II SA/Kr 697/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie : WSA Mirosław Bator WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2016 r. sprawy ze skargi A.C. i P.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 31 marca 2016 r. nr [....] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na wycięcie drzewa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących A.C. i P.C. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Burmistrz Gminy decyzją z dnia 23 czerwca 2015 r. znak: [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; obecnie Dz.U. z 2016, poz. 23 ze zm.), dalej "K.p.a.", w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.; obecnie Dz.U. z 2015 r., poz. 1651 ze zm.), nie zezwolił P. C. na usunięcie jesionu wyniosłego (Fraxinus excelsior L.), o obwodzie pnia 233 cm, rosnącego na działce ew. nr [...] w miejscowości K. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że 10 marca 2015 r. P. C. złożył wniosek o wydanie decyzji zezwalającej na usunięcie ww. drzewa. W uzasadnieniu wniosku jako jego przyczynę wskazano słabo wypiętrzony system korzeniowy drzewa, zagrożenie (mimo przycięcia gałęzi w 2013 r.) dla budynków, parkingu i ruchu pieszego. Podniesiono zagrożenie wywróceniem w czasie wichury oraz utratę waloru krajobrazowego. W toku postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że przedmiotowe drzewo nie kwalifikuje się do zwolnienia z obowiązku uzyskania stosownego zezwolenia na jego usunięcie, co wynika z treści art. 83 ust. 6 pkt 1-10 ustawy o ochronie przyrody. Organ stwierdził, ze jesion objęty wnioskiem rośnie w odległości 7,5 m i 4,7 m od istniejących budynków, system korzeniowy drzewa jest otoczony murkiem, jednak drzewo rośnie w tej formie niezmiennie od wielu lat. Dnia 6 maja 2015 r. przeprowadzono wizję terenową w obecności przedstawiciela wnioskodawcy. Stwierdzono, że jesion nie posiada ubytków powierzchniowych lub wgłębnych, owocników grzybów lub innych widocznych oznak objawów chorobowych. Ponadto nie jest wystawiony na działanie porywistych wiatrów, a jego wiek szacuje się na ok. 45-60 lat. Jest to więc drzewo stosunkowo młode, bowiem jesiony dożywają wieku 300 lat. Wnioskodawca w roku 2013 zlecił przycięcie drzewa, polegające na usunięciu posuszu oraz korekcji korony z uwagi na sąsiedztwo budynków usługowo-mieszkalnych oraz ciągu pieszego. W wyniku znacznej korekcji korony zlikwidowano kolizję z istniejącymi obiektami budowlanymi. Zdaniem organu na dzień przeprowadzenia wizji w normalnych warunkach atmosferycznych drzewo nie stwarza zagrożenia. W trakcie postępowania w dniu 28 maja 2015 r. A. C. i P. C. złożyli pismo, w którym wskazali, że przedmiotowe drzewo koliduje z realizacją planowanego zamierzenia budowlanego na ww. nieruchomości. Podnieśli, że usunięcie drzewa jest konieczne, jako że prace prowadzone przy realizacji budynku mogą uszkodzić system korzeniowy, a co za tym idzie spowodować obumarcie drzewa rosnącego na działce. Ponadto wskazali, że drzewo z uwagi na jego okazałą wielkość może również zagrozić realizacji planowanej inwestycji. Do pisma załączyli: decyzję Starosty nr [...] z dnia 23 października 2014 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę dla inwestora P. C. dla zamierzenia budowlanego pod nazwą: "Budynek usługowy z wewnętrznymi instalacjami (wodną, kanalizacyjną, gazową, elektryczną, odgromową, centralnego ogrzewania, wentylacji mechanicznej i klimatyzacji), powierzchnie utwardzone, instalacja kanalizacji opadowej ze zbiornikiem na wody opadowe, rozbiórka ogrodzeń oraz fragmentu powierzchni utwardzonych, na działce nr [...] obręb nr [...] K., jednostka ewidencyjna [...] K. – miasto" oraz decyzję Wojewody znak: [...] z dnia 13 lutego 2015 r. utrzymującą w mocy ww. decyzję o pozwoleniu na budowę. Załączono także decyzję Starosty nr [...] z dnia 18 maja 2015 r. o przeniesieniu ostatecznej decyzji pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 23 października 2014 r. na rzecz A. C. i P. C., reprezentujących firmę [...] A. C., P. C. Spółka Cywilna z siedzibą: F. w K. Po wezwaniu przez organ wnioskodawca w dniu 9 czerwca 2015 r. złożył projekt budowlany. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego organ I instancji stwierdził, że wnioskodawcy uzyskali decyzję pozwolenia na budowę dla realizacji zamierzenia budowlanego na działce ew. nr [...]. Przedłożony projekt budowlany przewiduje wkomponowanie istniejącego drzewa w zaprojektowany budynek handlowo-usługowy. W związku z powyższym biorąc pod uwagę fakt, że projekt budowlany został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami, zasadami wiedzy technicznej i uzgodnieniami, przez projektantów posiadających odpowiednie uprawnienia, organ stwierdził, że niezasadne jest twierdzenie o kolizji istniejącego drzewa z budynkiem, skoro projekt przewiduje wkomponowanie drzewa w projektowany budynek. Ponadto wskazał, że w dokumentacji projektowej znajduje się opinia nr [...] Starostwa Powiatowego Zespół Uzgadniania Dokumentacji Projektowej Znak: [...] z dnia 5 czerwca 2014r., w której stwierdzono bezkolizyjność usytuowania sieci uzbrojenia terenu i innych obiektów budowlanych z już istniejącymi i projektowanymi przewodami i urządzeniami, z obiektami budowlanymi, znakami geodezyjnymi, grawimetrycznymi i magnetycznymi, zielenią wysoką, pomnikami przyrody. Ponieważ przeprowadzona wizja terenowa, zgromadzony materiał dowodowy oraz rozeznanie tematyki nie potwierdziło zasadności powodów, jakie podał wnioskodawca motywując zamiar usunięcia ww. drzewa, jak również prowadzone postępowanie nie ujawniło żadnych innych powodów przemawiających za jego usunięciem, organ orzekający uznał, iż z punktu widzenia szeroko rozumianego interesu społecznego oraz troski organów administracji o ochronę wartości ekologicznych i przyrodniczych, wskazane jest zachowanie ww. drzewa. P. C. oraz A. C. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie: 1) art. 77 w związku z art. 7 K.p.a. poprzez przeprowadzenie jedynie wybiórczego postępowania dowodowego w sprawie i wydanie decyzji na niekompletnym materiale dowodowym; 2) art. 84 K.p.a. poprzez niepowołanie przez organ z urzędu dowodu z opinii biegłego dendrologa na okoliczność wieku oraz stanu przedmiotowego drzewa oraz na okoliczność, czy drzewo zagraża zdrowiu i życiu osób korzystających z chodnika na Rynku w K., jak również inwestycji, którą strony zamierzają prowadzić; 3) art. 107 § 1 i 2 K.p.a. poprzez niezawarcie w treści decyzji uzasadnienia prawnego z podaniem podstawy prawnej, na jakiej odmówiono wnioskodawcy wycinki przedmiotowego drzewa, a ograniczenie się przez organ do przedstawienia przebiegu postępowania; 4) art. 107 § 1 i 2 K.p.a. poprzez pominięcie w treści uzasadnienia decyzji pisma złożonego w dniu 24 czerwca 2015 r. przez pełnomocnika odwołującej się A. C.; 5) art. 40 § 2 K.p.a. poprzez niedoręczenie zaskarżonej decyzji żadnemu z ustanowionych przez odwołującą się pełnomocników; 6) art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez organ, iż odmowa wydania zgody na wycinkę drzewa jest zgodna z szeroko rozumianym interesem społecznym oraz wynika z troski o ochronę wartości ekologicznych i przyrodniczych, gdy okoliczność ta nie może stanowić jedynej podstawy wydania odmownej decyzji zwłaszcza, gdy strona zobowiązała się na piśmie do nasadzeń w dowolnym wskazanym przez władze Gminy miejscu na terenie Gminy ; 7) art. 83 ust 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do propozycji strony związanej z dokonaniem nasadzeń. W uzasadnieniu zarzutów odwołania podniesiono m.in., że okoliczność stanu drzewa zagrażającego bezpieczeństwu ujawniła się dopiero po dokonaniu oględzin przez kierownika budowy wybranego przez skarżących do prowadzenia inwestycji. Okazało się bowiem, że w trakcie prac prowadzonych uprzednio przez Gminę K. związanych z rewitalizacją Rynku korzenie drzewa zostały podcięte od strony prowadzonych przez Gminę prac. Podniesiono również, że skarżący poczynili starania do pozyskania prywatnej opinii dendrologicznej, ponieważ wstępna ocena dokonana przez dendrologa utwierdziła ich w przekonaniu, że stan drzewa jest zły, a jego stan zagraża bezpieczeństwu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 sierpnia 2015 r., znak: [....] uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy z dnia 23 czerwca 2015 r. znak: [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał m.in., że należałoby ustalić w jakim charakterze występuje w postępowaniu A. C., czy posiada ona w sprawie interes prawny i jest stroną postępowania czy występuje jedynie jako osoba upoważniona do wykonania określonych czynności w imieniu strony – P. C. Istotnym było ustalenie, kto jest posiadaczem nieruchomości. A. C. i P. C. wnieśli na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Krakowie wyrokiem z 5 listopada 2015r., sygn. akt II SA/Kr 1272/15, uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że Kolegium orzekło na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. i wydało decyzję kasacyjną przedwcześnie bez uprzedniego zbadania, czy stwierdzone braki w materiale dowodowym nie mogą być uzupełnione przez samo Kolegium, a także bez ustosunkowania się do zarzutów odwołania. Sąd wskazał, że wniesienie odwołania zobowiązywało Kolegium do ponownego rozpatrzenia sprawy i co do zasady do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Natomiast rozstrzygnięcie kasacyjne byłoby uprawnione tylko po jednoznacznym wykazaniu podstaw do takiego orzeczenia opisanych w art. 138 § 2 K.p.a. W ocenie Sądu Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia bez wykazania podstaw do takiego rozstrzygnięcia, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania (zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego zawartej w art. 15 K.p.a., art. 138 § 2 K.p.a., a także przepisów dających organowi odwoławczemu podstawę do uzupełnienia materiału dowodowego - w szczególności art. 136 K.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazano, że Kolegium ograniczyło się do kontroli decyzji wydanej przez organ I instancji, podczas gdy było zobowiązane do powtórnego merytorycznego rozpatrzenia wniosku o usunięcie przedmiotowego drzewa. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Kolegium zobowiązane będzie wydać rozstrzygnięcie z uwzględnieniem przedstawionej wykładni art. 138 § 2 K.p.a. oraz przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające przed organem odwoławczym. Koniecznym będzie dokonanie przez Kolegium własnych ustaleń co do kręgu stron postępowania i na tej podstawie rozstrzygnięcie, czy możliwe jest orzeczenie co do istoty sprawy, czy też konieczne jest przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Sąd podkreślił też, że organ II instancji jest zobowiązany do rozpatrzenia odwołania, czyli ustosunkowania się do zawartych w nim zarzutów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę ponownie, decyzją z dnia 31 marca 2016 r. znak: [...], na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. z 2015 r. poz. 1651 ze zm.) oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 138 § 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zwrócił się pismem z dnia 7 marca 2016 r. do pełnomocnika A. C. o wykazanie interesu prawnego uzasadniającego przyznanie jej statusu strony niniejszego postępowania. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik A. C. - radca prawny, pismem z dnia 21 marca 2016 r. wyjaśnił, iż A. C. razem z P. C. prowadzą wspólnie działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą [...] A. C., P. C. s.c. W ramach prowadzonej działalności zamierzają prowadzić proces inwestycyjny na działce nr [...] obr. K. W tym celu P. C. zawarł umowę z dnia 7 kwietnia 2015 r., a następnie A. C. i P. C. w ramach prowadzonej wspólnie działalności gospodarczej uzyskali decyzję z dnia 18 maja 2015 r., znak: [...] przenoszącą prawa wynikające z ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 23 października 2014 r., znak: [...] na rzecz [...] A. C. P. C. Do pisma dołączono umowę użyczenia nieruchomości, zawartej w dniu 7 kwietnia 2015 r. pomiędzy P. C., a "[...] A. C., P. C. s.c." z siedzibą w K., z której wynika, iż P. C. użyczył nieruchomości oznaczonej nr [...] obręb [...] w K. spółce "[...] A. C., P. C. s.c." na czas nieokreślony. Organ odwoławczy uznał, że A. C. wykazała interes prawny do bycia stroną niniejszego postępowania. Organ II instancji podał, iż zgodnie z brzmieniem art. 83 ust. 2 (winno być ust. 1) ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości lub właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Wydanie takiego zezwolenia może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. Norma ta nie określa żadnych kryteriów oraz przesłanek określających przypadki, które obligują organ administracji do udzielenia takiego pozwolenia lub odmowy jego wydania. Rozstrzygnięcie sprawy odbywa się w tym przypadku w granicach tzw. uznania administracyjnego, w zależności od konkretnego stanu faktycznego sprawy. Kolegium przytoczyło art. 83 ust. 4 pkt 6 ustawy o ochronie przyrody, w myśl którego wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać przyczynę zamierzonego usunięcia drzewa. Zezwolenie na wycięcie drzew nastąpić może jedynie w sytuacji, gdy przyczyna taka zostanie przez organ uznana za przyczynę ważną, uzasadniającą rezygnację z przewidzianej ustawą ochrony drzew. Organ stwierdził, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że przyczyną złożenia wniosku o usunięcie przedmiotowego drzewa jest kolizja z realizacją planowanego zamierzenia budowlanego przez inwestora. Zdaniem organu, jeżeli jako przyczynę wskazano zamiar zabudowy działki budowlanej, wnioskodawca musi wskazać miejsce i rodzaj planowanej zabudowy, tak aby organ administracji mógł ocenić, czy istnienie drzew koliduje z zamiarem zabudowy. W ocenie Kolegium decyzja organu I instancji zawiera wszystkie elementy określone przez przepisy ustawy. Dokonana przez Kolegium ocena materiału dowodowego w sprawie jest zbieżna z oceną organu pierwszej instancji. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż w przedmiotowej w sprawie brak było podstaw do uwzględnienia wniosku strony o wydanie zezwolenia na wycinkę drzewa. Organ podkreślił, iż odwołujący wskazali na zły stan przedmiotowego drzewa, jednak nie przedłożyli żadnego dokumentu potwierdzającego ten fakt. Jak wynika z odwołania, poczynili starania o pozyskanie prywatnej opinii dendrologicznej, jednak do tej pory ani Kolegium ani organ I instancji nie otrzymali jej treści. Organ I instancji nie miał obowiązku zlecenia sporządzenia opinii biegłego, skoro z przeprowadzonej wizji w terenie nie wynikało, aby drzewo było uszkodzone, czy też znajdowało się w złym stanie. Odwołujący się powołali się na przyszłe, potencjalne zagrożenia. Tymczasem Kolegium orzeka na podstawie aktualnego stanu faktycznego zwłaszcza, że pozwolenie na budowę wskazuje na konieczność bezwzględnego utrzymania przedmiotowego drzewa. Organ podkreślił, że projekt budowlany został sporządzony przez projektantów posiadających stosowne uprawnienia, a także uzgodniony z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz z rzeczoznawcą pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych - bez zastrzeżeń. A. C. i P. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję, wnosząc o uchylenie jej i poprzedzającej ją decyzji I instancji. Wnieśli o nakazanie organowi dokonania pełnych ustaleń w sprawie oraz przeprowadzenia przed wydaniem decyzji kompleksowego postępowania dowodowego, w tym odnoszącego się do stanu przedmiotowego drzewa oraz zasądzenie od organu na rzecz każdego ze skarżących zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: - art. 77 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ odwoławczy wskazanych w odwołaniu od decyzji zarzutów nienależytego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym w szczególności przyjęcia przez organ, iż to na skarżących ciążył obowiązek zlecenia opinii dendrologicznej skoro deklarowali fakt poczynienia w tym zakresie starań, a w konsekwencji naruszenie: - art. 84 K.p.a. poprzez niepowołanie przez organ z urzędu dowodu z opinii biegłego dendrologa na okoliczność wieku oraz stanu przedmiotowego drzewa oraz na okoliczność czy drzewo zagraża zdrowiu i życiu osób korzystających z chodnika na Rynku w K., jak również inwestycji, którą strony zamierzają prowadzić, - art. 7 K.p.a. poprzez przyjęcie przez organ, iż przewidziana w tym przepisie możliwość oparcia decyzji na tzw. uznaniu administracyjnym zwalnia organ od obowiązku przeprowadzenia kompleksowego postępowania dowodowego, - art. 107 § 4 K.p.a. poprzez pominięcie w treści uzasadnienia decyzji części zarzutów powołanych przez strony w odwołaniu, a co za tym idzie nieodwołanie się do treści zarzutów stawianych decyzji organu I instancji, - art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez organ, iż odmowa wydania zgody na wycinkę drzewa jest zgodna z pismem konserwatora zabytków, skoro - jak sam wskazuje organ - opinia ta nie jest wiążąca, co więcej konserwator nie ma wiedzy merytorycznej co do stanu przedmiotowego drzewa oraz czy stanowi ono zagrożenie dla zdrowia życia i ludzi, - art. 83 ust 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji, podobnie jak to miało miejsce przy decyzji organu pierwszej instancji, do propozycji strony związanej z dokonaniem nasadzeń, - naruszenie zasady równouprawnienia podmiotów prawnych, skoro Gmina K. dokonuje wycinki drzewostanu na własnych gruntach zlokalizowanych w centrum miasta K. odmawiając tego skarżącym, którzy wniosek swój złożyli w pierwszej kolejności w trosce o zdrowie i życie ludzi korzystających z płyty Rynku. W uzasadnieniu zarzutów skargi podniesiono, że Kolegium po raz kolejny nie przeprowadziło kompleksowego postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ, zgodnie z zaleceniem Sądu, zajął się kwestią udziału w sprawie A. C., jednak jedynie pobieżnie odniósł się do zarzutów wskazanych w uprzednim odwołaniu od decyzji I instancji, w tym w szczególności do zarzutów związanych z brakami w zakresie postępowania dowodowego. W ocenie skarżących fakt, iż anonsowali oni gotowość przygotowania opinii dendrologicznej (której ostatecznie nie zdecydowali się zlecić) nie zwalnia organu z obowiązku przeprowadzenia takiego dowodu w ramach prowadzonego postępowania z urzędu. W ocenie skarżących organ, ograniczając postępowanie dowodowe jedynie do oględzin przedmiotowego drzewa, nie był w stanie w rzetelny sposób dokonać oceny stanu zieleni wysokiej, jak i ocenić wieku drzewa i jego żywotności. Określenie wieku drzewa jedynie po przeprowadzeniu obmiaru pnia na wysokości 130 cm i posłużenie się tablicami wiekowymi opracowanymi przez prof. L. M. jest niewystarczające do uznania, iż postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób rzetelny. Zdaniem skarżących ani Burmistrz w ramach prowadzonego postępowania ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie poczyniło kompleksowych ustaleń co do stanu drzewa i faktu, czy stwarza ono zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Same oględziny, bez pobrania i zbadania próbek drzewa i jego korzeni, nie jest wystarczające do oceny czy drzewo jest zdrowe i czy nie stwarza zagrożenia. Skarżący odnieśli się również do kwestii związanej z przyjęciem przez organ, iż w związku z opinią konserwatora zabytków, w której wskazano bezwzględny nakaz utrzymania rosnącego w pobliżu drzewa, nie może zostać wydana zgoda na wycinkę drzewa. Skarżący podnieśli, że konserwator zabytków nie dysponuje stosowną wiedzą merytoryczną co do stanu zieleni na działce oraz faktu czy ze względu bezpieczeństwa wycinka drzewa nie jest jednak wskazana. Skarżący podkreślili, iż drzewo zlokalizowane na ich działce jest obecnie jednym z ostatnich starych i stwarzających zagrożenie drzew zlokalizowanych w obrębie Rynku w K. Pozostałe drzewa, które rosły na działkach należących do Gminy, zostały wycięte właśnie z uwagi na ich stan. W konsekwencji, w ocenie skarżących, dokonywanie przez Gminę wycinki drzew na własnych gruntach, a odmowa wycinki drzew na działce stanowiącej własność P. C. godzi w konstytucyjną zasadę równości podmiotów zwłaszcza, że jak wskazano zarówno w niniejszej skardze, jak i we wniosku o zgodę na wycinkę, jak i w odwołaniu, pierwszorzędną przyczyną domagania się zgody na wycinkę drzewa było przekonanie skarżących o jego złym stanie, a co za tym idzie zagrożeniu dla bezpieczeństwa osób korzystających z płyty Rynku. Skarżący wnieśli o zwrócenie się przez Sąd do Burmistrza Gminy o wskazanie, ile starych drzew w ścisłym centrum K. zostało wyciętych w ciągu ostatnich 5 lat oraz jakie były powody dokonania tej wycinki. Skarżący podkreślili nadto, że deklarowali wolę dokonania nasadzeń nowych drzew w dowolnym, wskazanym przez władze Gminy miejscu, do czego nie odniósł się organ pierwszej ani drugiej instancji. Skarżący nie zgodzili się również z twierdzeniem Kolegium, że powołują się na przyszłe, potencjalne zagrożenie, a Kolegium jest uprawnione do orzekania jedynie na podstawie aktualnego stanu faktycznego. W ocenie skarżących i działającej na ich zlecenie firmy budowlanej drzewo stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi poprzez ryzyko jego złamania lub przewrócenia. Fakt, iż drzewo na dzień dzisiejszy nie uległo przewróceniu nie oznacza, iż takie ryzyko nie istnieje, co więcej gdy się ono wywróci lub złamie składanie wniosku o jego wycinkę będzie spóźnione i bezprzedmiotowe, a co więcej, konsekwencjami ewentualnego wypadku zostanie obciążony nie organ, a właściciel działki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 20 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowił oddalić zawarty w skardze wniosek skarżących o zwrócenie się przez Sąd do Burmistrza Gminy o podanie ilości wyciętych przez Gminę drzew. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu, co uzasadniało usunięcie ich z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie zezwolenia na wycięcie jesionu wyniosłego, wydana na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody. Należy mieć na uwadze, że zaskarżona decyzja została wydana w następstwie uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1272/15, poprzednio wydanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 sierpnia 2015 r., znak: [...]. Stosownie zaś do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy czyniąc pogląd prawny nieaktualny. Trzeba również mieć na uwadze, że przepisy będące podstawą wydanych decyzji, to jest art. 83 i następne ustawy o ochronie przyrody, zostały istotnie zmienione ustawą nowelizującą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1045). Zgodnie jednak z art. 53 ust. 1 ustawy nowelizującej, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 6-9, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem organ słusznie zastosował w sprawie wyjątek od zasady orzekania w oparciu o obowiązujące w chwili wydania decyzji i procedował zgodnie z przepisami dotychczasowymi – obowiązującymi w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego. Nie budzi wątpliwości, że - zgodnie z zaleceniem Sądu - organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę przeprowadził postępowanie wyjaśniające i dokonał własnych ustaleń co do kręgu stron postępowania. W oparciu o te ustalenia organ odwoławczy orzekł co do istoty sprawy utrzymując w mocy decyzję I instancji. Istotą sporu w kontrolowanej sprawie była ocena prawidłowości działania organów w zakresie zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego (w tym obejmującego opinię dendrologiczną) co do stanu przedmiotowego drzewa. Należy wskazać, że ochrona przyrody w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 7, 8 i 9 ustawy o ochronie przyrody polega na zachowaniu, równoważnym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody: krajobrazu, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień, a celem ochrony przyrody - stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 5 i 7 - jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień; nadto kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody przez edukację, informowanie i promocję w dziedzinie ochrony przyrody. Ochrona terenów zieleni i zadrzewień, zgodnie z rozdziałem 4 ustawy o ochronie przyrody, obejmującym swoim zakresem art. 83 ust. 1, jest realizowana m.in. przez nałożony na posiadacza danej nieruchomości obowiązek uzyskania zezwolenia, wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości. Z treści przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wynika, iż zezwolenie na usuwanie drzew ma charakter dyskrecjonalny. Decyzja w tym przedmiocie zależy od uznania organu, którego obowiązkiem jest dbałość o przyrodę, ochronę składników przyrody, w tym zieleni w miastach i wsiach. W ramach wykonywania tego obowiązku organ ma prawo uznać, że drzewo nie kwalifikuje się do wycięcia, ale takie rozstrzygnięcie musi poprzedzać właściwa ocena zgromadzonego kompletnego materiału dowodowego. Rozstrzygając o zasadności wniosku organ jest zobowiązany kierować się ogólnymi zasadami postępowania, w tym uwzględnić interes publiczny oraz słuszny interes strony (art. 7 K.p.a.). Wydane rozstrzygnięcie musi opierać się na wnikliwej ocenie i wyważeniu obu interesów. W przypadku rozstrzygnięcia zawierającego elementy uznania administracyjnego kontrola sądowa sprowadza się do oceny, czy organ przed wydaniem decyzji prawidłowo przeprowadził postępowanie, czy podjął wszystkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czy organ właściwie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i nie przekroczył granic swobodnego uznania administracyjnego, czy rozstrzygnięcia takie nie posiadają cech dowolności, czy w sposób należyty zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesy stron postępowania (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1999 r. sygn. II SA 303/99 Lex Nr 46768, wyrok NSA z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. V SA 2135/00 Lex Nr 50156). Z punktu widzenia interesu strony organ musi uwzględniać prawo do swobodnego korzystania z nieruchomości, bez narażania strony na niebezpieczeństwo uszkodzenia mienia czy narażenia na utratę zdrowia. Z punktu widzenia interesu publicznego organ musi brać pod uwagę ochronę walorów przyrodniczych. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia. W rozdziale II Konstytucji zatytułowanym "Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela" w art. 31 ust. 3 zawarto ogólną zasadę, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Uzupełnieniem tej normy jest przepis art. 64 ust. 3 Konstytucji stanowiący, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Ograniczenia mogą być ustanowione tylko w ustawie oraz tylko wtedy gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla ochrony wskazanych wartości (bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny, ochrona środowiska, zdrowia i moralności publicznej, wolności i praw innych osób), przy czym nie mogą naruszać istoty danej wolności lub prawa. Jak zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 10 lipca 2008 r. (sygn. akt P 15/08, OTK-A 2008, nr 6, poz. 105; Dz.U. z 2008 r. Nr 131, poz. 838) "wymóg »konieczności w demokratycznym państwie« oznacza nakaz zachowania zasady proporcjonalności. Z zasady tej wynikają nakazy stosowania środków, które umożliwiają skuteczną realizację zamierzonych celów, stosowania środków niezbędnych, tzn. środków najmniej uciążliwych dla jednostki oraz zachowania odpowiedniej proporcji między korzyścią, którą przynoszą zastosowane środki, a ciężarem nałożonym na jednostkę". W niniejszej sprawie poddanej kontroli Sądu organy nie wykazały, by ograniczenie chronionego Konstytucją prawa własności było uzasadnione ochroną środowiska (art. 5 oraz art. 74 Konstytucji), w tym przypadku ochroną drzewa zdrowego, niezagrażającego bezpieczeństwu otoczenia. Decyzja w sprawie wycinki drzew zależy od uznania organu, którego obowiązkiem jest szeroko rozumiana dbałość o przyrodę, jednakże nie można przyjąć, że jest to uznanie bezgraniczne. Organ zobowiązany jest do poszukiwania rozwiązań korzystnych zarówno dla interesu publicznego, jak i dla inwestora co oznacza, że wniosek określonego podmiotu o zezwolenie na usunięcie drzewa z nieruchomości winien być wszechstronnie rozważony i to zarówno w kontekście interesu wnioskodawcy, jak i interesu publicznego, przy czym przepisy ustawy o ochronie przyrody ani żadne inne przepisy nie dają wprost podstaw do przyjęcia prymatu interesu publicznego nad interesem właściciela nieruchomości (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 885/09, publ. LEX nr 528406). Organ winien rozważyć, czy dostateczną rekompensatą dla środowiska nie będzie zastąpienie usuwanych drzew lub krzewów nowymi i dopiero w przypadku stwierdzenia braku takich możliwości będzie można podjąć decyzję odmowną. Natomiast wystarczającą przesłanką do wydania decyzji odmawiającej zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów nie będzie sam walor przyrodniczy obiektu objętego wnioskiem (A. Majewski, Kryteria wydawania przez organy gmin zezwoleń na usunięcie drzew i krzewów, ST 1996, nr 11, s. 57) (por. także wyrok we Wrocławiu z 28 czerwca 2012 r., sygn. II SA/Wr 307/12 dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie jako przyczynę wniosku o usunięcie drzewa skarżący podali zarówno zły stan drzewa (zagrażający bezpieczeństwu), jak i kolizję drzewa z zamierzeniem budowlanym. Argumentowali, że zły stan drzewa może zostać spotęgowany zamierzoną inwestycją, na którą skarżący mają ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę. Przy wydaniu decyzji organy zlekceważyły wnioski formułowane przez skarżących. W kwestii stanu przedmiotowego jesionu organ I instancji poprzestał na wnioskach naocznej oceny dokonanej podczas oględzin, że drzewo osiągnęło kulminację przyrostu na wysokość i szacunku jego wieku z tablic wiekowych na ok. 45-60 lat. Stwierdzono, że drzewo nie posiada ubytków powierzchniowych lub wgłębnych, owocników grzybów lub innych widocznych oznak objawów chorobowych. Z kolei organ odwoławczy całkowicie pominął podniesioną w odwołaniu okoliczność, że stan drzewa zagrażający – zdaniem skarżących - bezpieczeństwu ujawnił się dopiero po dokonaniu oględzin przez kierownika budowy wybranego przez skarżących do prowadzenia inwestycji budowlanej. Organ nie odniósł się również do twierdzenia, że w trakcie prac prowadzonych uprzednio przez Gminę, związanych z rewitalizacją Rynku, korzenie drzewa zostały podcięte od strony prowadzonych przez Gminę prac. Odnosząc się do kwestii starań skarżących o pozyskanie prywatnej opinii dendrologicznej ze wstępną oceną dendrologa, że stan drzewa jest zły, a jego stan zagraża bezpieczeństwu, organ ograniczył się do stwierdzenia, że do dnia wydania decyzji opinia dendrologa nie wpłynęła od skarżących do organu. Należy podkreślić, że w sytuacji, gdy nieokreślone są w przepisach prawnych szczegółowe przesłanki merytorycznej podstawy decyzji administracyjnej, niezależnie od konieczności powiązania treści tej decyzji z dającymi się normatywnie uzasadnić celami regulacji, właśnie precyzyjne i wszechstronne ustalenie podstaw faktycznych nabiera znaczenia zasadniczego dla prawidłowości podjętej decyzji. W tym kontekście należy zatem upatrywać funkcję rozwiązania wyrażonego w art. 75 § 1 K.p.a., dopuszczającego jako dowód wszystko to, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w szczególności opinie biegłych (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2012 r., sygn. II OSK 830/11). W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że organy nie zleciły biegłemu wykonania opinii dendrologicznej na okoliczność stanu drzewa, a - nie dysponując wiedzą specjalną - dokonały ustaleń faktycznych na podstawie samych oględzin, z których wywiodły, że drzewo jest zdrowe, a zagrożenia są jedynie hipotetyczne i jako takie nie mogą uzasadniać uwzględnienia wniosku. Nie jest trafny pogląd wyrażony przez organ odwoławczy, że organ I instancji nie miał obowiązku zlecenia sporządzenia opinii biegłego, skoro z przeprowadzonej wizji w terenie nie wynikało, aby drzewo było uszkodzone, czy też znajdowało się w złym stanie. Organy administracji nie wyjaśniły dlaczego uważają, że zagrożenie bezpieczeństwa jest w sprawie wyłączenie hipotetyczne. Organy nie oceniły też położenia nieruchomości względem drzewa w kontekście podatności na powstanie możliwych szkód z tytułu aktualnego stanu drzewa. Niewątpliwie rację ma organ, że art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie określa szczegółowych przesłanek czy kryteriów określających przypadki, które obligują organ administracji do udzielenia zezwolenia na wycięcie drzewa lub odmowy jego wydania. Rozstrzygnięcie sprawy odbywa się w tym przypadku w granicach tzw. uznania administracyjnego. Jednakże trzeba podkreślić, że to na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.), prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierowały się organy przy załatwieniu sprawy (art. 11 K.p.a.). Zawarte w art. 7, art. 9, art. 11 i art. 77 § 1 K.p.a. zasady wyznaczają też granice postępowania odwoławczego, którego istotą, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego zawartą w art. 15 K.p.a., jest ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie przez organ odwoławczy. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji, jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności w uzasadnieniu decyzji obu instancji stanowi naruszenie art. 107 § 3 K.p.a.. Organ nie wykazał wystarczającymi dowodami, że formułowane przez skarżących wnioski co do stanu drzewa są błędne. Tym samym organ nie zakwestionował skutecznie stanowiska skarżących w tym przedmiocie, czego mógł dokonać przez wykonanie ekspertyzy dendrologicznej i włączenie jej do materiału dowodowego w sprawie. Ekspertyza biegłego może być elementem materiału dowodowego i jako taka podlega ocenie organu administracji wydającego decyzję. Organ I instancji, odmawiając wydania zezwolenia na usunięcie drzewa przekroczył zatem granice uznania administracyjnego, a wydana decyzja nosi cechy dowolności. W rozpoznawanej sprawie nie został dokładnie ustalony stan faktyczny oraz nie rozważono wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności kwestii podnoszonych przez skarżących co do stanu drzewa. Organ wydając decyzję powinien mieć na uwadze naczelną zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 77 K.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję wprawdzie orzekł co do istoty sprawy, jednakże nie usunął nieprawidłowości zaistniałych w postępowaniu przed organem I instancji, jak i nie ustosunkował się merytorycznie do wszystkich zarzutów skarżących, powołując się na ogólne uwarunkowania przemawiające za zachowaniem drzewa, którego stan organ ocenił jako dobry. Tym samym nie wypełnił również wytycznych zawartych w wyroku z 5 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1272/15, zobowiązujących organ odwoławczy do rozpatrzenia odwołania, czyli ustosunkowania się do zawartych w nim zarzutów, czym naruszył art. 153 P.p.s.a.. W tych okolicznościach doszło do przekroczenia granic "uznania administracyjnego", bowiem skarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Samo rozstrzygnięcie natomiast podjęto na podstawie fragmentu materiału dowodowego możliwego do zebrania w sprawie, tj. tylko na podstawie wyniku oględzin, bez opinii dendrologicznej co do stanu drzewa. Należy też wskazać, że rację mieli skarżący kwestionując, że organ powołał się na treść decyzji Starosty z dnia 23 października 2014 r., znak: [...] zawierającej cytat z opinii Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w K. stwierdzający, iż: "(...) Warunkiem są gabaryty budynku, który musi być istotnie niższy od obu budynków murowanych, bogate przeszklenie wszystkich elewacji oraz bezwzględnie utrzymanie rosnącego w pobliżu drzewa." Organ zresztą sam słusznie podkreślił, że opinia ta nie jest wiążąca. W związku z powyższym, wbrew stwierdzeniu organu, opinia ta pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, szczególnie w kontekście podnoszonych przez skarżących późniejszych negatywnych zmian stanu zdrowotnego drzewa. Wskazane powyżej uchybienia skutkowały uchyleniem przez Sąd decyzji obu instancji. Podstawą orzeczenia w niniejszej sprawie jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a.. Ponownie rozpoznając sprawę organy będą zobowiązane uwzględnić powyższe wskazania Sądu co do konieczności zgromadzenia dowodów (w tym opinii dendrologicznej) oraz przeprowadzenia wnikliwej analizy i oceny stanu faktycznego sprawy. Organy winny ocenić dowód w postaci zleconej przez siebie opinii biegłego, a następnie wydać stosowne rozstrzygnięcie w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Organ uznając za stosowne może przeprowadzić również inne czynności zmierzające do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i jego rozpatrzenia na podstawie stosownych przepisów prawa. W przypadku stwierdzenia złego stanu drzewa, organ winien zadbać o wartości ekologiczne i przyrodnicze, mając na uwadze również przepisy o obowiązkowych nasadzeniach zastępczych. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zgodnie z regulacją z art. 135 P.p.s.a., iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro także i decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów, jej uchylenie stało się konieczne. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżących 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł, koszt zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.