II SA/Kr 707/15
WyrokWSA w Krakowie2015-11-25
Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Joanna Tuszyńska, Aldona Gąsecka – Duda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że skarżący nie posiadał statusu strony w postępowaniu dotyczącym samowolnych robót budowlanych, mimo że organ pierwszej instancji przyznał mu taki status?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nieprawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze, ponieważ nie zgromadził wystarczających dowodów ani nie przeprowadził rzeczowej analizy kwestii posiadania przez skarżącego statusu strony. Brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym prawnego statusu nieruchomości i wpływu robót budowlanych na prawa skarżącego, stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasad prawdy obiektywnej i praworządności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P.Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w Krakowie z dnia 8 kwietnia 2015 r., która umorzyła postępowanie odwoławcze. Organ pierwszej instancji (PINB) nakazał inwestorowi F.K. zaniechanie robót budowlanych prowadzonych bez pozwolenia na budowę. WINB umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że P.Z. nie wykazał indywidualnego interesu prawnego w postępowaniu. Skarżący zarzucał ignorowanie negatywnej opinii Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków oraz wpływ robót na jego lokal i elewację budynku.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska WSA Aldona Gąsecka – Duda (spr.) Protokolant : st. sekr. sąd. Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi P.Z. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 kwietnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego uchyla zaskarżoną decyzję.
Decyzją Nr [...] z dnia 8 kwietnia 2015 r., znak: [...]., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej - k.p.a.) oraz art. 80 ust. 2 i art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednol. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm., dalej – P.b.), po rozpatrzeniu odwołania P. Z. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat [...] z dnia 13 czerwca 2014 r., znak: [...]- nakazującej inwestorowi F. K. zaniechanie robót budowlanych prowadzonych w obrąbie lokalu mieszkalnego nr [...] na I. piętrze budynku przy ul. K. w K., na działce nr [...] obr. [...], realizowanych bez decyzji pozwolenia na budowę - Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. umorzył postępowanie odwoławcze.
Orzekając w ten sposób podał, że w związku ze skargą P. Z. PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. Podczas czynności kontrolnych dnia 28 marca 2014 r. stwierdzono, że w wyniku przebudowy lokal nr [...] został podzielony na mniejsze lokale mieszkalne, przebudowano instalacje wewnętrzne w lokalu. Ponieważ roboty budowlane nie zostały zakończone, postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2014 r., znak: [...] PINB wstrzymał roboty budowlane, orzekając o obowiązku przedłożenia inwentaryzacji i oceny technicznej wykonanych robót. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem MWINB z dnia 27 lutego 2015 r., znak: [...]. Za strony postępowania organ pierwszej instancji uznał wszystkich współwłaścicieli budynku i wyodrębnionych lokali, mimo iż w budynku została ex lege została ustanowiona wspólnota mieszkaniowa i wyznaczony zarząd wspólnoty .
Zdaniem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, wnoszący odwołanie .P. Z. nie wykazał indywidualnego interesu prawnego w niniejszym postępowaniu. Organ drugiej instancji jest zobowiązany zbadać dopuszczalność odwalania, którą wyznaczają przesłanki przedmiotowymi i podmiotowe. Przesłanki podmiotowe, to złożenie odwołania przez legitymowany podmiot, stronę postępowania. Jeżeli z odwołania wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że wnoszący nie ma w sprawie interesu prawnego, organ odwoławczy w formie postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania. W razie jednak, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności dowodowych w postępowaniu wyjaśniającym, nie można przyjąć, że organ tych ustaleń będzie dokonywał poza formami postępowania administracyjnego, bez zapewnienia udziału jednostki powołującej się na własny interes prawny. W takim przypadku organ drugiej instancji obowiązany jest podjąć postępowanie odwoławcze, a w razie ustalenia, że wnoszący odwołanie nie ma interesu prawnego, zakończyć go w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. W tym zakresie aktualne pozostaje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w uchwale składu 7 sędziów z dnia 5 lipca 1999 r., że stwierdzenie iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (sygn. akt OPS 16/98, opubl. ONSA 1999, nr 4, póz. 119). W uchwale tej podkreślono, że ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego i powinno nastąpić w toku rozpoznania odwołania na podstawie stanu faktycznego wynikającego z dowodów zebranych przez organ pierwszej instancji wraz z ewentualnym ich uzupełnieniem zgodnie z art. 136 k.p.a.
Już na wstępie w niniejszej sprawie należało zatem rozważyć, czy odwołanie wniesione P. Z. może być rozpatrzone, co nastąpiło z uwzględnieniem kwalifikacji prawnej robót i obszaru oddziaływania , na podstawie informacji zawartych w aktach sprawy oraz odwołania i pisma P. Z. z dnia 4 marca 2015 r. Rolą organu administracji publicznej w postępowaniu jest bieżące i stale weryfikowanie kręgu stron postępowania administracyjnego. Nie jest tak, że osoba raz ujęta w katalogu stron jakiegoś postępowania pozostaje stroną tego postępowania na zawsze. Fakt bycia stroną postępowania administracyjnego jest korelatem ustalonego stanu faktycznego danej sprawy. Jeśli organ ustala określony stan faktyczny, to na jego podstawie ocenia również, czyjego interesu prawnego lub obowiązku tenże stan faktyczny może dotyczyć. Z wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania wynika, że dana sprawa administracyjna może być dwukrotnie rozpoznana przez organy różnych stopni. To zaś oznacza, że zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji może (powinien) zbadać kwestię tego, kto jest stroną postępowania administracyjnego.
Przedmiotem niniejszego postępowania są samowolne roboty budowlane związane z przebudową lokalu mieszkalnego nr [...] na znajdującego się na l. piętrze budynku na kilka mniejszych lokali mieszkalnych wraz z przebudową instalacji wewnętrznych (zwiększono ilość zespołów sanitarnych i aneksów kuchennych odpowiednio do ilości mieszkań). PINB prowadził postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zgodności tych robót z przepisami w trybie art. 50 i 51 P.b.
Podmiot może zostać uznany za stronę wówczas, gdy posiada w postępowaniu zindywidualizowany interes prawny. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, podmiot posiada w postępowaniu administracyjnym interes prawny, gdy istnieje norma prawna, w oparciu o którą można ustalić uprawnienie lub obowiązek podmiotu. W niniejszej sprawie należałoby wykazać, czy roboty zrealizowane w lokalu nr [...] mają wpływ na prawa i obowiązki związane z wykonywaniem przez P. Z. prawa własności lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. K. Przymiot strony winien być określony zgodnie z art. 28 k.p.a. Legitymowaną do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym, a zatem adresatem decyzji w sytuacji, gdy postępowanie dotyczy części wspólnej nieruchomości, jest wspólnota mieszkaniowa, reprezentowana przez zarząd.
Z materiału dowodowego wynika, że jednoosobowy zarząd wspólnoty sprawuje J. M. Wspólnota jest podmiotem, którego uprawnienia wprost wpływają na zakres uprawnień współwłaścicieli lokali tworzących tę wspólnotę. Chodzi przy tym nie tylko o uprawnienia i obowiązki materialnoprawne i proceduralne, określone w art. 6 zdanie drugie ustawy o własności lokali. Dotyczy to także zarządu nieruchomością wspólną. Zarząd, w znaczeniu przedmiotowym, tj. zarządzanie nieruchomością wspólną, sprawowany jest przez zarząd w rozumieniu podmiotowym, wyłoniony sposób określony w art. 18 ust. 1 lub art. 18 ust. 3 ustawy o własności lokali. Zarządzanie w znaczeniu przedmiotowym, jak wynika pośrednio z treści art. 21 tej ustawy, polega na kierowaniu sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentowaniu jej na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą, a poszczególnymi właścicielami lokali. Czynności prawne, czynności faktyczne oraz załatwianie spraw przed urzędami i sądami, odnoszące się do nieruchomości wspólnej, należą zatem do kompetencji wspólnoty mieszkaniowej, która reprezentuje interesy właścicieli lokali. Jedynie wyjątkowo członek wspólnoty mieszkaniowej, jeśli wykaże swój indywidualny, własny interes prawny, to może wystąpić jako strona w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której co do zasady występuje wspólnota. Ocenie organu podlega, czy właściciel wyodrębnionej nieruchomości lokalowej, nie sąsiadującej w pionie ani w poziomie z nieruchomością, w której prowadzi się roboty budowlane (a w konsekwencji postępowanie w ramach nadzoru budowlanego), wykazał, iż doszło do negatywnego oddziaływania na jego nieruchomość poprzez dopuszczenie do realizacji określonych robót budowlanych ( vide wyrok WSA w Warszawie z 2008-12-02, sygn. VII SA/Wa 1269/08, LEX nr 558379). Zgodnie z wyrokiem z 23 kwietnia 2009 r., sygn. II OSK 616/08 ( CBOSA) "...przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie zaniechania robót budowlanych ( w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane ) winien być określony zgodnie z treścią art. 28 k.p.a., który stanowi, że "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze wzglądu na swój interes prawny lub obowiązek". Przepis art. 28 nie stanowi samoistnej normy prawnej, a to z tego wzglądu, że ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Interes prawny ma charakter materialnoprawny, oparty wiać jest na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (art. 28 k.p.a.). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Przymiotu strony nie wykazuje natomiast osoba, która swój udział w postępowaniu administracyjnym opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu publicznego. Interes faktyczny nie tworzy legitymacji procesowej"
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy , iż skarżący nie podał w odwołaniu żadnego przepisu prawa materialnego , który w kontekście przepisu art. 28 k.p.a. wskazywałby na istnienie jego interesu prawnego lub uprawnienia w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie art. 51 P.b. W ocenie MWINB, okoliczność, że dana osoba jest właścicielem wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nie jest wystarczającą podstawą do przyznania jej statusu strony w postępowaniach regulowanych m.in. art. 51 P.b., prowadzonych wobec innego członka wspólnoty. Naruszenie art. 28 P.b. stało się bowiem podstawą przeprowadzenia postępowania administracyjnego z urzędu, zatem ten przepis nie może być normą prawną, której ochrona implikuje indywidualny udział P. Z. w niniejszym postępowaniu administracyjnym na prawach strony.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu MWINB stwierdził, iż żaden przepis ustawy Prawo budowlane nie upoważnia organów nadzoru budowlanego do nakładania na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę w formie decyzji administracyjnej, bowiem obowiązek ten wynika wprost z ustawy, a konsekwencją braku uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę jest wdrożenie postępowania naprawczego we właściwym trybie. Pozwolenie na budowę może być wydane jedynie na roboty zamierzone, a nie wykonane. Niezadowolenie ze sprawowanego zarządu wspólnoty nie może być zatem powodem do negowania opisanego wyżej sposobu kreowania kręgu stron w postępowaniach przed organem nadzoru budowlanego, bowiem te kwestie winne być rozstrzygane z powództwa cywilnego przed sądem powszechnym. Organy nadzoru budowlanego nie są natomiast właściwe do rozstrzygania sporów pomiędzy właścicielami poszczególnych lokali, wynikłych z wyżej wymienionych przyczyn. Organy administracji publicznej powinny natomiast działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia zgodnie z art. 12 k.p.a., czemu ma służyć m.in. uznanie wspólnoty za stronę postępowania.
Z materiału dowodowego i z treści odwołania nie wynika, by wykonane roboty wpływały w jakikolwiek sposób na wykonywanie prawa własności wyodrębnionego lokalu P. Z. Należy więc uznać, że nie posiada on zindywidualizowanego interesu materialnego w niniejszej sprawie, a jedynie interes faktyczny.
Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Nr [...] z dnia 8 kwietnia 2015 r., znak: [...], P. Z. domagał się jej uchylenia w całości.
Skarżący podnosił, że kwestionowana decyzja ignoruje najważniejszy stan faktyczny w samowoli budowlanej wykonanej przy ul. K., a mianowicie negatywna opinię Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie wydaną w dniu 17 czerwca 2014 r. MWINB zignorował opis w postanowieniu PINB z dnia 15 kwietnia 2014 r., znak: [...]: "Opinia w zakresie robót budowlanych obejmujących zmiany elewacyjne i robót instalacyjnych winna być zaopiniowana przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie. Na ewentualne wskazane roboty budowlane w postaci przekuć należy uzyskać pozwolenie konserwatorskie Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie (...) Budynek przy ul. K. jest usytuowany na działce nr [...] obr. [...] w K. leżący w obszarze układu urbanistycznego Krakowa w granicach rdzenia Twierdzy Kraków wpisanego do rejestru zabytków pod nr A-69/M. Zatem na roboty budowlane mające wpływ na wygląd elewacji inwestor winien uzyskać pozwolenie konserwatorskie (...)Na ewentualne, wskazane w ww ocenie technicznej roboty budowlane należy uzyskać pozwolenie konserwatorskie(...) Przedłożenie wymaganych niniejszym postanowieniem dokumentów będzie stanowić materiał dowodowy, niezbędny do podjęcia dalszych działań przez organ nadzoru budowlanego l instancji. W przypadku niedostarczeni żądanych nin. postanowieniem dokumentów w podanym terminie 30-to dniowym od daty doręczeni nin. postanowienia - nowy termin nie może być wyznaczony z uwagi, iż wskazany 30-to dniowy termin jest terminem ustawowym. W związku z powyższym po upływie wskazanego niniejszego postanowieniem terminu zostanie wydana decyzja w oparciu o materiał dowodowy będący w posiadaniu łut. Inspektoratu zgodnie z dyspozycją art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane."
W decyzji nr [...] wydanej w dniu 13 czerwca 2014r. PINB zauważył ze
"Do dnia wydawania niniejszego rozstrzygnięcia do tut. Organu nie wpłynęło uzgodnienie przez MWKZ (Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie).
W uzasadnieniu Decyzji Nr [...] napisano:
"Jednocześnie tut. organ nadzoru budowlanego informuje, ze niniejsza decyzja nie daje prawa do kontynuowania robót lub wykonywania nowych robót. W przypadku zamiaru inwestora dotyczącego wykonania dalszych, nowych robót budowlanych w przedmiotowym budynku, bądź kontynuowania dotychczas wykonanych robót - inwestor zobowiązany jest do uzyskania z właściwego organu administracji architektoniczne - budowlanej stosownego pozwolenia na realizację robót budowlanych, po wcześniejszym pozyskaniu pozwolenia konserwatorskiego."
Skarżący podnosił, że w zażaleniu złożonym do MWINB w dniu 11 lipca 2014 r. i ponownie w piśmie z dnia 1 października 2014 wskazał , że inwestor robót budowlanych nie pozyskał pozwolenia konserwatorskiego.
W dniu 17 czerwca 2014 r. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Krakowie wydał negatywną opinie, co do samowoli budowlanej a mianowicie:
"w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 11.06.2014r. w przedmiotowej kamienicy stwierdzono, ze roboty budowlane zostały przeprowadzone bez poszanowania istniejących wartości, w sposób ingerujący i degradujący substancje zabytkową....Przeprowadzone roboty budowlane nie zostały poprzedzone rozpoznaniem na obecność warstw malarskich, a zatem nie ma możliwości stwierdzenia czy dekoracje malarskie, których czytelne ślady (dekoracja malarska typu patronowego) znajdują się w korytarzu przedmiotowego lokalu nie zostały zniszczone podczas przeprowadzonej przebudowy. Konieczne jest przeprowadzenie rozpoznania przez uprawnionego konserwatora dzieł sztuki na obecność zabytkowych warstw malarskich. Poszerzenie otworu okiennego i wprowadzenie w miejsce zabytków stolarki okien bez podziałów, z PCV - materiału deprecjonującego wartość zabytku spowodowało zniekształcenie kompozycji elewacji i zaburzenie jej proporcji, a co za tym idzie degradację historycznie ukształtowanej kompozycji elewacji o uporządkowanym charakterze. W związku z powyższym WUOZ ze stanowiska konserwatorskiego nie może zaakceptować przeprowadzonych robót. W ocenie tut. Urzędu spowodowały one zatracenie cech XX wiecznej secesyjnej kamienicy oraz zubożenie jej wystroju."
Skarżący wskazywał tez, że mieszkanie numer [...] nadal objęte jest jedną księgą wieczystą, ponieważ inwestor nie wydzielił nowo powstałych mieszkań do oddzielnych księgach wieczystych pomimo faktu, że wynajął mieszkania, co zostało zasygnalizowane MWINB w piśmie w dniu 2 marca 2015 r.
Skarżący podnosił na koniec, że ponieważ jest współwłaścicielem elewacji, która została zniszczona przez samowole budowlaną, domagam się o przywróceniu elewacji do stanu zgodnego z zaleceniem Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednol. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia w sprawie niniejszej jest decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego. Wydając takie orzeczenie organ drugiej instancji uznał, że odwołanie w niniejszej sprawie zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną, chociaż taki status przyznawał P. Z. organ pierwszej instancji.
Z twierdzeń skarżącego w toku postępowania administracyjnego wynika, że jest on współwłaścicielem lokali mieszkalnych nr [...] i nr [...] Wskazanie na twierdzenie P. Z. a nie dowody uzasadnia fakt, że w aktach administracyjnych brak jest dokumentów urzędowych dotyczących budynku przy ul. K. w K., z których wynikałby jego stan prawny. Takowych dokumentów nie zgromadził bowiem ani organ pierwszej, ani drugiej instancji. Nie jest zatem możliwym ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, czy w budynku powyższym ustanowiono odrębną własność lokali mieszkalnych i komu przysługuje ich własność.
Z ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji wynika, że to inicjatywie skarżącego należy przypisać zarówno wszczęcie postępowania administracyjne w sprawie samowolnej przebudowy lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. K. w K., jak i ujawnienie, że działa tam wspólnota mieszkaniowa i wybrano jej zarządcę. Te okoliczność uwzględnił bowiem dopiero organ odwoławczy - także w związku z twierdzeniami skarżącego, który to organ nie zgromadził jednak wszystkich dokumentów niezbędnych dla wyjaśnienia, jakie osoby tworzą wspólnotę mieszkaniowa budynku przy ul K. w K.co ma również wpływ na skuteczność ustanowienia zarządcy.
W aktach administracyjnych brak także dowodów pozwalających na orientację, jak położone są względem siebie poszczególne lokale mieszkalne. Wskazana okoliczność ma zaś istotne znaczenia dla możliwości poczynienia koniecznych ustale co do ewentualnych uwarunkowań i wpływu przebudowy lokalu nr [...] na uprawnienia właścicieli innych samodzielnych lokali mieszkalnych.
W tym zakresie należy zauważyć, że zarówno z ustaleń zawartych w postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie powiat [...] z dnia 15 kwietnia 2014 r., znak: [...], jak i wydanej następnie decyzji, od której skarżący złożył odwołanie wynika kwalifikacja robót budowlanych w lokalu nr [...], jako przebudowy budynku. Już treść notatki urzędowej z dnia 3 kwietnia 2014 r., a potem powołanego postanowienia naprowadza, że kwestionowane roboty budowlane mogą mieć wpływ na obowiązki wszystkich członków wspólnoty mieszkaniowej z uwagi na ingerencje w elewację budynku. Nadto, dokonana przebudowa rodziła obawy organu pierwszej instancji o statykę budynku i działanie instalacji. Stan taki wynika z pkt 2 powyższego postanowienia, w którym nałożono na K. F., jako inwestora robót realizowanych bez decyzji o pozwoleniu na budowę w obrębie lokalu nr [...] na I. Pietrze budynku przy ul. K. w K. obowiązek przedłożenia oceny technicznej wykonanej przebudowy odnoszącej się do wpływu na statykę obiektu oraz oceny technicznej w zakresie instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej, wentylacji grawitacyjnej oraz wewnętrznej instalacji elektrycznej odnoszącej się do zgodności przyjętych rozwiązań obowiązującymi warunkami technicznymi i Polskimi Normami oraz zawierającej zakres projektowanych zmian, opis techniczny instalacji i obliczenia obejmujące przewidywany pobór mocy z sieci elektroenergetycznej po przebudowie, obciążenie wewnętrznych linii zasilających oraz poszczególnych obwodów, dobór przekrojów przewodów i zabezpieczeń (odbiorników i przewodów), spadki napięć w obwodach, skuteczność działania środków ochrony od porażeń, plany zmiany instalacji wewnątrz budynku. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika zaś, że w lokalu nr 4 bez pozwolenia na budowę i pozwolenia konserwatorskiego wykonano dodatkowe sanitariaty, rozbudowano wewnętrzną instalacje wod-kan i elektryczną, poszerzono otwór okienny w elewacji tylnej, w niektórych pomieszczeniach zamontowano antresole, dla uzyskania prawidłowych spadków poziomów kanalizacyjnych w korytarzu oraz w części pomieszczeń po jego obydwu stronach wprowadzono podwyższony poziom posadzki. Z zgromadzone materiały wskazują też na fakt wyburzenia ścian działowych w lokalu i realizacja nowych.
W aktach administracyjnych brak pisma P. Z. z dnia 25 marca 2014r., którego treść była powodem wszczęcia postępowania administracyjnego, co powoduje niemożność jego analizy pod kątem ujawnianego interesu prawnego skarżącego, który upoważniałby współwłaściciela nieruchomości budynkowej oraz odrębnych lokali mieszkalnych nr [...] i [...] do udziału w niniejszym postępowaniu obok wspólnoty mieszkaniowej. Niemniej jednak w piśmie z dnia 25 kwietnia 2014r. skarżący sygnalizował nie tylko fakt nierespektowania przez inwestora nakazu wstrzymania robót budowlanych, ale również twierdził, że przedmiotowe prace spowodowały dalsze pęknięcia na klatce schodowej w kamienicy, w czasie opadów deszczu występują na obróbkach blacharskich na tarasie mieszkania skarżącego i w mieszkaniu przebicia prądu, a także pojawia się wyczuwalny zapach gazu w przewodach wentylacyjnych. O faktach tych skarżący miał zawiadamiać dostawców mediów z prośba o natychmiastową interwencję. Ponadto P. Z. twierdził, że nielegalne prace i ich skutki zagrażają zdrowi skarżącego oraz sąsiadów.
W tym kontekście należy stwierdzić, że wydają zaskarżona decyzję organ odwoławczy nie tylko nie zgromadził koniecznych dowodów, ale także nie poddał rzeczowej analizie zagadnienia posiadania przez skarżącego, jako współwłaściciela mających stanowić odrębne nieruchomości lokali nr [...] i nr [...], interesu prawnego do udziału w przedmiotowym postępowania w charakterze strony obok wspólnoty mieszkaniowej, co ma wpływ na skuteczności wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, która została mu doręczona.
Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy organ drugiej instancji powinien ustalić zgodnie z przepisami k.p.a., dotyczącymi postępowania wyjaśniającego. W szczególności należało uczynić zadość art. 7 k.p.a., który stanowi że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne -wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a. , rozumianej jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.; C. Martysz- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l i II, Zakamycze, 2005; J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., l SA 1270/93, OSP 1994/7-8/131).
Ponadto, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 11 k.p.a., organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Z brzmienia art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. wynika zatem, że uzasadnienie decyzji nie może ograniczać się do przedstawienia i umotywowania własnego stanowiska organu w określonych kwestiach prawnych jednakże w oderwaniu od materiału dowodowego i bez ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Powyższych przepisów nie respektował jednakże organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję.
Nie jest rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej wykonywaniu ich kompetencji orzeczniczych. Wszystkie wskazane wyżej uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. " c" p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego. Taka kontrola, następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu ( por. wyrok NSA z 10.02.1981r. , SA 910/80, ONSA 1981, nr 1 , poz. 7 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia , WP LexisNexis W-wa 2005 str. 145 t. 14 ), zaś w sprawie niniejszej jest ona niemożliwa z uwagi na uprzednio wskazane uchybienia przepisom.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, a rzeczą organu drugiej instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie wydanie stosownego rozstrzygnięcia po wyeliminowaniu wytkniętych uchybień.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło