II SA/Kr 608/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 9 lutego 2012 r. Nr [...] w przedmiocie wykonania zastępczego p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego T.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego T.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uzupełniony pismem z dnia 22 października i 16 listopada 2012 r., w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lutego 2012 r. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pełnoletnimi dziećmi oraz żoną. Miesięczny dochód osiągany przez skarżącego z tytułu umowy o pracę wynosi [...]zł. zł. Dzieci skarżącego uczą się, nie osiągają żadnego dochodu. Dochodu żony skarżący nie ujawnił. Według oświadczenia skarżący nie posiada cennych rzeczy ruchomych ani nieruchomości. Na uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż obecnie znajduje się w niekorzystnej sytuacji finansowej. Działalność, która prowadzi napotyka na szereg trudności, głownie wynikających z zaległości wpłat od kontrahentów. Powoduje to brak płynności finansowej. Prowadzone postępowania przeciwko dłużnikom obarczone są kolejnymi kosztami. Skarżący nie może ponieść kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku na stanie materialnym. Ma na utrzymaniu troje uczących się dzieci. Wniosek o ustanowienie adwokata skarżący uzasadnia tym, iż obecnie nie jest w stanie ponieść kosztów adwokata bez uszczerbku na stanie majątkowym dla jego rodziny. W ocenie referendarza informacje przekazane przez skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 11 października 2012 r., skarżący został wezwany do jego uzupełnienia. W piśmie z dnia 22 października 2012 r., uzupełniającym wniosek skarżący wyjaśnił, iż zamieszkuje w nieruchomości, której właścicielem jest jego żona L.S. . Oświadczył, że nie jest właścicielem żadnych pojazdów mechanicznych. Ponadto podał, iż w związku z faktem, że posiada z żoną rozdzielność majątkową nie jest on uprawniony do przedstawienia historii rachunku bankowego żony, ani też nie może udokumentować miesięcznego dochodu przez nią uzyskiwanego. Dodał też, że jego dzieci są studentami studiów stacjonarnych. Uzupełnił, iż w skład posiadanego majątku wchodzi działka rolna w J. o pow. 0,18 ha – współwłasność z żoną oraz działka o pow. 0,45 ha położona w miejscowości P . Skarżący oświadczył pond to, że nie korzysta z pomocy społecznej. Do pisma dołączył on następujące dokumenty : kserokopie rachunków za dostawę gazu – 598,02 zł, energii elektryczną – 285,27 zł i na kwotę 84,11 zł, kserokopię faktury VAT za dostawę wody i odprowadzanie ścieków – 369,63 zł, kserokopię faktury VAT na usługi telekomunikacyjne – 167,96 zł, trzy wyciągi z konta bankowego skarżącego z dnia 23 października, 30 września i 31 sierpnia 2012 r., zaświadczenie o dochodach skarżącego, nakaz płatniczy dotyczący podatku rolnego, kserokopia aktu notarialnego dotyczącego umowy kupna czterech niezabudowanych działek za łączna kwotę 227.270,92 zł , płatną do dnia 31 grudnia 2012 roku. Ponadto do pisma z dnia 16 listopada 2012 r. skarżący dołączył zaświadczenie o nie posiadaniu pojazdów mechanicznych oraz przelewy opiewające na kwotę 1.536 zł stanowiące czynsz za mieszkanie dla studiujących dzieci Rozpoznając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu lub w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zatem wniosek skarżącego należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z wyżej powołanym artykułem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ( postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn, akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz.8). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpatruje się w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń , jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych ( por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85). Oceniając sytuację materialna i życiową wnioskodawcy bierze się pod uwagę również sposób w jaki wnioskodawca gospodarował swoim majątkiem do chwili złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwa i ta okoliczność wpływa, i kształtuje obecną sytuację materialną wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń skarżącego jak i przekazanych przez niego dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. . pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozpoznając wniosek skarżącego wzięto pod uwagę wysokość kosztów, które ma ponieść skarżący oraz to czy zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, iż utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł. Mimo precyzyjnego wezwania odmówił podania dochodu uzyskiwanego przez żonę oraz wydruków z jej konta bankowego twierdząc, iż nie pozwala mu na to fakt zawarcia z żoną umowy o rozdzielności majątkowej. Tymczasem zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku ( Dz. U. Nr 9 poz. 59 z póź. zm) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej( postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA 2005). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych ( por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 460/08). Rozdzielność majątkowa małżonków odnosi się, w świetle przepisów prawa rodzinnego do majątku małżonków a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędnym jest zatem założenie, iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego ( por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I CZ 37/67). Wreszcie zauważyć trzeba, iż małżonkowie faktycznie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Stąd też dane dotyczące obu osób prowadzących takie gospodarstwo są konieczne z punktu widzenia rozpatrywania niniejszej sprawy. Dopiero bowiem zestawienia i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwolą na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełniania ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania tego prawa ( por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r. , sygn. akt II FZ 418/05). Wobec powyższego należało przyjąć, iż skarżący nie zrealizował warunków wykazania, iż nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie jest niepełne nie zawiera bowiem wszystkich danych o sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).