II SA/Kr 561/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Opiłka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze skargi K. L. i P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 marca 2025 r. znak SKO.PW/4171/3/2024 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę. Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 5 grudnia 2023 r., znak: WS-08.6331.8.2020.AZMŁ, wydaną m.in. na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.), stwierdził, że przy ul. L. w K. na działkach nr [...], nr [...] i nr [...] nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na działkę nr [...] i w związku z tym odmówił nakazania właścicielom przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, wskazując przy tym m.in., że wskutek wyroku WSA w Krakowie (II SA/Kr 23/22) zasięgnął opinii biegłego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 12 marca 2025 r., znak: SKO.PW/4171/3/2024, wydaną po rozpatrzeniu odwołania K. i P. L., utrzymało w mocy PMK. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że z wniosku K. i P. L. wynika, że szkodliwa zmiana stanu wód ma mieć związek z podniesieniem terenu w wyniku nawożenia mas ziemnych, które rozpoczęły się w 2014 r. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na terenie działek nr [...] i nr [...] zostały rozplantowane masy ziemne, czego dowodem są zdjęcia wnioskodawców. Odwierty hydrogeologiczne wykonane przez biegłego dla działki nr [...] potwierdziły warstwę nasypu. Prace te nie doprowadziły do szkodliwej zmiany stanu wód. Jest to normalne zagospodarowanie terenu wokół wybudowanego budynku mieszkalnego. Największe nadsypanie ma związek z realizacją tarasu ziemnego bezpośrednio przylegającego do budynku mieszkalnego. Odległość tarasu od granicy z działką nr [...] (działka drogowa będąca buforem między działką nr [...] a działką nr [...]) wynosi w linii prostej ok. 12 m, a od granicy z działką nr [...] wynosi ok. 21 m. Cały teren działki nr [...] między tarasem ziemnym a południową granicą tej nieruchomości stanowi teren zielony, chłonny (ogród). Dodatkowo budynek mieszkalny na działce nr [...] ma odprowadzenie wód opadowych z dachu do zbiornika szczelnego na wody opadowe o pojemności 10 m3. Odwierty na działce nr [...] potwierdziły w części południowej i środkowej zaleganie znacznej miąższości pokładu wilgotnej gleby brązowej. Z zestawienia zdjęć wnioskodawców i wyników badań biegłego wynika, że teren działki nr [...] został w części południowej nawieziony niewielką ilością ziemi (czynność ta została udokumentowana na zdjęciach), a duża miąższość warstwy gleby na tej działce jest związana ze spływem powierzchniowym. W trakcie takich spływów pozostają na powierzchni terenu znaczne ilości naniesionego z wyżej ległych partii zlewni materiału ziemnego (k. 480 i 481 – zdjęcia). Dla działki nr [...] biegły również wykonał odwierty. Profile nie wykazały warstwy nasypowej, natomiast wykazały na nieznacznie podwyższoną miąższość gleby, która podścielona jest lessem. Podwyższona miąższość gleby jest związana z budową geologiczną terenu ekspertyzy i spływem powierzchniowym gleby z terenów wyżej ległych. Teren nie nosi śladów nadsypania mechanicznego. Materiał zdjęciowy zgromadzony w aktach sprawy również nie przedstawia faktu nawożenia działki nr [...]. Działka nr [...] jest użytkowana rolniczo, więc podlega cyklicznym niewielkim przekształceniom w wyniku prowadzonych na niej prac polowych. Mimo niewielkiej zmiany ukształtowania terenu działek nr [...] i nr [...] ogólny spadek terenu nie został zmieniony. Pierwotny spadek terenu kształtował się w kierunku południowym (działki nr [...] i nr [...]) i taki też spadek został zachowany. Działka nr [...] zachowała również pierwotne rolnicze zagospodarowanie. Co więcej, wzdłuż wschodniej granicy działki nr [...] wykonana jest "miedza", tj. pas terenu przewyższający przyległy teren działek. "Miedza" ogranicza napływ wód opadowych od strony wschodniej i kieruje te wody w kierunku południowym (symulacja spływu na k. 1041). Dzięki temu mniejsza ilość wód opadowych wpływa na teren działki nr [...] z przynależnej zlewni. Ukształtowanie działek nr [...], [...] i [...] nie uległo zmianie po 2014 r. w zakresie generującym szkodliwą zmianę stosunków wodnych w odniesieniu do działki nr [...]. Kluczowa zmiana ukształtowania terenu rozpatrywanego obszaru powstała z chwilą budowy drogi na działce nr [...]