II SA/Kr 674/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.P, i M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 20 marca 2013 r. nr: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a wniosek skarżącej oddalić Wraz ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2013 roku oddalającego skargę K,.P, i M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 20 marca 2013 roku w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy skarżąca K.P złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej w całości od kosztów sądowych z uwagi na trudną sytuację materialną. We wniosku skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem M.P. oraz córkami: A. ur. 25 lipca 1994 roku i W. ur. 2 czerwca 1998 roku Ich miesięczny dochód wynosi 5.829 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę jej męża w wysokości [...] zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom o powierzchni 120 m² i działka, na której stoi dom wielkości 470 m². Strona dysponuje 639 akcjami Zakładów[...] w T. . Nie deklaruje posiadania przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż całkowite przekwalifikowanie przez Urząd Miasta T. przeznaczenia terenu, na którym zlokalizowany jest jej dom z niskiej zabudowy jednorodzinnej na budownictwo usługowo – handlowe spowodowało konieczność wykonania licznych nieprzewidywanych remontów domu, w którym zamieszkuje rodzina wnioskodawczyni. Zaciągnięte na ten cel kredyty spłacane są w miesięcznych ratach w wysokości 1.080 zł. Strona poniosła też liczne koszty sądowe w prowadzonych sprawach sądowych, a także koszty porad prawnych. Od października 2013 roku córka skarżącej, A. , podjęła studia na AGH w K. z czym związane są koszty zakwaterowania w akademiku, dojazdy do rodzinnego domu oraz zakup podręczników akademickich. Po uwzględnieniu kosztów utrzymania córki w wysokości ok. 1.300 zł, raty kredytu, kosztów dojazdu do pracy skarżącej i jej męża oraz kosztów związanych z nauką w gimnazjum młodszej córki, dochód na członka rodziny skarżącej wynosi około 500 zł netto. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez K.P,. sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawczyni. Jak wynika z akt sprawy rodzina skarżącej nie jest zagrożona ubóstwem. K.P. uzyskuje stałe miesięczne dochody z wynagrodzenia za pracę w wysokości 4.468 zł. Stałymi dochodami dysponuje także małżonek wnioskodawczyni, pobierający wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.361 zł. Na utrzymaniu małżonków P. pozostają dwie córki. Łączny dochód czteroosobowej rodziny wynosi zatem 5.829 zł, co oznacza, że na jednego jej członka przypada kwota 1.457,25 zł. Ponadto istotnym w sprawie jest fakt, że skarżąca dysponuje 639 akcjami Zakładów [...] w T. , które stanowią dodatkowe zabezpieczenie finansowe strony. Skarżąca ma zatem możliwości takiego planowania wydatków, aby zabezpieczyć i pokryć koszty zainicjowanego postępowania sądowego. Tej oceny orzekającego nie zmienia fakt ponoszenia aktualnie zwiększonych wydatków związanych z utrzymaniem córki na studiach. Zaakcentować należy, iż obniżenia standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów sądowych nie można utożsamiać z uszczerbkiem w niezbędnym utrzymaniu swojej rodziny. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Niewątpliwie znacznym obciążeniem budżetu domowego skarżącej jest spłata zaciągniętych kredytów bankowych. W tym miejscu należy jednak podkreślić, iż zobowiązania kredytowe należące do kategorii zobowiązań cywilnoprawnych nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczają się koszty sądowe. Zaciągnięte kredyty świadczą natomiast o zdolnościach płatniczych, a przez to wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 28 czerwca 2005 r., sygn. akt: II GZ 56/05, a także postanowienie NSA, sygn. akt: I OZ 83/06). Biorąc powyższe pod uwagę orzekający uznał, iż skarżąca jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od złożonej skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.