II SA/Kr 553/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Spółki z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Spółki z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 lutego 2013 r. Nr: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 250 zł od złożonej skargi kasacyjnej z dnia 16 września 2013 roku strona skarżąca "A" Sp. z o.o. w K., działająca przez pełnomocnika adwokata R. M., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w postaci opłaty od skargi kasacyjnej. Podniesiono, iż obecna sytuacja finansowa i majątkowa spółki nie pozwala ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z opłatą sądową, do uiszczenia której strona została wezwana. Do pisma załączone zostały kopie następujących dokumentów: raportu kasowego za dzień 15 października 2013 roku, tytułu wykonawczego z dnia 18 września 2013 roku oraz czterech zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wniosku "PPPr" wynika, iż wnioskodawca prowadzi działalność w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów osobowych i furgonetek. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych spółki wynosi 5.336.525,80 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 7.524.096,50 zł. Ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 577.316,07 zł. Wskazano ponadto, iż spółka dysponuje następującymi rachunkami bankowymi: w Banku [...] (stan konta – 212.067,09 zł), [...] (stan – 1.270.000 zł), w Banku [...] (stan 0 zł) i [...] Banku (stan 0 zł). Konta te zostały zajęte w wyniku egzekucji prowadzonej przez Małopolski Urząd Skarbowy. Wniosek o prawo pomocy został uzasadniony trudną sytuacją majątkową spółki. Wykonując wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik strony skarżącej oświadczył, że jego wynagrodzenie wypłacane będzie ze środków uzyskanych zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z dnia 28 września 2002 r. w przypadku uwzględnienia skargi skarżącego. W oświadczeniu z dnia 10 grudnia 2013 roku podano, iż zaświadczenia wystawione przez banki informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty są płatne, a Spółka nie ma środków na ich pozyskanie. W zastępstwie tych zaświadczeń poinformowano, iż stan konta [...] Bank wynosi -1.270.000 zł plus należne odsetki, stan konta w [...] wynosi -1.116,64 zł, w [...] Banku – 45 zł, a w [...] Banku 0 zł. Załączona została historia rachunku bankowego w [...] Banku oraz w Banku [...] za okres od 1 września do 30 listopada 2013 roku, a także sześć dziennych wyciągów z rachunku bankowego w Banku [...] S.A. Strona przedłożyła ponadto pięć zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność. W przedmiocie wysokości wynagrodzenia pobieranego przez Prezesa Spółki Strona oświadczyła, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej Prezes Zarządu wystawił faktury w bieżącym roku za okres styczeń – sierpień na łączną kwotę 48.000 zł, z czego ostatnia faktura nie została wypłacona w całości (pozostało do wypłaty 4.380 zł). Od 1 września bieżącego roku, z uwagi na trudną sytuację finansową, Spółki Prezes Zarządu nie wystawia faktur. Z dniem 30 września 2013 roku zostały rozwiązane umowy o pracę z pracownikami zatrudnionymi w Spółce "A" Sp. z o.o., co niosło za sobą obowiązek wypłaty świadczeń w postaci wypłat wynagrodzeń oraz odpraw. Do dnia dzisiejszego nie zostały wypłacone wynagrodzenia za wrzesień 2013 roku oraz odprawy w łącznej wysokości 92.848,38 zł. Na dzień 1 listopada w firmie "A" Sp. z o.o. zatrudnione są cztery osoby: 1 na urlopie wychowawczym, 1 na zasiłku macierzyńskim i 2 na zasiłku chorobowym. Zasiłki nie są wypłacane od października 2013 roku. Do Dyrektora ZUS w K. zostało skierowane pismo w sprawie przejęcia wypłaty zasiłków chorobowych i macierzyńskich. Zarząd Spółki "A" Sp. z o.o. oświadczył, iż dwukrotnie składał wnioski do Sądu rejestrowego o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej, które ze względów proceduralnych zostały odrzucone. Obecnie kompletowana jest dokumentacja do ponownego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej Spółki. Strona przedłożyła kopie następujących dokumentów: wykazu nieruchomości i ruchomości Spółki, zeznania CIT-8 za rok 2012, sprawozdania z działalności "A" Sp. z o.o. za 2012 rok (bilans, rachunek zysku i strat, informacja dodatkowa), deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące sierpień, wrzesień i październik 2013 roku, bilansu i rachunku zysków i strat na dzień 31 października 2013 roku, uproszczonego zestawienia obrotów za okres od sierpnia do października 2013 roku, wykazu przychodów ze sprzedaży środków trwałych, wykazu kosztów umorzenia środków trwałych, czterech protokołów zajęcia