. Powyższe zostało wykazane w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji PMK z 5 kwietnia 2011 r., gdzie wykazano, że na działce nr [...] (obecnie współwłasność wnioskodawców) w wyniku budowy drogi na naturalnym spływie wód opadowych został zmieniony stan wód na gruncie przez zablokowanie przedmiotowego spływu i gromadzenie się wód powierzchniowych na działkach nr [...], nr [...] i nr [...]. Negatywny wpływ budowy drogi na działce nr [...] na działki nr [...], nr [...] i nr [...] w zakresie zakłócenia stosunków wodnych wykazało dwóch niezależnych biegłych sądowych w swoich opiniach do postępowania cywilnego. Obecne kierunki spływu wód opadowych w sytuacjach katastrofalnych są wynikiem właśnie tej zmiany. Wody opadowe spływają wzdłuż północnej granicy działki nr [...] (wzdłuż podmurówki ogrodzeniowej, przy czym spływ następuje po terenie działek nr [...], nr [...] i nr [...]) w kierunku dna lokalnej doliny. Kierunki spływu powierzchniowego zostały dobrze zobrazowane na mapie z pomiarów geodezyjnych wykonanych 5 października 2022 r. (załącznik 5c do opinii biegłego). Wyznaczone przez biegłego kierunki spływu wód opadowych znajdują potwierdzenie w materiale filmowym załączonym przez wnioskodawczynię do pisma z 22 marca 2021 r. Z uwagi na naturalne ukształtowanie terenu najbardziej narażone na zalewanie wodami opadowymi są posesje leżące właśnie na dnie tej doliny, m.in. działka nr [...]. Lokalizacja działki wnioskodawców na kierunku koncentracji spływu wód opadowych została również wskazana w opracowaniu pn.: "Koncepcja odprowadzania wód deszczowych ze zlewni zawartej między ul. P., S. i L. do nr [...] w K." wykonanej na zlecenie wnioskodawców. Autor opracowania wskazał, że główny spływ wód powierzchniowych po zlewni zielonej niezabudowanej przebiega m.in. przez działkę nr [...]. Działki nr [...], nr [...] i nr [...] nie graniczą bezpośrednio z działką wnioskodawców (pomiędzy znajduje się działka drogowa nr [...]). Samo ukształtowanie drogi powoduje kumulację i ukierunkowanie spływu wód opadowych płynących drogą w kierunku posesji wnioskodawców. Nieprawidłowe odwodnienie tej drogi, a od 2021 r. brak jakiegokolwiek odbiornika wód z części drogi zlokalizowanej na wysokości działki nr [...], powoduje stagnację wody na wysokości działki wnioskodawców. Stagnacja wody na drodze została bardzo dobrze zobrazowana na materiale zdjęciowym załączonym do pisma wnioskodawczyni z 27 marca 2023 r. (k. 673). Widoczna jest stagnacja wody na drodze na wysokości działki nr [...] przy widocznym braku napływu wód od strony północnej, tj. od strony działek nr [...], nr [...] i nr [...]. Rozlewisko wody kształtuje się przy południowej krawędzi jezdni, co jest zgodne z ogólnym spadkiem terenu. Zdjęcia są dowodem, że przy braku anomalii pogodowych przepływ wód opadowych z działek nr [...], nr [...] i nr [...] na działkę nr [...] nie występuje. Zdjęcia te obrazują za to efekt braku odwodnienia drogi na działce nr [...] oraz wskazują jak ukształtowanie drogi kumuluje spływ wód opadowych pochodzących z jej powierzchni na wysokości posesji wnioskodawców w formie rozlewiska. Fakt wpływu ukształtowania drogi na tworzenie się rozlewiska jest zanany wnioskodawcom. Odcięcie w 2021 r. zbiornika o pojemności 5 m3, który znajdował się na działce nr [...] od odwodnienia liniowego usytuowanego w poprzek drogi na wysokości granicy działek nr [...] i nr [...] ma wpływ na wielkość tworzącego się na drodze rozlewiska. Pierwotnie połączenie kratki w drodze ze zbiornikiem na działce nr [...] zostało wykonane na koszt właścicieli działki nr [...] (wnioskodawców) właśnie w celu ratowania drogi. Dopiero przy wystąpieniu ekstremalnych zjawisk pogodowych następuje przepływ wód opadowych z przynależnej zlewni o powierzchni 9 ha przez działki nr [...], nr [...] i nr [...] na działkę drogową nr [...] i dalej w kierunku działki nr [...]. Taki przepływ wód opadowych występował kilkukrotnie również przed 2014 r., co oznacza, że nie został spowodowany przez właścicieli działek nr [...], nr [...] i nr [...]. Działka nr [...] była kilkukrotnie zalewana jeszcze w okresie sprzed rozpoczęcia pierwszych prac ziemnych na działkach nr [...], nr [...] i nr [...] w 2014 r. Posesja wnioskodawców była zalewana wcześniej w 2010 r., 2011 r. i 2013 r. W maju 2013 r. doszło do poważnego zalania ogrodu i garażu. Szkody wyrządzone przez to zalanie były poważne. Jak to wskazał biegły, incydenty zalewania działek gruntowych objętych ekspertyzą związane są głównie z opadami ulewnymi, wielkoskalowymi, nawalnymi, czyli takimi zjawiskami, z którymi nie radzi sobie nawet kanalizacja miejska i w trakcie których dochodziło do zalewania znacznej części miasta. Powołany biegły hydrogeolog ma kwalifikacje i uprawnienia do wykonywania, dozorowania i kierowania pracami geologicznymi kategorii V; oprócz uprawnień hydrogeologicznych ma tytuł doktora nauk przyrodniczych (specjalność górnictwo i geologia inżynierska). Co do zarzutu niewystarczająco wnikliwego wyjaśnienia kwestii malejącej różnicy przewyższenia podmurówki działki drogowej (nr [...]) w stosunku do terenu działki nr [...] PMK wyjaśnił: "Zgodnie z treścią decyzją znak: WS-08.PP.6219-7/10 z dnia 05.04.2011 r. droga (na dz. [...]) przewyższa teren działek nr [...], [...] i [...] o około 50 cm, a nie jak wskazują Odwołujący działka drogowa przewyższała działkę nr [...] o 50 cm. Jak dalej wynika z treści ww. decyzji pomierzona podczas oględzin różnica pomiędzy poziomem lustra stagnującej wody na działce nr [...] a poziomem górnej krawędzi podmurówki ogrodzenia usytuowanego wzdłuż przedmiotowej drogi dojazdowej wynosi 30 cm. Głębokość zalegającej wody na działce nr [...] i [...] wynosiła ok. 10-12 cm. Z powyższego wynika, że wskazywanie przez Odwołujących przewyższenia o 50 cm, nie odpowiada treści przywoływanej przez nich samych decyzji. Wykonane wówczas pomiary wskazują na znacznie mniejsze przewyższenie podmurówki niż 50 cm. Jeśli chodzi o sam poziom terenu działki nr [...] to tut. organ wyjaśnił w skarżonej decyzji, że działka nr [...] jest użytkowana rolniczo, co oznacza że podlega cyklicznym niewielkim przekształceniom w wyniku prowadzonych na niej prac polowych. Dodatkowo jak wskazano w uzasadnieniu decyzji załączone do akt sprawy zdjęcia obrazują jak duże ilości materiału ziemnego nanoszone jest przez wody opadowe spływające z górnej partii zlewni. Powołany biegły hydrogeolog dr M. G. ocenił, że pochodzenie tak znacznej miąższości gleby możliwe jest m.in. na skutek nanoszenia gleby i cząstek lessu wypukanej z wyższych terenów poprzez spływ powierzchniowych wód w trakcie bardzo silnych opadów atmosferycznych". W skardze K. i P. L. wnieśli o uchylenie decyzji Kolegium i zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego), zarzucając przy tym naruszenie: art. 7, art. 77 § 1 i art. 84 § 1 kpa przez dowolne przyjęcie, że podniesienie wysokości terenu na działkach nr [...], nr [...] i nr [...] (przez nawiezienie i rozplantowanie mas ziemnych w latach 2014, 2016 i 2019) nie zintensyfikowało spływu wód na ich (niżej położone) działki; art. 15 i art. 84 § 1 kpa przez dowolne zaakceptowanie ustaleń PMK przez członków Kolegium bez wiedzy specjalistycznej z zakresu hydrologii i geologii; art. 7 i art. 77 § 1 kpa przez przyjęcie, że na terenie działek nr [...] i nr [...] zamiast znacznego podniesienia terenu przez nawiezienie obcych mas ziemi nastąpiły jedynie niewielkie niwelacje związane z normalnym zagospodarowaniem terenu wokół wybudowanego budynku mieszkalnego, rolniczym użytkowaniem ziemi oraz spływem mas ziemnych na skutek oddziaływania wód opadowych; art. 107 § 3 kpa przez brak oceny zmiany ukształtowania terenu w aspekcie istniejących bądź zmienionych nawiezieniem obcych mas ziemnych warunków glebowych oraz brak informacji o dowodach, na podstawie których stwierdzono prawidłowość twierdzeń biegłego, którego wnioski są sprzeczne z resztą materiału dowodowego; art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego przez brak wydania orzeczenia kasatoryjnego. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że nawiezienie i rozplantowanie mas ziemnych na działkach nr [...], nr [...] i nr [...] w latach 2014, 2016 i 2019 spowodowało od 2019 intensywne zalewanie w okresach ulewnych opadów deszczu. Zmianie uległo natężenie spływu wód, które wcześniej stagnowały na działkach położonych wyżej i powoli wsiąkały w grunt, zaś obecnie kumulują się przy granicy z działką nr [...] i przy intensywnych opadach deszczu powodują nagłe jej zalewanie. W aktach zalega opinia techniczna z 15 listopada 2011 r., z której wynika, że w wyniku bezprawnych działań właścicieli działek nr [...], nr [...] i nr [...] dochodzi do zalewania wodami opadowymi działki nr [...]. Zdaniem skarżących opinię powinien sporządzić biegły hydrolog będący jednocześnie biegłym z zakresu budownictwa, a nie biegły hydrolog, który wskazywał na wątpliwości co do ziszczenia się przesłanek uzasadniających jego wyłączenie (pismo z 6 lutego 2023 r.). W ocenie skarżących wcześniejsze ustalenia faktyczne zostały zmanipulowane przez Kolegium. W decyzji z 1 lipca 2021 r. PMK w dużej mierze nie dał wiary zeznaniom H. i T. P. i stwierdził, że na teren ich działek nawieziono ciężarówkami masy ziemne, rozplantowano ziemię z wykopów fundamentowych i wykopu pod zbiornik retencyjny, a nadto przywieziono bliżej nieokreśloną ilość piachu. W decyzji z 26 października 2021 r. Kolegium wskazało, że: 1) nie należy dawać wiary wyjaśnieniom T. i H. P., że na działce nr [...] jedynie w części północnej miały miejsce prace niwelacyjne, bo na zdjęciach w południowej części działki widoczna jest świeża ziemia rozplantowana przy ogrodzeniu z działką nr [...]; 2) w decyzji z 5 kwietnia 2011 r. PMK stwierdził 50-centymetrową różnicę terenu, podczas gdy w protokole rozprawy administracyjnej z 2015 r. różnica ta wynosiła zaledwie 15 cm. Tymczasem teraz Kolegium stwierdza: "Odnośnie zarzutu niewystarczająco wnikliwego wyjaśnienia kwestii malejącej różnicy przewyższenia podmurówki działki drogowej (nr [...]) w stosunku do terenu działki nr [...] organ I instancji wyjaśnił: "Zgodnie z treścią decyzji znak: WS-08.PP.6219-7/10 z dnia 05.04.2011 r. droga (na dz. [...]) przewyższa teren działek nr [...],[...] i [...] o około 50 cm, a nie jak wskazują Odwołujący działka drogowa przewyższała działkę nr [...] o 50 cm". W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania zaskarżonego aktu. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej zwanej p.p.s.a.). Skarga jest nieuzasadniona. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2023 r. poz. 1478 ze zm.) o treści: 1. "Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. 2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. 3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. 4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane. 5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt". Z powyższego wynika, że przesłankami poniesienia przez właściciela gruntu odpowiedzialności administracyjnej za zmianę stosunków wodnych na gruncie w świetle art. 234 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego jest stwierdzenie: 1) dokonania zmiany stanu wody na gruncie oraz 2) szkodliwego oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Zmiana stanu wody na gruncie, to każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej i roztopowej bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu, nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, zasypanie istniejącego rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie murowanego ogrodzenia, czy wykopanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich. Należy też zauważyć, że zastosowanie przytoczonego przepisu nie jest uzależnione od tego, czy szkoda nastąpiła w wyniku działania legalnego czy nielegalnego (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2017 r. sygn. akt II SAB/Kr 191/16, LEX nr 2197710, wyrok WSA w Lublinie z 23 maja 2017 r. II SA/Lu 1134/16, LEX nr 2342075). W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest zatem w pierwszej kolejności ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich. Dalej wskazać należy, że wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego rozumowania nie da się ustalić tych dwóch elementów tj. faktu naruszenia stosunków wodnych i szkody z tym związanej dla nieruchomości sąsiednich, organy administracji z reguły obowiązane są w prowadzonym postępowaniu, do pozyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności te ustali (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r. II OSK 1621/13, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. II OSK 1538/11). Zgodnie z art. 84 § 1 Kpa, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Opinia biegłego, jak każdy dowód w sprawie, podlega ocenie przez organ prowadzący postępowanie. Na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy, a zatem i obowiązek oceny sporządzonej przez biegłego opinii. W niniejszej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w wyroku z dnia 20 kwietnia 2022 r., sygn. II SA/Kr 23/22 wskazał co następuje: "W ponownym postępowaniu w sprawie organ obowiązany będzie poczynić miarodajne ustalenia dotyczące ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie doszło do wyczerpania przesłanek wymienionych w art. art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.Dz.U. 