy tym uzasadnienia prawnego, a podyktowane jedynie względami natury praktycznej, ograniczenia liczby osób uznawanych za represjonowane politycznie - powinno być ocenione, jako naruszające zaufanie obywateli do państwa, a tym samym jako godzące w konstytucyjną zasadę państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Na rozprawie 5 listopada 2021 r. strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie, a Sąd oddalił wniosek skarżącego i jego pełnomocnika z urzędu o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232). Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie odmowy potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że wydane rozstrzygnięcie organu jest zgodne z prawem i prawidłowe, a zarzuty skargi są nieuzasadnione. Materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy o działaczach opozycji. Akt ten wprowadza dwie kategorie podmiotów, którym na gruncie tej ustawy przyznano różnorakie uprawnienia. Pierwszą kategorię "działaczy opozycji antykomunistycznej" ustawodawca uregulował w art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym, w myśl art. 2 ust. 2 ustawy, do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Ponadto ustawa w art. 3 wprowadza definicję "osoby represjonowanej z powodów politycznych" wskazując, że jest nią osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Należy podkreślić, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący uzyskał decyzję Prezesa IPN z dnia 10 czerwca 2020 r., w której organ ten stwierdził, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Tym samym wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki negatywne co do przyznania wnioskowanego statusu. Za osobę represjonowaną może być jednak uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy. Analizując przesłanki statuowane w art. 3 pkt 3 lit. b i lit. d ustawy (na które powołuje się skarżący we wniosku i skardze) należy wyjaśnić, że co do represji, o których mowa w ustawie, w orzecznictwie przyjmuje się, że w świetle normy art. 3 pkt 3 ustawy organ powinien więc wziąć pod uwagę dwa elementy, które muszą wystąpić łącznie, tj. udział skarżącego w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a także skutki takiej aktywności. Za osobę represjonowaną może być bowiem uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wyszczególnionymi w art. 3 ustawy wyłącznie z powodów politycznych, a więc w wyniku działalności politycznej lub udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Podkreślenia wymaga, że udział w wystąpieniu wolnościowym nie jest pojęciem zdefiniowanym, jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że jest to wyłącznie forma świadomego uczestnictwa, aktywności danej osoby w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka, która jednak choć nieprzypadkowa, nie musiała wiązać się z pełniejszym zaangażowaniem przybierającym już formę działalności politycznej. Jest to z pewnością także szereg działań o charakterze organizacyjnym, przygotowawczym itp., gdyż wystąpienie takie ze swojej natury jest pewnym procesem, niekiedy wieloetapowym i wymagającym różnorakich działań. W tym zakresie uwzględnienia wymaga szczególny charakter działalności opozycyjnej i związanych z nią wystąpień wolnościowych. Działalność ta, aby mogła odnieść zamierzony skutek, często opiera się na szeregu mniejszych czynności, które składają się na pewną całość i nie zawsze może być rozumiana wyłącznie jako bezpośredni, publiczny udział w strajku czy manifestacji. Należy mieć na uwadze, że każde wystąpienie, aby w ogóle mogło dojść do skutku, potrzebuje odpowiedniego zaplecza i nie sposób przyjąć, że osoby działające w ramach tego zaplecza nie działały na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Fakt, że ustawa nie definiuje pojęcia "wystąpienia wolnościowego" i nie wskazuje konkretnych wydarzeń uznanych za takie wystąpienia potwierdza, że pojęcie to należy rozumieć szerzej (por wyrok WSA w Gdańsku z 25 lipca 2018 r., sygn. II SA/Gd 301/18 – powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pod tym kątem należało zatem ocenić, czy okoliczności wskazywane przez skarżącego miały charakter represji politycznych za udział w wystąpieniu wolnościowym. Skarżący wywodzi swój wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych z faktu odmowy wzięcia czynnego udziału w spotkaniu, jakie miało miejsce w 1980 r., które miało być poświęcone sprawom bezpieczeństwa i higieny pracy (które skarżący nazwał "kącik BHP"), a okazało się być – jak określa skarżący – "zebraniem partyjnym". Skarżący we wniosku k. 4 akt adm. wskazał: "ja nie chciałem w nim brać udziału i wyszedłem". Takie okoliczności nie mogą być uznane za – jak tego wymaga ustawa – branie udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W przedmiotowej sprawie, mimo wezwania organu z 23 lutego 2021 r., a wcześniej z 14 grudnia 2020 r., w których szczegółowo poinformowano skarżącego o brzmieniu art. 2 i art. 3 ustawy i konieczności zgromadzenia dla wydania decyzji pozytywnej stosownych dowodów, skarżący nie przedłożył dowodów, ani nie wskazał na istnienie dowodów potwierdzających jego działalność opozycyjną, czy represje z powodów politycznych. Tymczasem z preambuły ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) wynika, że dotyczy on tych osób, które w latach 1956-1989 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowały się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Polski. Akta administracyjne w niniejszej sprawie nie potwierdzają prowadzenia takiej działalności przez skarżącego, nawet jeśliby uznać, że skarżący istotnie opuścił wskazywane przez niego zebranie. Takiej działalności nie potwierdzają także oświadczenie świadków k. 3 akt adm., którzy wskazali jedynie, że potwierdzają wiarygodność listu skarżącego do Urzędu. Okoliczność odmiennej oceny stanu faktycznego przez samego skarżącego nie stanowi o naruszeniu przez organ przepisów procedury administracyjnej. W tym miejscu należy przypomnieć, że wprawdzie postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie oficjalności, w świetle której to na organie administracji spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza to jednak, że organ ma nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodów, mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji pasywnej postawy strony w tym zakresie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 13 marca 2019 r. sygn. IV SA/Wr 13/19, LEX nr 2648315). Wynikający z zasady prawdy obiektywnej obowiązek organu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego nie może oznaczać przerzucenia całego ciężaru dowodowego na organ prowadzący postępowanie, w tym obowiązku poszukiwania materiałów dowodowych potwierdzających okoliczności korzystne dla strony (por. wyroki WSA w Łodzi z 23 stycznia 2019 r. sygn. III SA/Łd 897/18, LEX nr 2619910, z 29 maja 2019 r., sygn. II SA/Łd 151/19). Organ szczegółowo wyjaśnił skarżącemu, jakie wymagania należy spełnić, aby żądany przez skarżącego status mógł być przyznany. Organ przytoczył przy tym skarżącemu treść przepisów prawa regulujących tę kwestię. Sąd podziela ustalenia i ocenę organu wrażoną w zaskarżonych decyzjach. Stosownie do przepisu art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że każda decyzja wydawana przez te organy musi stanowić konkretyzację określonej normy prawnej. Organy nie mogą więc nadawać obywatelom uprawnień według dowolnego uznania, ale tylko wtedy, kiedy ziszczą się przesłanki przewidziane prawem. Decyzja o przyznaniu statusu działacza opozycyjnego lub osoby represjonowanej jest decyzją wydawaną na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Żaden z przepisów tej ustawy nie przewiduje możliwości wydania decyzji w ramach tzw. uznania administracyjnego. Nawet zatem uznanie dla wskazanej przez skarżącego postawy nie może stanowić dostatecznej podstawy do uwzględnienia jego żądania w sytuacji, w której żadna z wiążących organ, ściśle wymienionych w ustawie przesłanek, nie została spełniona. Skoro brak jest pozytywnych przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu statusu, o którym mowa, to fakt, że nie zachodzą w sprawie przesłanki negatywne, (o których mowa w art. 4 w/w ustawy), nie ma żadnego znaczenia. Sama decyzja Prezesa IPN-u, którą skarżący przedłożył, przesądza o braku przesłanek negatywnych, ale wcale nie wypowiada się na temat istnienia przesłanek pozytywnych. Skarżący zaś nie wykazał, ani nie wskazał na istnienie dowodów żadnej z przesłanek ustanowionych w art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji, warunkujących przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Brak jest więc podstaw do ustalenia, że skarżący te przesłanki spełnia. Organ, czyniąc zadość wymogom art. 77 K.p.a., prawidłowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy umożliwiający wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powyższego nie sposób uznać, aby zaskarżona decyzja w jakikolwiek sposób naruszała prawo. W ramach motywowania podjętej decyzji ustosunkował się do wszystkich twierdzeń wniosku dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w działaniach organu w trakcie postępowania i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy tu zaznaczyć, że nie można było oczekiwać od organu dalszego poszukiwania dowodów na poparcie tez skarżącego, skoro on sam stwierdził, że jedyną okolicznością uzasadniającą wniosek skarżącego jest odmowa wzięcia czynnego udziału w "zebraniu partyjnym" z 1980 r. Brak było zatem w sprawie podstaw, aby uznać skarżącego za działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych – w rozumieniu przepisów ustawy z 20 marca 2015 r. Sąd oddalił wniosek skarżącego o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym. Odnosząc się do tego wniosku należy wskazać, że na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Przy czym wyłącznie wątpliwości sądu, a nie strony skarżącej mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi, na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Ocena konstytucyjności przepisu prawnego lub normy prawnej nie jest zatem dopuszczalna, jeśli sądowi nie jest ona potrzebna do rozstrzygnięcia sprawy, a próba podważenia wiążącej wykładni miałaby na celu w takiej sytuacji naruszenia ładu prawnego (por. analogicznie postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 16 grudnia 2008r. sygn. akt: P 53/07, publ. OTK-A 2008/10/192). Wobec tego sąd nie może stawiać pytania prawnego w trybie art. 193 Konstytucji RP dopóty, dopóki sam nie wyrobi sobie poglądu prawnego w kwestii niezgodności aktu normatywnego z konstytucją. W przeciwnym razie należałoby stanąć na stanowisku, że w danej sprawie sąd de facto uchyla się od dokonania autonomicznej (samodzielnej) wykładni i zastosowania prawa ad casum. Oznaczałoby to równocześnie także i to, że sąd zwraca się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym nie po to, aby przedstawić umotywowany zarzut niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ale po to by uzyskać od Trybunału Konstytucyjnego stanowisko w kwestii prawidłowej wykładni wskazanych norm prawnych, które mają stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia sądowego, co oczywiście nie należy do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (A. Wasilewski, Przedstawianie pytań prawnych Trybunałowi Konstytucyjnemu przez sądy, PiP 1999, z 8, str. 25-29; A. Mączyński Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy, PiP 2000, z 5, str. 3-14; A. Wasilewski, Pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sądowy 2000, nr 5, str. 3-11). W okolicznościach niniejszej sprawy jej rozstrzygnięcie w żaden sposób nie zależy od odpowiedzi na postawione przez pełnomocnika skarżącego pytanie prawne, bowiem – jak już wskazano wyżej – Sąd, nie kwestionując co do zasady prawdziwości twierdzeń skarżącego, podziela stanowisko organu o braku podstaw faktycznych do uznania skarżącego za działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych. Organ słusznie stwierdził, że okoliczności wskazane przez skarżącego nie wykazują, aby skarżący "w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadził, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce" (art. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych), względnie aby przebywał w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, aby przebywał w ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, albo aby przez okres powyżej 30 dni pełnił zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, albo aby brał udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, albo aby był poszukiwany listem gończym, oskarżony lub skazany za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywany za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (art. 3 ustawy). Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Nie nastąpiło też naruszenie wskazywanych w skardze regulacji K.p.a. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło