II SA/Kr 689/13
WyrokWSA w Krakowie2014-01-23
Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Aldona Gąsecka-Duda, Waldemar Michaldo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, oparta na podstawie pozbawienia strony możności działania, została wniesiona w ustawowym terminie, jeśli strona twierdzi, że dowiedziała się o wyroku dopiero w określonej dacie, podczas gdy jej pełnomocnik uczestniczył w innych postępowaniach, w których wzmiankowano o tym wyroku?Ratio decidendi
Sąd uznał skargę o wznowienie postępowania za dopuszczalną, stwierdzając, że strona była pozbawiona możności działania z powodu nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia o rozprawie i odpisu wyroku. Jednakże, mimo że wznowienie postępowania zostało uznane za dopuszczalne, sąd stwierdził, że skarga o wznowienie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja organu nadzoru budowlanego była wadliwa, a uchylenie jej przez WSA w poprzednim postępowaniu było zasadne. Sąd nie znalazł dowodów na to, że skarżący dowiedział się o wyroku wcześniej niż wskazywał jego pełnomocnik, co skutkowało uznaniem terminu do wniesienia skargi za zachowany.Stan faktyczny
Skarżący J. K. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, twierdząc, że był pozbawiony możności działania w poprzednim postępowaniu z powodu nieotrzymania zawiadomienia o rozprawie i odpisu wyroku. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 271 pkt 2 PPSA. Skarżący dowodził, że dowiedział się o wyroku dopiero w marcu 2013 r., a jego pełnomocnik nieprawidłowo wskazywał adres zamieszkania. Organy administracji i strona przeciwna podnosiły zarzuty braku podstaw do wznowienia i niezachowania terminu. Sąd uznał dopuszczalność wznowienia, ale ostatecznie oddalił skargę, uznając poprzedni wyrok za zasadny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę o wznowienie postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Sędziowie : WSA Aldona Gąsecka-Duda WSA Waldemar Michaldo Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2012 r. w sprawie sygn.II SA/Kr 1957/11 oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego
J. K. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA//Kr 1957/11 wskazując, iż podstawą wznowienia zgodnie z art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej w dalszej części p.p.s.a.), jest naruszenie przepisów prawa wskutek czego J. K. był pozbawiony możności działania i obrony swoich praw. W skardze wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez oddalenie skarg wniesionych w postępowaniu do sygn. akt II SA/Kr 1957/11.
Podniósł, że skarga jest wniesiona w terminie wskazanym w art. 277 p.p.s.a., jako że J. K. dowiedział się o istnieniu wyroku objętego nin. skargą 27 marca 2013 r. w kancelarii działającego w niniejszym postępowaniu pełnomocnika. Spotkanie odbyło się tam z udziałem B. T. - pełnomocnika J. K. w postępowaniach administracyjnych. Za pomocą Bazy Orzeczeń NSA odtworzono treść wyroku i jego uzasadnienie. W tym samym dniu J. K. udzielił działającemu w niniejszym postępowaniu pełnomocnikowi pełnomocnictwa do przeglądnięcia akt sprawy II SA/Kr 1957/11. Pełnomocnik przejrzał akta sprawy 5 kwietnia 2013 r. i w tym samym dniu potwierdził treść wyroku jak również poinformował skarżącego o kwestiach doręczeń w sprawie.
Dalej podniesiono, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania, albowiem J. K. w postępowaniu sądowoadministracyjnym do sygn. akt II SA/Kr 1957/11 nie doręczono zgodnie z normami rozdziału 4 działu IV p.p.s.a., odpisów skarg oraz nie powiadomiono go o terminie rozpraw, jak również nie przesłano mu odpisu wyroku zapadłego w sprawie wraz z uzasadnieniem. Poczta Polska S.A. nieprawidłowo wskazała, w potwierdzeniu odbioru przesyłki poleconej, iż przesyłkę nie podjęto w terminie, choć była informowana o zmianie adresu zamieszkania. J. K. zmienił miejsce zamieszkania już w 2007 r. na ul. Z. w K., na co wskazuje potwierdzenie wymeldowania z pobytu stałego. Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z powołanych wyżej dokumentów na okoliczność ustalenia miejsca zamieszkania J. K.. Konkludując stwierdził, że skarżacy nie miał możliwości odebrania przesyłek i zapoznania się z nimi a postępowanie przed Sądem dotyczyło praw J. K. albowiem, to on był inwestorem na którego organ nadzoru budowlanego nałożył obowiązek.
Uzasadniając żądanie zmiany wyroku skarżący podniósł, że brak udziału J. K. spowodował przedstawienie Sądowi błędnych założeń co do stanu faktycznego i prawnego sprawy. Przede wszystkim J. K. dokonał wykopu szerokoprzestrzennego i odsłonił fundament budynku nr [...] przy ul. K. a zatem jego działanie nie spowodowało powstania obiektu budowlanego w znaczeniu art. 3 pkt 1 prawa budowlanego. Mimo, że definicja obiektu budowlanego jest bardzo szeroka, to potraktowanie wykopu budowlanego jako "budowli ziemnej" stanowi niedopuszczalne rozszerzenie jasnej definicji. Takie potraktowanie wykopu prowadzi do dalszej, nieprawidłowej interpretacji prawa budowlanego. Art. 48 prawa budowlanego stanowi wprost w sposób jasny i niedwuznaczny o rozbiórce obiektu budowlanego, lub jego części. Pozostaje zatem kwestia możliwości zastosowania dyspozycji normy art. 48 prawa budowlanego. Znamię tejże normy w postaci nakazu rozbiórki nie można zrealizować w żaden inny sposób niż jasno wyrażony w przepisie. Rozebraniem obiektu budowlanego nie może być zasypanie, podsypanie, umocnienie czy inne czynności jak choćby ogólnikowe przywrócenie do stanu poprzedniego czy zgodnego z prawem. To samo należy odnieść do przepisu art. 49b prawa budowlanego.
Pełnomocnik A. i K. W. w piśmie z dnia 30 sierpnia 2013r. wniósł o odrzucenie wniosku o wznowienie postepowania z powodu braku ustawowych podstaw wznowienia i z racji niezachowania terminu do wniesienia skargi względnie o oddalenie skargo o wznowienie postępowania. Na uzasadnienie wskazał między innymi, że w treści skargi niemożność działania J. K. w postępowaniu tłumaczy się okolicznością, iż organy administracji dysponowały adresem wymienionego, nieaktualnym od roku 2007 i wskutek tego nie doszło do doręczenia żadnego z pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Należy jednak wskazać, że postępowanie jurysdykcyjne przed organem nadzoru budowlanego (którego dotyczy postępowanie sądowoadministracyjne objęte skargą o wznowienie) wszczęto później, bo w roku 2009 i brał w nim udział pełnomocnik, ustanowiony przez J. K.. Tym samym, jeśli organ był w błędzie co do adresu zamieszkania inwestora - to ów błąd wywołał sam inwestor i nie może obecnie powoływać się nań w celu wznowienia postępowania, czego dowodem są pisma oraz protokoły oględzin, zalegające w aktach postępowania [...] i aktach organu I instancji. Dalej wskazał, że zgodnie z art. 277 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym; gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - termin ów liczy się od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.
Nie sposób dać wiary twierdzeniom skargi, jakoby p. J. K. powziął wiadomość o wyroku w sprawie objętej skargą o wznowienie postępowania dopiero w dniu 27 marca 2013 r. - choćby z tej przyczyny, iż z jego wniosku już od roku 2011 toczy się przed Prezydentem Miasta postępowanie o udzielenie pozwolenia na budowę znak: [...], w którym bierze on czynny udział. A w toku tegoż postępowania A. W. i K. W. pismem z dnia 4.12.2012 r. zawiadomili organ o dacie wydania wyroku, sygnaturze akt i treści rozstrzygnięcia, zaś w styczniu 2013 r. inwestor złożył wniosek o zawieszenie owego postępowania - nie sposób zatem uznać, aby treść owego pisma nie była znana inwestorowi. Dowód na powyższe stanowią pisma i adnotacje o zapoznaniu się z aktami sprawy, zalegające w aktach postępowania przez Prezydentem Miasta znak [...]. Powyższe okoliczności winny skutkować odrzuceniem wniosku o wznowienie postępowania z braku ustawowych podstaw i z racji niezachowania terminu do wniesienia skargi.
