II SA/Kr 712/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 15 lutego 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej p o s t a n a w i a I. Oddalić wniosek skarżącej A. W. o zwolnienie od kosztów sądowych II. Oddalić wniosek skarżącej A. W. o ustanowienie adwokata W dniu 18 czerwca 2012 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek A. W. reprezentowanej przez pełnomocnika - matkę M. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uzupełniony pismem z dnia 12 sierpnia 2012 r. w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 15 lutego 2012 r. We wniosku tym pełnomocnik skarżącej oświadczyła, iż skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie osiąga w miesiącu żadnego dochodu, gdyż nie pracuje. Jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Pozostaje na utrzymaniu matki – M. W., która pobiera emeryturę w wysokości 1.533 zł. W składa majątku skarżącej wchodzi dom o pow. 45 m2 oraz działka o pow. 40 arów. Innego majątku ruchomego ani nieruchomości skarżąca nie wykazała. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej podniosła, iż nie można bronić osób działających na szkodę Skarbu Państwa. Nie można dyskryminować A. W. i bronić samowoli budowlanej. A. W. broni swych praw konstytucyjnych, prawa własności. Matka skarżącej, na utrzymaniu której pozostaje oprócz wydatków na cele bieżące ma na utrzymaniu mieszkanie - opłaty za media. Wynoszą one miesięcznie około 400 zł. Ponosi ona też wydatki na leczenie. Leczy się endokrynologicznie, kardiologicznie, neurologicznie. Niskie dochody przy wysokich kosztach adwokackich powodują, że skarżącej nie stać na obrońcę z wyboru. W ocenie referendarza informacje przedstawione przez pełnomocnika skarżącej, we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 13 lipca 2012 r. wezwano pełnomocnika do przekazania w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania następujących informacji : - wyjaśnienia czy A. W. przebywa aktualnie na terenie Stanów Zjednoczonych, a jeśli tak , to kto pokrywa koszty jej bieżącego utrzymania i jaka jest ich wysokość; - wyjaśnienie czy skarżącą aktualnie pobiera naukę- jeśli tak, to kto ponosi koszty tej edukacji, jaka jest wysokość tych kosztów, ewentualnie czy pobiera ona jakiekolwiek stypendium; - wykazanie stanu majątkowego ( nieruchomości, zasoby pieniężne, przedmioty wartościowe) oraz źródła i wysokość miesięcznych dochodów rodziców skarżącej ( ostatnie odcinki świadczeń, decyzja o ich przyznaniu/ waloryzacji, bądź wyciąg z rachunku bankowego potwierdzający wysokość miesięcznych dochodów); - przedłożenie wykazu posiadanych przez A. W. rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy; - oświadczenie w jaki sposób wykorzystywana jest wykazana we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a stanowiąca własność skarżącej, nieruchomość w postaci domu w miejscowości [...], kto ponosi koszty utrzymania tej nieruchomości i jaka jest ich wysokość. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej w piśmie, z dnia 12 sierpnia 2012 r. oświadczyła, iż A. W. nie przebywa obecnie na terenie Stanów Zjednoczonych. Nie pobiera aktualnie nauki. Podejmowała próbę zatrudnienia, ale bezskutecznie. Ponadto matka skarżącej przebywa na emeryturze, której wysokość wynosi 1.533 zł. Ojciec skarżącej, przebywa na wcześniejszej emeryturze, ale odmawia podania jej wysokości. Uważa on, iż osoba nie pracująca, będąca na zasiłku dla bezrobotnych ma prawo do bezpłatnej pomocy prawnej, zwolnienia od kosztów. Uważa, że dla równości stron taka pomoc należy się też jego córce. Podkreśla również, że nie ma obowiązku pokrywania żadnych kosztów sądowych czy pomocy prawnej w obronie praw A. W.- od tego są przepisy i normy prawne. Żąda wyjaśnienia kogo zwalnia się z kosztów sądowych, jeśli nie osobę nie pracującą. A. W. jako osoba młoda, nie pracująca nie posiada własnych oszczędności. Koszty utrzymania w postaci podatku i opłata za ubezpieczenie nieruchomości, której skarżąca jest właścicielem pokrywa jej ojciec. Zaś nie pracująca córka przebywa wyłącznie na utrzymaniu matki, która dołącza informacje o wysokości swoich dochodów za rok 2011. Do pisma dołączona została kserokopia decyzjom ZUS w sprawie wysokości świadczenia dla M. W. oraz kserokopia zaświadczenia o zarejestrowaniu skarżącej jako osoby bezrobotnej. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz zważył co następuje: Zgodnie zaś z treścią art.. 246 § 1 pkt 1 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń pełnomocnika skarżącej jak i przekazanych przez niego dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. . pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na precyzyjne wezwanie sądu dotyczące wykazania stanu majątkowego rodziców ( na utrzymaniu, których skarżąc pozostaje) oraz źródeł i wysokości miesięcznego dochodu, ojciec skarżącej w kategoryczny sposób odmówił ujawnienia tych informacji, twierdząc, że jego córce jako osobie bezrobotnej należy się prawo pomocy i zwolnienie od kosztów sądowych. W tym miejscu należy podkreślić, iż składający wniosek o przyznanie prawa pomocy musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny - domowników, którzy pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do alimentacji( art. 252 p.p.s.a.). Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulują stosunki miedzy rodzicami a dziećmi nakładając na rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o.) Stosownie natomiast do art. 87 k.r.o. rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Do obowiązków tych zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym - zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji ( por. postanowienie SN z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt. II CZ 80/89, opubl. W LEX pod nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, opubl. W LEX pod nr 6155, postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt I GZ 71/04, opubl. W ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8) W zakresie w jakim dochody i obciążenia finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym bądź zobowiązanych do alimentacji ( rodziców i dzieci) kształtują sytuację finansowa wnioskodawcy tj. koszty utrzymania i potencjalne dochody, referendarze i wojewódzkie sądy administracyjne są uprawnione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuacje finansową tych osób ( por. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 67/11). W przedmiotowej sprawie, mimo precyzyjnego wezwania, ojciec skarżącej odmówił ujawnienia wysokości miesięcznego dochodu. W takiej sytuacji, w ocenie referendarza oświadczenie majątkowe skarżącej zawarte w formularzu nie uczyniło zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym o dochodach nie tylko wnioskodawcy, ale również dzieci i innych domowników. Wniosek skarżącej nie zawierał więc pełnej informacji dotyczącej zdolności do uiszczenia kosztów postępowania, choćby w części, uwzględniając sytuację majątkową i finansową osób najbliższych tj. domowników i osób zobowiązanych do alimentacji. W świetle uwag dotyczących stosunków miedzy rodzicami i dziećmi, nie jest wystarczające dla pozytywnego rozpoznania wniosku złożenie oświadczenia przez ojca skarżącej, iż nie ujawni on swoich miesięcznych dochodów. Wobec powyższego należało przyjąć, iż skarżąca nie zrealizował warunków wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenia jest niepełne, nie zawiera bowiem wszystkich danych o sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej skarżącej. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).