ruchomości oraz dwóch zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną. Z oświadczenia Zarządu Spółki "A" Sp. z o.o. wynika, iż z dniem 30 września 2013 roku zostały rozwiązane z pracownikami umowy o pracę. Od tej daty jedynym sposobem uzyskiwania jakichkolwiek środków na spłatę zobowiązań, w pierwszej kolejności względem pracowników, były umowy najmu pomieszczeń będących własnością "A" Sp. z o.o. Zajęcia komornicze oraz tytuły wykonawcze zajmujące prawa majątkowe wynikające z tych umów w całości pozbawią stronę możliwości pozyskiwania środków umożliwiających prowadzenie działalności gospodarczej. Spółki nie stać na regulowanie podstawowych zobowiązań, choćby internetu, telefonu, czy energii elektrycznej. Sytuacja strony jest trudna, Małopolski Urząd Skarbowy prowadzi szeroką egzekucję majątku Spółki, wszystkie konta bankowe są zajęte, a Spółka praktycznie zaprzestała działalności. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie podmiot skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10). Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego strona skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Zasadność wniosku strony rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jej aktualne możliwości finansowe. Pomimo sygnalizowanych problemów finansowych, prowadzonej egzekucji z majątku Spółki i zajęciu jej kont bankowych Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Wypracowuje też środki, z których finansowane jest wynagrodzenie fachowego pełnomocnika. Tak więc koszty sądowe, które strona skarżąca jest obowiązana ponieść w zainicjowanej sprawie winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej oraz kosztami związanymi z jej prowadzeniem. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Z przedłożonego zeznania podatkowego CIT-8 wynika, że w roku podatkowym 2012 Spółka osiągnęła przychody w wysokości 19.627.300,38 zł przy kosztach ich uzyskania 20.134.491,71 zł, co dało stratę w wysokości 507.191,33 zł. Wykazana przez wnioskodawcę strata w ostatnim roku obrotowym nie oznacza jednak, iż nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. akt I GZ 92/11). Z danych zawartych w przedłożonych deklaracjach dla podatku od towarów i usług VAT-7 wynika, że w miesiącu października 2013 roku (okres, kiedy złożony został wniosek o przyznanie prawa pomocy) odnotowano dostawę towarów oraz świadczenie usług na terytorium kraju opodatkowane stawką 22% albo 23%" (poz. 6 części C deklaracji) w wysokości 25.586 zł. W miesiącach poprzedzających złożenie wniosku Spółka również wykazywała przychody z tego samego tytułu: za miesiąc wrzesień 2013 roku w wysokości 78.470 zł i za miesiąc sierpień 2013 roku łącznie 251.459 zł (16.955 zł z tytułu dostawy towaru oraz świadczenie usług , na terytorium kraju, zwolnionej od podatku (poz. 1 części C deklaracji) oraz 234.504 zł z tytułu dostawy towarów oraz świadczenie usług na terytorium kraju opodatkowanych stawką 22% albo 23%" (poz. 6 części C deklaracji). Powyższe oznacza, że spółka na bieżąco obraca środkami wielokrotnie przekraczającymi wysokość kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Posiada zatem możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, tym bardziej, że wysokość tych kosztów na obecnym etapie postępowania sprowadza się do wpisu od złożonej skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Ponadto podkreślić należy, iż kapitał zakładowy spółki "A" Sp. z o.o. wynosi 5.336.525,80 zł, zaś wartość jej aktywów trwałych na dzień 31 grudnia 2012 roku wyniosła 7.524.096,50 zł. Według bilansu na dzień 31 października 2013 roku wartość aktywów trwałych wynosi 7.372.843,41 zł (w tym grunty 76.999,72 zł, budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej 7.188.241,82 zł, urządzenia techniczne i maszyny 6.310,78 zł i inne środki trwałe 101.291,09 zł), a wartość aktywów obrotowych wynosi 355.868,99 zł. Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten podziela także orzekający w niniejszej sprawie. Dodać także należy, że poza prowadzoną działalności gospodarczą, Spółka posiada także inne możliwości uzyskania środków na prowadzenie postępowania sądowego. W tym zakresie aktualny pozostaje pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w orzeczeniu z dnia 13 września 1937 roku w sprawie o sygn. II C 618/37 (Zb. Urz. 1938, poz. 293), zgodnie z którym spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo ubogich, nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość, nie może się powoływać na swe zupełnie ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe poprzez żądanie dopłat od wspólników. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.