II SA/Kr 582/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Piotr Lechowski Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Skarżąca B. W. wniosła [...] r. do Wójta Gminy [...] o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na syna F. W. Załączyła do wniosku świadectwo pracy męża K. W. z dnia [...] r. wskazujące, że był on zatrudniony w Przedsiębiorstwie Produkcyjno – Handlowym [...] w [...] w okresie od [...] r. do [...] .2007r., roczne obliczenie podatku PIT40 dokonane przez organ rentowy, z którego wynika, że wysokość dochodu męża w roku 2005 wyniosła [...] zł. oraz informację PIT 11. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 3 pkt 2, 23, art. 5 ust.1, 3, 4, art. 20 ust.2, art.23 ust.1, 2, art. 24 ust.1, 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139, poz. 992) , § 2,17 pkt 1,2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz.881) oraz na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 130, poz. 903) odmówił B. W. prawa do zasiłku rodzinnego na syna na okres od [...].2006r. do [...].2007r., uzasadniając stanowisko przekroczeniem kryterium dochodowego czyli kwoty 504 zł. Organ wyliczył bowiem, że dochód skarżącej za rok 2005 wyniósł [...] zł ([...] zł-[...] zł – [...]zł – [...]zł) a jej męża [...] zł ([...] zł – [...] zł – [...]zł – [...]zł). Dochód zmniejszono o należny podatek, składki na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Podstawą obliczeń były zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Organ wyjaśnił też, że z uwagi na wysokość dochodu rodziny w roku 2005r. - [...]zł (czyli w poprzednim okresie zasiłkowym) przekraczającego kryterium dochodowe brak jest możliwości zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych a z uwagi na to, że mąż wnioskującej K. W. wykazał dochody z renty inwalidzkiej, której nie utracił przed dniem zgłoszenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, brak jest podstaw by wynagrodzenie uzyskiwane ze stosunku pracy zostało wyłączone z dochodu, które rodzina osiągnęła za rok 2005r., co byłoby podstawą do przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na podstawie art. 5 ust.4 w/w ustawy. B. W. odwołała się od w/w decyzji, podnosząc, że organ I instancji powinien potraktować nieosiąganie przez męża dochodu od [...].2007r. jako dochód utracony w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych i następnie orzec o przyznaniu jej prawa do zasiłku rodzinnego. Od [...] 2007r. mąż pobiera jedynie rentę inwalidzką, nie osiągając dochodu z tytułu zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie skarżącej wydało w dniu [...] 2007r. decyzję znak [...] utrzymującą decyzję organu I instancji w mocy. Podzieliło w pełnym zakresie ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji, uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanek ustawowych do przyznania jej zasiłku rodzinnego na dziecko. Jeśli chodzi bowiem o stosowanie art. 5 ust. 3 w/w ustawy to organ wyjaśnił, że dochód rodziny w wysokości [...] zł przekracza kwotę kryterium dochodowego przewidzianą przez ten artykuł. Co do art. 5 ust. 4 w/w ustawy organ wypowiedział się, iż pomimo utraty przez męża skarżącej pracy w Przedsiębiorstwie Produkcyjno – Handlowym [...] w [...] w dniu [...].2007r. pobiera on do chwili obecnej rentę, co wyklucza przyznanie zasiłku również na podstawie tego artykułu. B. W. wniosła wobec powyższego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której wskazała na celowość przyznania jej prawa do zasiłku rodzinnego z uwagi na sytuację rodzinną i finansową. Mąż pozostaje bowiem inwalidą II grupy i ma trudności ze znalezieniem dodatkowej pracy. Dochód rodziny w roku 2007r. utrzymuje się na poziomie [...] zł brutto miesięcznie i w przeliczeniu na członka rodziny wynosi [...] zł. Dodała, że syn ma poważną wadę wzroku i pieniądze otrzymane w ramach zasiłku rodzinnego mogłaby przeznaczyć na jego leczenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie tj., że niezależnie od tego, iż nastąpiła utrata dochodu męża skarżącej spowodowana utratą zatrudnienia, nie można było dochodu rodziny pomniejszyć o dochód utracony gdyż w sprawie wystąpiła przesłanka z § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 145, poz. 1270) (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 tej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tak określonej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Na podstawie powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga B. W. zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podkreślić należy, że instytucję zasiłku rodzinnego reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm.) stanowiąc w art. 5 ust.1, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się) jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Dalsze ustępy artykułu tj. 3 i 4 określają sytuacje szczególne, w których jest prawna możliwość przyznania prawa do zasiłku rodzinnego pomimo, iż osoba wnioskująca nie spełnia przesłanki określonej w ust.1 tego artykułu. O ile organy słusznie przyjęły, że brak jest podstaw by wynagrodzenie uzyskiwane ze stosunku pracy męża skarżącej K. W. zostało wyłączone z dochodu, które rodzina osiągnęła za rok 2005r. na zasadach utraconego dochodu ( według art. 5 ust.4 w/w ustawy) to jednak przy stosowaniu art.5 ust.3, w brzmieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych na dzień wydania decyzji organu I instancji, należy stwierdzić, że organy dopuściły się wadliwej interpretacji tego przepisu. Stanowił on, że w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Pomimo, że poprzednie ustępy artykułu 5 odnoszą wysokość dochodu do dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, czego brakuje w omawianym ustępie 3, to nie oznacza to, że ustęp ten wprowadzał regulację szczególną prawa do zasiłku rodzinnego, do której art. 5 ust.1 i ust.2 nie mają zastosowania. Art. 5 ust.1 i 2 reguluje zasady ustalania dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę. Przy wykładni art. 5 ust.3 dla określenia dochodu na rodzinę uprawniającą do zasiłku rodzinnego art. 5 ust. 1 lub ust. 2 ma zastosowanie wprost. Nie można zatem przyjąć, że tylko w zakresie przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego przyjmuje się inne zasady jego ustalenia. Taka wykładnia jest sprzeczna z regułami wykładni systemowej, która nakłada obowiązek uwzględnienia całości rozwiązania prawnego, a nie wykładni przepisu w oderwaniu od kontekstu całego przepisu, a tym przepisem jest niewątpliwe przepis art. 5 ust.1 lub ust. 2 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych (por. wyrok NSA z 20.11.2007r. I OSK 151/07 niepubl.). Organy w niniejszej sprawie w sposób wadliwy zatem przyjęły, że skoro dochód rodziny skarżącej w roku 2005 wynosił miesięcznie kwotę [...] zł to przekroczył on kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę wyższą niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany. Kwota dochodu, której przekroczenie pozbawiało prawa do zasiłku rodzinnego to kwota 504 zł a kwota najniższego wypłacanego wówczas zasiłku to była kwota 44 zł (art. 6 ust.2 pkt 1 w/w ustawy). Organ I instancji, rozpatrując sprawę ponownie, winien dokonać obliczeń wyraźnie wyodrębniając w zakresie dochodu rodziny skarżącej za rok 2005 kwotę jaka miesięcznie przypada na członka rodziny (nie ogólnie na rodzinę) a następnie na podstawie tych obliczeń dokonać ustaleń czy została spełniona przesłanka z art. 5 ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym czy przysługiwał skarżącej zasiłek rodzinny w poprzednim okresie zasiłkowym. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organy poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 5 ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych dopuściły się naruszenia prawa materialnego w rozumieniu art. 145 § 1 ust.1 pkt a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co uzasadnia uchylenie decyzji obu instancji. Stwierdzone naruszenie miało wpływ na wynik sprawy gdyż wskutek błędnie dokonanych obliczeń odmówiono B. W. prawa do zasiłku rodzinnego.