Sad dopuścił i przeprowadził dowód ze wskazanych przez pełnomocnika A. i K. W. akt administracyjnych znak [...], na okoliczność zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia skargi o wznowienie postepowania.
Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2014r. pełnomocnik Skarżącego oświadczył, że celem złożenia skargi o wznowienie postępowania jest to, żeby Sąd w obecnej sprawie wyjaśnił organowi co ten ma czynić rozpoznając sprawę ponownie, bowiem zapatrywania Sądu zawarte w wyroku sygn. II SA/Kr 1957/11 są niejasne. Według pełnomocnika skarżącego z wyroku tego można wysnuć wniosek, że organ ma legalizować projekt budowlany. Organ przez rok w sprawie nie robił nic, bo nie wiedział co ma robić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego stanowi formę postępowania nadzwyczajnego i została unormowana w dziale VII (art. 270-285) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 279 p.p.s.a. obowiązkiem podmiotu domagającego się wznowienia jest w szczególności wskazanie w skardze podstawy wznowienia i jej uzasadnienie. Podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z okoliczności wymienionych w art. 271-273 uzasadniają wznowienie w danej sprawie (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., LexisNexis Warszawa 2006, str. 557). Należy bowiem uwzględnić, że żądanie wznowienia jest możliwe wyłącznie w przypadkach przewidzianych w dziale VII p.p.s.a. Na rozprawie sąd – po myśli art. 281 p.p.s.a.- rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Innymi słowy w pierwszej kolejności badaniu podlegają przesłanki formalne dopuszczalności wznowienia. Jeżeli skarga o wznowienie spełnia wymogi formalne i jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia, sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach jakie zakreśla podstawa wznowienia .
Zdaniem Sądu skarga o wznowienie jest dopuszczalna, gdyż opiera się na ustawowej podstawie wymienionej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. i została wniesiona w terminie.
Zgodnie z art. 271 pkt. 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności m.in. jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania.
Jak wynika z akt sądowych prowadzonych pod sygn. II SA/Kr 1957/11 .Skarżący nie został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy w dniu 4 kwietnia 2012r. Zawiadomienie o terminie rozprawy skierowane zostało do skarżącego na adres w K., R., było dwukrotnie awizowane i zostało zwrócone do Sądu w dniu 27 marca 2012r. z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" (k. 36). Podobnie rzecz się miała z doręczanym z urzędu wyrokiem wraz z jego uzasadnieniem – przesłany został na ten sam adres przy R. i również powrócił z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" (k. 71).
Analiza akt administracyjnych wskazuje, że w dniu 16 lutego 2009r. skarżący J. K. udzielił do protokołu pełnomocnictwa B. T. ( k. 48 akt administracyjnych) i od tej pory wszystkie doręczenia w postępowaniu administracyjnym były dokonywane do rąk tak ustanowionego pełnomocnika. Pełnomocnik w składanych przez siebie pismach wskazywał pierwotnie adres J. K. jako R. (k. 65, k.69, k. 75, k. 91). Od 27 grudnia 2010 (k. 111) pełnomocnik zaczął wskazywać adres J. K. przy ul. Z. w K.. Jednakże wszelka korespondencja sądowa skierowana została na adres R.. Tym samym uznać należy, że skarżący wskutek naruszenia przepisów prawa był pozbawiony możliwości działania, jako że nie otrzymał ani odpisu skargi, ani zawiadomienia o rozprawie, ani też wyroku z uzasadnieniem.
Odnośnie zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania stwierdzić należy co następuje.
Sąd przeprowadził dowód z akt administracyjnych postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, toczącego się z wniosku J. K. dla zamierzenia inwestycyjnego pod nazwą: rozbudowa, przebudowa i nadbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce [...] obr. [...] przy ul. K. w K.. Z akt tych wynika kilka okoliczności. Po pierwsze, pełnomocnikiem J. K. w tym postępowaniu jest B. T., czyli ta sama osoba, która była pełnomocnikiem w postępowaniu administracyjnym przed organami nadzoru budowlanego, zakończonego decyzja WINB z dnia 25 .10.2011r. znak [...]. Po wtóre, w dniu 14 stycznia 2013r. Prezydent Miasta wydał w tym postępowaniu postanowienie znak [...] o zawieszeniu z urzędu toczącego się postępowania, na skutek powzięcia informacji, że wyrokiem z dnia 4 września 2012r. sygn. IISA/Kr 1957/11 WSA w Krakowie uchylił obie decyzje organów nadzoru budowlanego ( w postanowieniu wyraźnie powołano przedmiotowy wyrok). Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi J. K. w dniu 23 stycznia 2013r. W dniu 29 stycznia 2013r. złożył on zażalenie na to postanowienie. Tym samym pełnomocnik J. K. o wyroku wiedział najpóźniej w dniu 29 stycznia 2013r.
Niezależnie od powyższego z akt administracyjnych organu I Instancji w sprawie zakończonej wyrokiem IISA/Kr 1957/11 wynika, że po uchyleniu przedmiotowym wyrokiem obu decyzji, postępowanie prowadzone przez organy nadzoru budowlanego toczy się na nowo i co najmniej w grudniu 2012r. pełnomocnik J. K. musiał mieć wiedzę o zapadłym wyroku, gdyż 14 grudnia 2012r. stawił się na wezwanie w PINB celem złożenia wyjaśnień.
Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Przepis ten nie wymienia pełnomocnika strony, tym samym należy przyjąć, że wiedza pełnomocnika – w szczególności, że nie był to pełnomocnik fachowy (radca prawny lub adwokat) - nie jest tożsama z wiedzą strony (skarżącego) o zapadłym wyroku. O tym czy skarga o wznowienie postępowania ma być złożona decyduje strona a nie jej pełnomocnik, zatem świadomość strony o istnieniu podstaw wznowienia i data kiedy strona dowiedziała się o nich decyduje o dniu rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi (por. postanowienie SN z 15 listopada 2001r. sygn. IIICZ 99/01) . W niniejszej sprawie brak jest niewątpliwych dowodów na to, że skarżący dowiedział się o wydanym wyroku w innej dacie niż wskazuje jego pełnomocnik w skardze o wznowienie postępowania.
Po uznaniu wznowienia postępowania sądowego za dopuszczalne i po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stwierdził, że skarga o wznowienie nie zasługuje na uwzględnienie, a to z tego względu, że objęta skargą decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 października 2011r. znak [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych nie odpowiada obowiązującemu prawu. Uchylenie wyżej opisanej oraz poprzedzającej ją decyzji wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012r. sygn. II SA/Kr 1957/11 objętym postępowaniem wznowieniowym, Sąd uznał zatem za zasadne.
Przypomnieć należy zatem przebieg postępowania kontrolowanego przez Sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012r. sygn. II SA/Kr 1957/11
Organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie w związku z pismem R. B. z 4 lutego 2009 r., w którym zwrócił się on o natychmiastowe podjęcie czynności związanych ze wstrzymaniem robót budowlanych prowadzonych na działce nr [...] obr. [...]. Wskazano, że na ww. działce prowadzone są roboty ziemne przy pomocy ciężkiego sprzętu bez uzyskania pozwolenia na budowę czy ustalenia warunków zabudowy. Pismo podobnej treści wniósł do PINB w K. 9 lutego 2009 r. również K. W.. Podczas czynności kontrolnych ustalono, iż na części działki nr [...] obr. [...], od strony południowej i zachodniej, wykonany został wykop szerokoprzestrzenny, głęboki, którego skarpy nie są zabezpieczone. Ponadto stwierdzono, iż w wyniku prowadzonych robót budowlanych - ziemnych, wzdłuż ściany zachodniej i południowej budynku nr [...] przy ul. K. w K. odsłonięty został jego fundament. Roboty budowlane zostały wykonane bez pozwolenia na budowę.
W związku z powyższymi ustaleniami postanowieniem z 11.02.2009 r., wstrzymano prowadzenie przedmiotowych robót budowanych, oraz zobowiązano inwestora do wykonania niezbędnych robót budowlanych zabezpieczających tj.: zabezpieczenie odsłoniętego fundamentu budynku nr [...] przy ul. K. w K. (wzdłuż ściany południowej i zachodniej) poprzez zasypanie wraz z warstwowym zagęszczeniem oraz skuteczne zabezpieczenie skarp wykopu szerokoprzestrzennego.
W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 20.03.2009 r., ustalono, iż obowiązek nałożony w ww. postanowieniu nie został w pełni wykonany.
Wobec powyższego decyzją z 23.03.2009 r., organ nakazał inwestorowi doprowadzenie do stanu poprzedniego istniejącego obiektu budowlanego budynku: nr [...] przy ul. K. J. w K. polegające na zasypaniu w całości wraz z warstwowym zagęszczeniem wykonanego przy w/w budynku - bez pozwolenia na budowę oraz w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa łudzi lub mienia - wykopu szerokoprzestrzennego. Decyzją z dnia 26.02.2010 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił ww. decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ nadzoru budowlanego l instancji.
W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 22.02.2011 r. organ ustalił, że szerokoprzestrzenny wykop głęboki został zabezpieczony poprzez wykonanie obudowy berlińskiej. Powyższe zrealizowano na podstawie decyzji Prezydenta Miasta nr [...] z 2.10.2009 r. Ustalono, że na tym etapie realizacji, w/w obudowa w sposób trwały zabezpiecza skarpę wykopu i nie stanowi zagrożenia dla sąsiadujących nieruchomości.
W dniu 17.05.2011 r. przeprowadzono na terenie posesji nr [...] oględziny, podczas których stwierdzono, że zrealizowany wykop szerokoprzestrzenny obecnie jest zabezpieczony obudową berlińską. Powyżej wykopu wykonano rów o długości ok. 12,0 m, szerokości ok. 4,0-m oraz głębokości ok. 0,60 m, który wg informacji K. P. powstał celem zatrzymania wód opadowych przed wykonaniem obudowy berlińskiej i który przewidziany jest do docelowego zasypania. Ponadto fundament budynku nr [...] od strony południowej i zachodniej nie został w pełni zabezpieczony, widoczna jest odkryta ściana fundamentowa w wysokości ok. 0.5m powyżej gruntu.
Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. powiat grodzki decyzją z 1 lipca 2011 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, póz. 1623, ze zm.) nałożył na inwestora J. K. obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem tj. obowiązek wykonania zabezpieczenia odsłoniętego fragmentu ściany fundamentowej budynku nr [...] przy ul. K. w K. (wzdłuż ściany południowej i zachodniej) poprzez zasypanie wraz z warstwowym zagęszczeniem.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., decyzją z 25 października 2011 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że kontrole przeprowadzone przez organ l instancji w dniach 20.03.2009 r., 22.02.2011 r. i 17.05.2011 r. pozwoliły na jednoznaczne ustalenie, że inwestor wykonał nałożony obowiązek jedynie w części dotyczącej zabezpieczenia skarp wykopu, poprzez wykonanie obudowy berlińskiej. Zgromadzona dokumentacja fotograficzna pozwala natomiast na jednoznaczne stwierdzenie, że inwestor nie wykonał obowiązku w zakresie zabezpieczenia odsłoniętej ściany fundamentowej.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji wyjaśnił, że istotą postępowania prowadzonego w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane jest doprowadzenie wykonywanych samowolnie robót budowlanych innych niż określone w art. 48-49 Prawa budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Dopiero jeśli w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego okaże się, że istniejące naruszenie prawa ma charakter nieusuwalny, właściwy organ jest obowiązany wydać decyzję zakazującą prowadzenia dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, a w przypadku szczególnym może także nakazać przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1). W przedmiotowej sprawie ściany wykopu szerokoprzestrzennego zostały zabezpieczone w sposób prawidłowy i nie ma ryzyka ich osunięcia, zaś wykop samym swoim istnieniem nie narusza przepisów prawa. Natomiast narusza przepisy fakt odsłonięcia fundamentów budynku przy ul. K., jednakże w celu usunięcia niezgodności z prawem wystarczy nakazanie zasypania tych fundamentów w określony sposób.
Zdaniem organu w sprawie miała zastosowanie procedura zawarta w art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. Przepisy te zobowiązują właściwy organ nadzoru budowlanego do przeprowadzenia postępowania naprawczego mającego na celu doprowadzenie obiektu do zgodności z obowiązującymi przepisami w tym techniczno-budowlanymi oraz do stanu zapewniającego bezpieczeństwo użytkowania obiektu.
Skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. wnieśli osobnymi pismami: P. W. oraz A. W. i K. W.. Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie:
- art. 104 § 2 kpa poprzez zaniechanie załatwienia całej istoty sprawy objętej żądaniem stron, a mianowicie poprzez pominięcie rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenie na inwestora J. K. obowiązku zasypania wykopu szerokoprzestrzennego oraz rowu znajdującego się powyżej tegoż wykopu - na działce nr [...] obr. [...],
- art. 107 § 3 i art. 11 kpa poprzez zaniechanie wyjaśnienia w treści decyzji, z jakiej przyczyny organ uznał, jakoby roboty budowlane polegające na wykonaniu wykopu szerokoprzestrzennego i rowu nie naruszały przepisu prawa,
- art. 51 ust. 1 pkt 1 in fine ustawy Prawo budowlane poprzez zaniechanie nakazania inwestorowi przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego poprzez zasypanie wykopu szerokoprzestrzennego i rowu, których obecność ujawniono w trakcie oględzin nieruchomości, mimo iż oba te obiekty wykonano bez wymaganego pozwolenia na budowę,
- art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez zastosowanie tego przepisu pomimo faktu, iż wykonanych przez inwestora robót nie da się doprowadzić do stanu zgodnego z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012r. sygn. IISA/Kr 1957/11 uchylił decyzje organów obu instancji. Skarga w niniejszej sprawie dotyczy wznowienia postępowania sądowego zakończonego wydaniem tego właśnie wyroku.
W tym miejscu wskazać należy w pierwszej kolejności, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I Instancji nie rozstrzygają o całości sprawy samowolnie wykonanych robót budowlanych, których dotyczy postępowanie a jedynie rozstrzygają kwestię odsłoniętych fundamentów. Pozostawienie w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji doprowadziłoby do sytuacji, w której szerokoprzestrzenny, głęboki wykop zostałby pośrednio "zalegalizowany". Wykonanie przez inwestora zabezpieczeń wykopu w postaci obudowy berlińskiej" na działce nr [...] na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z 2 października 2009 r. miało na celu zabezpieczenie skarp wykopu szerokoprzestrzennego, co nie jest jednak równoznaczne z jego legalizacją. Wydane pozwolenie na budowę dotyczyło jedynie zabezpieczenia skarp wykopu, a zatem umożliwiło przeprowadzone zgodnie z prawem robót budowlanych mających na celu usuniecie niebezpieczeństwa wywołanego wykonaniem wykopu.
