II SA/Kr 718/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 16 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J.Z.-G. i W.G. w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J.Z.-G. i W.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 31 marca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 31 marca 2015 r. znak: [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia 17 września 2014 r. znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą "Wznowienie eksploatacji i przeróbki wapieni dewońskich z udokumentowanych złóż [...] , na działkach nr ew.: [...],[...],[...] itd... obręb D. , gmina K. oraz przeprowadzeniu postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyli J.Z.-G. i W.G. wnosząc jednocześnie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w części podlegającej wykonaniu, uprawniającej Inwestora do bezpośrednich działań w terenie (niszczenie siedlisk: wycinka krzewów, usuwanie pokrywy roślinnej), gdyż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody w środowisku oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 P.p.s.a) poprzez zniszczenie okazów gatunków roślin prawnie chronionych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że na skutek nierzetelnie wykonanej inwentaryzacji przyrodniczej, zamieszczonej w raporcie OOS, będącym podstawą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach [...] z dnia 17 września 2014 r., przedmiotowa decyzja w całości pomija zasoby przyrodnicze trzech gatunków roślin objętych ochroną gatunkową w Polsce na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska 2014 z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin, występujących na terenie planowanej inwestycji, a mianowicie: rojownika pospolitego Jovibarba sobolifera i dwóch gatunków storczyków: kruszczyka rdzawoczerwonego Epipactis atrorubens i kruszczyka szerokolistnego Epipactis helleborine. Jako dokumentację występowania okazów przedmiotowych gatunków na terenie planowanej inwestycji dołączono opinię ekspercką. Prawomocna decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, co prawda samodzielnie nie podlega wykonalności w zakresie planowanej eksploatacji i przeróbki wapieni, jednak uprawnia do podjęcia działań związanych z przygotowaniem terenu do eksploatacji, m in. poprzez niszczenie siedlisk, wycinkę krzewów i usuwanie pokrywy roślinnej. Co istotne, planowana inwestycja znajduje się na terenie Parku Krajobrazowego "[...] ", gdzie, zgodnie z regulacjami prawnymi, zabrania się m in. wycinki zakrzewień, z wyłączeniem działań związanych z eksploatacją złóż. W związku z powyższym, na terenie do którego Inwestor posiada tytuł prawny, nie może on wykonać ww. działań jeżeli nie posiada prawomocnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uzgadniającej pozytywnie inwestycję polegającą na eksploatacji udokumentowanego złoża kopalin. Wykonanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w zakresie prac przygotowawczych do eksploatacji spowoduje zniszczenie okazów chronionych gatunków roślin, co jest zmianą nieodwracalną i jest równoznaczne z wystąpieniem szkody w środowisku. Obowiązek ochrony zasobów populacji chronionych gatunków roślin wynika bezpośrednio z art. 46 i 51 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880) oraz art. 28 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2007 r. Nr 75, poz. 493). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie w całości lub w części aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powołany przepis wylicza wyczerpująco przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę, we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody (majątkowej lub niemajątkowej) lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Celem instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o której mowa we wskazanym wyżej przepisie jest zapewnienie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w toku sądowej kontroli skarżonego aktu przed następstwami wadliwych aktów lub czynności organów administracji publicznej, których wykonanie może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Z powyższego wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od zasady, a w konsekwencji tego przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Pozostawienie przez ustawodawcę uznaniu Sądu zasadności wstrzymania aktu wiąże się w związku z powyższym z koniecznością szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia przez skarżącego wniosku wykazującego potrzebę wstrzymania wykonania aktu, zwłaszcza, że na tym etapie postępowania Sąd nie bada merytorycznej zasadności skargi. Chodzi zatem o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m. in.: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 889/04; postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 694/04; postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 52/05). Złożony w niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu dotyczy decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia, czyli decyzji nie podlegającej "wykonaniu" w wąskim znaczeniu tego terminu, rozumianym jako konieczność spowodowania (w sposób dobrowolny lub przymusowy) zaistnienia takiego stanu rzeczy, który będzie zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Jednakże Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, w myśl którego wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. może w konkretnym przypadku polegać na wstrzymaniu ("zawieszeniu") skutków prawnych, jakie decyzja ta wywołuje. Wnioskodawcy wskazali, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków poprzez zniszczenie okazów chronionych gatunków roślin, co jest zmianą nieodwracalną i jest równoznaczne z wystąpieniem szkody w środowisku. Zwrócić przy tym należy uwagę, że art. 61 § 3 P.p.s.a. wymaga jedynie uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia wystąpienia przesłanek w nim wskazanych. Sąd uznał argumenty wnioskodawców. W doktrynie przedmiotu podnosi się, że w ochronie środowiska najbardziej doniosłe znaczenie mają instrumenty o charakterze prewencyjnym, zapobiegające zniszczeniu środowiska, a podstawowymi zasadami są zasady przezorności i zapobiegania. Do instrumentów prewencyjnych należy również decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Skutki, jakie zawierająca błędy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach może wywołać w środowisku, są nie tylko trudne do odwrócenia, ale wręcz w pewnych sytuacjach niemożliwe do odwrócenia jak zniszczenie chronionych gatunków roślin. Patrzenie na proces inwestycyjny jako na całość i wskazywanie, że udzielenie ochrony tymczasowej powinno dotyczyć tylko decyzji umożliwiającej rozpoczęcie realizacji inwestycji może w konkretnym przypadku nie dawać odpowiedniej ochrony prawnej, jeżeli się weźmie pod uwagę fakt, że w prawie polskim proces ten składa się z kilku rozstrzygnięć administracyjnych. Na koniec należy podkreślić, że celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a nie ocena legalności decyzji. W związku z tym rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji nie jest uzależnione od zasadności samej skargi. Rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji abstrahuje od ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Podejmowane jest bowiem na wstępnym etapie postępowania. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a.