2020 poz. 310 ze zm.), tj. do ustalenia czy w przedmiotowej sprawie zaistniała szkoda, czy doszło do zmiany stosunków wodnych, a także, czy pomiędzy tymi dwoma elementami zachodzi związek przyczynowo-skutkowy, których to ustaleń organ dokona w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy, wzbogacony o opinię biegłego z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych. Dopiero bowiem szczegółowa analiza sporządzonej na użytek niniejszego postępowania opinii hydrologicznej będzie w stanie potwierdzić prawidłowość wniosków organu wyciągniętych na podstawie dotychczas zgromadzonych dowodów i poczynionych ustaleń faktycznych, bądź też wnioski te i ustalenia zweryfikuje." Wykonując wskazówki Sądu, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., organ pozyskał do akt sprawy opinię biegłego, sporządzoną przez dr M. G. uprawnionego hydrogeologa, przy udziale geodety M. W.. Opinia sporządzona została w listopadzie 2022 r. Opinia jest dokumentem obszernym, wyczerpującym, bardzo rzetelnie sporządzonym. Zawiera zarówno część tekstową jak i dokumentację zdjęciową- archiwalną i współczesną - wykonaną podczas wizji lokalnej w dniu 05.10.2022 r., dokumentację filmową (na dysku CD); niezbędne mapy (rzędnych archiwalnych na mapie do celów projektowych budowy dwóch budynków mieszkalnych na działce ewid. nr [...] w 2009 r.; rzędnych archiwalnych na mapie powykonawczej budynku mieszkalnego na dz. nr [...] obr. [...] przy ul. L. oraz mapę zasadniczą terenu ekspertyzy wygenerowana przez Grodzki Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej wg stanu na 05.05.2014 r.); zestawienie opadów atmosferycznych w spornym rejonie; raport z pomiarów geodezyjnych: dziennik z pomiarów GNSS, mapę pomiarów geodezyjnych wykonanych 5 października 2022 r. wraz z kierunkami spływu wód powierzchniowych; lokalizacje i profile odwiertów hydrogeologicznych wykonanych 05.10.2022 r. Dodatkowo, w piśmie z dnia 23 stycznia 2023 r. biegły odniósł się do wszystkich uwag zgłoszonych do opinii przez skarżących. W ślad za organami wskazać należy, że zdaniem Sądu opinia jest na tyle jasna, logiczna i profesjonalnie sporządzona, że mogła stanowić podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Poza sporem pozostaje, że w sprawie zmiany stosunków wodnych na spornym terenie prowadzone już było postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem na podstawie art. 29 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, ostatecznej decyzji WS-08.PP.6219-7/10 z dnia 05.04.2011r. stwierdzającej, że na działce nr [...] nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie, tj. działki nr [...], [...], [...] – wówczas nakazano współwłaścicielom działki nr [...] wykonać urządzenie zapobiegające szkodom, które umożliwi swobodny odpływ wód opadowych z działek nr [...], [...], [...] obr[...] N. H. zgodnie z naturalnym spadkiem terenu w kierunku południowym. Zgodnie z wyżej wymienioną decyzją zakłócenie stosunków wodnych związane jest z poprzecznie usytuowaną drogą dojazdową na działce nr [...] obr. [...] N. w stosunku do naturalnego stoku. Pismem z dnia 03.12.2020r. Organ został poinformowany przez współwłaścicieli działki nr [...] o wykonaniu obowiązku wynikającego z wymienionej wyżej decyzji. Podczas wizji lokalnej w dniu 19.03.2021r. Organ potwierdził wykonanie przedmiotowej decyzji. W celu wykonania obowiązku wynikającego z wymienionej wyżej decyzji wykonano następujące prace (zgodnie z informacjami z akt sprawy): w pasie terenu o szerokości ok. 1,30 m znajdującym się pomiędzy podmurówką ogrodzenia z działkami nr [...], [...] i [...] obr. [...] N. H., a krawężnikiem drogi na działce nr [...] obr. [...] został wymieniony grunt na głębokości do 60 cm i zastąpiony żwirem- zgodnie z oświadczeniem obecnych; warstwa żwiru została ułożona na geowłókninie widocznej przy krawężniku i podmurówce ogrodzenia; w podmurówce ogrodzenia z działkami nr [...], [...] i [...] obr. [...] N. H. wykonano otwory w odległości ok. 1,20 m - 1,40 m. W otworach, na całej długości podmurówki ogrodzenia, znajdują się sączki o średnicy 60 mm, w ilości 97 sztuk. Sączki zostały owinięte geowłókniną. Skarżący twierdzą, że ich działka nr [...] po raz pierwszy została zalana w 2017r. a po raz ostatni w 2019 r. Budynek na działce nr [...] zamieszkany jest od 2013r., a pomiędzy 2013 r. a 2017 r. nie następowało zalewanie działki nr [...]. Skarżący twierdzą, że zalewanie działki nr [...] spowodowane jest pracami ziemnymi prowadzonymi na działce nr [...]. Nie jest to twierdzenie prawdziwe. W aktach sprawy (k. 389-441, t. 3) znajduje się bowiem wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. IIIK 181/18, zgodnie z którym inwestorzy osiedla domów jednorodzinnych przy ul. L. w K. (w jednym z domów – na działce [...] - mieszkają obecnie skarżący), zostali uznani za winnych tego, że "działając wspólnie i w porozumieniu, w krótkich odstępach czasu, w okresie od nieustalonego dnia kwietnia 2011 r. do dnia 17 listopada 2011 r. w K., w wykonaniu z góry powziętego zamiaru i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadzili pokrzywdzonych K. L., P. L., B. B. i T. B. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości (.....) po uprzednim wprowadzeniu w błąd wyżej opisanych osób co do braku wad fizycznych i prawnych nabywanych przez nich nieruchomości, a w szczególności: wiedząc o wadach prawnych i fizycznych sprzedawanej nieruchomości wynikających z braku wykonania urządzenia odwadniającego na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy dla K. - P. w K. prowadzi księgę wieczystą o nr [...], w okresie od dnia 01.05.2011 r. do dnia 17.11.2011 r. przy negocjowaniu i zawieraniu umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego (...), oboje zapewnili K. L. i P. L., że sprzedają im nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], zabudowaną budynkiem mieszkalnym nr [...] C dla której Sąd Rejonowy dla R.-P. w K. prowadził księgę wieczystą o nr [...] oraz udział [...] w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy dla R.-P. w K. prowadzi księgę wieczystą o nr [...] położonych przy ul. L. w K., które są pozbawione wad fizycznych i prawnych tym samym zatajając przed nimi fakt wydania decyzji administracyjnej z dnia 05.04.2011 r. nakładającej na współwłaścicieli działki [...] obr. [...] N. H. obowiązek polegający na wykonaniu urządzenia pozwalającego na swobodny spływ wód opadowych z działek sąsiednich, czym wprowadzili w błąd K. L. i P. L. co do rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego nabywanej przez nich nieruchomości" - za co inwestorzy zostali skazani na karę pozbawienia wolności oraz grzywnę. Zgodnie z art. 11 p.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. W aktach sprawy jak i w opinii biegłego znajduje się również fotografia z dnia 28 lipca 2010 r. obrazująca osiedle mieszkaniowe w trakcie budowy, po nawalnych opadach deszczu, gdzie budowane obiekty zabezpieczone zostały przed zalaniem workami z piaskiem, zaś wszędzie wokół stagnuje woda. Pierwsze udokumentowane zalanie działki nr [...] miało zatem miejsce w lipcu 2010 r., a nie w 2017 r., o czym skarżący wiedzieli działając w sprawie karnej i składając tam zeznania już w 2019 r. Tymczasem skarżący upatrują przyczyn zalewania swojej nieruchomości w tym, że na działce nr [...] wybudowano dom jednorodzinny, a budowa rozpoczęła się w 2014 r.- czyli 4 lata po pierwszym udokumentowanym zalaniu. Biegły wskazał jednak, że powierzchnia działki nr [...] jest w 90,8% powierzchnią chłonną, przy czym 96% powierzchni chłonnej jest obsadzone trawą, drzewami owocowymi, i krzewami, a 4% stanowi chodnik szutrowy. Nasyp wykonany na działce ewid. nr [...] jest powierzchnią biologicznie czynną, na którą nie napływają wody z zewnątrz, ponieważ budynek do którego dostawiony jest nasyp jest objęty systemem odbioru wód opadowych. Nasyp nie graniczy z żadną działką gruntową, a więc nie zachodzi niebezpieczeństwo spływu wód z nasypu na działkę sąsiednią. Budowa nasypu w żaden sposób nie zwiększyła ilości odprowadzanych z działki ewid. nr [...] wód opadowych. Biegły wskazał też, że zmierzone wartości rzędnych terenu działek gruntowych nr [...], [...] i [...] całkowicie korelują z rzędnymi z podkładowej mapy zasadniczej. Brak jest znamion zmiany ukształtowania terenu. Dalej, biegły w swojej opinii wskazał, że teren w tej okolicy - dawne pola [...] - posiada naturalne ukształtowanie ze spadkami w kierunku południowym. Ze zgromadzonej archiwalnej dokumentacji mapowej wynika, że w tym rejonie woda zawsze spływała z kierunku północnego na południe, przy czym główny strumień był prowadzony po działkach [...] i [...] obr. [...] N. H.. Naturalny spływ wody zawsze miał zatem miejsce w kierunku działki skarżących, co więcej, jest tam najniższy poziom terenu – sąsiednie domy nie są zalewane w takim stopniu. Na zmianę stanu wody na gruncie wpływają wszystkie wybudowane na dawnych polach l[...]h budynki i całość elementów zagospodarowania działek gruntowych (krawężniki, chodniki, pokryte kostką brukową podjazdy itp.), a także zmieniające się w Polsce warunki klimatyczne i zwiększająca się częstotliwości opadów nagłych burzowych o dużej intensywności. Logicznie brzmi konstatacja biegłego, że problemu tego nie da się rozwiązać za pomocą art. 234 ustawy Prawo wodne, ale wymaga to realizacji polityki Miasta zapisanej w "Planie Adaptacji Miasta K. do zmian klimatu do roku 2030" . Słusznie też wskazuje biegły, że incydenty zalewania działek gruntowych objętych ekspertyzą związane są głównie z opadami ulewnymi, wielkoskalowymi, nawalnymi, czyli takimi zjawiskami, z którymi również nie radzi sobie kanalizacja miejska i w trakcie których dochodziło do zalewania znacznej części miasta (biegły podaje daty i przykłady takich zdarzeń). Organy wskazują także na treść dwóch opinii sporządzonych na potrzebny postępowania karnego: 1. biegłego sądowego mgr inż. Z. D. (data opinii 21.01.2015 r.), wykonaną na potrzeby Sądu Rejonowego dla K. - N. H. w K. I Wydziału Cywilnego (karta sprawy 927) gdzie biegły wskazał, że : " W stanie obecnym odwodnienie wewnętrznej drogi osiedlowej nie jest możliwe - wody opadowe przejmowane przez system wpustów drogowych nie są odprowadzane, co prowadzi do występowania okresowych podtopień. W stanie projektowym nawierzchnia wewnętrznej drogi osiedlowej zaprojektowana została powyżej pierwotnego poziomu terenu - w stanie istniejącym zakłóca gospodarkę wodną sąsiednich działek. Należy tutaj zaznaczyć, że wykonana wewnętrzna droga osiedlowa wraz z ogrodzeniem powyżej pierwotnego poziomu terenu zakłóca naturalny spływ wód powierzchniowych terenów sąsiednich." oraz na: 2. "Opinię w zakresie odwodnienia nieruchomości" opracowaną przez biegłego sądowego mgr inż. G. P. (data opinii 15.04.2016 r.), wykonaną na potrzeby Sądu Rejonowego dla K. - N. w K. I Wydziału Cywilnego, w której biegły wskazał, że : "Zgodnie z topografią istniejącego terenu zespół budynków mieszkaniowych zlokalizowany został w naturalnym zagłębieniu terenowym, gdzie przed realizacją obiektów wody opadowe mając swobodny odpływ kierowane były poprzez spływ powierzchniowy na południe do najbliższego odbiornika wód opadowych, tj. rowu G. . (...) W stanie istniejącym teren zespołu budynków jednorodzinnych nie posiada sprawnego systemu odprowadzenia wód opadowych. (...) Strona pozwana wykonując przedmiotowe obiekty nie uwzględniła panujących w przedmiotowym terenie warunków topograficznych i ukształtowania terenu (...) Strona pozwana realizując zadanie inwestycyjne związane z budową zespołu budynków mieszkaniowych jednorodzinnych w zagłębieniu terenu stanowiącym naturalną "ścieżkę" spływu wód opadowych, doprowadziła do stworzenia sztucznej bariery spływu wód opadowych naruszając tym samym stosunki wodne oraz interesy osób trzecich (działki [...], [...], [...]), co stanowi naruszenie art. 29.1. prawa wodnego (...) Podsumowując na podstawie analizy materiału dowodowego Biegły stwierdza, iż strona pozwana realizując zespół budynków jednorodzinnych w żaden sposób nie przewidziała zagospodarowania i odprowadzenia wód deszczowych, a istniejące urządzenia odwadniające zostały wykonane niezgodnie z przepisami prawa, sztuką budowlaną i zasadami wiedzy technicznej. Obecny system odwodnienia w żaden sposób nie jest w stanie zagwarantować poprawności jego funkcjonowania i zapewnienia ochrony interesów osób trzecich tym samym doprowadził do powstania wadliwie funkcjonującego odwodnienia nieruchomości (...)" Co więcej, wnioski wszystkich cytowanych wyżej opinii nie są co do imponderabiliów sprzeczne z prywatną opinią przedstawioną przez skarżących w toku postępowania (autorstwa inż. M. L.) z 10 maja 2021 r. Autor opracowania stwierdził tam, że: "Cała zabudowa zespołu domów mieszkalnych, w tym budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] obr[...] N. H., wraz z drogą wewnętrzną zlokalizowana jest w dolnej części zbocza, gdzie różnica poziomu terenu wynosi około 13 m. Zabudowa domów z drogą wewnętrzną stanowiła częściową zaporę dla powierzchniowych wód opadowych spływających przez teren wyżej położonych działek zabudowy jednorodzinnej, powodując rozlewiska na działkach nr [...], [...] i [...] obr[...] N. H.. Natomiast przy długotrwałych i intensywnych opadach atmosferycznych spiętrzone na powierzchni terenu wody opadowe przelewały się przez ogrodzenie działki [...] obr[...] N. H., zalewając wewnętrzną drogę oraz posadowiony teren z budynkami zlokalizowanymi w zabudowie szeregowej na działkach nr [...], [...], [...] i [...] obr. [...] N. H., a następnie jeszcze niżej posadowiony budynek mieszkalny zlokalizowany na działce nr [...] (...). Układ terenu zbocza i terenu działek nr [...], [...], [...] obr. [...] N. H. lokalizowanych powyżej zabudowy mieszkaniowej na której zlokalizowana jest działka nr [...] obr. [...] N. H., która również jest najniżej posadowiona w układzie całego zespołu zabudowy mieszkaniowej powoduje, że na tej działce kumuluje się całe natężenie spływu wód opadowych z całego terenu. Brak zorganizowanego na tym terenie systemu miejskiej sieci kanalizacji deszczowej powoduje, że wody opadowe z dachów i powierzchni gruntu spływają po powierzchni zbocza terenu tworząc rozlewiska wody, a niekorzystne warunki gruntowe (gliny, gliny pylaste, iły) nie pozwalają na wchłanianie wód opadowych do gruntu. Zabudowane na niektórych posesjach nieliczne podziemne małe zbiorniki lub skrzynki rozsączające nie spełniają swojej roli jako urządzenia do gromadzenie wód opadowych. Ponad to na teren zabudowy domów jednorodzinnych spływa część wód deszczowych z przyległego terenu rolniczego, które zawierają substancje chemiczne stosowane do ochrony roślin." W szczególności nie jest uzasadniony zarzut skargi dotyczący naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 15 i art. 84 § 1 kpa przez dowolne zaakceptowanie ustaleń PMK przez członków Kolegium bez wiedzy specjalistycznej z zakresu hydrologii i geologii. Zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Istota prowadzenia dowodu z opinii biegłego polega na tym, że organ zwraca się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Chodzi tu zatem o przypadki, w których dla rozstrzygnięcia sprawy potrzebna jest szczególna wiedza (K. Kołakowski [w:] Komentarz do k.p.c., 1996, s. 870). W uzasadnieniu wyroku SN z 18.07.1975 r., I CR 331/75, LEX nr 7729, przyjęto, że wiadomości specjalne to wiadomości wykraczające poza zakres tych, jakimi dysponuje ogół osób inteligentnych i wykształconych. Z kolei według E. Wengerka rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych wówczas, gdy przy jej rozpoznaniu wyłoni się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne i nie jest możliwe bez posiadania wiadomości specjalnych w określonej dziedzinie nauki, sztuki, rzemiosła, techniki, stosunków gospodarczych itp., z którą wiąże się rozpatrywane zagadnienie (E. Wengerek [w:] Komentarz do k.p.c., 1989, s. 458), tak: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 84. Nie jest zatem tak, jak twierdzą skarżący, że skoro członkowie organu kolegialnego II Instancji – SKO w Krakowie, nie posiadają wiedzy specjalistycznej z zakresu hydrologii i geologii, to nie mogą zaakceptować ustaleń dokonanych przez organ I Instancji. Organ I Instancji, poza przeprowadzeniem szczegółowego postępowania dowodowego, po to powołał biegłego (pomijając obowiązek jego powołania wynikający z wyroku WSA w Krakowie sygn. II SA/Kr 23/22), aby na podstawie jego opinii móc podjąć rozstrzygnięcie w sprawie. Organy maja jedynie obowiązek zbadać czy opinia biegłego jest spójna i logiczna, czy wyczerpująco wyjaśnia materię sprawy, ale z całą pewnością nie mogą wkraczać w kompetencje biegłego, obejmujące wypowiedzi na tematy wymagające specjalistycznej wiedzy, którą biegły ten posiada i dla której został powołany. W świetle zatem całości zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego, z którym w spójności pozostaje opinia powołanego przez organ biegłego, zdaniem Sądu prawidłowe są wnioski biegłego, w ślad za którymi organ rozstrzygnął decyzją rozpatrywaną sprawę: właściciele działek [...], [...] i [...] nie zmienili kierunku i natężenia odpływu znajdującej się na ich gruncie wody opadowej lub roztopowej ani kierunku odpływu wód ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich tj. działki nr [...] ani też nie odprowadzają wód oraz nie wprowadzają ścieków na teren tej działki. W konsekwencji nie ciąży na nich obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na ich gruntach na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Wobec niedopatrzenia się przez Sąd naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, skarga została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.