Wskazać należy, że decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 Ustawy prawo budowlane nakładająca obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem jest przedostatnim etapem legalizacji samowoli budowlanej. Jeżeli nakazy w niej zawarte zostaną przez inwestora wykonane, wówczas właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku. Tym samym w niniejszej sprawie nakazane w decyzji zakrycie fundamentów oznaczałoby, że wszystkie obowiązki sprawcy samowoli budowlanej są wykonane a wykop pozostaje na działce legalnie. Jest to sytuacja niemożliwa do zaakceptowania.
Nadto organ przyjął, że zastosowanie w sprawie ma tryb legalizacyjny określony w art. 50-51 ustawy Prawo budowlane, który jest możliwy do zastosowania po wykluczeniu, że dokonano samowolnego wykonania robót budowlanych, polegających na budowie obiektu budowlanego lub jego części, bez wymaganego pozwolenia na budowę, względnie bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ, gdyż w przeciwnym razie będzie miał zastosowanie tryb z art. 48 lub 49b ustawy. Konkluzja ta wynika bezpośrednio z brzmienia art. 50 ust. 1 zdanie pierwsze: " W przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ ..."
Wskazać dalej należy, że zwykła logika podpowiada, że szerokoprzestrzenny wykop na działce budowlanej w bezpośrednim sąsiedztwie budynku mieszkalnego w powiązaniu z częściowym odsłonięciem fundamentów budynku nie jest celem inwestycyjnym samym w sobie. Tym samym stwierdzić należy, że organy nie dokonały wystarczających ustaleń faktycznych, co do rzeczywistego celu prowadzonych robót, w szczególności nie ustaliły do realizacji jakiej inwestycji przystąpił inwestor: Czy dokonał wykopu pod fundamenty budynku; rozpoczął wykonywanie basenu czy też może jeszcze innego obiektu budowlanego.
Tym samym w pełni podzielić należy pogląd Sądu zaprezentowany w wyroku z dnia 4 kwietnia 2012r. sygn. IISA/Kr 1957/11, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, a to art. 7 kpa i art.77 kpa, gdyż organy nie ustaliły dokładnie stanu faktycznego sprawy, nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie rozpatrzyły go wystarczająco, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dopiero bowiem dokonanie właściwych ustaleń faktycznych co do rzeczywistych zamiarów inwestycyjnych J. K. rozpoczętych spornym wykopem pozwoli na wybranie właściwego trybu postępowania – wynikającego z art. 48, art. 49b lub art. 50-51 ustawy prawo budowlane.
Odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącego, że nie ma technicznej możliwości nakazania rozbiórki wykopu, to wskazać należy, że są one nieuprawnione. Rozbiórka wykopu będzie bowiem polegała na jego likwidacji czyli zasypaniu w odpowiedni sposób. Słowa "rozbiórka" w rozumieniu prawa budowlanego nie można bowiem rozumieć w jego potocznym znaczeniu, choćby dlatego, że nie byłaby prawnie możliwa likwidacja samowoli budowlanej np. budowli ziemnych czy choćby wykopu z którym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że celem nakazu rozbiórki jest likwidacja samowoli budowlanej, a zatem sytuacji w której inwestor działał bez poszanowania obowiązujących przepisów. Odnosząc się natomiast do zarzutu zgłoszonego na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego, że organ nie wie co ma czynić rozpoznając sprawę ponownie, bowiem zapatrywania Sądu zawarte w wyroku sygn. II SA/Kr 1957/11 są niejasne, wskazać należy, że z materiału dowodowego zebranego dotychczas w sprawie już po wydaniu przedmiotowego wyroku wynika, że organ jednak wyrok Sądu zrozumiał. Świadczy o tym choćby zbierany w sprawie materiał dowodowy, w tym decyzja o warunkach zabudowy z dnia 29 grudnia 2009r. nr [...] wydana na wniosek J. K. z dnia 24 listopada 2011r., która może wydatnie pomóc organowi w ocenie rzeczywistych zamiarów inwestycyjnych inwestora i zapewne w tym celu została dołączona do akt administracyjnych.
Wobec wszystkich powyższego wywodów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 271 pkt. 2, art. 275, oraz art. 282 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło